Spis treści

1. Osoby

2. Akt I

1. Scena I

2. Scena II

3. Scena III

Copyright © for Polish translation by The Estate of Maciej Słomczyński
Copyright © for this edition by Dressler Dublin Sp. z o.o., 2023

PROJEKT OKŁADKI: Mariusz Banachowicz
OPRACOWANIE REDAKCYJNE: Daria Demidowicz-Domanasiewicz
REDAKCJA TECHNICZNA: Adam Kolenda

WYDAWCA:
Wydawnictwo Bukowy Las
ul. Sokolnicza 5/76, 53-676 Wrocław
bukowylas.pl

ISBN 978-83-8074-527-8
Wrocław 2023

WYŁĄCZNY DYSTRYBUTOR:
Dressler Dublin Sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+ 48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

OTHELLO, szlachetny Maur w służbie Państwa Weneckiego

BRABANTIO, senator wenecki, ojciec Desdemony

CASSIO, namiestnik Othella

JAGO, chorąży Othella

RODERIGO, szlachcic wenecki

DOŻA WENECJI

Senatorowie

MONTANO, zarządca Cypru przed Othellem

GRATIANO, brat Brabantia

LODOVICO, krewny Brabantia

Błazen, w służbie Othella

DESDEMONA, córka Brabantia, żona Othella

EMILIA, żona Jagona

BIANCA, kurtyzana

Żeglarz, Goniec, Herold, Oficerowie, Szlachta, Muzykant i Służba

Miejsce: Akt I w Wenecji; Akty II–V na Cyprze

Scena I

Wenecja. Ulica.

Wchodzą JAGO i RODERIGO.

Roderigo

Zamilcz, nie wmówisz mi tego. Jak mogłeś,

Sakiewką moją rządząc jak swą własną,

Tak mnie pokrzywdzić, Jago, wiedząc o tym.

Jago

Na Krew Najświętszą, nie chcesz mnie wysłuchać.

Jeśli przyśniła mi się choć rzecz taka,

Wzgardź mną.

Roderigo

Wmawiałeś we mnie, że go nienawidzisz.

Jago

Brzydź się mną, jeśli nie jest tak: W tym mieście

Trzech możnych ludzi w pas mu się kłaniało,

By mnie uczynił swoim namiestnikiem,

A, na mą wiarę, wiem, jak mam się cenić

I godny jestem tego stanowiska.

Lecz on, wiedziony pychą w swych zamiarach,

Wywinął im się napuszoną mową,

Pełną straszliwych wojennych określeń

I w końcu

Orędownikom mym odmawia, mówiąc:

„Sam już wybrałem swego oficera”.

A kim okazał się on?

Z pewnością wielki jest to matematyk,

Ów Michał Cassio, z rodu Florentyńczyk,

Rozmiłowany aż do opętania

W pewnej niewieście pięknej; nigdy dotąd

Nie powiódł w pole żadnego oddziału,

A więcej nie wie o wojennych sprawach

Niż prządka, jeśli nie liczyć teorii

Z ksiąg, w których owi konsulowie w togach

Umieją radzić jak on po mistrzowsku;

Zwykłe gadulstwo i brak doświadczenia

To cała jego żołnierka; a jednak

Został wybrany, panie, a ja, który

Na Rodos, Cyprze i w innych krainach,

Tak chrześcijańskich, jak pogańskich, dałem

Dowody męstwa, na które sam patrzył,

Wiatr utraciłem w żaglach, a skradł mi go

Ten nędzny rachmistrz, pomocnik w kantorze.

Wnet namiestnikiem jego został, ja zaś,

Strzeż Bóg, chorążym jego czcigodności.

Roderigo

Niebiosa! Wolałbym być jego katem.

Jago

Cóż, nie ma rady, to przekleństwo służby,

Że wyniesienie dać może poręka

Albo przychylność, nie prawo starszeństwa

Dawne, gdzie każdy drugi był dziedzicem

Pierwszego; a więc sam tu osądź, panie,

Czy jest przyczyna sprawiedliwa, abym

Miłował Maura.

Roderigo

Więc bym mu nie służył.

Jago

O panie, bądź spokojny.

Służę mu, aby za wszystko odpłacić:

Każdy nie może być panem, a także

Każdy pan służby nie może mieć wiernej.

Wielu dostrzeżesz pokornych nicponi,

Gnących kolana i rozmiłowanych

W wiernym służalstwie i więzach niewoli;

Człek taki trwoni czas jak osioł pański

Za obrok tylko, by iść precz na starość;

Chłosta na takich uczciwych nicponi!

Są bowiem inni, którzy przybierają

Kształty zewnętrzne i maskę oddania,

Lecz serca własne chowają dla siebie

I służąc panom swym tylko pozornie,

Zyski z nich ciągną piękne, a gdy w końcu

Podbiją płaszcz swój bogato, składają

Hołd sami sobie; tak, ci mają dusze;

Wyznaję, jestem jednym z nich – gdyż, panie,

Pewne to jak twe imię, Roderigo,

Że będąc Maurem, nie byłbym Jagonem,

Służąc mu, służę, lecz sobie jedynie.

Niech świadczy Niebo: miłość i powinność

Nie dla mnie; pozór ich wiedzie do celu.

Więc jeśli moje uczynki ujawnią

To, co się dzieje w głębi, i ukażą

Kształt serca mego, a ja je położę

Na własnej dłoni, aby gołębice

Mogły je dziobać: nie jestem, czym jestem.

Roderigo

Jakże nad losem włada grubousty,

Że mu to uszło!

Jago

Ojca jej przywołaj,

Obudź w nim wściekłość, niechaj w pościg ruszy,

Zatruj tamtemu radość, wzburz jej krewnych,

A choć w klimacie sprzyjającym żyje,

Plagę much ześlij. Szkaluj go otwarcie

I połącz jego uciechę z udręką,

By odmieniła się, straciwszy barwę.

Roderigo

Oto dom ojca jej. Zawołam głośno.

Jago

Uczyń tak, wydaj głos przerażający

I wrzeszcz straszliwie, jak ów, który ujrzał

Pożar przypadkiem zaprószony nocą

W ludnej stolicy.

Roderigo

Hej, ho, Brabantio, signor Brabantio, ho!

Jago

Zbudź się, Brabantio! Złodzieje, złodzieje!

Wejrzyj na dom twój, córkę twą i sakwy!

Złodzieje, złodzieje!

BRABANTIO pojawia się w oknie.

Brabantio

Czemu wrzeszczycie tak straszliwie? Jaką

Sprawę tu macie, wy tam?

Roderigo

Signor, czy cała twa rodzina w domu?

Jago

Zamknięte wszystkie drzwi?

Brabantio

Dlaczego pytasz?

Jago

Na rany boskie, okradziono ciebie.

Niechaj wstyd każe ci narzucić szaty;

Pękło twe serce, straciłeś pół duszy:

Teraz, tak, teraz właśnie, pewien czarny,

Stary tryk parzy się z twą białą owcą.

Wstań, wstań i uderz w dzwon, aby przebudzić

Obywateli chrapiących, inaczej

Diabeł cię dziadkiem uczyni! Powiadam,

Wstań!

Brabantio

Cóż to? Czyście zmysły postradali?

Roderigo

Najczcigodniejszy panie, czy znasz głos mój?

Brabantio

Nie. A kim jesteś?

Roderigo

Zwą mnie Roderigo.

Brabantio

Tym gorzej witam.

Wzbroniłem ci się u drzwi moich wieszać.

Słyszałeś, jak ci uczciwie odrzekłem,

Że nie dla ciebie jest ma córka; teraz

Pełen szaleństwa, spity po wieczerzy,

W zuchwałość dziką zbrojny, tu przybyłeś

Mącić mój spokój?

Roderigo

O panie, panie –

Brabantio

Bądź pewien, że gniew mój

I stanowisko mają moc, byś za to

Gorzko zapłacił.

Roderigo

Cierpliwości, panie.

Brabantio

Cóż mi tu prawisz o rabunku? Przecież

Jestem w Wenecji, a dom mój nie stoi

W miejscu odludnym.

Roderigo

Czcigodny Brabantio,

Proste i czyste serce mnie przywiodło.

Jago

Na rany boskie, panie, jesteś jednym z tych, którzy nie chcą służyć Bogu, gdy diabeł o to prosi. Ponieważ przybyliśmy, by oddać ci przysługę, bierzesz nas za łotrów; chcesz, by córkę twą pokrył arabski koń, chcesz, by wnuki twe rżały do ciebie; będziesz miał wierzchowce za kuzynów i zwiążesz się węzłami krwi z dzianetami.

Brabantio

Cóż za plugawogęby hultaj z ciebie!

Jago

Jestem tym, panie, który przybył, by oznajmić ci, że córka twoja i Maur sprzęgli się teraz w zwierzę o dwu grzbietach.

Brabantio

Jesteś nicponiem.

Jago

Jesteś senatorem.

Brabantio

Odpowiesz za to. Znam cię, Roderigo.

Roderigo

Panie, odpowiem, za co zechcesz. Jednak

Pytam, czy z twoją to wolą i zgodą

(Jak to dostrzegłem po części) twa piękna

Córka wśród nocy głębokiej i martwej

Zbiegła pod strażą nie gorszą, nie lepszą

Niźli najęty gondolier, łotr zwykły,

By wpaść w lubieżny uścisk tego Maura?

Jeśli wiesz o tym i sam zezwoliłeś,

Krzywdzi cię nasza bezczelna zuchwałość.

Lecz jeśli nie wiesz, moja obyczajność

Mówi, że krzywdzi nas twoja przygana.

Nie wierz, że mógłbym, wzgardziwszy grzecznością,

Igrać z godnością twoją tak beztrosko.

Córka twa (jeśli jej nie zezwoliłeś,

Powtarzam) wielce się sprzeniewierzyła,

Wiążąc powinność swą, urodę, rozum

I los z wędrownym cudzoziemcem, który

To tu, to ówdzie błąka się po świecie.

Sprawdź to niezwłocznie. Jeśli jest w komnacie

Lub w twoim domu, wówczas spraw, by spadła

Państwa naszego sprawiedliwość na mnie

Za to oszustwo.

Brabantio

Hej, skrzesać tu ognia!

Podać mi świecę, zwołać wszystkich ludzi;

To wydarzenie sen mój przypomina,

A podejrzenie spokój mi odbiera.

Światła, powiadam, światła!

Znika w górze.

Jago

Żegnaj, muszę

Już cię opuścić; nie byłoby dobrze

Ani stosownie, zważywszy mą służbę,

Gdybym miał świadczyć (a będę, zostawszy)

Przeciw Maurowi; dobrze znam to państwo.

Choć mu przyganę czyn ten może przynieść,

Nie mogą wygnać go, gdyż jest wybrany

Głosem powszechnym na wojnę cypryjską,

Trwającą właśnie, a choćby dać chcieli

W zamian swe dusze, lepszego nie znajdą

Dla osiągnięcia tam swoich zamierzeń.

Choć nienawidzę go jak mąk piekielnych,

Jednak konieczność życiowa mnie zmusza,

Bym wzniósł chorągiew i godło miłości,

Które doprawdy będzie tylko godłem.

Jeśli go znaleźć pragniesz bez błądzenia,

Poprowadź pościg stąd prosto Pod Strzelca;

Będę tam przy nim. A teraz mi żegnaj.

Wychodzi.

Wchodzi BRABANTIO w nocnej szacie,

a z nim Słudzy niosący pochodnie.

Brabantio

Nazbyt prawdziwe jest to zło; zniknęła,

A nienawistny czas może mi przynieść

Gorycz jedynie. Powiedz, Roderigo,

Gdzie ją widziałeś? (Nieszczęsną dzieweczkę!)

Z Maurem tym, mówisz? (Któż zechce być ojcem?)

Jak ją poznałeś? (O, jakże mnie zwiodłaś,

Nad rozum ludzki!) Cóż ci rzekła? Dajcie

Świec więcej, krewnych mych wszystkich przebudźcie!

Czy ślub już wzięli? Jak ci się wydaje?

Roderigo

Szczerze mówiąc, sądzę, że tak.

Brabantio

Nieba, uciekła, lecz jak? Krew zdradziecka!

Odtąd, ojcowie, nie wierzcie umysłom

Córek swych, patrząc na ich czyny; czyżby

Nie było czarów, niszczących istotę

Czystej młodości? Powiedz, Roderigo,

Czy nie czytałeś o tym?

Roderigo

O tak, panie.

Brabantio

Wezwijcie brata mego. Gdybyś wziął ją!

Jedni tą drogą, inni tamtą! Nie wiesz,

Gdzie ją wraz z Maurem możemy pochwycić?

Roderigo

Sądzę, że wiem, gdzie go przydybać, panie;

Zechciej wziąć silną straż i ruszyć ze mną.

Brabantio

Proszę cię, prowadź, każdy dom poruszę:

Większość rozkazów mych słucha. Do broni!

Wezwać straż nocną. Naprzód, Roderigo;

Wdzięczność ma zechce dorównać twym trudom.

Wychodzą.

Scena II

Przed domem Pod Strzelcem.

Wchodzą OTHELLO, JAGO i Służba z pochodniami.

Jago

Choć mi kazało wojenne rzemiosło

Zabijać ludzi, jednak me sumienie

Zabrania ludzi mordować z rozmysłem;

Brak mi podłości, która by usłużyć

Mogła w potrzebie. Dziewięć albo dziesięć

Razy pragnąłem pchnąć go tu, pod żebra.

Othello

Dobrze się stało.

Jago

Nie, gdyż paplał podle,

A tak nikczemnie i wyzywająco

Przeciw czci twojej,

Że odrobina mej bogobojności

Z trudem to zniosła. Powiedz jednak, panie,

Czy ożeniłeś się na dobre? Bowiem

Możesz być pewien, że ów magnifico

Wielce lubiany jest i tak jak książę

Głos ma podwójny. Rozwiedzie on ciebie

Lub cię okiełzna i da zaznać cierpień,

Którymi prawo (a może je zmusić)

Da mu cię spętać.

Othello

Niechaj się sprzeciwia.

Usługi, które oddałem Signorii,

Zakrzyczą jego skargi. Nie wie o tym –

O czym opowiem, gdy dojdę do wniosku,

Że przechwałkami zdobywa się godność –

Iż się wywodzę z królewskiego rodu,

A me zasługi, nie zdejmując czapki,

Mogą rozmawiać z tym wyniosłym losem,

Który mi przypadł; albowiem wiedz, Jago:

Gdybym nie kochał gładkiej Desdemony,

Nigdy bym mojej wolności bez granic

Nie dał ogrodzić za wszystkie mórz skarby.

Lecz spójrz, zbliżają się tu jakieś światła.

Jago

To rozjuszony ojciec z przyjaciółmi.

Najlepiej zrobisz, wchodząc.

Othello

Nie, zostanę.

Muszą odnaleźć mnie. Moje przymioty,

Me prawo do niej i czystość mej duszy

Najlepiej świadczyć będą. Czy to oni?

Jago

Na Janusa, sądzę, że nie.

Wchodzą CASSIO, Oficerowie i Ludzie z pochodniami.

Othello

Słudzy książęcy wraz z moim przybocznym.

Niech noc wam sprzyja, moi przyjaciele!

Jakie nowiny?

Cassio

Książę cię pozdrawia,

Mój generale, prosząc, byś się stawił

Spiesznie, najspieszniej, chociażby w tej chwili.

Othello

O cóż tam idzie, jak sądzisz?

Cassio

Wnioskuję,

Że to wieść jakaś przyniesiona z Cypru.

Sprawa jest pilna, galery wysłały

Dwunastu gońców kolejno tej nocy,

A jeden wpadał na pięty drugiemu.

Wstawszy, przybyli na obrady liczni

Senatorowie; są w pałacu doży;

Wezwano ciebie pospiesznie, a kiedy

Nie znaleziono cię na twej kwaterze,

Senat rozesłał trzy różne oddziały,

By cię odszukać.

Othello

Dobrze, że ty właśnie

Mnie odnalazłeś. Wejdę tu na słowo

I ruszam z wami.

Wychodzi.

Cassio

Cóż on tutaj czyni,

Powiedz, chorąży?

Jago

Tej nocy posiadł lądowy galeon:

Jeśli mu prawo przyzna ową zdobycz,

Będzie już odtąd na zawsze bogaczem.

Cassio

Nie mogę pojąć.

Jago

Ożenił się.

Cassio

Z kimże?

Wchodzi OTHELLO.

Jago

Z… Kapitanie, idziesz?

Othello

Idę z wami.

Cassio

To inny oddział, który szukał ciebie.

Wchodzą BRABANTIO, RODERIGO i inni, niosący światła i zbrojni.

Jago

Oto Brabantio, generale; strzeż się,

Idzie w zamiarach złych.

Othello

Hej wy tam, stójcie!

Roderigo

Signor, to Maur.

Brabantio

Chwytać go, złodzieja!

Dobywają broni z obu stron.

Jago

Pragnę ci stanąć, panie Roderigo.

Othello

Skryjcie do pochew miecze, bo je rosa

Rdzą może pokryć. Mój dobry signorze,

Sędziwość twoja większy posłuch wzbudzi

Niźli twój oręż.

Brabantio

Nędzny złodzieju, gdzie skryłeś mą córkę?

Choć potępiony, czar rzuciłeś na nią;

Niech świadczy każda rozumna istota

(Jeśli w łańcuchy magii jej nie skuto),

Czy dziewczę kruche tak, piękne, szczęśliwe

I tak przeciwne małżeństwu, gardzące

Najbogatszymi i utrefionymi

Ulubieńcami całego narodu,

Mogłoby (drwinę ogółu ściągając)

Uciec spod pieczy bliskich na to łono

O barwie sadzy, do takiej istoty

Jak ty, by trwożyć się, a nie radować?

Niech mnie świat sądzi, jeśli nie jest jasne,

Że ją poddałeś swym nikczemnym czarom,

W kruchą jej młodość godząc odwarami

Lub minerałem, który mąci rozum.

Chcę, by rozważył to sąd, gdyż rzecz taka

Prawdopodobna jest i wiarygodna.

Pojmany pójdziesz, oskarżam cię bowiem,

Że świat znieważasz, uprawiając sztuki

Wzbronione ludziom, wyjęte spod prawa.

Bierzcie go; jeśli zechce się opierać,

Sam będzie winien.

Othello

Powstrzymajcie dłonie,

Wy, moi ludzie, i wy, pozostali.

Gdybym chciał walczyć, sam wiedziałbym o tym,

Bez podpowiadań. Dokąd mam się udać,

By odpowiedzieć na twe oskarżenie?

Brabantio

Wprost do więzienia, do chwili, gdy prawo

W stosownym czasie wezwie cię przed sędziów,

Byś odpowiedział.

Othello

A jeśli usłucham,

Jak się pogodzi z tym doża, którego

Wysłańcy stoją tu u mego boku,

Aby wraz ze mną udać się do niego

Niezwłocznie w sprawie państwowej?

Urzędnik

To prawda,

Najczcigodniejszy signorze; nasz doża

Zwołał swą radę i z pewnością posłał

Także po waszą szlachetność.

Brabantio

Co? Jak to?

Doża zwołuje radę pośród nocy?

Wziąć go. Błahostką nie jest moja sprawa,

Doża i każdy z mych braci w senacie

Musi to odczuć jako własną krzywdę.

Gdy czynów takich nie zechcemy sądzić,

Pogańscy słudzy będą nami rządzić.

Wychodzą.

Scena III

Sala rady.

Wchodzą DOŻA i Senatorowie, zasiadają wokół stołu otoczonego Służbą.

Doża

W wieściach tych ładu i składu zbyt mało,

By dać im wiarę.

Pierwszy Senator

To prawda; są sprzeczne;

List mój wymienia sto i siedem galer.

Doża

Mój sto czterdzieści.

Drugi Senator

W moim jest ich dwieście.

Lecz choć niezgodne są ich wyliczenia

(Gdyż tam, gdzie liczyć nie można dokładnie,

Zwykle rozbieżność dostrzegamy), jednak

Wszystkie nam mówią o flocie tureckiej,

Która posuwa się w kierunku Cypru.

Doża

Tak, trzeba przyjąć podobną możliwość.

Błąd w obliczeniu mnie nie uspokaja

I skłonny jestem wierzyć w zagrożenie

Zawarte w wieściach.

Żeglarz

na zewnątrz

Hej tam! Hej tam! Hej tam!

Urzędnik

To goniec z galer.

Wchodzi ŻEGLARZ.

Doża

Cóż tam, co przynosisz?

Żeglarz

Turek kieruje się teraz ku Rodos,

To mi polecił przekazać rządowi

Signor Angelo.

Doża

Cóż o tej zmianie powiecie?

Pierwszy Senator

To sprzeczne

Z rozsądkiem. – Jest to tylko gra pozorów,

By na fałszywy trop nas wpędzić. Myślmy

O wadze, jaką Turek przywiązuje

Do Cypru, wówczas pojmiemy bez trudu,

Że jest cenniejszy dlań znacznie niż Rodos,

Gdyż łatwiej zdobyć Cypr, źle umocniony

I pozbawiony wszelkich sił obronnych,

Które zebrano na Rodos. Myśl o tym

Niechaj przepędzi inną myśl, że Turek

Tak nieroztropny jest, by chciał na końcu

Wziąć najważniejsze i rzucił zysk łatwy,

Ważąc się przy tym na niebezpieczeństwo,

Które mu nie da najmniejszej korzyści.

Doża

Nie, to rzecz pewna; nie zmierza ku Rodos.

Urzędnik

Oto i wieści nowe.

Wchodzi Goniec.

Goniec

Otomanowie, o najczcigodniejsi,

Ster skierowali wprost ku wyspie Rodos

I połączyli się tam z drugą flotą –

Pierwszy Senator

Tak jak sądziłem. Ilu ich, jak sądzisz?

Goniec

Trzydzieści żagli i sterują znowu

Na powrót; teraz zmierzają otwarcie

W kierunku Cypru; a signor Montano,

Wasz zaufany, najmężniejszy sługa,

Wraz z wieścią służby wierne wam przesyła

I prośbę, aby chciano mu dać wiarę.

Doża

A więc to Cypr, z pewnością.

Czy nie ma w mieście Marka Luccicosa?

Pierwszy Senator

Jest obecnie we Florencji.

Doża

Niezwłocznie pismo do niego wyprawcie.

Pierwszy Senator

Oto Brabantio wchodzi z mężnym Maurem.

Wchodzą BRABANTIO, OTHELLO, CASSIO, JAGO, RODERIGO i Urzędnicy.

Doża

Mężny Othello, musimy niezwłocznie

Wysłać cię przeciw wrogim Otomanom.

do Brabantia

Nie było cię tu; witaj mi, signorze;

Zabrakło rady nam twej i pomocy.

Brabantio

I mnie twej. Wybacz mi, wasza łaskawość,

Nie stanowisko me ni wieść o radzie

Kazały wstać mi z łoża; nie dbam także

O sprawy państwa, bowiem ból mój własny

Porwał mnie, kiedy wszelkie tamy zburzył,

A zatopiwszy wszystkie inne troski,

Trwa nieprzerwanie.

Doża

Jak to? Co się stało?

Brabantio

O, córka moja –

Wszyscy

Czy zmarła?

Brabantio

Tak, dla mnie.

Gdyż ją zelżono, skradziono, zmieniono

Z pomocą leków i zaklęć nabytych

Od szarlatanów. Nie mogłaby przecież

Natura zbłądzić tak niewiarygodnie

(Nie będąc chromą, ślepą lub bez zmysłów),

Gdyby nie sztuka czarnoksięska.

Doża

Ktokolwiek spełnił ów czyn tak nikczemny,

Twą córkę z samą sobą rozłączając,

A wraz i z tobą, temu sam odczytasz

Z praw księgi krwawej gorzkie słowa, zgodnie

Z ich skutkiem, choćby to nasz syn rodzony

Zawinił tobie.

Brabantio

Dzięki ci pokorne,

Wasza łaskawość. Oto jest ów człowiek,

Maur, który przybył, jak można przypuszczać,

Wezwany tutaj umyślnie przez ciebie

W sprawach państwowych.

Wszyscy

Wielce nas to smuci.

Doża

do Othella

Cóż ze swej strony pragniesz odrzec na to?

Brabantio

Nic, może tylko potwierdzić.

Othello

Najpotężniejsi, czcigodni signorzy,

Najszlachetniejsi i najbardziej prawi

Panowie moi. Jest prawdą najszczerszą,

Że wziąłem sobie córkę tego starca;

Jest prawdą, że ją poślubiłem. Cała

Głębia i obszar mojego występku

Dotąd sięgają, lecz nie dalej. W mowie

Nieokrzesany jestem i nie umiem

Słów wyszukanych składać wśród pokoju,

Od chwili bowiem, gdy to moje ramię

Lat ukończyło siedem, aż do czasu,

Gdy wytchnąć mogło przed niecałym rokiem,

Moc swą oddało czynom w szczerym polu.

Żyłem w namiocie, więc niewiele mogę

O wielkim świecie powiedzieć, prócz tego,

Co jest związane ze zgiełkiem bitewnym,

Dlatego sprawy mej nie przyozdobię,

Kiedy przemawiać będę w swej obronie.

Jednak (za waszym godnym przyzwoleniem)

Przedstawię prosto, bez ozdób, historię

Całą miłości mej; jakie to leki

I jakie czary, zaklęcia, moc magii

(Gdyż o te czyny jestem oskarżony)

Dały mi zdobyć córkę jego.

Brabantio

Panna,

Która nie znała nigdy zuchwałości,

Cicha, nieśmiała tak, że ją rumieniec

Oblewał, gdy się musiała poruszyć:

I ona właśnie, na przekór naturze,

Latom, ojczyźnie, godności, wszystkiemu,

Miałaby kochać to, na widok czego

Lęk ją przejmował? Tylko sąd omylny

I całkowicie bez wartości mógłby

Uznać, że zbłądzić może doskonałość

Przeciw Natury prawom; a więc trzeba

Uwierzyć w praktyk piekielnych knowanie

Jako przyczynę. Twierdzę więc ponownie,

Że mocą mikstur nad krwią władających

Lub lekiem, który umocnił zaklęciem,

Zyskał wpływ na nią.

Doża

Twierdzenie to nie jest

Dowodem; trzeba bardziej pewnych świadectw.

Zbyt cienko przędziesz szatę twych przypuszczeń

I oskarżenia wspierasz na pozorach.

Pierwszy Senator

Lecz powiedz, Othello,

Czyżbyś wbrew woli lub w drodze podstępu

Zatruł i posiadł uczucie tej panny,

Czy też użyłeś próśb pełnych słodyczy,

By złączyć duszę jej z twoją?

Othello

Upraszam,

Przywiedźcie damę z domostwa Pod Strzelcem

I niechaj sama powie o mnie ojcu;

Jeśli uznacie mnie za nikczemnika

Po wysłuchaniu jej, niech wasza ufność

I urząd, który mam od was, zostaną

Mi odebrane, a wasz wyrok weźmie

Życie me.

Doża

Przywieść tutaj Desdemonę.

Dwaj lub trzej Słudzy kierują się ku drzwiom.

Othello

do Jagona

Chorąży, prowadź ich, znasz dobrze drogę.

Wychodzą Słudzy i Jago.

A nim nadejdzie, pragnę tak uczciwie,

Jak wobec Niebios grzechy me wyznaję,

Przedstawić uszom waszym, tak dostojnym,

Jak miłość damy tej pięknej zyskałem,

A ona moją.

Doża

Opowiedz o tym, Othello.

Othello

Ojciec jej lubił mnie, zapraszał często,

O dzieje moje pytał nieustannie,

Chciał rok po roku znać je: bitwy, szturmy,

Przygody, których doznałem.

Przebiegłem wszystko, od mych lat chłopięcych

Aż po dzień, w którym prosił o wspomnienia.

O najstraszliwszych mówiłem przypadkach,

O przejściach ciężkich na lądzie i morzu,

O unikaniu śmierci nieuchronnej

Podczas ucieczki przez wyłomy murów;

O wrogu, który mnie pojmał i sprzedał

W niewolę; o mym stamtąd wybawieniu;

Przy tym o losach wszystkich mych podróży;

O wielkich grotach i martwych pustyniach,

Urwiskach, skałach, górach niebotycznych.

Mówiłem także – tak to przebiegało –

O kanibalach jedzących się wzajem,

Antropofagach i ludziach z głowami,

Które poniżej ramion wyrastają.

Pragnęła o tym słuchać Desdemona,

A gdy ją sprawy domowe odwiodły,

Wracała prędko, by łapczywym uchem

Chwytać opowieść mą; gdy to dostrzegłem,

Wykorzystałem sprzyjającą chwilę,

Kiedy gorąco, z serca poprosiła,

Bym opowiedział jej całe me dzieje,

Które zna dotąd jedynie w okruchach,

Lecz nie w całości. Zgodziłem się chętnie

I łzy roniła często z mej przyczyny,

Słysząc o ciosach, które młodość moja

Musiała znosić. Gdy kończyłem mówić,

Westchnień tysiącem za trud mi płaciła

I zaklinała się, że „to przedziwne”,

„Najprzedziwniejsze”, „smutne”, „najsmutniejsze”.

Pragnęła tego nie słyszeć, a przy tym

Pragnęła, by ją Niebiosa stworzyły

Takim człowiekiem jak ja; dziękowała,

Mówiąc, że jeśli któryś z mych przyjaciół

Kocha ją, niechaj go tylko nauczę

Tak opowiadać, a tym ją zdobędzie.

To napomknienie dało mi przemówić:

Miłość wzbudziły w niej niebezpieczeństwa,

Które przebyłem, we mnie – jej współczucie.

Takich to czarów użyłem jedynie.

Oto nadchodzi, niech sama zaświadczy.

Wchodzą DESDEMONA, JAGO i Słudzy.

Doża

I moją córkę zdobyłby, tak mówiąc. –

Dobry Brabantio,

Tę trudną sprawę przyjmij w dobrej wierze;

Złamany oręż lepiej służy ludziom

Niż gołe ręce.

Brabantio

Proszę, niech przemówi.

A jeśli miała udział w tych zalotach,

Niech zguba spadnie na mnie, zanim spadnie

Me potępienie na niego! Więc zbliż się,

Ma dobra panno. Któremu z obecnych

Szlachetnych panów winnaś okazywać

Twe posłuszeństwo?

Desdemona

Mój szlachetny ojcze,

Me obowiązki są tu podzielone;

Tyś dał mi życie i mnie wychowałeś,

A wychowanie i życie mnie uczą,

Jak mam czcić ciebie; jesteś panem całej

Mej powinności, gdyż jestem twą córką.

Lecz jest tu mąż mój, a więc posłuszeństwo

Podobne temu, które moja matka

Ofiarowała ci, stawiając ciebie

Przed swoim ojcem, winnam, chcę to wyznać,

Maurowi, panu memu.

Brabantio

Dość. Bóg z tobą.

Wasza łaskawość, racz przejść do spraw państwa.

Lepiej wziąć cudze dziecko niż mieć własne.

Zbliż się tu, Maurze:

Oto oddaję ci z serca całego

To, co już wziąłeś, a co całym sercem

Pragnąłbym ustrzec przed tobą. Gdy mowa

O tobie (skarbie mój), cieszę się w duszy,

Że nie mam dziecka innego, gdyż twoja

Ucieczka pewnie by mnie nauczyła

Tyranii, każąc mi je zakuć w dyby.

Skończyłem, panie mój.

Doża

Pozwól, bym w twoim

Imieniu mówił i rzucił sentencję,

Która o stopień lub krok może zbliżyć

Owych kochanków do twych łask.

Gdy leku zbrakło, także troska mija,

A kres nadziei niepokój zabija.

Nad przeszłą szkodą płakać i zawodzić

To prosty sposób, by znów sobie szkodzić.

Gdy los odbiera nam coś niepowrotnie,

Cierpliwość ranę zagoi stokrotnie.

Kto drwi ze straty, złodzieja okrada;

Sam siebie łupi, kto po stracie biada.

Brabantio

Niechaj więc Turek nas Cypru pozbawi,

Nie będzie straty, gdy nas to rozbawi.

Sentencję taką ów najłatwiej znosi,

Któremu ona uciechę przynosi;

Lecz mało zniesie ów, kto wiele straci:

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki