Spis treści

1. Rozdział 1

2. Rozdział 2

3. Rozdział 3

4. Rozdział 4

Copyright © by Åke Edwardson, 2022
Copyright © by Virtualo, 2022

Przełożyła: Małgorzata Kłos

Redakcja: Grażyna Mastalerz
Korekta: Lena Marciniak-Cąkała/Słowne Babki
Skład ebooka: Elibri
Projekt okładki: Daniel Rusiłowicz

Wydanie I
Warszawa 2022
ISBN: 978-83-272-9678-8

Książka jest objęta ochroną prawa autorskiego. Wszelkie udostępnianie osobom trzecim, upowszechnianie i upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Virtualo Sp. z o.o.
ul. Marszałkowska 104/122
00-017 Warszawa
www.virtualo.pl

Chcesz wydać książkę lub audiobook? Wejdź na virtualo.eu lub napisz do nas na adres: redakcja@virtualo.pl.

Zobacz nas na

Specjalne podziękowania należą się komisarzowi policji kryminalnej Torbjörnowi Åhgrenowi, zastępcy szefa wydziału technik kryminalistycznych Policji Regionalnej w Göteborgu.

Słowa podziękowania kieruję również do mojego redaktora Petera Karlssona oraz mojego wydawcy Stephena FarranLee.

Dla Rity

1

ZGŁOSZENIE NA TELEFON ALARMOWY przyszło dokładnie o piątej trzydzieści dwie i osiemnaście sekund. Wezwanie dotyczyło zagrożenia życia: „Moja partnerka nie oddycha!”. Godzina zresztą nie miała w tamtym momencie znaczenia. Szczegóły mogły się okazać istotne dopiero później, w pierwszej fazie dochodzenia wstępnego. W fazie kiedy, jak, kto. A może też dlaczego. O ile oczywiście dochodzenie w ogóle miało się zacząć, bo nie było wykluczone, że zdarzenie miało jednoznaczny przebieg. Ale kiedy rano, w pierwszej połowie grudnia, radiowóz ruszył na południe miasta, w stronę Vasastan, wszystko to nie było jeszcze przesądzone. Nie było też wiadomo, czy nadchodzący dzień będzie ładny. Prognozy były enigmatyczne. Ale stażystka Gerda Hoffner czuła, że w powietrzu unosi się jeszcze jesień. Czuła ten słodkawy, październikowo-listopadowy zapach, będący pozostałością roku, który za chwilę miał się skończyć. Może przyszły rok będzie ładny. Ale wkrótce i on trafi do archiwum, mówiąc policyjnym żargonem. Choć akurat wtedy to nie policyjny żargon zaprzątał Gerdzie głowę. Po prostu chciała już mieć za sobą tę interwencję. Był z nią Johnny – siedział obok i rozglądał się za właściwym numerem domu. Johnny Pośpiech. Szybko dorobił się tego pseudonimu. Gerda zresztą też chciała jak najszybciej skończyć, a potem jechać do domu. Po południu wybierała się pobiegać. Dziesięć kilometrów przez Påvelund i Ruddalen. Powoli. A potem się położy.

Bała się. Czekało ją spotkanie ze śmiercią. Pierwsze.

– To tutaj – powiedział Johnny, wskazując na jedno z wejść zwieńczonych dwiema zdobnymi cyframi. Chyba były wykute ze złota. Wejście wyglądało zarazem zachęcająco i odpychająco. Do środka zapraszało swoich, ale dla wszelkich mętów społecznych było zamknięte. O ile oczywiście jakieś męty tam trafiały, zboczywszy z Avenyn podczas piątkowej popijawy. Bo do Avenyn było niedaleko. Ja nie byłam i nie jestem swoja, pomyślała Gerda, wysiadając z samochodu. Nigdy nawet nie byłam w żadnym domu na Vasastan. Policja rzadko tu zagląda.

Wybrała kod na domofonie i gdzieś ze środka masywnych drzwi usłyszeli kliknięcie. Johnny nacisnął ciężką klamkę.

– Przynajmniej nie zapomniał kodu – powiedział.

– A dlaczego miałby zapomnieć?

– Jeśli obok leży martwa dziewczyna, to niekoniecznie się pamięta o takich rzeczach jak kod do domofonu.

Weszli na klatkę schodową. Przypominała salę balową. Gerda się rozejrzała. Wszędzie aż błyszczało od srebra i złota. Jestem jak Kopciuszek na balu, pomyślała. A już mam odciski. Te nowe buty od munduru są za małe, od razu to poczułam. Czemu się nie odezwałam? Ale w tej chwili nie ma co zaprzątać sobie tym głowy. Chociaż może jednak lepiej myśleć o czymś innym. Niedobrze, że tu jestem. Czuć grozę. W życiu się tak nie bałam. Co teraz będzie? Spojrzała na pnące się w górę schody i sufit. Co tam znajdziemy? Nasłuchiwała sygnału karetki, ale na dworze było cicho. A akurat wtedy naprawdę chciała usłyszeć syreny przecinające poranne powietrze i budzące wyciem mieszkańców tych pięknych domów. Ten odgłos by ją uspokoił.

– Trzecie piętro – powiedział Johnny. – Jedziemy windą?

Winda wyglądała jak z dziewiętnastego wieku. I pewnie zresztą wtedy powstała. Cały dom był dziewiętnastowieczny. Zbudowano go dla bogaczy i tacy nadal tu mieszkali. Ale ktoś z trzeciego piętra właśnie zostawił to wszystko za sobą. Zostawił przeszłość, teraźniejszość, przyszłość. Ściany pokrywały wymyślne stuletnie wzory. Gerda pamiętała, że ten styl w sztuce ma swoją nazwę. Jakieś niemieckie słowo[1], które trafiło do kilku języków. Coś z młodością. Ciekawe, stary dom i dawna sztuka, której nazwa nawiązuje do młodości. Wzory na ścianach wiły się w dół, w górę, oplatały schody i windę.

– Winda nie wchodzi w grę – powiedziała Gerda. – Nie mam zamiaru utknąć gdzieś między piętrami.

Johnny ruszył w stronę marmurowych schodów. Zdążył już złapać za sig sauera. Już mu się spieszyło. Gerda poszła za nim. Niosła narzędzie do wyłamywania drzwi. Siekierkę, łom, przecinak i dłuto w jednym. Dla policji i dla złodziei. Choć ci drudzy posługiwali się nowszym modelem. Gerda usłyszała coś na klatce, gdzieś otworzyły się drzwi. Chyba na górze, tak to zabrzmiało. Spojrzała na zegarek. Dla niektórych, również mieszkańców tego domu, poranek już się zaczął albo miał się zacząć wkrótce. Ale to miejsce kojarzyło się Gerdzie z leniwymi przedpołudniami, ogromnymi, skąpanymi w słońcu pokojami, jedwabnymi szlafrokami i srebrną tacą ze srebrnym serwisem do herbaty stojącą na srebrnym stoliku. Możliwe, że widziała taką scenę w filmie, pewnie w jakimś angielskim. Ale przecież angielskie trendy trafiły również do Göteborga. Swego czasu miasto nazywano Małym Londynem. Ale akurat o tym Gerda niewiele wiedziała. Trochę lepiej kojarzyła wpływy niemieckie, choć wokół siebie nie miała ich już zbyt wiele. Odkąd jej rodzice przeprowadzili się z powrotem do Lipska. Małego Lipska. Teraz muszę zrobić wszystko jak należy, pomyślała, wchodząc po schodach. Muszę być czujna. Muszę raczej patrzeć, niż słuchać. Teraz muszę polegać na oczach, nie mogą mnie zawieść. Dotarli na trzecie piętro. Przed sobą mieli troje drzwi. Jedne były uchylone na jakieś dziesięć centymetrów. Sprawiały wrażenie tak samo masywnych jak drzwi na dole. Były zrobione z jakiegoś ciemnego drewna. Wyglądały jak z żelaza. Z tyłu głowy poczuła muśnięcie. Jakby ktoś naciągnął na nią tkaninę. Strach. Zacisnęła palce na kolbie pistoletu. Była zimna jak żelazo. W takich sytuacjach żelazo może uspokoić.

Nagle światło na klatce zgasło.

Jaśniejsza strużka sączyła się tylko zza otwartych drzwi. Ale to światło nie wyglądało przyjemnie. Przypomina węża, pomyślała Gerda. Węża, który sunie w naszą stronę. Widziała profil Johnny’ego. Odwrócił się do niej. Chyba już nie było mu tak spieszno. Boi się jak ja. Z mieszkania dobiegł jakiś dźwięk. Czy raczej z apartamentu, bo to nie było zwykłe mieszkanie. Jakby ktoś wzdychał albo brał głęboki wdech. Dźwięk uleciał przez drzwi wraz ze świetlnym wężem. A za nim kolejny. Ale ten brzmiał trochę inaczej, jak powolny krzyk. Nie było w nim strachu. Bo Gerda wiedziała, co to strach.

– W każdym razie facet jest w domu – powiedział cicho Johnny. Słychać było, że jest zdenerwowany. Same słowa były może i chwackie, ale głos niwelował tę zuchwałość. Zawsze tak jest, głos ujawnia wszystko.

Johnny się nie ruszał. Gerda go minęła i pchnęła drzwi końcówką pistoletu. Okropny dźwięk przybrał na sile, ale jej nie ogłuszył. Zobaczyła hol. Krzesło. Niewielki stolik. Coś wiszącego na ścianie i kryształowy żyrandol pod sufitem. Właśnie tego się spodziewała – kryształy już w holu. Zresztą hol był wielkości jej mieszkania. Piętnaście metrów dalej widać było kawałek pokoju. Widziała okno i odbijające się w nim światło. Bo w pokoju też paliła się lampa, ale jeszcze słabsza niż ta w holu. I znów ten dźwięk. Wręcz nieludzki, ale co w gruncie rzeczy jest ludzkie? W nowej pracy Gerda zdążyła już zrewidować swoje poglądy na tę kwestię. Wszystko okazało się trudniejsze, niż mówili w szkole policyjnej. Bo ludzkość ujawnia się pod wieloma różnymi postaciami. Ma różne oblicza. I różnie krzyczy – właśnie rozległ się kolejny krzyk. Przypominał podmuch wiatru. Gerda się zatrzymała.

– Co, do cholery? – Johnny minął ją i zrobił kilka kroków w głąb holu.

Znów usłyszeli krzyk. Teraz już na pewno nie było w nim nic ludzkiego. Gerda zrobiła krok w jego stronę.

Zapadł się w ciemność. Już nic nie widział. Całe światło gdzieś zniknęło. Będzie tak żył w ciemnościach przez całą wieczność. I to właśnie jest najgorsze. Że będzie żył.

– Erik? Erik!

Jej wołanie przebiło się przez jego krzyk. Wciąż tkwił w koszmarze. Był na samym jego dnie. A ona stała na górze, na krawędzi grobu, i próbowała go wołać. Usłyszał ją. Jej głos wyciągnął go z powrotem. Tak właśnie było.

– Erik, co się dzieje? Erik?

Wrócił do świata. Dzięki Bogu, że istnieją koszmary, pomyślał. Dzięki nim można wrócić z piekła do życia. Co za ulga. Ciesz się, że żyjesz, stary. Bo tam, na dole, jest ciemno.

– Już w porządku – odparł.

Pogłaskała go po czole. Wiedział, że spocił się jak mysz. To jeden ze skutków koszmaru. Bo koszmary to ogromny wysiłek. Przypominają trening w piekle.

– Ten sen musiał być straszny jak cholera – powiedziała, dalej gładząc go po czole. Rzadko przeklinała, ale czasami po prostu nie dało się użyć innego słowa.

– Chyba śnił mi się własny pogrzeb – odparł, kładąc dłoń na jej ręce. – Spuścili mnie w trumnie.

Angela milczała. Teraz Winter poczuł, że jego dłoń jest bardzo zimna, a jej – gorąca. Cała krew spłynęła mu do serca, jak w wirówce. Jeszcze kilka takich potwornych snów i będę musiał brać leki na ciśnienie.

– Było tak, jakbym zupełnie oślepł – powiedział. – W życiu nie widziałem takich ciemności. – Spojrzał na Angelę. – O ile ciemności można widzieć. Ja w każdym razie widziałem. – Słyszał, że mówi cicho, jakby głos miał stłumiony. – Te ciemności były czarniejsze od czerni. A potem już nic nie widziałem.

Angela pokiwała głową.

– Tak właśnie jest teraz z Larsem – ciągnął Winter. – Już nic nie widzi.

Sny nie mają żadnego scenariusza, dlatego są snami. Totalna improwizacja. Ale jego sen był odbiciem rzeczywistości. Zaledwie kilka dni wcześniej pochowali Larsa Bergenhema. Dni, a może tygodni. Właściwie to już miesięcy. Bergenhem był inspektorem w wydziale śledczym komendy w Göteborgu niemal tak długo, jak długo Winter był tam komisarzem. To już prawie piętnaście lat. Lat długich i krótkich, pięknych i brzydkich. Mijający rok był brzydki, wręcz okropny. Bergenhem żył, a potem nagle zginął. Zapadł się w ciemność. Dosłownie zapadł się pod ziemię. Winter przez tę straszną minutę mocno przyciskał do siebie jego martwe ciało. A przez kolejne minuty, godziny, dni i tygodnie, choć przeżył, chodził jak w letargu.

Wszyscy widzieli, jak trumna z ciałem Bergenhema znika w ziemi. Winterowi wciąż się to śniło. Czuł się winny. Bo czegoś nigdy nie powiedział, nie zrobił. Nie powiedział Bergenhemowi czegoś, co może by go powstrzymało. Była ta sekunda, może nawet minuta, kiedy mógł zrobić wszystko. Ta krótka chwila na ziemi. Wracał do niej myślami. Prześladowała go w snach. Mimo wszystko wiedział, że sny się skończą. Teraz zaczął to sobie uświadamiać. On przeżył, podczas gdy ktoś inny zginął. W pewnym sensie narodził się ze śmierci Bergenhema. To też teraz do niego dotarło. W tym roku przeszedł swego rodzaju życiowy kryzys. Był tego świadomy. Zmierzał dokądś, czy też starał się od czegoś uciec, i nie umiał się zatrzymać. To było jego prywatne piekło i zaczął nim męczyć siebie i najbliższych: Angelę, która była jego najlepszą przyjaciółką, ale też – od ślubu na Costa del Sol – żoną, i dzieci, Elsę i Lilly. Boże. Sam sobie kopał grób. Długo dokuczały mu silne bóle głowy. Jakaś tajemnicza migrena. Chyba. A zniknęła w jednej chwili, kiedy trzymał ciało Bergenhema. I już nigdy nie wróciła. Na wszelki wypadek pozwolił się zbadać, w końcu dał się namówić. Zrobili mu rentgen głowy. Nie wykryli żadnych guzów, ani złośliwych, ani niezłośliwych. Żadnego stanu zapalnego mózgu, nic ponad to, co sam sobie uroił, nic ponad to gorączkowe dążenie donikąd. Śmierć Bergenhema dała mu nowe życie. Kiedy ta myśl przyszła mu do głowy po raz pierwszy, uznał, że brzmi melodramatycznie, wręcz niedorzecznie, patetycznie. Ale była prawdziwa. Najprawdziwsza. Bergenhem dał mu życie i najgorsza ze wszystkiego była świadomość, że oto teraz znów będzie niemal szczęśliwy – dzięki śmierci kolegi. Bo już nie był na pół trupem, jak wcześniej. Jego życie i praca potoczą się dalej. Bo śmierć Bergenhema dała życie wszystkim. Wszyscy najbliżsi przyjaciele z wydziału, tak jak on, przechodzili życiowe kryzysy. Potem zrozumiał, że to nic nadzwyczajnego. Po prostu we współpracującej ze sobą od dawna grupie dochodzi do grupowych kryzysów, choć każdy przeżywa je na swój sposób. A jeśli coś sypie się u jednej osoby, sypie się również u reszty, choć u każdego inaczej. Może on był najbardziej winien. Dawał innym zły przykład. Był szefem. Ale teraz koniec z tym. Wrócił do życia. Kolejna melodramatyczna myśl.

Uśmiechnął się.

– Dlaczego się uśmiechasz? – zapytała Angela.

– Bo nie leżę w grobie.

– Z tego można się śmiać w głos.

– Za rzadko to robimy.

– Jeszcze nie jest za późno.

Jeszcze nie, pomyślał. Ale właśnie takich myśli powinien od teraz unikać. W każdej możliwej chwili powinien celebrować to, że jeszcze żyje. Niemal każdy ból jest lepszy niż śmierć, choć jeśli chodzi o ten przeklęty ból głowy, wolałby, żeby już nigdy nie wrócił. Chciał robić coś nowego. Bo w tym życiu wszystkiego trzeba spróbować choćby raz. No, wszystkiego z wyjątkiem kazirodztwa i tańców ludowych.

– Nigdy nie jest za późno – powiedział. – Idziemy spać. Tylko żadnych snów.

– Pojedziemy po śniadaniu nad morze?

– Jasne – odparł i pomyślał o wietrze, plaży, pięknym niebie i zapachu wilgotnej soli. Grudzień to najlepszy z miesięcy.

Gerda Hoffner i Johnny Pośpiech przeszli przez hol. Minęli wejście do kuchni. Gerda zauważyła połyskujące blaty i drzwiczki. Stal, drewno, ale też cegły. Nowoczesna kuchnia w starym domu. Wiadomo. Zawsze tak było. Nowości najpierw trafiają do bogaczy. W kuchni paliło się światło. Świeciło jakby w kropki. Pewnie na suficie albo na ścianach zainstalowano oświetlenie punktowe. Na blacie stała butelka wina. Obok – kieliszek. Nic więcej. Światło podświetlało wino w butelce. Gerdzie przypominało bursztyn albo rubin. Nigdy wcześniej takie porównanie nie przyszło jej do głowy. Rzadko piła wino, a jeśli już, to białe.

Teraz krzyk rozbrzmiewał tuż obok. Byli już blisko pokoju na końcu holu.

– Pomocy! – Usłyszeli. – Pomocy! Niech mi ktoś pomoże!

Weszli do środka. W lewej ręce Gerda trzymała latarkę.

Znaleźli się w sypialni. Gerda starała się zobaczyć wszystko naraz. Może ktoś ją później o to zapyta. Kiedy dostali zgłoszenie z centrali, akurat jechali Allén. Wszystkie inne pasy były puste. Nie zaczęło jeszcze świtać. Dla większości ludzi dzień miał się zacząć dopiero za pół godziny. Zgłoszenie z mieszkania na Vasastan. Mężczyzna zadzwonił na sto dwanaście. Ktoś nie żyje. Kto? Nie wiadomo. Zawiadomienie o śmierci też było niejasne. Mężczyzna był poruszony, tak twierdził dyżurny z centrali. Dzwoniący wydawał się „oszołomiony”.

– Brał coś? – zapytała Gerda.

– Can’t say – odparł dyżurny, jakby to był Posterunek przy Hill Street. Jakby się znaleźli w Nowym Jorku lat siedemdziesiątych. Gerda urodziła się w roku 1979, ale to właśnie tę dekadę uznawała za swoją. Bo w latach siedemdziesiątych wszystko było wyrazistsze. Teraz, trzydzieści lat później, ta dekada przeżywała renesans. Kto by pomyślał. I wtedy zobaczyli mężczyznę. Siedział wyprostowany po swojej stronie łóżka. Po turecku, jakby ćwiczył jogę. Ale to nie była joga. Patrzył na Gerdę i Johnny’ego jak na obcych, którymi przecież byli. To, że mieli na sobie mundury, niczego nie zmieniało. Gerda spojrzała na coś, co leżało obok niego. Jakaś postać, zwłoki. Widziała kontury rysujące się pod prześcieradłem. Kołdra leżała na podłodze. Dostrzegła też zarys twarzy. Ramienia, ręki. Może mężczyzna coś powiedział, ale nie usłyszała. Szybko przeszła przez pokój, żeby dotknąć dłoni kobiety i sprawdzić puls. Ale kiedy tylko dotknęła jej skóry, zrozumiała, że w tym ciele już nigdy nie będzie pulsu. Skóra była przeraźliwie zimna, jak porcelana. A w pokoju było bardzo ciepło. To serce na pewno już nie bije, pomyślała. A ta twarz, mój Boże! Widać już plamy pośmiertne. Więc tak wyglądają.

Większą część głowy kobiety zasłaniała poduszka. Mężczyzna wznosił ręce do sufitu. Gerda nie mogła się powstrzymać i spojrzała w górę. Sufit był naprawdę wysoko, zwisał z niego kryształowy żyrandol. Wyglądał jak połyskujący statek kosmiczny, który za chwilę zaanektuje pokój. A pokój był ogromny. Podwójne łóżko, choć sporych rozmiarów, wyglądało jak zwykły mebel. Zrobiona na wysoki połysk drewniana podłoga zdawała się rozpychać we wszystkie strony. Obok stał stolik, kilka krzeseł, na ścianach wisiały jakieś obrazy. Na szafkach nocnych leżały książki, stał telefon i lampy. Gerda zauważyła drzwi prowadzące na balkon, który też nie wyglądał na mały. Drzwi były zamknięte. Za oknami wciąż było ciemno. Była zima.

Kiedy jeździli po mieście, Gerda pomyślała, że to pierwsza zimowa noc i że wkrótce zacznie się pierwszy zimowy dzień. Bo przecież musi być konkretny moment, od którego zaczyna się zima. Ten moment właśnie nadszedł.

Mężczyzna opuścił ręce.

– To nie ja – powiedział. – To nie ja to zrobiłem! – Wyglądał bardzo młodo, niemal jak licealista. Martwa kobieta również miała młodą twarz.

– Czego pan nie zrobił? – zapytał Johnny.

Mężczyzna drżącą ręką wskazał na kobietę.

– Madeleine! To nie ja! Ona była… była… Ona jest… – Zaczął się trząść jeszcze bardziej. Nagle jego ciałem wstrząsnęły spazmy. – Madeleine! Madeleine! – zawołał.

Nie zdjął poduszki z jej twarzy, pomyślała Gerda. Dlaczego? I znów wskazał na leżącą obok postać. Może pokazywał im poduszkę… Może zrozumiał, o czym myśli. Chyba nie miał jeszcze trzydziestu lat. Urodził się w latach osiemdziesiątych albo późnych siedemdziesiątych, jak ona. Włosy na czubku głowy miał dłuższe, teraz zwisały mu na czoło. Pewnie na co dzień zaczesuje je do tyłu, pomyślała Gerda. To taki typ. Typ zabójcy. Nikt tego nigdy nie planuje, ale może on zaplanował to już na samym początku. Chodzi o władzę. Może spotkali się w pubie, rok temu, może dwa. Może tej jesieni. Postawił jej drinka. W każdym razie wiedział, jak ma na imię.

– Poduszka… Miała ją na twarzy, kiedy się obudziłem. – Teraz wpatrywał się w Johnny’ego. W mężczyznę. Bo może on zrozumie. – Obudziłem się, a ona leżała obok! Miała poduszkę na twarzy.

– Oczywiście – odparł Johnny.

– Naprawdę! Przysięgam!

Mężczyzna wstał z łóżka, a raczej się z niego zerwał.

Stanął na podłodze. Był nagi. Nie zdawał sobie sprawy, że stoi nago przed dwojgiem nieznajomych, nie obchodziło go to. Widać było, że jest wzburzony, oszołomiony. Na pewno czuł, że dla nich jest winny. Ich mundury były mundurami wrogów.

– Nie ma pan majtek? – zapytał Johnny.

– Co? – Mężczyzna zrobił krok w ich stronę, a potem się zatrzymał i spojrzał na siebie. Na swoje krocze, swoją nagość. – Ja… no tak, oczywiście.

Chwycił leżące na podłodze bokserki i włożył je. Potem pochylił się nad łóżkiem i zdjął z twarzy kobiety poduszkę.

– Proszę to zostawić! – krzyknęła Gerda.

Spojrzał na nią, poduszkę trzymał w ręku.

– Już raz ją zabrałem – powiedział o wiele spokojniejszym głosem. – Kiedy się obudziłem. Kiedy… zanim zadzwoniłem na policję. Leżała z tą poduszką na twarzy, więc ją zdjąłem. Myślałem, że tak zasnęła. A to niedobrze… niedobrze spać z poduszką na twarzy. Można… można się… – Zamilkł i nagle się wzdrygnął, jakby go ktoś mocno uderzył.

Upuścił poduszkę, bezgłośnie opadła na łóżko. Wreszcie Gerda zobaczyła całą twarz zmarłej. A wcale tego nie chciała. W końcu zobaczyła nagłą śmierć. Pierwszy raz w życiu. Ale ta śmierć nie wyglądała na gwałtowną. Twarz była zastygła, spokojna, nie malowały się na niej ani poruszenie, ani zdziwienie. Twarz kobiety. Madeleine. Nie mieli powodu nie wierzyć, że naprawdę tak miała na imię. Madeleine. Miała i ma. Bo przecież imię zachowała, będzie jej towarzyszyć aż po grób, później też. Miała dopiero około trzydziestu lat, dopiero zaczęło się dla niej życie. Moja rówieśnica, pomyślała Gerda. Może miała dokładnie tyle lat co ja. Mężczyzna również wpatrywał się w Madeleine i jego twarz także nagle zrobiła się spokojna. Czy pogodził się z tym, co zrobił? Już? Spojrzał na nich.

– Próbował pan udzielić jej pierwszej pomocy? – zapytała Gerda.

– To nie ja – odparł. – Ja tego nie zrobiłem.

Dlaczego to powiedział? Co wiedział o tym, co się stało w nocy? Dlaczego mówi tak, jakby chodziło o morderstwo, a nie jakąś chorobę? Gerda widziała szyję Madeleine. Wyglądała na nietkniętą. Była biała, choć na tle śnieżnobiałego prześcieradła wyglądała raczej na beżową. Nie widziała żadnych śladów, ale nie do niej należało ich szukanie. Swoje zadanie w zasadzie już wypełniła. Zapewne już nigdy nie zobaczy tego mężczyzny. A już na pewno nigdy nie zobaczy Madeleine.

– Mieliśmy się pobrać – powiedział mężczyzna.

Nagle Gerdę znużyła jego anonimowość.

– Jak pan się nazywa? – zapytała.

Johnny rzucił jej szybkie spojrzenie.

– Martin Barkner – odpowiedział natychmiast mężczyzna, jakby się przedstawiał na jakimś oficjalnym spotkaniu.

Zresztą to była oficjalna rozmowa. Barkner zrobił poważną minę, jakby wszystko wróciło do normalności, jakby było tak jak wcześniej. Jakby stał w bokserkach w banku, jakby nago siedział na giełdzie przed ekranem. Jak gdyby w ekstremalnych sytuacjach, jak ta teraz, wszystko toczyło się normalnie. Jakby absurd splatał się z normalnością, tworząc swoisty surrealizm, jakiś szalony sen, który wydaje się absolutnie zwyczajny, dopóki się śni.

– Martin Barkner – powtórzył. Popatrzył na Gerdę. – Co teraz będzie? – zapytał.

– Co ma pan na myśli?

– Czy ktoś przyjedzie… zabrać Madeleine? – powiedział, nie patrząc na ciało.

Gerda skinęła głową.

– Za chwilę będzie tu mnóstwo ludzi – dodała.

– Mogę jechać do rodziców – oznajmił Barkner.

– Że co? – Johnny nie zrozumiał.

– Kiedy będą tu ci ludzie, ja mogę pojechać do rodziców – powtórzył Barkner. – Mam tam pokój.

Johnny Pośpiech spojrzał na Gerdę, potem znów na Barknera.

– Musi pan jechać z nami na komendę – powiedział. – Chyba sam pan rozumie?

– Na komendę?

– Na przesłuchanie – wyjaśnił Johnny. Boże. To zaczyna się robić niedorzeczne. Najwyraźniej Barkner udaje bardziej ogłupiałego, niż jest w rzeczywistości.

– Przesłuchanie?

– Na litość boską! – wrzasnęła Gerda. – Ona NIE ŻYJE! Madeleine NIE ŻYJE! Chyba nie sądził pan, że…

Przerwał jej hałas z holu. Głosy, pobrzękiwanie sprzętu, sygnał telefonu. Wreszcie przyjechała ekipa, która przejmie sprawę.

Martin Barkner siedział na tylnym siedzeniu radiowozu. Jak zombi. Wyglądał, jakby w zaledwie kilka minut, wręcz sekund, wielokrotnie zmienił osobowość. Między nim a Madeleine coś się stało. A potem jeszcze coś, coś poważniejszego. Może to była zabawa. Gerda się tak nie bawiła, ale dla niektórych to było normalne. Wszystko było normalne. Widziała w lusterku oczy Barknera. Odbijało się w nich poranne światło. Bo w końcu zaczął się dzień. Przed nimi długi poranek. Chyba że Barkner od razu wszystko powie. Może chciał uciec w sen. I nigdy nie wrócić. Po prostu wszystko im opowie. Przyzna się. Tak to się potoczyło. Nie wiem dlaczego. Ale stało się. Przykro mi. Bardzo mi przykro.

W sypialni Gerda nie wyczuła zapachu alkoholu. Od Barknera też go nie czuła. Może był pod wpływem czegoś innego. Będzie musiał oddać krew do analizy i dowiedzą się, co to było, o ile naprawdę coś wziął. Przypomniała jej się butelka wina w kuchni. Była w ogóle otwarta? Nie wchodzili do kuchni. Gdyby weszli, nieźle by się im oberwało.

Technicy nienawidzili, jak ktoś przed nimi przechadzał się po miejscu zbrodni. Może zresztą nie tyle nienawidzili, ile po prostu było to zabronione.

Verboten. To było jedno z pierwszych słów, jakich nauczyła się po niemiecku. Verboten. Jej rodzice wciąż go używali, kiedy już byli w wolnym kraju, w Szwecji. To było dwa lata przed jej narodzinami. Udało im się opuścić NRD. A tam wszystko było zabronione. Chociaż teraz już wszystko wolno. Więc wrócili. Ale nie byli szczęśliwi. Może wrócimy do Szwecji, powiedziała matka któregoś dnia przez telefon. Nie powiedziała: do domu. Jakby już nigdzie nie mieli domu. Ale mogą mieszkać u mnie, pomyślała, i znów zobaczyła spojrzenie Barknera w lusterku. Rodzice mogą mieszkać u dziecka. Ale dziecko nie może mieszkać u rodziców. Minie jeszcze sporo czasu, zanim Barkner będzie mógł wrócić do swojego pokoju u mamy i taty.

Martin Barkner milczał, kiedy mijali niedawno odnowioną recepcję. Ta nazwa przywodziła na myśl hotel, ale przecież niektóre pomieszczenia komendy przypominały swego rodzaju hotel. Barkner będzie mógł tu zostać, będzie miał zapewniony nocleg i wyżywienie, może nawet siłownię. Wszystko tu mieli. Gerda i Johnny zostawili go w dyżurce. Przechwycił go jakiś komisarz. Gerda go nie kojarzyła, ale w sumie znała tutaj niewiele osób. W Göteborgu była zaledwie od trzech i pół miesiąca. Trafiła tu niemal prosto ze szkoły policyjnej, nie licząc krótkiego pobytu w Eskilstunie. O Eskilstunie wiedziała tylko tyle, że stamtąd pochodzi zespół Kent. Ale nikt z zespołu nie mieszkał już miasteczku.

– Myślisz, że to zrobił?

Zjeżdżali już windą. Johnny spojrzał na nią w lustrze. W tym świetle jego oczy miały inny kolor, a raczej nie miały żadnego. Wyglądał na zmęczonego. Ona też. Na dziś już koniec.

– Myślisz, że ją udusił? Bo nie było widać żadnych obrażeń.

– Nie wiem, Johnny. Niewiele wiem o zabójstwach, ale nietrudno udusić kogoś, kto śpi. Na przykład poduszką. Nie trzeba mocno przyciskać. A jeśli zrobi się to sprawnie, to nie ma żadnych śladów.

– Na pewno to zrobił. Bo kto jak nie on? A drzwi na korytarz były otwarte. To Barkner je otworzył.

– Skąd wiesz?

– Sam powiedział. Nie słyszałaś?

– Nie.

– To było pierwsze, co powiedział. Kiedy tylko weszliśmy do sypialni. Powiedział, że otworzył je dla nas, kiedy zgłaszał wezwanie. Kiedy dzwonił.

– Nic takiego nie słyszałam.

Drzwi windy się otworzyły.

– Powiedział to, kiedy podeszłaś sprawdzić jej puls. Tej dziewczynie. Bo chyba to chciałaś zrobić?

– Nic takiego nie słyszałam.

– W takim razie ja też bym nie słyszał.

Byli już na dole. Wyszli na zewnątrz. Światło poranka unosiło się nad stadionem Ullevi. Zapowiadał się ładny dzień, zimowy dzień. Nieliczne samochody stojące przed wejściem były pokryte szronem. Przypominał szarą skórę. Gerda się wzdrygnęła. Nie tylko z zimna. Przed oczami stanęła jej twarz tej kobiety. Madeleine. Była taka spokojna. Czy umarła też spokojnie? Czy się obudziła? Czy spała? Może już jutro będą wiedzieć. Technicy i śledczy. A może już za godzinę albo nawet za chwilę. Gerda się odwróciła i popatrzyła na wyższe piętra. Nie wiedziała, w którym pokoju siedzą Barkner i przesłuchujący go policjant. Ale może gdzieś tam Barkner właśnie się przyznaje. Najpierw pobrali mu krew, a teraz wyciągną z niego i to.

Dyżur miał Bent Mogens. Dostał właśnie najnowsze wiadomości z mieszkania na Vasastan. Lekarz stwierdził, że kobieta nie żyje. Zmarła w ciągu minionej doby, możliwe, że w ciągu ostatnich dwunastu godzin. Ale takie szacunki zawsze są ryzykowne. Na ciele nie było śladów przemocy fizycznej, ale przyczyną zgonu mogło być uduszenie. Przecież policjanci, którzy przyjęli zgłoszenie, wspominali o poduszce na twarzy. Bez tego trudno byłoby cokolwiek ustalić. Ale na razie jeszcze nic nie jest pewne. Pia E:son Fröberg będzie wiedziała więcej po sekcji. Może znajdzie jakieś obrażenia wewnętrzne. I zewnętrzne, takie, których nie widać gołym okiem. O poduszce wspominał również mężczyzna, partner zmarłej. O ile oczywiście był jej partnerem. To już twoja robota, Bent. Pia E:son Fröberg nie znalazła przy łóżku żadnych tabletek ani innych narkotyków. Technicy także na nic nie natrafili podczas wstępnych oględzin.

Zabójstwo partnerki, pomyślał Mogens. Jasna sprawa.

Przemoc domowa, choć jawnych śladów przemocy nie było.

Pora jak najszybciej wyjaśnić tę jasną sprawę do końca.

Koleś sam wpakował się do więzienia.

Funkcjonariuszem, który miał wyjaśnić sprawę do końca, był inspektor Sverker Edlund z dochodzeniówki[2]. Miał doświadczenie w prowadzeniu przesłuchań.

Martin Barkner siedział naprzeciwko niego. Wyglądał na bardzo zmęczonego, niemal zasypiał na siedząco. Oczy miał szkliste, jakby trapiła go lekka gorączka. Edlund widywał już takie reakcje. Chłopak nie do końca wiedział, co się stało albo co zrobił. A miał o tym opowiedzieć.

Barkner spojrzał na coś za jego plecami. Edlund dobrze wiedział, co tam jest. Nic. Tak właśnie urządzono pokój. Powinni się w nim znajdować tylko oni dwaj, naprzeciwko siebie, i padające między nimi słowa. Czy raczej słowa, które jeden przekazuje drugiemu. Ale z tym różnie bywało, bo każde przesłuchanie przebiegało inaczej.

– Nie zrobiłem tego – powiedział Barkner. – Jeśli myślicie, że to zrobiłem, jesteście w błędzie.

W jego głosie słychać było pustkę, ale też zdecydowanie. Edlund słyszał już setki słów wypowiadanych przez setki głosów. Nauczył się je rozróżniać. Bo słowa stanowiły tylko wierzchnią warstwę. Cała reszta kryła się pod spodem.

– Czego pan nie zrobił? – zapytał Edlund.

Chłopak nie odpowiedział.

– A co pan zrobił? – ciągnął Edlund.

– Co? Co?

– Proszę opowiedzieć, co pan robił w nocy. Potem możemy skończyć. Musi pan odpocząć.

– Nie muszę! Dlaczego miałbym potrzebować odpoczynku?

– Proszę opowiedzieć.

– Ale co? Co mam opowiedzieć?

– Dlaczego potrzebuje pan odpoczynku.

– Ale nie potrzebuję! Przecież, do cholery, spałem prawie całą noc.

Zaklął, ale nie wyglądał na agresywnego. Wyglądał raczej na zdziwionego. Jakby był zaskoczony, że spał prawie całą noc. Jak mógł spać prawie całą noc?

– I co pana obudziło?

Barkner nie odpowiedział.

– Bo obudził się pan, prawda?

Barkner skinął głową.

– Co się stało?

– Obudziłem się… Nie wiem. Po prostu się obudziłem.

Edlund pokiwał głową.

– I powiedziałem coś do Mad… do Madeleine. Leżała obok z… z poduszką na…

Nie mógł mówić dalej. Edlund czekał.

Po chwili Barkner głośno wydmuchał nos w papierową chusteczkę. Wziął ją z pudełka stojącego na stole. Edlund dobrze się przygotował do przesłuchania. Podczas rozmów wielu ludzi płakało, czasami prowadzący przesłuchanie też, choć Edlund nigdy nie słyszał o takim przypadku w Szwecji.

– Może pan mówić dalej?

Barkner przytaknął.

– Co się stało, kiedy się pan obudził?

– Zobaczyłem ją…

– I co pan takiego zobaczył?

– Ją. Właśnie ją.

– Powiedział pan coś?

– Słucham?

– Wspomniał pan, że coś pan do niej powiedział.

– Ach tak, powiedziałem. Chyba musiałem coś powiedzieć, prawda?

Edlund milczał, siedział bez ruchu.

– Leżała z poduszką na głowie. Na twarzy.

– Skąd pan wie, że miała poduszkę na twarzy?

– Co?

– Mogła ją mieć na karku. Mogła leżeć na boku. Albo na brzuchu.

– Nie. Widziałem, jak leży. I…

Zamilkł.

Edlund znów pokiwał głową.

– Proszę powiedzieć, co pan zrobił.

– Zabrałem poduszkę. – Barkner pochylił się do przodu. Nagle zaczął sprawiać wrażenie niespokojnego, jakby chciał się czymś podzielić. Jakby chciał powiedzieć prawdę. Edlund nie raz widział coś takiego. Ale nie chodziło o prawdę, przynajmniej jeszcze nie wtedy. Na prawdę było jeszcze za wcześnie. – Chyba nie ma w tym nic dziwnego, nie? W tym, że ją zabrałem. Madeleine nie odpowiadała! Chciałem wiedzieć, czemu nie odpowiada.

– A nie pomyślał pan, że po prostu śpi?

Barkner chyba nie zrozumiał pytania.

– Była noc – wyjaśnił Edlund. – Obudził się pan i coś powiedział, a ona nie odpowiedziała. Co w tym takiego dziwnego?

Barkner milczał.

– Chciał ją pan obudzić?

– To już nie była noc, było prawie rano.

– Dlaczego chciał ją pan obudzić?

– Nie rozumiem, o co panu chodzi.

– Dlaczego nie chciał pan, żeby spała dalej?

Barkner znów zapatrzył się na ścianę za nim. Ale nie znalazł na niej odpowiedzi. Już wielu szukało jej w stalowoszarym świetle i ostro zarysowanych cieniach, ale na ścianie nic nie było.

– Pokłóciliśmy się. Wieczorem… zanim zasnęliśmy. Chciałem o tym pogadać. Chciałem, żeby znów było dobrze.

Edlund pokiwał głową. Czekał. Chłopak chciał, żeby znów było dobrze, ale już nigdy nie będzie. Tej nocy to słowo już na zawsze zniknęło z jego życia.

– O co się pokłóciliście? – zapytał Edlund.

– Ja… nie pamiętam. Bo… nie, nie mogę sobie teraz przypomnieć.

– A jednak chciał pan o tym porozmawiać z Madeleine, kiedy tylko się pan obudził.

Barkner się wzdrygnął, gdy usłyszał jej imię. Spojrzał Edlundowi prosto w oczy. Po raz pierwszy.

– My… My tu sobie rozmawiamy, a ten ktoś, kto to zrobił, jest na wolności. A zrobił to! I chodzi sobie wolny! O, tam! – Wskazał na okno, chociaż akurat ono wychodziło na wewnętrzny dziedziniec, ciemny i przypominający spacerniak.

– Proszę opowiedzieć o tym wieczorze – ciągnął Edlund. – Ostatnim wieczorze.

Barkner znów spojrzał na niego.

– Ale nie ma o czym. Jeśli pan myśli, że coś się stało, to nie – nic się nie stało. Po prostu… dyskutowaliśmy o tym, co będziemy robić w weekend, tak mi się wydaje. Chodziło o sobotę. O jutro. To znaczy o dziś… Mój Boże.

Umilkł.

– Proszę mówić dalej – powiedział Edlund.

– Nie chciałem jechać do jej rodziców. Chodziło o jakiś cholerny obiad! Obiad, na który nie miałem ochoty iść. Boże. Gadaliśmy o tym, a potem zgasiliśmy światło i poszliśmy spać. I tyle.

Edlund pokiwał głową.

Barkner wyglądał na zaskoczonego.

– Wierzy mi pan? – zapytał.

– A nie powinienem?

– Ależ nie, powinien pan.

– Tej nocy ktoś przycisnął do twarzy Madeleine poduszkę i ją udusił.

– Tak?

– Przed chwilą wspominał pan o mordercy, panie Barkner.

Barkner nie odpowiedział.

– Czy mówił pan o sobie?

– Nie, nie, nie!

– Nie zrobił pan tego celowo – ciągnął Edlund. – Po prostu tak wyszło.

– Nie, nie. NIE! Przecież do was zadzwoniłem. Po co miałbym dzwonić… po co miałbym wzywać policję, gdybym sam to zrobił?

– A co by pan zrobił w takiej sytuacji?

– Co?

– Gdyby ją pan udusił? Wyprowadziłby się pan? Dokąd by pan poszedł?

– Ale ja jej nie udusiłem! Nie zabiłem jej! Nie tknąłem jej!

Barkner chciał wstać z krzesła.

– Proszę usiąść – powstrzymał go Edlund.

Barkner zwalił się na krzesło. Chwilę wcześniej wstąpiły w niego nowe siły, teraz opadły wraz z nim. Znów był sam.

– Nie rozumie pan? – zapytał ciszej. – Nie rozumie pan?

– Czego nie rozumiem?

– Jak mogliśmy spać, kiedy ktoś dostał się do mieszkania i… ją udusił? Dostał się do sypialni? Jak mogłem wtedy spać? Rozumie pan? Kiedy to się stało… Jak mogłem spać, kiedy to się działo? – Wyciągnął do Edlunda ręce. Jakby go o coś prosił. – Jak mogłem spać, kiedy to się działo?

2

MARTIN BARKNER NIE CHCIAŁ się przyznać do uduszenia poduszką swojej partnerki. Czy zdążyła się obudzić, zanim nadeszła śmierć? Podczas szczegółowej obdukcji przeprowadzonej następnego dnia Pia E:son Fröberg pobrała od Madeleine próbki krwi, żeby poszukać w nich śladów środków usypiających albo narkotyków. Pierwsza analiza miała zostać przeprowadzona w laboratorium w Linköping. Na odpowiedź mieli czekać dwa, może nawet trzy tygodnie. We krwi Barknera na razie nie znaleźli śladów narkotyków. Nie wykluczali, że trafią na coś później, ale kiedy Edlund go przesłuchiwał, nikt nie mógł być tego pewien.

Pia E:son Fröberg znalazła jednak w nosie ofiary malutkie punktowe krwawienie. Taki objaw zawsze towarzyszy uduszeniu przez ucisk za gardło – może wystąpić na białkach oczu, w uszach, w nosie – może się też pojawić, jeśli ofiarę uduszono poprzez odcięcie dopływu powietrza.

– Co robiliście wieczorem? – zapytał Edlund.

– Jak to?

– Cały wieczór byliście w domu? A może na przykład byliście w kinie? Byliście gdzieś na mieście?

– Nie. Byliśmy w domu. Zastanawialiśmy się wprawdzie, czyby gdzieś nie wyskoczyć na lampkę wina, ale daliśmy sobie spokój.

– Mieliście ku temu jakiś konkretny powód?

– Ku czemu?

– Żeby dać sobie spokój z wychodzeniem.

– Nie. Chyba po prostu nie mieliśmy ochoty na wino.

– A pił pan wczoraj wieczorem jakiś alkohol?

– Nie.

– A Madeleine?

– Ona też nie piła.

– Ktoś was wieczorem odwiedzał?

– Nie.

– Ktoś dzwonił?

Barkner pokręcił głową. Edlund nie był pewien, czy w odpowiedzi na pytanie, czy na coś innego. Teraz Barkner wydawał się spokojniejszy, wręcz zrezygnowany. Jakby pogodził się z losem. Choć tutaj nie chodziło o los, ale o działanie człowieka. Nie można było winić opatrzności ani szukać w niej powodów tego, co się stało. Bo to morderca ponosił odpowiedzialność za ten czyn. Straszny czyn. Najgorszy.

– Rozmawialiście z kimś przez telefon?

– Tylko z mamą Madeleine. Ona z nią rozmawiała. – Barkner podniósł wzrok. – Czy oni wiedzą?

– Kto? – Edlund nie zrozumiał.

– Jej rodzice. Rodzice Madeleine. Wiedzą, że nie żyje?

– Jeszcze nie, ale wkrótce się dowiedzą.

– Boże. – Barkner ukrył twarz w dłoniach. Potem znów podniósł wzrok. – Jak możecie?

– O co panu chodzi?

– Jak wy dajecie z tym radę, do cholery? Ze śmiercią? Ze zmarłymi. Jak wy to wytrzymujecie tak dzień po dniu?!

– Tu nie chodzi o nas – odparł Edlund po chwili.

Winter puścił kaczkę. Raz, dwa, trzy, cztery. Woda była jak lustro. Odbijało się w niej niebo. Kamień, podskakując, oddalił się w stronę wspaniałego błękitu. Za południowymi szkierami horyzont ginął w mglistym jesiennym słońcu. Może raczej w zimowym słońcu. Bo kiedy zaczyna się zima? To właśnie teraz następuje to niedostrzegalne przejście. Zupełnie jak z widokiem, który się przed nim rozciągał: nie można było wskazać, gdzie kończy się morze, a zaczyna niebo.

– Ja też chcę! – krzyknęła Elsa.

– W takim razie potrzebujemy płaskich kamieni – odparł Winter.

– To ja znajdę! – zawołała jego siedmioletnia córka.

– Poszukaj tam dalej, za tą skałą.

Winter wskazał jej kierunek. Angela i Lilly już tam szły. Mała Lilly też chciała zbierać płaskie kamienie. Chciała sobie nimi porzucać.

– Jaki jest twój rekord, tato?

– Nie pamiętam dokładnie.

– A udało ci się kiedyś odbić dziesięć razy?!

– Nie, aż tyle to chyba nie.

– A jakim cudem kamień odbija się od wody?

– Tafla wody może być twarda.

– No ale przecież kamień jest twardszy.

– Nie zawsze.

– Dlaczego?

No właśnie, dlaczego? Dlaczego promy utrzymują się na wodzie? I dlaczego „Titanic” też się na niej utrzymywał, zanim zatonął? Jakim cudem samolot może wystartować z wody? I skąd historia o człowieku, który stąpał po wodzie?

– Potrzebny jest płaski kamień – wyjaśnił Winter. – Jeśli jest płaski, to może się odbijać od wody. O ile jest rozpędzony. To prawie tak, jakby leciał nad wodą.

– Raz mi się udało odbić trzy razy! – powiedziała Elsa.

– A mnie chyba cztery.

– Mogę pobić twój rekord!

– Oczywiście, że możesz, skarbie.

– To przyniosę więcej kamieni.

Winter widział, jak Elsa rusza biegiem po piasku. Ich piasku. To była ich plaża. Niewielka działka na skraju Billdal i Kullavik. Parę lat wcześniej kosztowała znośnie, teraz była warta więcej. Wtedy były tu właściwie tylko domki letnie schowane między skałami. Teraz zwarta zabudowa zbliżała się do brzegu. Billdal zmieniło się w miasteczko. Wolne przestrzenie zaczęły się zapełniać willami i domami. A z Kullavik zrobiło się centrum handlowe. Między Haga Kile i zatoką Malevik ludzie budowali domy tak blisko morza, jak się dało. Ale o tym miejscu nie można było tego powiedzieć. Stojąc na swojej plaży, Winter nie widział sąsiadów, wokół były tylko skały, morze i piach. Choć czasami, kiedy wiało od Kivik, dochodziły ich głosy. Nie było już tak cicho.

Przestali już dyskutować z Angelą o domu, który miałby tu stanąć. Elsa przestała pytać. Uznała po prostu, że to ich własna plaża i tyle. Dla Lilly wszystko było jasne. I może rzeczywiście było. Własna plaża to fajna sprawa. Po co psuć ją domem.

Winter zobaczył, że Elsa przystanęła w połowie drogi do skały.

– Tato, a co tam pływa?

Usłyszał jej lekki głosik. Rozniósł się po plaży, podskakując niczym płaski kamień. Wskazywała na morze. Podążył za jej spojrzeniem. Spojrzał w stronę horyzontu, który teraz, w mocniejszym słońcu, odcinał się wyraźniejszą linią. Widać było wysepki i szkiery rozrzucone za zatoczką i kontur Vrångö. Na morzu nie było ani jednej łodzi.

– Wygląda jak wielki kamień unoszący się na wodzie! – zawołała Elsa.

Po chwili dobiegł go również głos Angeli.

Ona także coś zobaczyła. Stała wyżej niż on. Miała lepszy widok.

Zawołała jeszcze raz.

– Elsa, chodź tutaj!

Teraz on też zobaczył ten kamień. Powoli kołysał się na kawałku żagla. Ale to nie był kamień, tylko kawałek drewna. Jakaś belka.

– Erik!

Teraz Angela wołała jego. Wychwycił w jej głosie jakiś nieznany ton. Zrobił kilka kroków w stronę wody. Słońce oświetlało pływającą belkę. Była coraz bliżej brzegu. Była czarna. Teraz Winter dostrzegł również coś białego. Poruszało się powoli w wodzie, odwróciło się w jego kierunku. Twarz.

Madeleine Holst miała dwadzieścia dziewięć lat. Urodziny obchodziła w czerwcu. Martin Barkner miał lat dwadzieścia osiem. Urodził się w marcu. Rodzice Madeleine mieszkali w starym domu w Hovås, rodzice Martina – niewiele dalej, na południu Askim. Rodziców Martina nie było w mieście, nie wrócili jeszcze z domu na Costa del Sol. Ale w Nueva Andalucía nikt nie odbierał telefonu. Z rodzicami Madeleine o wpół do dziewiątej rano skontaktował się inspektor Bent Mogens. On, bo był najlepszy w takich rozmowach. Zazwyczaj podwoził go ktoś z jego śledczych, ale tym razem podrzucił go radiowóz. Za kółkiem siedziała Gerda Hoffner, obok – Johnny Pośpiech. Noc jeszcze niezupełnie się dla nich skończyła. Nad Säröleden unosiło się pasmo mgły. Gerda nie czuła zmęczenia. Czuła się za to częścią tej sprawy, która jakoś nie chciała jej opuścić.

– W jakim stanie był chłopak, kiedy tam trafiliście? – zapytał ich Mogens.

– Wzywał pomocy – powiedział Johnny. – Zanim go zobaczyliśmy.

– Wołał przez drzwi? Kiedy byliście jeszcze na klatce?

– Drzwi były otwarte – wyjaśnił Johnny. – Otworzył je. Dla nas.

– Ja o tym nie słyszałam – wtrąciła Gerda.

– O tym, że otworzył drzwi? – Mogens nie zrozumiał.

– Nie słyszałam, żeby coś takiego mówił.

– Powiedział to mnie – dodał Johnny. – Bo ty byłaś przy zwłokach. Żeby zbadać puls.

– Ale nie zbadałam.

– A wyglądało, jakbyś chciała zbadać.

Gerda się nie odezwała.

– Kiedy już go zobaczyliśmy, to znaczy kiedy weszliśmy do pokoju, krzyknął, że to nie on to zrobił – ciągnął Johnny. Odwrócił się do Mogensa. – A to on?

– Co on?

Gerdzie zrobiło się wstyd za Johnny’ego. Co za kretyńskie pytanie.

– Nie wiemy – odparł Mogens. – Prawdopodobnie, ale jeszcze się nie przyznał.

– A z reguły się przyznają?

– W takich przypadkach? Tak.

– Co to znaczy? – Gerda zerknęła w lusterko, szukając spojrzenia Mogensa. – W takich przypadkach?

– No… Jeśli chodzi o zbrodnie popełnione na partnerze. Zbrodnie w afekcie. Nie wiem, jak to nazwać. O przemoc domową.

– Tam nie było widać śladów przemocy – powiedział Johnny. – Wszędzie czysto i elegancko. Trochę ciuchów na podłodze, kilka rzeczy tu i ówdzie, ale poza tym był porządek. Żadnych poprzewracanych rzeczy, nic takiego.

– Ile ona miała lat? – zapytała Gerda. Nie chciała pytać, to przyszło samo z siebie.

– W czerwcu skończyła dwadzieścia dziewięć – odpowiedział Mogens.

– Ja też – odparła Gerda. To również jej się wymsknęło. – Boże, co ja wygaduję.

– Daj spokój – stwierdził Mogens. – Nie powinnaś się wstydzić, że to powiedziałaś.

– Ja mam trzydzieści – wtrącił Johnny. – A ten chłopak?

– Skończył dwadzieścia osiem. Rok młodszy od niej.

– Jeszcze dziecko – powiedziała Gerda.

– No. – Mogens rozparł się na siedzeniu. – Jakie zrobił na was wrażenie? Takie pierwsze? – Poszukał spojrzenia Gerdy. Wydawało się jej, że przewierca ją wzrokiem. Patrzył przenikliwie. Nagle zabolała ją głowa. – Co o nim powiesz Ger… Masz na imię Gerd czy Gerda?

– Gerda.

– Więc co powiesz, Gerda?

– O pierwszym wrażeniu? Sama nie wiem. Może to był on, ale mógł to też być ktoś inny. A może to był wypadek? To nie mógł być skutek jakiejś ciężkiej choroby?

– Prawdopodobnie nie.

– To jasne, że to on – powiedział Johnny. – Bo kto inny?

– Kto to zrobił? – zapytała matka Madeleine, Annica Holst.

Jej mąż stał obok. Spojrzenie miał puste, jakby dopiero za chwilę miało się wypełnić żalem. I to po brzegi, pomyślał Mogens. Widział to już wiele razy. Najpierw pustka, potem dojmujący żal, potem szok, a potem gniew, a potem wszystko wraca raz, drugi, trzeci, w nierównych odstępach. Piekielny program ćwiczeń z żalem. Bo to jest piekło. A przynosi je ze sobą on. Jest posłańcem piekła. Teraz to jego wina, to on musi odpowiadać na pytania.

– Kto to zrobił? – powtórzyła Annica Holst. Ona również miała suche oczy, jakby jeszcze do niej nie dotarło to, co powiedział.

– Jeszcze nie wiemy kto. Nie bardzo też wiemy dlaczego.

– Co to znaczy, że nie wiecie dlaczego?

– Nie wiemy, jak do tego doszło.

– To jakaś nagła choroba? Wypadek?

– Raczej nie – odparł Mogens.

– Mój Boże. Czy ktoś ją zabił?

– Na to wygląda.

– A gdzie jest Martin? – zapytała. – Rozmawialiście z nim? Co powiedział?

– Tak, rozmawialiśmy z nim.

– Czy on też… padł ofiarą?

Nie mogła skończyć.

– Jest u nas, na przesłuchaniu – powiedział Mogens.

– Coś mu się stało?

– Nie.

– Dzięki Bogu.

W jej oczach Mogens dostrzegł ulgę. Jeszcze nie zrozumiała. Bo tego nie dało się zrozumieć. Wciąż myślała, że jeszcze jest nadzieja. Chwytała się wszystkiego, co mogło ją dać.

– Czy on coś widział? – zapytała. – Widział kogoś?

– Jeszcze nie wiemy – odparł Mogens.

– Możemy jechać go odebrać – powiedziała Annica Holst. – Stig i Linnea są w Hiszpanii. Jego rodzice. Przecież nie może być teraz sam. Nie tam. – Odwróciła się do męża. – Peder? Musimy go odebrać i przywieźć tutaj.

Nie odpowiedział. Mogens uchwycił jego spojrzenie.

Peder Holst zrozumiał.

– Peder? O co chodzi? – Annica Holst spojrzała na męża, potem na Mogensa. – O co chodzi? Chyba nie… Chyba nie sądzicie, że to on to zrobił? Że to Martin… – Zamilkła.

Powoli dotarło do niej, co się stało. Że przede wszystkim zabito jej córkę. Że cały czas zaprząta jej głowę przede wszystkim pytanie, kto to zrobił. Czy raczej kto tego nie zrobił. Jak do tego doszło. A teraz zrozumiała, że to się stało. Że nie da się tego odwrócić.

Bo czegoś takiego nie da się cofnąć.

– NIEEEEEEEEEEE! – krzyknęła. Mogens wiedział, że słyszą ją sąsiedzi, mimo że dom był duży i miał solidne ściany, mimo że działka była spora, a żywopłot wysoki. Kiedy tu jechali i skręcili w uliczkę, Mogens zauważył połyskujące za skałami morze. Przynajmniej z ulicy było je widać. Do leżącej w dole plaży było niedaleko. Od lat mijał to miejsce podczas przejażdżek na rowerze. A więc tak to wyglądało tutaj, na górze. Nie raz gapił się na ogromne domy. Część z nich przypominała zamki. Były nieosiągalne, emanowały bogactwem, starym i nowym, czasem mieszanką obu. Ale dla niego to były za wysokie progi, on był prostym przedstawicielem prostego ludu.

A jednak tu trafił.

3

MARTIN BARKNER ROZMAWIAŁ PRZEZ TELEFON z matką. Płakał. Znów był małym chłopcem. Szkoda, że na zawsze takim nie pozostał. Szkoda, że zaczął się spotykać z dziewczynami. Może matka go ostrzegała. Bo matka Edlunda właśnie tak robiła.

– Nie wiem. Nie wiem. Nie wiem – odpowiadał. Sverker Edlund słyszał jej głos ze słuchawki. Dolatywał aż znad Morza Śródziemnego. Nie wydawała się wzburzona, ale coś takiego trudno ocenić na odległość. – Nie wiem. Nie wiem. Nie wiem! – Barkner opuścił słuchawkę i drżącą ręką oddał ją Edlundowi. – Mama chce z panem rozmawiać.

Edlund wziął słuchawkę i przedstawił się.

– Tu Linnea Barkner – odpowiedziała. – Co zrobił Martin?

– Nie wiem – odparł Edlund.

– Musicie zrozumieć, że Martin nigdy by nie zrobił czegoś… tego, o co go podejrzewacie.

Edlund nie odpowiedział.

– To zupełne szaleństwo. Dzwonicie tu i mówicie, że jego dziewczyna nie żyje, a potem dochodzicie do wniosku, że to on ją zabił? Po co miałby to robić?

– Nie wiem – powtórzył Edlund.

– Czy ty sobie ze mnie żartujesz, człowieku?!

– Ależ skąd.

– To jasne, że Martin nigdy nie zrobiłby czegoś takiego!

– Po prostu chcemy się upewnić, co takiego się stało, kiedy Madeleine zginęła – odparł Edlund.

Usłyszał, jak kobieta łapie oddech. Linnea Barkner. Sprawiała wrażenie kogoś, kto gra pierwsze skrzypce. Edlund nie wiedział, czym się zajmuje, o ile w ogóle pracuje. Nie zapytał o to Barknera. Mieli to chyba zapisane w papierach. Ale wiedział, że pani Barkner dzwoni z Hiszpanii. Z letniego domu.

– Jedyne, co możecie zrobić, to go zwolnić czy jak wy to mówicie.

– Musimy z nim jeszcze trochę porozmawiać.

– Jeszcze trochę? To znaczy ile?

Edlund spojrzał na zegarek. Zostało im niewiele godzin, o ile nie dostaną nakazu aresztowania. Ale w tej sytuacji to była formalność. Prokurator Molina zaczął się starać o areszt już po pierwszym przesłuchaniu. Zanosiło się na to, że Martin jeszcze trochę zostanie.

– Nie wiem – odparł Edlund.

– Wracamy do domu! – krzyknęła Linnea Barkner. Zabrzmiało to jak rozkaz.

Winter stał na plaży, która już nigdy nie miała być ich azylem. Spokój znikł. Pomyślał, że Bóg wie skąd przypłynęły do nich zwłoki. Rodzina stała za nim, wszyscy widzieli białą, połyskującą w słońcu twarz. Wyglądała, jakby chciała po raz ostatni zawołać do nieba.

– Zabierz dziewczynki do samochodu – powiedział Winter tak spokojnie, jak tylko mógł.

– A co to jest, mamusiu? – zapytała Elsa. – Czy to ktoś, kto utonął?

– Nie wiem, kochanie. Idziemy.

Lilly krzyknęła. Zdenerwowała się. Zabawa na plaży skończyła się dla niej za szybko.

Winter słyszał, jak Angela i dziewczynki się oddalają.

Lilly znów zaczęła krzyczeć. Elsa próbowała ją uspokoić.

Ciało zbliżało się do niego. Winter stwierdził, że to mężczyzna. Wyglądał, jakby jeszcze żył. Twarz zachowała rysy, widocznie ciało było w wodzie od niedawna. Mężczyzna miał zamknięte oczy, co go akurat ucieszyło. Nie lubił spojrzeń martwych ludzi, miał wrażenie, że kryje się w nich ostatnie przesłanie dla żywych: byłem jak ty, ty będziesz jak ja.

– Położyliśmy się i zgasiliśmy światło. Więcej nie pamiętam.

– Zasnął pan od razu?

– Nie.

– A Madeleine?

– Tak, tak mi się zdawało. Zawsze zasypia, jak tylko przyłoży głowę do poduszki.

– Co pan robił?

– Jak to?

– Co pan robił, kiedy nie mógł pan zasnąć?

– Nic. Czekałem.

– Na sen?

– Tak.

– Wziął pan jakieś środki nasenne?

– Nie.

– A zdarza się panu brać?

– Czasami biorę tabletkę ułatwiającą zaśnięcie.

– Jak się nazywa?

– Na imię ma tabletka – zażartował Barkner.

Edlund mógłby przysiąc, że lekko się przy tym uśmiechnął. Nagle Barkner zaczął mu imponować. A może po prostu był prawdziwym psychopatą.

– Nie wiem, jak się nazywa – ciągnął Barkner. – Jest na receptę. Imo… Imovane. Chyba tak się nazywa.

– Ma pan je jeszcze?

– Nie rozumiem.

– Ma pan jeszcze jakieś tabletki w domu?

– Tak. W szafce w łazience.

– Dlaczego potrzebuje pan środków nasennych?

– Mówiłem przecież, że to tylko lekkie leki ułatwiające zasypianie.

– Dlaczego ich pan potrzebuje?

– A pan nigdy nie potrzebował?

– Nie – odparł Edlund.

– No to jest pan nadczłowiekiem.

– Nie.

– Wszyscy gli… policjanci są nadludźmi – dodał Barkner.

– Czy Madeleine brała środki nasenne?

Barkner nie odpowiedział.

Edlund powtórzył pytanie.

– Czasami. Ale nieczęsto. Może raz na jakiś czas.

– Jakie?

– Pożyczała ode mnie. Ale rzadko.

– A wczoraj?

– Nie.

– Co nie?

– Nie wzięła tabletki na sen. Przynajmniej ja nic o tym nie wiem. Nie byłem z nią w łazience. Ale wydaje mi się… Sam nie wiem. Mogła coś wziąć.

– A zazwyczaj nie pytała pana, czy może skorzystać z pana tabletek?

– No, pytała…

– Wie pan, ile tabletek zostało w opakowaniu?

– Nie… To znaczy wiem mniej więcej.

Edlund skinął głową.

– Ale wystarczy sprawdzić pudełko w łazience – dodał Barkner.

Edlund znów przytaknął. Próbował uchwycić jego spojrzenie. Teraz mu się udało.

– Coś nie tak? – zapytał Barkner.

Edlund nie odpowiedział.

– O co chodzi?

– A czy to pudełko może być gdzie indziej? – zapytał Edlund.

– A nie ma go w szafce w łazience?

Edlund milczał.

– No to… musi być gdzie indziej. Może leży na podłodze? Albo w mojej kosmetyczce? Musi tam być. Czasami tam je wkładałem.

Edlund skinął głową.

– Będziemy szukać dalej – odparł.

– Jestem pewien, że jest tam jeszcze kilka tabletek!

Ale Madeleine już nie ma, pomyślał Edlund. A to o tym rozmawiamy. O tym, dlaczego jej nie ma.

– Kiedy pan zasnął? – zapytał Edlund.

– Przecież już pan o to pytał.

– Proszę odpowiedzieć na pytanie.

– Ale przecież nie wiadomo, kiedy się zasypia. Czy ktoś może odpowiedzieć na takie pytanie? Nikt nie leży z zegarkiem w ręku, żeby wiedzieć, o której zasnął.

– A tej nocy patrzył pan na zegarek?

– Nie.

– Więc nie wie pan, czy zasnął pan po północy?

– Nie. No ale to musiało być po północy.

– Skąd ta pewność?

– Słyszałem bicie zegara.

– Zegara? Na kościele?

– Nie. W mieszkaniu nad nami. Tak mi się wydaje. Mieszka tam starsza pani. Słychać u nas, jak jej zegar bije. To chyba taki stary zegar ścienny. Nigdy u niej nie byliśmy.

Wciąż mówi my, pomyślał Edlund. Nie jest tego świadomy.

– Kiedy wokół jest cicho, wyraźnie słychać bicie – ciągnął Barkner.

Mówił, jakby sam był tym zdziwiony.

Winter stał przy zwłokach. Wypływały już na plażę, szorując po piachu. To był mężczyzna. Ubrany elegancko: w ciemny garnitur, białą koszulę i biały krawat. Tak się ubiera na pogrzeb kogoś bliskiego, pomyślał Winter. Pogrzebał samego siebie, ale w morzu. Włosy były takiego samego koloru jak mokry piach, na którym opierał policzek. Wciąż miał na nogach buty.

Winter wyciągnął z marynarki komórkę i wybrał numer wydziału. Z tego, co pamiętał, dyżur miał Bertil.

Rzeczywiście odebrał Bertil Ringmar. Brakowało mu zaledwie kilku lat do emerytury. Długo był dla Wintera niemal jak ojciec. Dziś powiedziałoby się: mentor, ale kiedy Winter zaczynał pracę w wydziale, to słowo nie było jeszcze takie modne.

– Cześć, Bertil.

– A ty nie masz dziś wolnego?

– Tak mi się wydawało.

– I co się stało?

– Na plażę wypłynęły zwłoki.

– Na jaką plażę?

– A nie powinieneś najpierw zapytać, jakie zwłoki?

– A to ktoś znajomy?

– Nie.

– Gdzie jesteś?

– Na swojej plaży. Z rodziną. Zrobiliśmy sobie wypad za miasto. Elsa i ja puszczaliśmy kaczki i mała zauważyła, że coś się unosi na wodzie.

– Ożeż…

– No i teraz dopłynęło do mnie. Leży u moich stóp. Obawiam się, że to zabójstwo. Na szyi widać podejrzane ślady.

– Zbrodnia zawsze wyjdzie na jaw.

– Ano. – Winter zrobił pauzę. U jego stóp zwłoki poruszały się, popychane przez wodę. Obijały się o brzeg. Scena w duchu ewolucjonizmu: oto zmarli dopływają do brzegu, wstają i ruszają przed siebie. Ten zmarły miał na nogach buty. Był elegancko ubrany. Śmiało mógłby ruszyć na najbliższy cmentarz. Chociaż Winter nie wiedział, gdzie jest najbliższy cmentarz. – Nie leżał w wodzie długo. I był na pogrzebie. Możesz sprawdzić, jakie pogrzeby odbywały się dziś w mieście?

– Nie zrobiłem tego! Nie rozumiecie, że tego nie zrobiłem? Nie zabiłem jej! Dlaczego miałbym ją zabijać? Może mi pan to wyjaśnić? Co? Jaki niby miałbym mieć powód?

– Nie wiem – odparł Edlund.

– No właśnie. Bo nie miałem żadnego powodu. Żadnego, do cholery!

– Czy ktoś was wczoraj wieczorem odwiedzał?

– Już pan o to pytał.

– Pytam jeszcze raz.

– Nie, nikt nas nie odwiedzał.

– Czy ktoś ma klucze do waszego mieszkania?

– Nie… To znaczy tak, mama Madeleine.

– Ma klucz do mieszkania?

– Tak. Nie chciałem, żeby miała, ale Madeleine chciała.

– A to nie jest normalne? – zapytał Edlund. – Że ktoś z krewnych ma klucz do mieszkania? Dla mnie to normalne.

Barkner popatrzył na niego.

– Nie wiem już, co według was jest normalne – odparł.

Sverker Edlund i Bent Mogens wjechali na górę, do wydziału technicznego. Komisarz Torsten Öberg, pełniący obowiązki szefa, zobaczył ich na korytarzu i skinieniem zaprosił do swojego pokoju.

– Właśnie się do ciebie wybieraliśmy – powiedział Mogens.

– No to siadajcie.

– Chłopak się nie przyznaje. – Edlund przysiadł na jednym z twardych krzeseł.

– Może to nie on – stwierdził Öberg.

– No to kogo kryje? – zapytał Mogens.

– A musi kogoś kryć?

– Jeśli on tego nie zrobił, to musiał być świadomy tego, że ktoś ją zabija.

– Dlaczego?

– Bo przecież nie był nieprzytomny.

– A może był – odparł Öberg.

– Jak to? – Edlund nie zrozumiał.

– Nie wiem – odpowiedział Öberg. – Zobaczymy, czy laboratorium z Linköping nam pomoże.

– A jeśli nie?

– To nie.

– Istnieją narkotyki albo jakieś inne środki, które można komuś podać i które nie zostawiają śladów? – zapytał Mogens.

– Hm… – odparł Öberg. – Trudno na przykład znaleźć ślady chloroformu. Moglibyśmy ich nie wykryć.

– Chloroformu?

– Tak.

– Myślisz, że ktoś mógłby ich uśpić chloroformem?

– Nie wiem, Bent. Wiem tylko, że trudno to potem wykryć. To wręcz niemożliwe. O ile oczywiście w tym przypadku mamy do czynienia z chloroformem.

Öberg wstał, podrapał się po głowie, a potem opuścił rękę.

– Dzisiaj chloroformu używa się rzadko – ciągnął. – Jest też trudno dostępny. Pewnie można go dostać w necie. W końcu tam wszystko można znaleźć. – Podrapał się po nosie. – Eteru również już się w medycynie nie używa. To znaczy, jeśli nie liczyć usypiania zwierząt do eksperymentów medycznych.

– Tu nie chodziło o medycynę – zauważył Edlund.

– Ale eter także wchodzi w grę? – zapytał Mogens.

– Tak. Nasączony gałgan przytknięty do nosa i wystarczy kilka sekund. Opary są bardzo skuteczne. Trudno się przed tym obronić.

– A da się to potem wykryć? Eter albo inne substancje?

– W zasadzie to bardzo trudne. Zobaczymy, co znajdą w Linköping – odpowiedział Öberg. – Nie wiemy na przykład, czy niektóre substancje nie ulatniają się po śmierci. Z żywego organizmu znikają szybko, więc nie sądzę, żebyśmy coś znaleźli w krwi chłopaka. Nawet gdybyśmy mieli co znaleźć.

– A u dziewczyny?

– Może. Bo w chwili śmierci substancja przestaje się ulatniać. Ale nie wiemy, jak było w tym przypadku. No i nie wiemy, co to było. O ile w ogóle czegoś użyto.

– Może laboratorium nam odpowie?

– Zobaczymy – podsumował Öberg.

– Ale jak to, do cholery, mogło się rozegrać? Z praktycznego punktu widzenia? Przecież człowiek nie dałby się ot tak uśpić? – zapytał Edlund.

– Normalnie nie – odparł Öberg.

– Znaleźliście coś na poduszce? – zapytał Mogens. – Jakieś odciski?

– Nie. Jeszcze nie.

– A znajdziecie? Czy to właśnie jest najtrudniejsze zadanie na świecie?

– Bardzo trudne. Ciężko się pracuje na tkaninach.

– Czy na ciele dziewczyny były jakieś ślady wskazujące na to, że się broniła?

– Nie.

– Żadnych?

– Żadnych.

– Nawet się nie zorientowała – powiedział Mogens.

– Więc nie walczyła? – ciągnął Edlund.

– Nic na to nie wskazuje – odparł Öberg.

– Spała – dodał Mogens.

– Cholera – powiedział Edlund. – Zginąć we śnie. Może nawet akurat coś jej się śniło.

Winter czekał na techników. Wiedział, że to jeszcze trochę potrwa. Wreszcie zwłoki zatrzymały się na plaży, niczym kawał drewna wyrzucony na brzeg. Patrzył w stronę zatoki Askim. Skąd przypłynęły? I dlaczego trafiły tutaj? Przecież cały brzeg jest usiany małymi plażami. Więc dlaczego ciało postanowiło przypłynąć właśnie do nich, do niego i jego rodziny? Zupełnie jakby sobie wybrało. Czy może to ktoś inny zdecydował, że zmarły trafi do nich? Z tego, co widział, wcześniej na morzu nie było żadnej łodzi. Znów spojrzał na zwłoki. Mężczyzna leżał twarzą do góry. Krawat miał poluzowany, więc szyja była odsłonięta. Winter widział na niej sińce, przypominały naszyjnik. Wybroczyny. Winter domyślił się, że powstały, kiedy ciśnienie krwi wzrosło, naczynia w głowie się zacisnęły, a kość gnykowa została złamana. Wreszcie ofiarę zadławiono na śmierć. Ale to były tylko domysły. Nie wiedział, jak było naprawdę. Może doszło do jakiegoś dziwnego wypadku. A może to samobójstwo. Jeszcze nigdy nie był na miejscu zbrodni jako pierwszy. Był świadkiem. Teraz nie jestem już tylko komisarzem, ale też świadkiem. Nikt nie musi mnie wzywać telefonicznie w środku nocy. To ja jestem świadkiem. Praca podeszła niebezpiecznie blisko. Dosłownie bliżej niż rzut kamieniem.

Wrócił do rodziny. Angela próbowała posadzić Lilly w foteliku na przednim siedzeniu ich mercedesa. Ale Lilly nie chciała jeszcze opuszczać plaży. Nie rozumiała. Nikt jej nic nie wyjaśnił.

– Czy to był truposz? – zapytała Elsa z tylnego siedzenia. Nie wyglądała na szczególnie zaciekawioną. Po prostu chciała wiedzieć. Winter zastanawiał się, co właściwie wie o jego pracy.

– Co to za słowo? – wtrąciła się Angela. – Gdzie się go nauczyłaś?

– Nigdzie – odparła Elsa.

– Tak, ten ktoś już nie żyje – odpowiedział Winter.

– Utopił się?

– Nie wiem.

– A dlaczego wypłynął w naszej zatoczce?

– Tego też nie wiem. – Angela pogłaskała Elsę po policzku. – Mógł wypłynąć w każdym innym miejscu. Wypadło na naszą plażę. No i nie wiadomo, gdzie coś mu się stało.

– Więc już nigdy nie przyjedziemy na naszą plażę?

– Oczywiście, że przyjedziemy. Ale dopiero za jakiś czas.

– Ja chyba już nie chcę tu przyjeżdżać – powiedziała Elsa, ale jej mina nie wskazywała na to, że mówi poważnie. Po prostu wystawiała ich na próbę.

– Ja na pewno nie chcę – odparła Angela. Ona również wystawiała go na próbę. Winter wiedział, że żadna z nich tak nie na myśli. – Przez jakiś czas nie.

– Nie wiadomo, gdzie coś mu się stało. – Winter powtórzył słowa Angeli.

– I co teraz? – zapytała Elsa.

– Jak to? – nie zrozumiał.

– Co teraz zrobisz? Z tym truposzem… to znaczy z tym panem, który tam leży?

Wskazała na wzgórze. Widzieli zmarzniętą trawę, skały i skrawek morza, truposza nie. Żadnej kłody drewna, pomyślał Winter.

– Zajmiemy się nim – odparł.

– Znajdziesz tego, kto to zrobił?

– To znaczy kogo?

– Zabójcę.

Angela się wzdrygnęła. Winter też.

– Tato, czy on naprawdę nie żyje? – zapytała Elsa. Lilly sprawiała wrażenie, jakby uważnie im się przysłuchiwała. Uspokoiła się już, przestała krzyczeć. Siedząc w foteliku, pochyliła się do przodu. Wyglądała na skupioną. Mój Boże, co za rodzina, co za tematy.

– Dość tego, jedziemy – powiedziała Angela i usiadła za kierownicą.

– To właściwie kiedy wybudujemy ten dom? – zapytała jeszcze Elsa.

Technicy dojechali na miejsce w porze lunchu. To znaczy późnego lunchu. Ale akurat tam nikt nic nie jadł. Winter bynajmniej nie miał ochoty na lunch czy choćby na piknik. Zabrali z Angelą kanapki i małe co nieco, ser z przyprawą tikka i ciasto cytrynowe, ale Angela wzięła jedzenie z powrotem do domu. Pokazała mu koszyk, ale pokręcił głową. Powiedział, że zje, kiedy wróci.

Zwłoki leżały już na lądzie. Mężczyzna wyglądał jak ktoś śpiący w mokrym garniturze. Jakby zasnął na deszczu. Mężczyzna w mokrym garniturze. Czarnym, a może granatowym. Winter nie potrafił rozpoznać marki. Może to Oscar Jacobson. Miał charakterystyczne klapy.

Håkan Wendelberg przykucnął i pochylił się nad zwłokami. W wydziale technicznym pojawił się niedawno. Bengt Rahm też był jednym z młodych, nowych pracowników. Wendelberg nie był szczególnie młody, był weteranem z Uddevalli. Przywykł do morza. Już wyławiał zwłoki z wody, ale nie wyglądał na zblazowanego.

– Elegancki strój – powiedział, spoglądając na Wintera. – Jakby wrócił z pogrzebu.

– To samo pomyślałem – odparł Winter. – Albo właśnie się na jakiś wybierał.

– Hm… – Wendelberg spojrzał na zwłoki. – Biały krawat zakłada się chyba tylko na takie okazje.

– Chyba tak, Håkan. Biały krawat zakładają najbliżsi zmarłego.

– Biel to kolor śmierci – odparł Wendelberg.

Nagle na jego twarzy odmalował się żal. Widocznie przechodzi życiowy kryzys, pomyślał Winter. Wendelberg był jego rówieśnikiem. On sam jeszcze niedawno tkwił w krainie kryzysu. Kiwnął głową w stronę ciała.

– Ma przy sobie jakieś dokumenty?

Rahm zaczął przeszukiwać wewnętrzne kieszenie marynarki. Potem sprawdził spodnie.

– Nie – odparł po chwili. – A w każdym razie nie wygląda na to.

Winter jeszcze raz popatrzył na twarz zmarłego. Miał około czterdziestu lat. Może trochę mniej, trudno było powiedzieć. Włosy pociemniały od wody, ale chyba blond. Przylegały do głowy niczym czepek kąpielowy. Chyba był średniego wzrostu, może trochę wyższy. Czoło miał wysokie, oczy szeroko rozstawione, rysy regularne. Chociaż co to w zasadzie znaczy? Kiedy rysy są nieregularne? Kiedy nos, czoło i usta ma się poniżej brody? Jak u Picassa? Dalego? Chagalla? A może jak u Pollocka? Nie, obrazy Pollocka przypominają raczej strzelaninę między gangami.

Zadzwoniła komórka.

– I jak tam?

Głos Bertila Ringmara brzmiał spokojnie, jak morze w zatoce. Winter lubił ten głos. W minionym roku, czy raczej w minionych latach, Bertil też przeszedł swoisty kryzys. Coś na kształt mocno opóźnionego kryzysu wieku średniego. Ale wyglądało na to, że jakoś się pozbierał.

– Nie mamy jak go zidentyfikować – powiedział Winter.

– Nie macie nic?

– W każdym razie jeszcze nie.

– A zęby ma na miejscu?

– Wszystko ma na miejscu. Chyba go uduszono. Tak przynajmniej wyglądają ślady.

Rahm spojrzał na niego i pokiwał głową.

– Pia już do was jedzie – dodał Ringmar. – Ma dziś sporo do zrobienia.

– Tak?

– Dochodzeniówka pracuje nad zabójstwem z wczorajszej nocy. Koleś udusił dziewczynę, z którą mieszkał.

– Czasami lepiej jest mieszkać osobno – odparł Winter.

– To było w twojej okolicy, na Vasastan. Oczywiście.

– Nie mów nic więcej. Wystarczy mi, że czyjeś zwłoki wypłynęły na moją plażę.

– Erik, to nie jest nasza sprawa.

– Jest – odparł Winter, spoglądając na twarz zmarłego. W tej chwili mężczyzna mógł być kimkolwiek. Hrabią albo bezdomnym. Akurat teraz był bezdomny. Garnitur nic o nim nie mówił. W zasadzie każdy może się tak ubrać. Winter był przekonany, że wkrótce dowie się, kim był, a wtedy będzie mógł zajrzeć do jego minionego życia. Jak archiwista albo archeolog. Był archeologiem śmierci. Akurat teraz miał przed sobą tę twarz, ciało i przemoczony garnitur, ale niedługo ich miejsce zajmą inne obrazy, setki, tysiące obrazów. Tych sprzed śmierci, wybranych z życia, które dopiero co się skończyło. Popatrzył na morze. Dlaczego tutaj? I dlaczego tam? Na morzu? Przeniósł wzrok na zmarłego. Biały krawat wyglądał wręcz absurdalnie, jakby cała ta scena była kawałem. Jakby mężczyzna za chwilę miał wstać i się szeroko uśmiechnąć. Bo czemu nie?

– Na razie nie wiem nic o pogrzebach – powiedział Ringmar.

– Co?

– Żadnych pogrzebów, z tego, co na razie ustaliliśmy – powtórzył Ringmar. – Żadnych w Göteborgu.

– Mam już dość pogrzebów – odparł Winter.

– A kto nie ma.

– Nigdy od nich nie uciekniemy.

– Racja. Przed czym jak przed czym, ale przed tym akurat człowiek nie ucieknie.

Håkan Wendelberg znów spojrzał na Wintera ze zbolałą miną. Doskonale wiedział, o czym mówią. Melancholik, a może raczej kliniczny przypadek depresji. Gdzie przebiega granica? Może jej nie ma? Jeśli na co dzień ma się do czynienia ze śmiercią, chyba lepiej nie rozmyślać nad jej sensem. A jednak trudno się oprzeć. Bo w tym fachu zamiast nad sensem życia rozmyśla się nad sensem śmierci.

4

TECHNICY PRZYJECHALI I POJECHALI. Lekarka, Pia E:son Fröberg, też. Nie nawiązała do tego, że to plaża Wintera. Kiedyś, dawno temu, jeszcze w poprzednim wcieleniu, spacerowali pod rękę po brzegu, nie tak daleko stąd. Ale to była historia odległa jak dziewiętnastowieczna wyprawa przez Atlantyk. Nie byli już tacy jak kiedyś. Ledwo można nas poznać, pomyślał Winter. Ale wiedział, że to nie tak. Bo oni nigdy się nie zmienili. To świat się zmienił. I tego trzeba się trzymać. Wtedy można żyć niemal wiecznie.

– W ciągu ostatniej doby – powiedziała Pia. – Na razie nie mogę powiedzieć więcej.

Winter pokiwał głową. Pia patrzyła na zatokę. Wyglądała, jakby chciała coś powiedzieć, ale zrezygnowała.

– Mógł utonąć – dodała, odwracając się w jego stronę.

– Ale nie bardzo w to wierzysz.

– To, w co wierzę, nie ma tutaj znaczenia.

– I tak chcę wiedzieć.

– Na szyi ma kilka śladów – odparła. – Mógł na coś wpaść.

– Albo ktoś wpadł na niego.

– Zobaczymy – odpowiedziała, a potem zatoczyła ręką koło. – Ładna działka. Własna plaża.

– Na którą wypływają zwłoki.

– To się mogło przytrafić każdemu.

– Ale nie komisarzowi policji na prywatnej działce. To niesprawiedliwe. I nie w czasie wolnym.

– To godziny pracy też spędzasz tutaj?

– Tak – odparł. Teraz był już sam. Rozmyślał o tym wszystkim, a kolejne godziny pracy mijały. Zwłoki zawieziono do zakładu medycyny sądowej przy Medicinarberget.

Mężczyzny nie czekał na razie prawdziwy pogrzeb. Jeszcze nie. To było najlepsze, co mogli dla niego zrobić.

Nad Winterem krążyły mewy. Były cicho. Widocznie uznały, że to nie czas i miejsce na krzyki. A ta plaża zapewne była bardziej ich niż jego. Przypatrywały mu się, wracały nad zatokę, a potem znów nad ląd. Szukały kolejnych ciał. Chociaż nie. Jedno to i tak aż nadto. Jak długo zwłoki pływały w morzu? Dlaczego nikt ich nie zauważył i nie zatrzymał, zanim trafiły do nas? Winter chwycił płaski kamień i cisnął go ponad wodą. Raz-dwa-trzy-cztery-pięć-sześć-siedem-osiem-dziewięć. Rekord, może nawet światowy. Elsa mu nie uwierzy. Nikt mu nie uwierzy. Teraz kamień leżał już na dnie. Dziesięć milionów lat zabrało mu wydostanie się na brzeg, a Winter w dziesięć sekund wrzucił go z powrotem do wody.

Zadzwoniła komórka.

– Tak?

– Wciąż jesteś na plaży?

Usłyszał spokojny głos Bertila. Teraz go potrzebował.

Był wstrząśnięty swoim wyczynem.

– Wciąż tu jestem – odparł.

– Co robisz?

– Bawię się w Boga. Zakłócam równowagę w przyrodzie.

– Bóg nie zakłócałby tego, co sam stworzył.

– Przecież kiedyś na ziemi był raj.

– Wciąż jest.

– Powiedz to temu facetowi, który tu wypłynął.

– Było kilka pogrzebów.

– Tak?

– Między innymi w kościele w Askim.

– To przecież po przeciwnej stronie drogi do Särö – zauważył Winter.

– I we Frölunda – ciągnął Ringmar.

– To i tak nie ma sensu, dopóki go nie zidentyfikujemy.

– Tak tylko mówię, żebyś wiedział.

Mewy odleciały nad fiord Askim, wyglądały jak czarne smugi na szarym papierze. W ciągu ostatniej godziny błękit nieba gdzieś zniknął, jakby dopasowując się do sytuacji tu, na dole, w byłym prywatnym raju Wintera. Daleko od brzegu jakaś łódź płynęła w stronę otwartego morza. Niektórzy nie przejmowali się porami roku i beztrosko żeglowali w kierunku gór lodowych. Nagle Winter zatęsknił za własną łodzią. Własna plaża, własna łódź – to szłoby ze sobą w parze. Mógł sobie zażyczyć łódź na pięćdziesiąte urodziny. Połowę życia spędził w podziemiu. I w nim miał pozostać. Zrozumiał to już. Nie wyrwie się stąd. Zaczął jako najmłodszy komisarz w kraju, skończy jako najstarszy.

Winter obszedł komendę dookoła. Był już z powrotem w mieście. Z plaży zabrał go radiowóz. Dał im tylko znać, że chce wracać. W drodze w ogóle się nie odzywał. Dwaj policjanci siedzący z przodu też nic nie mówili. Był im za to wdzięczny. Zdarzało mu się już jeździć z młodszymi kolegami, którzy chcieli mu opowiedzieć całe swoje życie, jakby zdawali raport. Ale rzadko kto miał go z czego składać, bo jeśli się nie skończyło trzydziestki, nie ma się o czym mówić.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. W Szwecji styl secesyjny określa się zapożyczonym z niemieckiego terminem jugend – dosł. młodość (przyp. tłum.). [wróć]

2. W szwedzkiej policji wydział dochodzeniowy i wydział śledczy to dwie osobne jednostki. Wydział dochodzeniowy prowadzi postępowanie przygotowawcze wobec konkretnych podejrzanych, wydział śledczy natomiast zajmuje się poszukiwaniem sprawców (przyp. tłum.). [wróć]