Spis treści

1. Karta redakcyjna

2. Dedykacja

3. Cykl „Orły Imperium”

4. Łańcuch dowodzenia rzymskiej armii

5. Struktura rzymskiego legionu

6. Rzymska inwazja na Brytanię w 43 roku

7. Rozdział pierwszy

8. Tylna okładka

Punkty orientacyjne

1. Spis treści

2. Okładka

3. Strona tytułowa

4. Początek tekstu

Zapraszamy na www.publicat.pl

Tytuł oryginału
The Eagle’s Conquest

Opracowanie graficzne
MARIUSZ BANACHOWICZ

Fotografia na okładce
© Stephen Mulcahey/Alamy

Koordynacja projektu
ANNA RYCHLICKA

Redakcja
BIURO USŁUG WYDAWNICZYCH „DINA”

Korekta
IWONA WYRWISZ

Skład
STUDIO „P”

Copyright © 2001 Simon Scarrow
First published in 2001 by Headline Book Publishing
All rights reserved.

Niniejsza powieść stanowi wytwór wyobraźni, a wszelkie podobieństwo do osób żyjących lub zmarłych, wydarzeń i miejsc jest całkowicie przypadkowe.

Polish edition © Publicat S.A. MMXI, MMXXV (wydanie elektroniczne)

Wykorzystywanie e-booka niezgodne z regulaminem dystrybutora, w tym nielegalne jego kopiowanie i rozpowszechnianie, jest zabronione.

Utwór nie może być wykorzystywany do szkolenia sztucznej inteligencji, w tym do tworzenia treści naśladujących jego styl. Nieprzestrzeganie tego zakazu jest naruszeniem praw autorskich i grozi konsekwencjami prawnymi.

ISBN 978-83-271-6985-3

jest znakiem towarowym Publicat S.A.

PUBLICAT S.A.

61-003 Poznań, ul. Chlebowa 24
tel. 61 652 92 52, fax 61 652 92 00
e-mail: office@publicat.pl, www.publicat.pl

Oddział we Wrocławiu
50-010 Wrocław, ul. Podwale 62
tel. 71 785 90 40, fax 71 785 90 66
e-mail: ksiaznica@publicat.pl

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

Z wyrazami najgłębszej miłości dla Carolyn,
dzięki której mogłem napisać tę książkę

SIMON SCARROW

CYKL ORŁY IMPERIUM

Brytania

ORŁY IMPERIUM (42–43 rok n.e.)

PODBÓJ (43 rok n.e.)

POLOWANIE (44 rok n.e.)

ORŁY I WILKI (44 rok n.e.)

POŚCIG (44 rok n.e.)

Rzym i prowincje wschodnie

PRZEPOWIEDNIA (Rzym, 45 rok n.e.)

REBELIA (Judea, 46 rok n.e.)

CENTURION (Syria, 46 rok n.e.)

Basen Morza Śródziemnego

GLADIATOR (Kreta, 48–49 rok n.e.)

LEGION (Egipt, 49 rok n.e.)

PRETORIANIN (Rzym, 51 rok n.e.)

Powrót do Brytanii

BRACIA KRWI (51 rok n.e.)

KOHORTA (51 rok n.e.)

BRYTANIA (52 rok n.e.)

Hiszpania

NIEPOKONANY (54 rok n.e.)

Powrót do Rzymu

DZIEŃ CEZARÓW (54 rok n.e.)

Kampania na wschodzie

KREW RZYMU (Armenia, 55 rok n.e.)

ZDRAJCY RZYMU (Syria, 56 rok n.e.)

WYGNAŃCY RZYMU (Sardynia, 57 rok n.e.)

Brytania: kłopotliwa prowincja

HONOR RZYMU (Brytania, 59 rok n.e.)

ŚMIERĆ CESARZOWI (Brytania, 60 rok n.e.)

STRUKTURA RZYMSKIEGO LEGIONU

W II Legionie – podobnie jak we wszystkich innych w tym czasie – służyło około pięciu i pół tysiąca ludzi. Centurią, podstawową jednostką taktyczną liczącą osiemdziesięciu żołnierzy, dowodził podoficer zwany centurionem (centurio), jego zastępcą był option. Centuria dzieliła się na ośmioosobowe drużyny – każda zajmowała jedno pomieszczenie w koszarach albo jeden namiot podczas kampanii. Sześć centurii tworzyło kohortę, a dziesięć kohort legion, z tym że stan osobowy pierwszej kohorty był dwukrotnie większy niż pozostałych. Każdemu legionowi towarzyszyła jazda składająca się ze stu dwudziestu ludzi podzielonych na cztery szwadrony. Pełnili oni rolę kurierów i zwiadowców.

Hierarchia wojskowa przedstawiała się następująco:

Legionem dowodził legat (legatus legionis). Mógł nim zostać jedynie przedstawiciel arystokracji. Zazwyczaj był to człowiek trzydziestokilkuletni. Pełnił swą funkcję nie dłużej niż pięć lat – w tym czasie starał się odnieść znaczące sukcesy militarne, które stanowiłyby solidne podwaliny pod przyszłą karierę polityczną.

Prefektem obozu (praefectus castorium) zostawał zwykle jeden z doświadczonych legionistów, wcześniej będący dowódcą pierwszej kohorty legionu. Awans był ukoronowaniem kariery zwykłego zawodowego żołnierza. Na barkach prefekta spoczywało dowodzenie legionem podczas nieobecności albo niedyspozycji legata. Człowiek mianowany na to stanowisko musiał mieć ogromne doświadczenie i cechować się bezwzględną uczciwością.

Starszych oficerów legionu nazywano trybunami wojskowymi (tribuni militi). Zazwyczaj byli to ludzie dwudziestokilkuletni, dopiero rozpoczynający służbę w szeregach armii – zdobywali oni doświadczenie potrzebne do objęcia niższych stanowisk w administracji cywilnej. Zupełnie inaczej wyglądała sytuacja starszego trybuna (tribunus laticlavius) – w przyszłości miał on objąć ważny urząd państwowy lub dowodzić własnym legionem.

Trzon legionu stanowiło sześćdziesięciu niezwykle zdyscyplinowanych i znakomicie wyszkolonych centurionów (setników). Do tego stopnia awansowano wybranych żołnierzy, którzy wykazali się talentami organizacyjnymi i wielką odwagą na polu walki. W szeregach dowódców tej rangi śmiertelność była najwyższa. Pierwszą centurią pierwszej kohorty dowodził najstarszy i najbardziej doświadczony centurion (primus pilus). Ten najczęściej odznaczany żołnierz cieszył się wielkim szacunkiem przełożonych i podwładnych.

Na czele szwadronu jazdy (ala) stał dekurion (decurio) – miał on szansę na stopień dowódcy jazdy (magister equitum).

Option, zastępca centuriona, odpowiadał za sprawy administracyjne i wykonywał niektóre obowiązki dowódcy. Zwykle awansował dopiero wtedy, gdy ginął jego przełożony.

Prości legioniści zaciągali się do wojska na dwadzieścia pięć lat. Teoretycznie w armii mogli służyć jedynie obywatele Rzymu, ale wstępowali do niej także mieszkańcy podbitych ziem – podpisując kontrakt, otrzymywali rzymskie obywatelstwo.

Na samym dole hierarchii wojskowej znajdowali się żołnierze kohort pomocniczych rekrutowani zazwyczaj w najodleglejszych prowincjach Rzymu. Walczyli w szeregach jazdy i lekkiej piechoty, a także wykonywali wszelkiego typu prace specjalistyczne. Obywatelstwo rzymskie dostawali dopiero po dwudziestu pięciu latach służby.

Rzymska inwazja na Brytanię w 43 roku.

Trasa przemarszu armii rzymskiej i miejsca głównych bitew

ROZDZIAŁ PIERWSZY

– Ja bym tam nie stawiał na tego patykowatego drągala – mruknął centurion Macro.

– Dlaczego, panie?

– Spójrz tylko na niego, Katonie! Ten człowiek to sama skóra i kości. Nie da rady komuś takiemu. – Macro wskazał na drugi kraniec prowizorycznej areny, gdzie masywnemu, ale krępemu jeńcowi wręczano właśnie tarczę i krótki miecz. Człowiek ten przyjął broń z wyraźną niechęcią, łypiąc spode łba na przeciwnika. Katon obejrzał się raz jeszcze na rozebranego do skórzanej przepaski biodrowej wysokiego, patykowatego Bryta. Jeden z legionistów oddelegowanych do obsługi areny rzucił mu właśnie trójząb. Chudzielec najpierw ostrożnie wyważył broń, potem ułożył dłonie na drzewcu tak, by mieć jak najlepszy chwyt. Wyglądał na człowieka, który wie, jak obracać takim przedmiotem.

– A ja postawię na tego wysokiego – oświadczył butnie Katon. Macro obrócił się błyskawicznie.

– Czyś ty rozum postradał? Spójrz tylko na niego.

– Spojrzałem, panie. I chcę poprzeć mój osąd monetami.

– Twój osąd? – Centurion aż uniósł brwi ze zdziwienia. Katon dołączył do legionu na początku minionej zimy, przybywając prosto z cesarskiego dworu w Rzymie. Nie spędził w wojsku nawet roku, a wydaje osądy, jakby był starym wiarusem. – A rób, co tam sobie chcesz.

Macro usiadł wygodniej, czekając na rozpoczęcie walki. To był ostatni punkt igrzysk zorganizowanych przez legata Wespazjana w niewielkiej dolince znajdującej się pośrodku tymczasowego obozowiska II Legionu. Jutro cztery legiony i wspierające je jednostki ruszą dalej pod wodzą Plaucjusza, którego największą ambicją było zajęcie Camulodunum, zanim nastanie jesień. Jeśli stolica wroga upadnie, sojusz klanów zjednoczonych przez Karatakusa z plemienia Katuwellaunów zostanie ostatecznie rozbity. Czterdzieści tysięcy ludzi pod wodzą Plaucjusza – tylu tylko boski Klaudiusz raczył wysłać na podbój zamglonych wysp leżących u wybrzeży Galii. Każdy żołnierz tej armii zdawał sobie sprawę, że otaczający go Brytowie mają ogromną przewagę liczebną. Tyle tylko że wrogowie byli na razie mocno rozproszeni. Jeśli Rzymianie zdołają uderzyć w samo serce sojuszu klanów, zanim te zgromadzą wystarczające siły, ostateczne zwycięstwo może się znaleźć w zasięgu ręki. Dlatego wszyscy pragnęli iść jak najszybciej naprzód, chociaż trudno by znaleźć choć jednego niezadowolonego z tego, że otrzymali cały dzień na odpoczynek i rozrywkę, jakiej dostarczało im oglądanie walk.

Na arenę trafiło dwudziestu uzbrojonych w najrozmaitszą broń Brytów. Żeby było ciekawiej, przeciwników dobierano, ciągnąc losy z hełmu. Z tej też przyczyny kilka starć miało naprawdę nieoczekiwany przebieg i dostarczyło oglądającym wiele dodatkowej zabawy. Ostatnia walka także zapowiadała się smakowicie.

Chorąży legionu, pełniący dziś rolę mistrza ceremonii, wszedł żwawym krokiem na środek areny, wymachując rękami, aby uciszyć tłum. Jego pomocnicy rozbiegli się, chcąc przyjąć ostatnie zakłady, a Katon zajął miejsce obok swojego centuriona. Przebicie wynosiło pięć do jednego. Nie było zbyt wielkie, ale option postawił cały miesięczny żołd, więc przy wygranej chudzielca miał szansę na zarobienie sporej sumki. Macro postawił na jego przeciwnika, przysadzistego mężczyznę z tarczą i krótkim mieczem. Tyle że znacznie mniejszą kwotę i przy znacznie gorszej przebitce. Zbyt dużo graczy przewidywało wygraną tego właśnie wojownika.

– Cisza! Zamknijcie się wreszcie! – zawołał chorąży. Mimo świątecznej atmosfery zgromadzeni na trybunach legioniści zareagowali zgodnie z wpajaną im dyscypliną. W jednej chwili niemal dwa tysiące wrzeszczących i gestykulujących żołnierzy powściągnęło języki i usiadło, by walka mogła się w końcu rozpocząć. – Ostatnie starcie! Po mojej prawicy stoi mirmillo, doskonale zbudowany i wyszkolony wojownik. Tak przynajmniej sam o sobie mówił.

Trybuny zadrżały od drwin. Skoro ten Bryt jest tak dobry, co robi teraz tutaj, na arenie, walcząc o życie jako niewolnik legionu? Przysadzisty Bryt uśmiechnął się pogardliwie w stronę audytorium i uniósł nagle obie ręce w górę, wydając z krtani wyzywający okrzyk bojowy. Legioniści odpowiedzieli mu kolejnymi szyderstwami.

Chorąży pozwolił im na chwilę zabawy, zanim ponownie nakazał ciszę.

– Po mojej lewej sieciarz. Twierdzi, że był kimś w rodzaju przybocznego jednego z tutejszych wodzów. Wojownik raczej z przypadku niż z zawodu, zatem walka powinna być ładna i szybka, ale zanim się zacznie, przypominam wam, sucze pomioty, że zaraz po sygnale oznajmiającym południe wracamy do rutynowego rozkładu obowiązków. – Jęki z trybun były zbyt głośne, by mógł potraktować je z powagą. Chorąży skwitował więc reakcję żołnierzy szerokim uśmiechem. – Zatem zaczynamy. Zawodnicy... na pozycje!

Po tych słowach wycofał się ze środka trawiastego zagłębienia naznaczonego plamami szkarłatu w miejscach, gdzie padli walczący wcześniej wojownicy. Obaj Brytowie zostali doprowadzeni do dwóch niewielkich kręgów oczyszczonych do gołej ziemi i stanęli naprzeciw siebie. Krępy mirmillo uniósł miecz i tarczę, przykucając jednocześnie. Chudzielec wręcz przeciwnie, nie dość, że wciąż trzymał trójząb w pionie, to jeszcze zdawał się o niego wspierać. Na jego pociągłej twarzy nie było widać żadnych emocji. Stojący obok legionista kopnął go, nakazując przyjęcie właściwej postawy. Tyczkowaty Bryt poleciał do przodu, uderzając golenią o drzewce broni. Na jego twarzy pojawił się grymas bólu.

– Mam nadzieję, że nie postawiłeś na niego zbyt wiele – mruknął Macro.

Katon nie odpowiedział. Co ten sieciarz wyrabia? I gdzie się podziała jego niedawna pewność? Wyglądał przecież na spokojnego, jakby cały ranek przyglądał się zwykłej musztrze, a nie walkom na śmierć i życie. Miejmy nadzieję, że to tylko poza.

– Zaczynajcie! – zawołał chorąży.

Mirmillo zawył i rzucił się na stojącego w odległości piętnastu kroków przeciwnika. Sieciarz natychmiast obniżył broń na wysokość szyi krępego przeciwnika i pchnął ją raptownie do przodu. Okrzyk mirmillona urwał się nagle, gdy wojownik przykucnął, aby odtrącić trójząb na bok i zadać ostatni cios z doskoku. Ale odpowiedź na ten atak była dobrze przemyślana. Chudy Bryt nie starał się zatrzymać broni, pozwolił jej zatoczyć półokrąg i trafił nasadą drzewca w głowę atakującego. Ten ogłuszony momentalnie przypadł do ziemi. Sieciarz w tym czasie uniósł broń, aby zakończyć walkę.

Katon się uśmiechnął.

– Wstawaj, leniwy bękarcie! – wrzasnął Macro, przykładając obie dłonie do ust.

Trójząb już pikował w kierunku leżącego mężczyzny, lecz szybki ruch miecza w ostatniej chwili odsunął ostre zakończenia zębów od jego szyi. Nie na tyle daleko jednak, by broń nie zakosztowała krwi. Na ramieniu mirmillona pojawiło się płytkie nacięcie. Ci, którzy postawili na chudego, jęknęli zawiedzeni, gdy przysadzisty zawodnik z mieczem w dłoni przetoczył się na bok, a potem wstał. Dyszał ciężko, oczy miał szeroko otwarte, niedawna arogancja zniknęła jak zdmuchnięty płomień świecy – już zrozumiał, jak bardzo dał się zwieść. Jego przeciwnik wyszarpnął trójząb z ziemi i przykucnął. Twarz wykrzywił mu groźny grymas. Skończyło się udawanie, czas na pokaz siły i umiejętności.

– Rusz się! – wrzeszczał Macro. – Wypruj gnojowi flaki! Katon siedział w milczeniu, zaciskając mocno pięści, zbyt zakłopotany, by przyłączyć się do tych krzyków, choć pragnął, i to naprawdę mocno – mimo iż nienawidził tego typu rozrywek – aby właśnie jego człowiek był dzisiaj górą.

Mirmillo zrobił szybki unik, sprawdzając szybkość reakcji przeciwnika. Chyba chciał się przekonać, czy poprzedni niefart nie był dziełem przypadku. Mgnienie oka później ostrza trójzębu znów celowały w jego szyję. Tłum zareagował na tę akcję radosnym wrzeniem. Mimo wszystko zanosiło się na naprawdę dobrą walkę.

Gdy sieciarz wykonał nagły zwód, na który przeciwnik zareagował równie gwałtownym, ale też dobrze wyważonym odskokiem, trybuny po raz kolejny rozbrzmiały aplauzem.

– Dobre posunięcie! – Macro walnął pięścią w drugą dłoń.

– Gdyby mieli więcej takich jak oni, to my teraz stalibyśmy na arenie. Dobrzy są, bardzo dobrzy.

– Tak, panie – odparł Katon spiętym głosem, nie odrywając wzroku od dwóch mężczyzn krążących wokół siebie po zroszonej krwią trawie.

Słońce spoglądało z góry na to żałosne przedstawienie. Ptasie trele dobiegające z koron pobliskich dębów wydawały się zupełnie nie na miejscu. Przez moment młody option odczuwał ogromny dyskomfort, gdy porównywał ochrypłe wrzaski legionistów, którzy zagrzewali ludzi do zadania sobie śmierci, z harmonią otaczającej ich natury. Gdy mieszkał w Rzymie, zawsze protestował przeciw walkom gladiatorów, ale tutaj, w otoczeniu prostych żołnierzy, dla których esencją życia były wyłącznie bitwy, krew i dyscyplina, nie mógł wyrazić głośno swojego zdania na ten temat.

Do jego uszu dobiegł metaliczny dźwięk szybko wymierzanych i blokowanych ciosów. Gdy żaden nie sięgnął celu i nie dał przewagi, obaj walczący wrócili do zataczania kręgów. W okrzykach legionistów zasiadających na trybunach dało się wyczuć narastającą frustrację. Chorąży legionu dał znak, by pomocnicy z rozgrzanym żelazem stanęli za plecami obu zawodników. Końcówki czarnych prętów rozjarzyły się jaskrawą czerwienią, gdy żołnierze zaczęli nimi wywijać w powietrzu. Sieciarz pierwszy dostrzegł zbliżające się zagrożenie i przypuścił szaleńczy atak na mirmillona, mierząc w miecz, by wytrącić go z dłoni niższego przeciwnika, ten jednak wiedział, że walczy o życie. Parował więc każde uderzenie tak mieczem, jak i tarczą, cofając się cały czas ku skrajowi areny. Prosto na żołnierzy z rozgrzanymi prętami.

– Dalej! – zawołał podekscytowany Katon, wymachując pięścią. – Już go prawie masz!

Rozdzierający uszy wrzask przeszył powietrze, gdy plecy mirmillona zetknęły się z rozpalonym żelazem. Zawodnik odskoczył instynktownie, nadziewając się prosto na haczykowate zęby broni chudzielca. Krępy Bryt zawył, gdy jeden z nich zagłębił się w jego udzie, wysoko, niemal przy biodrze. Wyszarpnięty, wyszedł gładko z towarzyszącą mu fontanną krwi, która zaczęła też spływać sporym strumieniem po nodze prosto na trawę. Szermierz odskoczył zręcznie w bok, chcąc znaleźć się dalej od rozgrzanego do czerwoności żelaza, ale jednocześnie zachować odpowiedni dystans do ostrych zębów. Ci, którzy postawili na niego, ryczeli teraz w dwójnasób, by dodać mu otuchy. Chcieli, by skrócił dystans i zadźgał sieciarza, póki jeszcze ma siły.

Katon zauważył uśmiech na twarzy tyczkowatego Bryta, który wiedział już, że czas gra na jego korzyść. Wystarczy, że jeszcze przez chwilę utrzyma przeciwnika na dystans, a upływ krwi zrobi swoje. Wtedy będzie mógł dobić osłabionego mirmillona. Tyle że zgromadzone na trybunach tłumy nie miały zamiaru na to czekać. Już zaczęto drwić z cofającego się cały czas zawodnika. Rozpalone pręty raz jeszcze zawirowały w powietrzu. Teraz wojownik z mieczem w dłoni szukał przewagi, zdawał sobie bowiem sprawę, jak mało mu czasu zostało. Skoczył na sieciarza, dźgając jak oszalały, zmuszając tyczkowatego przeciwnika do szybszego cofania. Ten jednak nie miał zamiaru nabrać się na tę samą sztuczkę. Przesunął dłoń na sam koniec drzewca i wypchnął je nagłym ruchem w kierunku nóg mirmillona, a potem odbiegł w bok, oddalając się od rozżarzonych prętów. Krępy szermierz uskoczył niezdarnie i stracił równowagę przy lądowaniu.

Rozległ się klekot kolejnej serii uderzeń i bloków. Katon zauważył, że mirmillo się chwieje. Z każda kroplą straconej krwi jego kroki stawały się coraz bardziej niepewne. Sparował kolejny atak trójzębu, ale z trudem i o włos. Moment później całkiem utracił siły i padł na kolana. Miecz zadrżał mu w dłoni.

Macro za to zerwał się na równe nogi.

– Wstawaj! Wstawaj, zanim wypruje ci flaki!

Reszta tłumu także opuściła miejsca, wyczuwając, że koniec walki jest już bliski. Większość wzywała szermierza, by spróbował wstać.

Trójząb poleciał w przód. Miecz znalazł się pomiędzy jego zębami. Wystarczyło szybkie skręcenie drzewca, by wypadł ze słabnącej dłoni i wylądował w trawie kilka stóp od walczących. Wiedząc, że to już koniec, mirmillo padł na plecy. Sieciarz wydał z siebie dziki okrzyk, pochwycił mocniej broń, stając w rozkroku nad powalonym przeciwnikiem, i uniósł trójząb wysoko do góry. W tym momencie przysadzisty Bryt poderwał tarczę w niespodziewanym i desperackim zrywie, waląc nią z całych sił w krocze chudzielca. Ten zgiął się wpół, jęcząc z bólu. Tłumy oszalały z radości. Drugi cios tarczy trafił oszołomionego chudzielca w twarz i posłał go na trawę. Sieciarz wypuścił broń, chwytając się za nos i oczy. Jeszcze dwa uderzenia tarczą i było po nim.

– Niesamowita walka! – Macro aż skakał z radości. – Kurewsko niesamowita!

Katon kręcił tylko głową ze smutkiem i przeklinał pychę sieciarza. Nigdy nie należy uważać wroga za pokonanego, nawet jeśli na takiego wygląda. Przecież sam zastosował tę sztuczkę na początku walki.

Szermierz wstał o wiele szybciej i sprawniej, niż mógłby to uczynić poważnie ranny człowiek. Zaraz też podniósł miecz. Koniec był szybki. Sieciarz został odesłany do swoich bogów jednym pchnięciem pod żebra, prosto w serce.

Wtedy to na oczach wszystkich, w tym Katona i Macro, wydarzyło się coś zadziwiającego. Zanim chorąży i jego pomocnicy zdołali rozbroić mirmillona, ten uniósł obie ręce w górę i zakrzyknął hardo łamaną łaciną:

– Rzymiany! Rzymiany! Patrzeć!

Miecz opadł szybko, a jego ostrze weszło głęboko w klatkę piersiową przysadzistego Bryta. Zwycięzca pojedynku zachwiał się, głowa opadła mu w tył i runął w zakrwawioną trawę obok ciała sieciarza. Na trybunach zaległa cisza.

– Czemu on to, kurwa, zrobił? – mruknął Macro.

– Może wiedział, że rana jest śmiertelna.

– Mógł z tego wyjść – burknął centurion.

– Miałby ocaleć tylko po to, by zostać niewolnikiem? Może nie chciał takiego losu, panie.

– W takim razie był zwykłym durniem.

Chorąży legionu, wyczuwając napięcie na trybunach, wyszedł natychmiast na środek areny z uniesionymi wysoko rękoma.

– A teraz, chłopaki, czas odebrać wygrane. Walka skończona. Ogłaszam mirmillona zwycięzcą. Rozliczcie się i wracajcie do zajęć.

– Chwila – zawołał ktoś z tłumu. – Jest remis! Przecież obaj nie żyją!

– Zwyciężył mirmillo! – odkrzyknął chorąży.

– Dupa tam, sam był już trupem. Sieciarz mógł poczekać, aż się wykrwawi.

– Mógł – przyznał chorąży legionu – ale nie poczekał i dlatego spieprzył końcówkę walki. Moja decyzja jest nieodwołalna. Mirmillo zwyciężył, a kto go obstawiał, ten przegrał i przyjmie to do wiadomości albo ze mną będzie miał do czynienia. A teraz jazda na służbę!

Legioniści zaczęli się rozchodzić, ruszając w kompletnej ciszy pomiędzy dęby i dalej, w kierunku szeregów namiotów, a pomocnicy chorążego zanieśli ciała na tył wozu, gdzie dołączyły do zwłok Brytów, którzy przegrali w poprzednich walkach. Katon poczekał, aż centurion odbierze wygraną od chorążego ich kohorty otoczonego wianuszkiem legionistów ściskających w dłoniach potwierdzenia zakładów. Macro wrócił moment później, radośnie ważąc w dłoni swoją sakiewkę.

– Nie był to może najbardziej lukratywny zakład, ale i tak się cieszę, że znowu wygrałem.

– Domyślam się, panie.

– A ty co masz taką smutną minę? No tak. Przecież postawiłeś na tego tyczkowatego fiuta z trójzębem. Ile straciłeś?

Katon się przyznał, a Macro aż gwizdnął.

– Cóż mogę powiedzieć, młody przyjacielu? Wygląda na to, że musisz się jeszcze wiele nauczyć o walczących.

– Tak, panie.

– Nie martw się, chłopcze. Taka wiedza przychodzi z czasem.

– Centurion poklepał go po ramieniu. – Chodź, sprawdźmy, czy ktoś ma odrobinę przedniego wina na zbyciu. A potem wracamy do roboty.

Dowódca II Legionu przeklinał w duchu cholernego mirmillona, obserwując z cienia rozłożystego dębu, jak jego podwładni opuszczają ławy areny. Ci ludzie rozpaczliwie potrzebowali czegoś, co odciągnęłoby ich myśli od zbliżającej się kampanii, a igrzyska z udziałem schwytanych Brytów wydawały się doskonałą okazją do zabawy. I były nią, bez dwóch zdań, aż do końca ostatniej walki. Ludzie wpadli w dobry nastrój, a ten cholerny bękart zepsuł wszystko jednym totalnie bezsensownym gestem. A może wcale nie takim bezsensownym, pomyślał ponuro legat. Może Bryt wybrał moment na poświęcenie życia z pełną świadomością, aby jak najmocniej podkopać morale legionistów?

Wespazjan wyszedł powoli z cienia na zalaną słońcem polanę, cały czas trzymając ręce złożone za plecami. Jedno było pewne: tym Brytom nie brakuje ducha. Jak większość wojowniczych kultur świata, także oni trzymali się ściśle kodeksu honorowego, który nakazywał im walczyć z ogromnym okrucieństwem i pogardą dla wroga aż do samego końca. Ale o wiele groźniejszy wydawał się fakt, że tej zbieraninie brytyjskich plemion przewodzi człowiek, który wie, jak najlepiej wykorzystać ich siły. Wespazjan odczuwał spory szacunek dla Karatakusa, wodza plemienia Katuwellaunów. Ten człowiek może zaskoczyć Rzymian jeszcze niejedną sztuczką, dlatego legat uważał, że armia Plaucjusza powinna traktować swojego wroga z większym szacunkiem niż do tej pory. Samobójcza śmierć szermierza unaoczniła mu, jak bezlitosny bieg może mieć ta kampania.

Odkładając na bok myśli o przyszłości, Wespazjan ruszył w stronę namiotu szpitalnego. Miał tam do załatwienia sprawę niecierpiącą zwłoki. Centurion pierwszej kohorty został poważnie ranny w ostatniej zasadzce i prosił o chwilę rozmowy przed śmiercią. Bestia był wzorowym legionistą, zaskarbił sobie ogromny szacunek i uwielbienie ze strony żołnierzy, którzy jednocześnie bali się go jak ognia. Walczył w wielu wojnach chyba na każdym krańcu imperium i miał na ciele wystarczająco dużo szram, by to udowodnić. A padł od brytyjskiego miecza w niewielkiej potyczce, której żaden historyk nigdy nie odnotuje. Taki już los żołnierza, pomyślał Wespazjan z goryczą. Ilu niedocenianych bohaterów musi jeszcze polec, aby politycy i sługusi cesarza mogli przypisać sobie nowe sukcesy?

Wespazjan przypomniał sobie własnego brata, Sabinusa, który potrafił przygalopować z Rzymu aż na rubieże, by służyć w sztabie Plaucjusza, gdy tylko pojawiała się szansa na odniesienie błyskotliwego sukcesu. Dla niego, podobnie jak dla wielu jemu podobnych, armia była wyłącznie kolejnym stopniem w drabinie politycznej kariery. Cynizm polityków napawał Wespazjana czystą furią. Było więcej niż pewne, że boski Klaudiusz wykorzystywał tę inwazję do umocnienia się na tronie. Jeśli żołnierze zdołają podbić Brytanię, będzie wiele łupów i synekur, dzięki którym cesarz dobrze naoliwi koła zamachowe gospodarki imperium. Kilku ludzi dorobi się fortun, inni obejmą intratne urzędy, a do wiecznie otwartych kufrów skarbca popłynie szeroki strumień pieniędzy. Potęga Rzymu zostanie potwierdzona, lud zaś otrzyma wyraźną wiadomość, że bogowie mu sprzyjają. Niemniej znajdą się też tacy, dla których nawet tak wielkie osiągnięcia nie będą miały żadnego znaczenia. Tacy, którzy traktują podobne okazje wyłącznie w kategoriach osobistego zysku i awansu.

Ta dzika wyspa z jej niespokojnymi, wiecznie zwaśnionymi wojowniczymi plemionami może jednak kiedyś zaznać wszystkich dobrodziejstw płynących z wprowadzenia rzymskiego prawa i porządku. Za te zdobycze cywilizacji warto było walczyć. Właśnie dla nich Wespazjan wiernie służył Rzymowi i tolerował ludzi, których dwór stawiał ponad nim... Aż do dzisiaj. Ale zanim dojdzie do zmian, trzeba najpierw wygrać tę kampanię. Przekroczyć dwie wielkie rzeki mimo zdecydowanego oporu miejscowych ludów. Za nimi leży bowiem stolica Katuwellaunów, najpotężniejszego z brytyjskich plemion stawiających opór Rzymowi. Dzięki podbojom poczynionym w ciągu kilku ostatnich lat pokonali oni Trynowantów, zdobywając ich tętniącą życiem kupiecką stolicę zwaną przez Rzymian Camulodunum. Dzisiaj wielu lokalnych władców postrzegało Karatakusa równie źle jak rzymskich najeźdźców. Dlatego Camulodunum musi upaść jeszcze przed jesienią, aby pokazać tym plemionom, które wciąż się wahają, że opór jest bezcelowy. Na tym jednak walka się nie zakończy, będą następne kampanie i kolejne lata podbojów, których kres nastąpi dopiero wtedy, gdy każdy zakątek tej gigantycznej wyspy zostanie wchłonięty przez imperium. Jeśli jednak legiony nie zdołają zająć Camulodunum, Karatakus zdąży zjednoczyć wszystkie plemiona i zgromadzi armię, która będzie w stanie rozgromić Rzymian.

Z tą niemiłą konstatacją Wespazjan pochylił się, aby przejść pod płachtą skóry osłaniającą wejście do namiotu szpitalnego. Chwilę później powitał skinieniem głowy starszego chirurga.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki