Rekomendacje dla książki
Odwrócona medytacja

Andrew zrobił to ponownie! Najpierw poprowadził nas do osiągnięcia jasności umysłu w bardo snu dzięki swojej niesamowitej książce Dream Yoga, a następnie w kierunku większej klarowności w bardo życia z jeszcze bardziej niesamowitą publikacją Dreams of Light. Z kolei teraz genialnie pokazuje, że nie musimy niczego tracić, nawet gdy konfrontujemy się z czymś nieprzyjemnym – gdy przeciwności losu, ból i krzywdy wytrącają nas z pozytywnej świadomości – możemy to wszystko obrócić na swoją korzyść. Odwrócona medytacja to świetna lektura, niezwykle przydatna do rozwoju i pozytywnej ewolucji w tym świecie pełnym przeszkód.

Robert Thurman

Emerytowany profesor, autor książki Wisdom Is Bliss oraz tłumaczenia Tybetańskiej księgi umarłych, wydanego przez Bantam Books

Medytacja czasami przybiera formę dualistyczną: uczymy się, jak pozwolić odejść naszym myślom i uczuciom, uczymy się, jak pielęgnować pusty umysł. Co tracimy, gdy rozdzielamy się w ten sposób? Co możemy sobie uświadomić, jeśli zamiast kurczyć się i zamykać w obliczu bólu i innych niechcianych doświadczeń, otworzymy się na nie i tym samym zdamy sobie sprawę z własnej niedualności? Odwrócona medytacja pokazuje nam, jak to zrobić i w jaki sposób może to zmienić nasze życie.

David R. Loy

Autor książki Money, Sex, War, Karma

Jedna z najważniejszych książek na temat medytacji, jaka kiedykolwiek została napisana. Odwrócona medytacja to lektura obowiązkowa, z której dowiesz się, jak przekształcić własne bolesne skurcze w ekspansywną wolność. Przełamując naszą nawykową tendencję do odwracania się od bólu i dyskomfortu, Andrew Holecek po mistrzowsku dostosowuje starożytne technologie przebudzenia do współczesnych, przystępnych praktyk transformacji, umiejętnie pokazując nam, jak zwrócić się w stronę naszego cierpienia, aby doświadczyć przestronnej wolności, która tkwi w każdej chwili.

dr Zvi Ish-Shalom

Profesor Wydziału Tradycji Mądrości na Naropa University, autor książek The Kedumah Experience oraz The Path of Primordial Light

Odwrócona medytacja to genialne dzieło, które ukazuje, jak rozległa eksploracja wewnętrznej przestrzeni Andrew Holeceka dała mu unikalną perspektywę przestrzeni kosmicznej. Andrew rozumie, że każdy z nas jest w tej chwili w kosmosie. Nie tylko wszyscy podróżujemy przez Wszechświat na statku kosmicznym, który nazywamy Ziemią, ale także generujemy iluzję solidnego gruntu poprzez nasze indywidualne ego. Andrew wyraźnie sugeruje, że wiele problemów, z którymi wszyscy się borykamy, można przypisać daremnym próbom zapewnienia naszemu ego punktu oparcia. Poprzez odwróconą medytację możemy uformować się w najbardziej miękką, otwartą, a jednocześnie najsilniejszą i najbardziej niezniszczalną rzecz we Wszechświecie – samą przestrzeń. Nic nie może zranić przestrzeni! Lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce poprawić jakość swojego życia i poszerzyć horyzonty.

Ron Garan

Były astronauta NASA, autor książki Floating in Darkness

Holecek zachęca do aktywnej uwagi i staranności w celu rozbrojenia surowego wewnętrznego krytyka, który może pojawić się w nas samych; praktyki i anegdoty przedstawione w tej książce umożliwiają to jej czytelnikom. Jego celem jest pomoc w uwolnieniu napięcia, które powstaje w wyniku strachu przed porażką, i przejście do wielostronnej przestrzeni otwartej, kochającej świadomości.

Sharon Salzberg

Autorka książek Lovingkindness oraz Real Life

Czyszczenie zwierciadła serca, aby nasze Prawdziwe Oblicze mogło zostać wyraźnie odzwierciedlone, wolne od wszelkich zniekształceń, których źródłem jest – jak pisze Andrew Holecek – „skurcz”, jest owocem wszelkiej praktyki duchowej. W tej wspaniałej, mądrej i wnikliwej książce znajdujemy jasną ścieżkę… Głębokie intuicyjne wyjaśnienie tego, gdzie jesteśmy, dokąd zmierzamy i jak się tam dostać.

Krishna Das

Muzyk, nominowany do nagrody Grammy®

Fragment

Wprowadzenie

CZĘŚĆ 1. PODSTAWY

Rozdział 1. Właściwy pogląd

Rozdział 2. Odkrywanie sacrum w profanum

Rozdział 3. Pogląd kryjący się za medytacjami

Rozdział 4. Potężni superrozgrywający

Rozdział 5. Wszechobecni superrozgrywający

Rozdział 6. Charakterystyka skurczu

CZĘŚĆ 2. MEDYTACJE FORMALNE

Rozdział 7. Medytacja referencyjna: Praktyka oparta na formie

Rozdział 8. Medytacja niereferencyjna: wprowadzenie do otwartej świadomości

Rozdział 9. Otwarta świadomość

Rozdział 10. Medytacje odwrócone: kilka informacji wstępnych

Rozdział 11. Medytacje odwrócone w czterech krokach

Rozdział 12. Medytacje odwrócone w życiu codziennym

Rozdział 13. Refleksje końcowe: pustka, niedualność i medytacje odwrócone

Podziękowania

Przypisy

O Autorze

Przypisy tłumaczki

Polecamy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

REDAKCJA: Paweł Uklejski

SKŁAD: Krzysztof Nierodziński

PROJEKT OKŁADKI: Krzysztof Nierodziński

TŁUMACZENIE: Iwona Szopa

Wydanie I

Białystok 2025

ISBN 978-83-8301-886-7

Tytuł oryginału: Reverse Meditation: How to Use Your Pain and Most Difficult Emotions as the Doorway to Inner Freedom

© 2023 by Andrew Holecek,

This Translation published by exclusive license from Sounds True Inc.

From Spiritual Bypassing: When Spirituality Disconnects Us From What Really Matters by Robert Augustus Masters, published by North Atlantic Books, copyright © 2010 Robert Augustus Masters. Translated and reprinted by permission of North Atlantic Books.

© Copyright for the Polish edition by Studio Astropsychologii, Białystok 2024

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera informacje dotyczące zdrowia. Wydawca dołożył wszelkich starań, aby były one pełne, rzetelne i zgodne z aktualnym stanem wiedzy w momencie publikacji. Tym niemniej nie powinny one zastępować porady lekarza lub dietetyka, ani też być traktowane jako konsultacja medyczna lub inna. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś koniecznie skonsultować się z lekarzem, zanim samodzielnie rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia. Wydawca ani Autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek negatywne skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

Bądź na bieżąco i śledź nasze wydawnictwo na Facebooku.

www.facebook.com/Wydawnictwo.Studio.Astropsychologii

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – www.talizman.pl – detal

strona wydawnictwa: www.studioastro.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu www.psychotronika.pl

Pamięci Taylor Christine Holecek-McDonald i Stephena Owena Mathewsa

Wolelibyśmy już zostać zrujnowani, niż się zmienić
Wolelibyśmy umrzeć w trwodze,
Niż wejść na krzyż chwili
I dopuścić do tego, by umarły nasze złudzenia[1].

W. H. Auden

Pewien mnich powiedział do Dongshana: „Zimno i gorąco nas ogarnęło. Jak możemy ich uniknąć?”.
Dongshan zapytał: „Dlaczego nie pójdziesz tam, gdzie nie ma zimna ani ciepła?”.
Mnich zapytał: „Gdzie jest miejsce, gdzie nie ma zimna ani ciepła?”.
Dongshan powiedział: „Kiedy jest zimno, niech będzie tak zimno, że cię zabije; kiedy jest gorąco, niech będzie tak gorąco, że cię zabije”.

Blue Cliff Record, Koan 43

WPROWADZENIE

Największym darem było całkowite odwrócenie mojego pojmowania mechanizmów wszechświata… Takie odwrócenie jest powodem do wielkiego optymizmu, ponieważ ta fundamentalna zmiana światopoglądu pozwala nam odegrać znacznie większą rolę w determinowaniu ewolucji tego wszechświata.

Eben Alexander

Zacząłem na nowo rozumieć niebo i piekło. W radykalnym odwróceniu perspektywy zobaczyłem, że piekło nie jest przeciwieństwem nieba, jak się zwykle naucza, ale strzegącym towarzyszem boskiego urzeczywistnienia.

Christopher Bache

Medytacja znalazła swoje miejsce na Zachodzie. Niezliczone badania naukowe podkreślają jej zalety, a wielu adeptów twierdzi, że zmienia ona życie. Jestem jedną z takich osób. Od ponad czterdziestu pięciu lat praktykuję tę starożytną sztukę i nadal czerpię z niej niezwykłe korzyści. Chociaż pozostaję wyznawcą wielu tradycji mądrości i uważam, że nikt nie ma patentu na prawdę, trzydzieści lat temu znalazłem oparcie w buddyzmie. Powiedzenie „Gonić dwa króliki i nie złapać żadnego” wskazuje na konieczność zaangażowania i niebezpieczeństwa związane z nadmiernym rozproszeniem, z łapaniem zbyt wielu srok za ogon.

Moja pasja do medytacji doprowadziła mnie do tradycyjnego tybetańskiego trzyletniego odosobnienia, gdzie zostałem mnichem odzianym w szaty i z ogoloną głową, medytującym czternaście godzin dziennie w odizolowanym klasztorze. Zdarzało mi się nawet spać na siedząco w pozycji medytacyjnej, praktykując nocne medytacje jogi snu i marzeń sennych. Trzyletnie odosobnienie jest jak uniwersytet medytacyjny, dający możliwość praktykowania dziesiątek medytacji w najbardziej przyjaznym środowisku. Pozostaje to najbardziej transformującym doświadczeniem w moim życiu.

Spośród wielu praktyk, z którymi zapoznałem się na odosobnieniu, wyróżnia się jedna medytacja – dziwaczna, intensywna, wieloaspektowa i rewolucyjna praktyka medytacji odwróconej. Praktyk tych nauczyłem się w kontekście Mahāmudry (co w sanskrycie oznacza „wielką pieczęć”), wzniosłej tradycji buddyzmu tybetańskiego, która bada naturę umysłu[1]. Było to ponad dwadzieścia lat temu i od tego czasu te radykalne medytacje stały się kamieniem węgielnym mojej duchowej ścieżki.

Nazywa się je medytacją „odwróconą” z wielu powodów. Po pierwsze, praktyki te są przeciwieństwem tego, co wielu z nas kojarzy z medytacją. Większość ludzi uważa, że medytacja polega na dobrym samopoczuciu, osiągnięciu „Zen” lub wyciszeniu się w jakiś inny sposób. Ale to tylko jeden mały aspekt medytacji. W pełnej medytacji nie chodzi o to, by czuć się dobrze, chodzi o to, żeby być sobą, by stać się prawdziwym – chodzi o urzeczywistnienie. Urzeczywistnienie natomiast wymaga zmierzenia się z rzeczywistością trudnych sytuacji.

Po drugie, te wyjątkowe medytacje mają na celu odwrócenie naszego stosunku do niechcianych doświadczeń, co oznacza wchodzenie w nie bezpośrednio, zamiast ich unikania. Dzięki temu możemy odkryć podstawową dobroć wszystkiego, co się pojawia, która jest głębsza niż dobroć interpretacyjna. Podstawowa dobroć odnosi się do niewysłowionej „takości[2], jestestwa, tamtości” wszystkiego, co się wydarza – dobrego lub złego.

Jeśli poddamy się naszym zwykłym strategiom unikania, sprawimy, że ostry, świadomy dyskomfort psychiczny związany z unikaniem stanie się chronicznym, nieświadomym skurczem psychicznym. Dyskomfort nadal istnieje, ale teraz jest głęboko zakopany w matrycy naszego ciała i umysłu, gdzie działa za kulisami, determinując większość aspektów naszego życia osobistego. Odrzucone doświadczenie objawia się wówczas symptomatycznie – staje się niezdiagnozowanym odbiciem ukrytego dysonansu, który wyraża się praktycznie we wszystkim, co robimy. Nasze działania stają się taktyką unikania – reaktywność, przymus psychiczny, choroby fizyczne i wszelkiego rodzaju nieumiejętne reakcje na wyzwania życia – ponieważ staramy się ominąć te ukryte, niewygodne uczucia.

Medytacje odwrócone dają nam możliwość połączenia do naszego umysłu, a nie z umysłu, a także nawiązania relacji z naszymi taktykami unikania, które w przeciwnym razie stają się przeszkodami, działającymi jak tkanka bliznowata, odgradzająca niechciane doświadczenia od świadomości. Łączenie się z naszego umysłu, z naszej reaktywności, nie jest żadnym połączeniem. Zamiast świadomej relacji, na trudne doświadczenia reagujemy odruchowo – to reaktywność, która „wyrzuca” nas z naszego czującego ciała do naszej myślącej głowy i do niepotrzebnego cierpienia. Zamiast autentycznie radzić sobie z trudnymi doznaniami somatycznymi, uciekamy się do nieautentycznego mnożenia pojęć (konfabulowania i katastrofizowania), chroniąc się w ten sposób przed dyskomfortem naszych uczuć. Uciekamy od szczerego bólu i prawdziwych wiadomości, które są nieodłączną częścią człowieczeństwa, w nieuczciwe komentarze i fałszywe wiadomości. Prawda jest taka, że wiele najgorszych rzeczy w naszym życiu to rzeczy, które tak naprawdę nigdy się nie „wydarzyły”!

Po trzecie, medytacje odwrócone całkowicie podważają nasz pogląd na medytację. Stanowią one rewolucję w praktyce duchowej, która wywraca nasze rozumienie medytacji do góry nogami, a tym samym radykalnie rozszerza naszą praktykę. Sytuacje, które kiedyś były sprzeczne z medytacją, teraz stają się naszą medytacją. Przeszkody, które wcześniej blokowały naszą duchową ścieżkę, teraz stają się naszą ścieżką. Oznacza to, że wszystko staje się naszą medytacją. Nic nie jest zabronione. Możemy wejść w dożywotnie odosobnienie pośród zwykłego życia.

„NIEPRZYZWOITA I BRUDNA” MEDYTACJA

Z racji, że medytacje odwrócone koncentrują się na niechcianych doświadczeniach, nie są one niczym dzień spędzony na plaży (no chyba że rozszerzysz swoje pojęcie „plaży”). Wielu praktykujących duchowo wkracza na ścieżkę medytacji, ponieważ szukają oni spokoju i szczęścia. Współczesny nauczyciel A. H. Almaas, założyciel Diamentowej Drogi, pisze: „Kiedy większość ludzi wkracza na duchową ścieżkę, nieświadomie zmierza ku niebu”[2]. Jednym z ograniczeń konwencjonalnego rozumienia medytacji jest chęć „poczucia się dobrze”. Medytacja staje się wówczas standardowym planem, który ma przynieść komfort psychiczny. Jeśli to nie sprawi, że poczuję się lepiej, to po co się męczyć? Jaki jest tego sens? – możemy wówczas zadać sobie takie pytania. Ten program jest realny, ale niekompletny. Wszyscy chcemy czuć się dobrze. Ale dokąd zmierza twoja medytacja, gdy sprawy przybierają zły obrót? Gdzie podziewa się twoja duchowość, gdy „kamień spotyka się z kością”, jak to mawiają w Tybecie?

Medytacje odwrócone sprawiają, że czujesz się lepiej, nawet gdy wszystko idzie źle i wszystko zaczyna się walić. Uda ci się osiągnąć ten stan poprzez rozszerzenie swojego rozumienia tego, co naprawdę oznaczają pojęcia „lepszy” i „zły”. Naprawdę można czuć się dobrze w każdych okolicznościach; trzeba tylko poszerzyć swoje poczucie dobra i udoskonalić swoje rozumienie „zła”. Twój „plan na poczucie się dobrze” może ewoluować tak, by objąć nawet najbardziej niekomfortowe doświadczenia. Mistrz medytacji Milarepa, który spędził dwanaście lat na intensywnym odosobnieniu i zmagał się z niesamowitymi trudnościami, śpiewał:

„Kiedy dużo się dzieje, czuję się wyjątkowo dobrze.

Kiedy wzloty przechodzą w upadki, czuję się jeszcze lepiej.

Kiedy zamieszanie się powiększa, czuję się wyjątkowo dobrze.

Przerażające wizje stają się coraz gorsze, a te gorsze wydają się jeszcze lepsze.

Cierpienie będące błogością jest tak dobre, że złe samopoczucie sprawia, że czujemy się dobrze”[3].

Złe samopoczucie jest dobre? Cierpienie staje się błogością? Czy to jakaś pokręcona forma duchowego masochizmu? Jak można w ten sposób odnosić się do trudności? Poprzez odwrócenie relacji. Odkrywając spokój, który kryje się w bólu.

Medytacje „odwrócone” są sprzeczne z instynktem, sprzeczne z intuicją i sprzeczne z naszymi zwyczajowymi koncepcjami warunkowego szczęścia. Są sprzeczne z naszym „planem na poczucie się dobrze”. Te niezwykłe medytacje prowadzą jednak do odkrycia bezwarunkowego szczęścia – naszej spokojnej plaży w najbardziej burzliwych sytuacjach. Nawet jeśli fala przypływu uderzy w twoje życie, będziesz przygotowany do tego, by ją pokonać. Będziesz w stanie znaleźć drogę do tej niekończącej się spokojnej plaży, bez względu na to, gdzie się znajdujesz i przez co przechodzisz.

Innymi słowy, przechodząc do medytacji odwróconej, w rzeczywistości będziesz szedł naprzód. Wejście w swój ból pozwala na przyspieszenie ewolucji. Te niezwykłe praktyki przyspieszają kroczenie po swojej ścieżce, sprowadzając na nią wszystko. Podchodzący poważnie do medytacji ludzie często decydują się na odosobnienie, nawet konwencjonalne, aby poczynić postępy. Ta książka pokaże, że nie trzeba jednak siedzieć w spokoju na poduszce do medytacji lub uciekać do chatki odosobnienia, aby medytować. Wystarczy odwrócić sposób, w jaki wyobrażasz sobie medytację, a zdasz sobie sprawę, że masz potencjał, by ochłodzić się w wielkim piecu.

Mój nauczyciel Khenpo Tsültrim Gyamtso Rinpocze radził swoim uczniom: „Pielęgnujcie swoją medytację, niszcząc ją”. Chodziło mu o to, by zniszczyć swoje ograniczone rozumienie medytacji. Nie ograniczaj się. Jeśli nadal będziesz oddzielał medytację od trudów życia, w końcu ograniczysz zarówno medytację, jak i życie.

Odwrócone medytacje są pierwotne, dosadne, brutalnie szczere i bardzo prawdziwe. Czasami wbijają one w ziemię niebiańskie wersje duchowości i niemal zmuszają do mieszania brudu z boskością. Praktyki te stawiają pojęcie duchowości na głowie. Zamiast „budzić się na zewnątrz”, chodzi raczej o „budzenie się w głąb”. Zamiast transcendencji chodzi bardziej o „subscendencję”. Zamiast próby wydostania się bardziej chodzi o wejście.

Ten buntowniczy pogląd ze względu na swoje oddziaływanie często wywołuje efekt „smagnięcia biczem”. To całkowite odwrócenie tradycyjnych pojęć medytacji i duchowości. A praktyki, które prowadzą do włączenia tej niezwykłej ścieżki, mogą być równie wstrząsające, ale takie też jest życie. Trzeba być nieustraszonym, aby podążać tą ścieżką. Jest to warte swojej ceny, ponieważ praktyki te są przepustką do rzeczywistości. Pozwalają one odnaleźć to, co duchowe w tym, co materialne – w tym, co dobre, złe i brzydkie – i całkowicie unicestwić pojęcie „ścieżki”. W końcu nigdzie się nie wybierasz. Ta odwrotna ścieżka zaprowadzi cię z powrotem do prawdziwego świata, z powrotem do trudności, przed którymi próbowałeś uciec. Pomoże ci odnaleźć wolność właśnie w tym, czego próbowałeś uniknąć.

PRZYPISY

WPROWADZENIE

1. Buddyzm tybetański obejmuje cztery tradycje. Jedną z nich jest szkoła oryginalna, oparta na tradycji Nyingma, czyli „starym tłumaczeniu”. Pozostałe trzy szkoły opierają się na tradycji Sarma, czyli „nowym tłumaczeniu” – są to szkoły Kagyu, Sakya i Gelug.

Mahāmudra jest podstawą tradycji Sarma. Kagyu i Nyingma są uważane za „linie praktyki” – to znaczy linie, które kładą nacisk na medytację – podczas gdy Gelug i Sakya są „liniami scholastycznymi”, które kładą nacisk na studiowanie i badanie. Chociaż jestem adeptem wszystkich czterech szkół, moją główną ścieżką były tradycje Kagyu i Nyingma.

2. A. H. Almaas, Facets of Unity: The Enneagram of Holy Ideas (Boston: Shambhala, 2000), 54.

3. The Eighteen Kinds of Yogic Joy autorstwa Milarepy, w tłumaczeniu i opracowaniu Jima Scotta, w: Songs of Realization: As Taught & Sung by Khenchen Tsultrim Gyamtso Rinpoche (Seattle: Nalandabodhi, 2013), 35.

[1] Wersy z nietłumaczonego dotychczas na język polski poematu The Age of Anxiety. A Baroque Eclogue, autorstwa Wystana Hugh Audena (przyp. tłum.).

[2] Takość – Tathātā – pojęcie z buddyzmu, odnoszące się do istoty bytu, jego głębokiej natury.

Polecamy