Spis treści

1. część pierwsza. jego niejasne pochodzenie

1. rozdział 1

2. rozdział 2

3. rozdział 3

4. rozdział 4

5. rozdział 5

6. rozdział 6

7. rozdział 7

Tytuł oryginału: Stranger in a Strange Land

Copyright © 1961 Robert A. Heinlein
Copyright for the Polish translation © 2020 Wydawnictwo MAG

Redakcja: Sylwia Sandowska-Dobija
Korekta: Magdalena Górnicka
Projekt graficzny serii, projekt okładki oraz ilustracja na okładce: Dark Crayon
Nazwa serii: Vanrad
Redaktor serii: Andrzej Miszkurka

ISBN 978-83-66712-87-4 Wydanie II

Wydawca: Wydawnictwo MAG
ul. Krypska 21 m. 63, 04-082 Warszawa
tel./fax 228 134 743
www.mag.com.pl

Wyłączny dystrybutor: Dressler Dublin sp. z o. o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Maz.
tel. 227 335 010
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną opracowano w systemie Zecer firmy Elibri

część pierwsza

jego niejasne pochodzenie

rozdział 1

Był sobie raz Marsjanin nazwiskiem Valentine Michael Smith. Ci, którzy ustalali skład pierwszej załogowej wyprawy na Marsa, byli gorącymi zwolennikami teorii, że największym niebezpieczeństwem dla człowieka jest on sam. W tamtych czasach – dokładnie osiem lat po założeniu pierwszej stacji na Lunie – podróż między planetami mogła się odbywać wyłącznie w stanie nieważkości, z powodu braku stałego przyśpieszenia. 258 dni z Terry na Marsa, tyle samo z powrotem plus 455 dni na Marsie – tak długo bowiem trzeba było czekać, aż obie planety ponownie zbliżą się do siebie na dogodną odległość.

Warunkiem podróży „Envoya” była możliwość uzupełnienia po drodze paliwa, natomiast powrót zależał od tego, czy statek nie rozbije się podczas lądowania na Marsie, a załodze uda się znaleźć wodę niezbędną do chłodzenia reaktorów, oraz że nie zdarzy się żadna z tysiąca nieprzewidzianych rzeczy, do których może w każdej chwili dojść.

Byłoby wysoce wskazane, żeby ośmiorgu ludziom, stłoczonym w ograniczonej przestrzeni przez niemal trzy lata, udało się ułożyć współżycie ze sobą na nieco lepszych zasadach, niż to się zwykle dzieje.

Propozycja wysłania całkowicie męskiej załogi została odrzucona; pomysł uznano za niezdrowy i bynajmniej nie dający żadnych gwarancji sukcesu. Władze doszły do wniosku, że optymalnym składem będzie cztery razy dwa, oczywiście pod warunkiem, że uda się znaleźć cztery pary specjalistów w dziedzinach niezbędnych do realizacji tego rodzaju przedsięwzięcia.

Uniwersytet w Edynburgu, do którego w pierwszej kolejności zwrócono się o pomoc, zlecił to zadanie Instytutowi Badań Społecznych. Po odrzuceniu ochotników nienadających się ze względu na wiek, stan zdrowia, poziom inteligencji, wykształcenie lub cechy charakteru pozostało około dziewięciu tysięcy kandydatów prezentujących wszystkie poszukiwane specjalności: astrogator, lekarz, kucharz, mechanik, dowódca statku, semantyk, inżynier chemik, inżynier elektronik, fizyk, geolog, biochemik, biolog, fizyk atomowy, fotograf, inżynier hydroponik, inżynier rakietowy. Wśród setek kombinacji kandydatów posiadających wymagane umiejętności trafiły się nawet trzy małżeństwa, ale we wszystkich trzech przypadkach psychologowie, dokładnie badający możliwości bezkonfliktowego współżycia każdego ewentualnego składu, aż łapali się za głowy z przerażenia. Uniwersytet poradził Instytutowi obniżenie wymagań, Instytut zaś zaproponował Uniwersytetowi zwrot symbolicznej zapłaty, jaką otrzymał za podjęcie się tego zadania.

Pracujące na pełnych obrotach maszyny wyszukiwały i dopasowywały dane, zmieniające się bezustannie z racji nieprzewidzianych zgonów, zgłoszeń nowych ochotników albo wycofania się starych. Kapitan Michael Brant, w wieku niewiele ponad trzydziestu lat weteran linii księżycowej, znalazł w Instytucie kogoś, kto przejrzał listę samotnych ochotniczek, które (w parze z kapitanem, rzecz jasna) mogły być brane pod uwagę przy doborze załogi. Po przetestowaniu ewentualnych kombinacji na komputerowym symulatorze Brant udał się do Australii, gdzie oświadczył się doktor Winifred Coburn, starej pannie, od której był o osiem lat młodszy. Zamigotały światełka, drukarki wypluły wstęgi taśm; załoga została skompletowana. Kapitan Michael Brant, dowódca pilot, astrogator, inżynier rakietowy, w wolnych chwilach kucharz i fotograf. Dr Winifred Coburn Brant, lat 41, semantyk, pielęgniarka, oficer zaopatrzeniowy, historyk. Francis X. Seeney, lat 28, pierwszy oficer, drugi pilot, astrogator, astrofizyk, fotograf. Dr Olga Kovalic Seeney, lat 29, kucharz, biochemik, specjalista od hydroponii. Dr Ward Smith, lat 45, lekarz, biolog. Dr Mary Jane Lyle Smith, lat 26, inżynier atomowy, technik elektronik. Sergiej Rimsky, lat 35, inżynier elektronik, inżynier chemik, mechanik, specjalista od niskich temperatur. Eleanora Alvarez Rimsky, lat 32, geolog, selenolog, specjalista od hydroponii. Członkowie załogi posiadali wszystkie konieczne umiejętności, część z nich zresztą zdobyli zaledwie kilka tygodni przed startem. Co ważniejsze, wszystkie badania wykazywały, że najprawdopodobniej będą mogli ze sobą wytrzymać.

„Envoy” wystartował. Przez pierwszych kilka tygodni nadchodzące z niego meldunki mogły być wychwytywane nawet przez amatorskie radiostacje; potem, kiedy sygnały osłabły, wzmacniano je za pomocą aparatury zainstalowanej na satelitach telekomunikacyjnych. Wydawało się, że załoga jest w świetnej formie psychicznej i fizycznej. Najgroźniejszą chorobą, z jaką musiał walczyć doktor Smith, był pojedynczy przypadek grzybicy. Wszyscy bardzo szybko przyzwyczaili się do stanu nieważkości i po tygodniu już nikt nie potrzebował leków przeciwko nudnościom. Jeżeli nawet kapitan Brant miał jakieś problemy z utrzymaniem dyscypliny na pokładzie, to nic o tym nie wspomniał w żadnym ze swoich meldunków.

„Envoy” wszedł na orbitę parkingową nieco poniżej orbity Fobosa i spędził na niej dwa tygodnie, dokonując badań fotograficznych. Potem kapitan Brant nadał depeszę następującej treści: „Lądujemy jutro o 12.00 czasu standardowego na południe od Lacus Soli”.

Więcej meldunków nie otrzymano.

rozdział 2

Minęło ćwierć ziemskiego stulecia, nim ludzie ponownie zdecydowali się odwiedzić Marsa. Sześć lat po zamilknięciu „Envoya” próbnik „Zombie”, sfinansowany przez La Societe Astronautique Internationale, przebył przestrzeń międzyplanetarną, wszedł na orbitę wokół Marsa, po czym, nie doczekawszy się żadnego sygnału z jego powierzchni, wrócił na Ziemię. Na zdjęciach, które wykonał, widać było krajobrazy zupełnie nieatrakcyjne z ludzkiego punktu widzenia. Badania atmosfery potwierdziły zaś hipotezę, że jest ona niezdatna do oddychania.

Ale na zdjęciach z „Zombie” widać było również wyraźnie, że „kanały” są istotnie kanałami, a niektóre z utrwalonych na kliszy szczegółów zostały zinterpretowane jako ruiny miast. Z pewnością kolejna ekspedycja poleciałaby na Marsa, gdyby nie wybuch trzeciej wojny światowej.

Wojna oraz spowodowane nią opóźnienie sprawiły jednak, że wyprawa, kiedy wreszcie wyruszyła, była znacznie lepiej przygotowana niż zaginiony „Envoy”. Statek Federacji „Champion” z męską osiemnastoosobową załogą i dwudziestoma trzema kolonistami na pokładzie dzięki napędowi Lyle’a pokonał drogę z Ziemi na Marsa w dziewiętnaście dni. Na miejsce lądowania wybrano teren na południe od Lacus Soli, jako że kapitan van Tromp zamierzał odnaleźć zaginionego „Envoya”. Meldunki z „Championa” napływały codziennie; trzy z nich były szczególnie interesujące. Pierwszy brzmiał, jak następuje:

„Odnaleziono «Envoya». Nikt nie ocalał”.

Drugi:

„Mars jest zamieszkany”.

I wreszcie trzeci:

„Poprawka do meldunku 23-105; odnaleziono jednego rozbitka z «Envoya»”.

rozdział 3

Kapitan Willem van Tromp był bardzo dobrym człowiekiem i zbliżając się do Ziemi, wysłał następującą depeszę:

„Mój pasażer nie może być narażony na jakiekolwiek publiczne kontakty. Przygotować niskoprzeciążeniowy wahadłowiec, nosze, ambulans i zapewnić ochronę”.

Polecił także pokładowemu lekarzowi, żeby ten upewnił się, czy Valentine Michael Smith został umieszczony w luksusowej izolatce w Bethesda Medical Center, położony na wodnym materacu i odcięty od wszelkich kontaktów ze światem zewnętrznym, a sam udał się na nadzwyczajne posiedzenie Najwyższej Rady Federacji.

W chwili gdy Smith właśnie był przenoszony do łóżka, minister nauki mówił z rozdrażnieniem:

– Zgadzam się, kapitanie, że sprawowana przez pana funkcja dowódcy wyprawy daje prawo zażądania opieki medycznej dla osoby, która chwilowo znajduje się pod pańskimi rozkazami, ale nie rozumiem, dlaczego usiłuje pan teraz przeszkadzać mi w wykonywaniu moich obowiązków. Przecież ten Smith to istna skarbnica naukowych informacji!

– Ja również tak uważam, panie ministrze.

– W takim razie dlaczego… – Minister nauki przerwał i zwrócił się do ministra pokoju i bezpieczeństwa: – Davidzie, wydasz swoim ludziom odpowiednie instrukcje?

Przecież nie możemy bez końca serwować uspokajających bajeczek profesorowi Tiergartenowi i doktorowi Okajimie, nie wspominając już o innych.

Minister pokoju spojrzał na kapitana van Trompa, a ten potrząsnął głową.

– Ale dlaczego? – domagał się wyjaśnień minister nauki. – Przecież sam pan powiedział, że on nie jest chory?

– Pozwól odpowiedzieć kapitanowi, Pierre – odezwał się minister pokoju. – Kapitanie?

– Smith rzeczywiście nie jest chory, proszę pana – zaczął van Tromp – ale nie czuje się najlepiej. Nigdy do tej pory nie miał do czynienia z ziemskim ciążeniem. Waży teraz dwa i pół raza więcej niż dotychczas i jego mięśnie nie bardzo mogą sobie z tym poradzić. Nie jest przyzwyczajony do ziemskiego ciśnienia atmosferycznego. Nie jest przyzwyczajony praktycznie do niczego i spowodowany tym stres jest naprawdę znaczny. Do licha, panowie! Ja sam jestem wykończony, a przecież urodziłem się na tej planecie.

Minister nauki wydął pogardliwie wargi.

– Drogi kapitanie, jeżeli obawia się pan skutków nadmiernego ciążenia, to pragnę pana uspokoić, że już się tym zajęliśmy. Mnie również zdarzyło się kilka razy opuścić naszą miłą planetę. Ten człowiek musi po prostu…

Kapitan van Tromp zdecydował, że nadszedł czas, by wreszcie dać upust rozsadzającej go złości. Później będzie mógł się wytłumaczyć jak najbardziej autentycznym zmęczeniem. Czuł się tak, jakby właśnie wylądował na Jowiszu.

– Otóż to! – przerwał gwałtownie ministrowi. – „Ten człowiek”! Człowiek! Czy wy nie widzicie, że on wcale nim nie jest?

– Hę?

– Smith nie jest człowiekiem!

– Czy mógłby pan to jakoś wyjaśnić, kapitanie?

– Jest inteligentną istotą, której bezpośrednimi przodkami byli ludzie, ale teraz stał się bardziej Marsjaninem niż człowiekiem. Byliśmy pierwszymi ludźmi, jakich ujrzał. Myśli jak Marsjanin, czuje jak Marsjanin. Został wychowany przez rasę niemającą z nami absolutnie nic wspólnego. Oni nawet nie mają płci! Biorąc pod uwagę pochodzenie, jest człowiekiem, ale przez wzgląd na środowisko, w którym wyrósł, należy go uznać za Marsjanina. Jeżeli chcecie wpędzić go w szaleństwo i zniszczyć tę „skarbnicę wiedzy”, to proszę bardzo, ściągajcie swoich jajogłowych profesorów. Może i dobrze, że nie zdąży przyzwyczaić się do tej zwariowanej planety. To w sumie nie mój interes – ja swoje zrobiłem!

Zapadła cisza, którą przerwał dopiero sekretarz generalny Douglas.

– I zrobił pan to wyśmienicie, kapitanie. Jeżeli ten człowiek, czy też Marsjanin, potrzebuje kilku dni odpoczynku, to nie widzę powodu, dla którego nauka nie mogłaby trochę poczekać. Spokojnie, Pete. Kapitan van Tromp jest po prostu zmęczony.

– Jest coś, co nie może czekać – odezwał się minister informacji publicznej.

– Tak, Jock?

– Jeżeli w możliwie najkrótszym czasie nie pokażemy Człowieka z Marsa w stereowizji, grożą nam zamieszki uliczne, panie sekretarzu.

– Hmm, chyba przesadzasz, Jock. I tak zapychamy Marsem całe wiadomości. Na przykład jutro będę dekorował odznaczeniami kapitana i załogę, potem kapitan van Tromp opowie o przebiegu wyprawy… Jak pan odpocznie, ma się rozumieć.

Minister pokręcił głową.

– Co? Nie da rady, Jock?

– Ludzie czekali na prawdziwego, żywego Marsjanina. Ponieważ ekspedycja go nie przywiozła, potrzebujemy w zamian Smitha. I to szybko.

– Żywego Marsjanina? – Sekretarz generalny Douglas ponownie zwrócił się do kapitana van Trompa. – Macie jakieś filmy z Marsjanami?

– Całą masę.

– Problem rozwiązany, Jock. Jak zabraknie ci materiału na żywo, dawaj filmy. A teraz, kapitanie, wracając do sprawy eksterytorialności: powiada pan, że Marsjanie nie mieli nic przeciwko temu?

Van Tromp na moment przygryzł wargi.

– Proszę pana, rozmawiając z Marsjaninem, odnosi się wrażenie, jakby rozmawiało się z echem. Nie ma sporu, ale nie ma też rezultatów.

– Może powinien pan zatrudnić tego… jak mu tam… semantyka? Przyszedł tu z panem?

– Niestety nie. Doktor Mahmoud nie czuje się zbyt dobrze. Lekkie… eee… załamanie nerwowe.

Kapitan van Tromp uznał, że określenie to dobrze oddaje stan, w jakim znajduje się osobnik zalany w trupa.

– Kosmos daje się we znaki, co, kapitanie?

– Tak, zapewne.

Cholerne szczury lądowe!

– No cóż, niech go pan tu ściągnie, jak tylko poczuje się lepiej. Przypuszczam, że ów młodzieniec z Marsa sporo nam wyjaśni.

– Być może – zgodził się van Tromp z powątpiewaniem w głosie.

***

Ów „młodzieniec z Marsa” starał się tymczasem utrzymać przy życiu. Jego ciało, w niemożliwy sposób zgniecione i osłabione przez dziwaczny kształt przestrzeni w tym niesamowitym miejscu, doznało wreszcie ulgi w miękkim wnętrzu gniazda, do którego je wsadzono. Teraz wreszcie mógł skoncentrować się na utrzymaniu rytmu oddechu i bicia serca.

Niemal od razu poczuł, że grozi mu samoskonsumowanie. Jego płuca pracowały równie energicznie jak w domu, serce zaś galopowało w szalonym tempie, tłocząc w tętnice masy krwi – wszystko po to, by sprostać ciśnieniu napierającej zewsząd przestrzeni, w dodatku wypełnionej zabójczo bogatą i niebezpiecznie gorącą atmosferą. Musiał natychmiast przedsięwziąć odpowiednie środki zaradcze.

Kiedy częstotliwość uderzeń serca spadła do dwudziestu na minutę, a oddech stał się niemal niewyczuwalny, odczekał dłuższą chwilę, aby upewnić się, że nie dojdzie do mimowolnego odcieleśnienia, kiedy na przykład skoncentruje się na jakichś innych sprawach. Uznawszy, że nie grozi mu taka ewentualność, pozostawił na straży część drugiego poziomu świadomości, wycofując całą resztę. Musiał dokładnie się przyjrzeć konfiguracjom ostatnich wydarzeń, aby móc je do siebie dopasować, a następnie cieszyć się nimi i je pielęgnować. Gdyby tego nie uczynił, mogłyby go pożreć.

Od czego powinien zacząć? Czy od chwili, kiedy opuścił dom, łącząc się z tymi, którzy teraz byli jego współtowarzyszami w gnieździe? A może od momentu przybycia do tej ściśniętej przestrzeni? Znowu światła i hałasy związane z tamtą chwilą wybuchły mu w mózgu wstrząsającym bólem. Nie, nie był jeszcze w stanie ogarnąć tej konfiguracji. Z powrotem, z powrotem przed czas, kiedy pojawili się obcy, wśród których był teraz jako jeden z nich. Nie, to za mało. Jeszcze dalej, przed powolne dochodzenie do siebie, które nastąpiło po tym, jak po raz pierwszy zrozumiał, że nie jest taki sam jak jego bracia z gniazda. Z powrotem, z powrotem do samego gniazda…

Smith nie myślał ziemskimi symbolami. Angielskiego, który już zdążył sobie przyswoić w podstawowym zakresie, używał mniej więcej równie swobodnie jak Hindus usiłujący dogadać się z Turkiem. Ten nowy język był dla niego czymś takim jak dla nas książka kodowa z nudnymi i niedoskonałymi wyjaśnieniami. Jego myśli, będące pochodnymi rozwijającej się od pół miliona lat całkowicie obcej kultury, sięgały tak daleko poza to, co nazywa się ludzkim doświadczeniem, że były po prostu nieprzetłumaczalne.

W sąsiednim pokoju doktor Thaddeus grał w karty z Tomem Meechumem, osobistym pielęgniarzem Smitha. Thaddeus starał się cały czas nie spuszczać oka ze znajdujących się na konsolecie wskaźników i mierników. Kiedy częstotliwość pulsowania kontrolnej lampki elektrokardiografu spadła z dziewięćdziesięciu dwóch do dwudziestu impulsów na minutę, zerwał się z miejsca i wpadł do pokoju Smitha. Meechum deptał mu po piętach.

Pacjent sprawiający wrażenie martwego leżał na lekko uginającej się powierzchni pneumatycznego materaca.

– Wezwij doktora Nelsona! – rzucił Thaddeus.

– Już się robi. A może spróbowalibyśmy elektrowstrząsu? – podsunął Meechum.

– Wezwij doktora Nelsona!

Pielęgniarz wybiegł na korytarz. Internista uważnie przyjrzał się pacjentowi, nie dotykając go jednak nawet palcem. Po chwili w izolatce zjawił się starszy lekarz, poruszający się ze starannie wyreżyserowaną niezręcznością człowieka od dawna przebywającego w kosmosie i nieprzyzwyczajonego do ziemskiej grawitacji.

– Co się stało?

– Jakieś dwie minuty temu raptownie spadła temperatura ciała, częstotliwość uderzeń serca i puls.

– Co pan zrobił?

– Nic. Zgodnie z pańskim poleceniem.

– To dobrze.

Nelson uważnie obejrzał Smitha, po czym popatrzył na wskaźniki umieszczone nad łóżkiem, dokładnie takie same jak w pokoju obok.

– Proszę dać mi znać, gdyby się coś zmieniło – powiedział i odwrócił się w stronę drzwi.

Thaddeus sprawiał wrażenie lekko zdezorientowanego.

– Ależ… – wykrztusił.

Nelson stanął.

– Tak, doktorze? Jaka jest pańska diagnoza?

– Eee… Nie chciałbym wypowiadać się na temat pańskiego pacjenta…

– Pytałem o pańską diagnozę.

– Oczywiście. To szok. – Zawahał się. – Może trochę nietypowy, ale jednak szok, z którego pacjent może już nie wyjść.

Nelson skinął głową.

– Brzmi rozsądnie, ale to nie jest zwyczajny przypadek. Już kilka razy widziałem go w takim stanie. Proszę spojrzeć.

Nelson uniósł ramię pacjenta i cofnął rękę; ramię zostało w powietrzu.

– Katalepsja? – zapytał Thaddeus.

– Może pan to nazywać, jak się panu podoba. Proszę tylko uważać, żeby chorego nie niepokoić i dać mi znać, gdyby zaszły jakieś zmiany.

Ułożył ramię Smitha w poprzedniej pozycji i wyszedł z pokoju.

Thaddeus popatrzył na pacjenta, potrząsnął głową i wraz z Meechumem wrócił do sąsiedniego pomieszczenia. Pielęgniarz wziął karty do ręki.

– Dobiera pan?

– Nie.

– Wie pan co, doktorze? Według mnie do rana będzie po wszystkim. Wyjdzie z tego, ale nogami do przodu.

– Nikt cię nie pyta o zdanie. Idź na papierosa do strażników. Chcę chwilę pomyśleć.

Meechum wzruszył ramionami i wyszedł na korytarz. Komandosi pilnujący drzwi izolatki wyprężyli się, po czym poznawszy, kto idzie, znowu stanęli na „spocznij”.

– Co to było za zamieszanie? – zapytał wyższy z nich.

– Pacjent urodził pięcioraczki i kłóciliśmy się, jak je ponazywać. Daj który fajki i ognia.

Drugi komandos wydobył z kieszeni paczkę papierosów.

– Będziesz robił za mamkę?

– Zależy, ile pokarmu będę miał – odparł Meechum i wetknął papierosa do ust. – Słowo daję, panowie, ja naprawdę nic o nim nie wiem.

– A co z tym rozkazem, żeby pod żadnym pozorem nie wpuszczać do niego kobiet? To jakiś maniak seksualny czy co?

– Wiem tylko tyle, że przywieźli go z „Championa” i że ma mieć absolutny spokój.

– Aha, z „Championa” – mruknął pierwszy żołnierz. – To by się nawet zgadzało.

– Niby z czym?

– No, właśnie z tym. Od miesięcy żadnej nie miał, nie dotykał, ba, nawet nie widział. I jest chory, no nie? Boją się, że gdyby jakąś dostał, toby mu zaszkodziło. – Zamrugał nerwowo powiekami. – Mnie na pewno by zaszkodziło.

***

Smith zdawał sobie sprawę, że przez krótki czas w pokoju oprócz niego byli także lekarze, ale zgrokował, że ich zamiary nie są wrogie; nie było potrzeby uruchamiania całego potencjału świadomości.

Rano, gdy zwykle pielęgniarki budzą pacjentów dotknięciem umoczonego w zimnej wodzie skrawka materiału, Smith powrócił. Przyśpieszył bicie serca, wzmógł tempo oddychania i pogodnie rozejrzał się dookoła. Obejrzał cały pokój, odnotowując z podziwem każdy szczegół. Ten pokój był dla niego czymś zupełnie nowym; nie tylko nie przypominał niczego, co Smith znał z Marsa, ale był również całkowicie odmienny od wąskich metalowych pomieszczeń „Championa”. Przeżywszy po raz wtóry wszystkie wydarzenia, jakie związały jego gniazdo z tym miejscem, Smith był gotów je zaakceptować, uznać, a nawet w pewnym stopniu pokochać.

W pewnej chwili poczuł obecność innej żywej istoty. Z sufitu opuszczał się na nitce czarny długonogi pająk. Smith przyglądał mu się z zachwytem, zastanawiając się, czy to może jeden z jego braci w gnieździe.

Do izolatki wszedł doktor Archer Frame – internista, który objął dyżur po Thaddeusie.

– Dzień dobry – powiedział. – Jak się czujesz?

Smith zajął się dokładną analizą jego wypowiedzi. W pierwszej części rozpoznał stwierdzenie mające czysto formalne znaczenie, nie wymagające żadnej reakcji, natomiast pytanie znalazł zarejestrowane w swojej pamięci wraz z kilkoma wersjami tłumaczenia; gdy padało z ust doktora Nelsona, znaczyło jedno, jeżeli słyszał je od kapitana van Trompa – drugie.

Poczuł się skonsternowany, jak zresztą często, kiedy próbował się porozumieć z tymi stworzeniami. Zmusił jednak swe ciało do zachowania spokoju i zaryzykował odpowiedź:

– Czuję… dobrze.

– To dobrze! – odparło stworzenie jak echo. – Zaraz przyjdzie doktor Nelson. Chyba już dojrzałeś do śniadania?

Smith zrozumiał wszystko, co do niego powiedziano, ale mimo to trudno mu było w to uwierzyć. Zdawał sobie sprawę, że jego ciało mogło stanowić dla kogoś po prostu jedno danie w jakimś urozmaiconym posiłku, ale skąd miał wiedzieć, czy już dojrzał, czy jeszcze nie? Poza tym nie oczekiwał, iż spotka go taki zaszczyt. Nie miał pojęcia, że świat, do którego trafił, boryka się z tak poważnymi problemami żywnościowymi, iż istnieje konieczność redukowania liczby żyjących osobników. Poczuł spokojny żal, bo przecież czekało na niego jeszcze tyle wydarzeń, które mógłby przeżyć, lecz nie miał najmniejszego zamiaru przeciwstawiać się losowi.

Wejście doktora Nelsona oszczędziło mu kłopotu tłumaczenia swoich uczuć na język tych stworzeń. Lekarz pokładowy zbadał Smitha, zerknął na wskaźniki, po czym zapytał:

– Co z ruchami jelit?

Smith zrozumiał pytanie, bo padało ono z ust lekarza już nie po raz pierwszy.

– Bez zmian – odparł Frame.

– Zajmiemy się tym, ale najpierw musi coś zjeść. Dajcie tu tę tacę.

Nelson podał mu trzy pierwsze kęsy, a potem wcisnął mu łyżkę w rękę i kazał samodzielnie jeść. Była to dość męcząca czynność, ale napełniła go uczuciem radosnego tryumfu, gdyż oto po raz pierwszy od chwili przybycia do tego zadziwiającego miejsca robił coś zupełnie sam. Opróżnił talerz, po czym zapytał, żeby móc odpowiednio uczcić tego, komu zawdzięczał posiłek:

– Kto to jest?

– Nie kto, tylko co – poprawił go Nelson. – Syntetyczna galaretka odżywcza. Teraz wiesz dokładnie tyle samo, co przedtem. Skończyłeś? W porządku, wyskakuj z tego łóżka.

– Proszę? – Dźwięku tego używało się wtedy, kiedy występowały jakieś zakłócenia w przekazie informacji.

– Powiedziałem, żebyś wstał. No, już. Pochodź trochę. Jasne, jesteś jeszcze słaby jak szczeniak, ale ciągle taki będziesz, jeśli nie zaczniesz się ruszać.

Nelson otworzył zawór w materacu, wypuszczając z niego wodę. Smith próbował opanować ogarniający go strach, bo wiedział, że Nelson nie chce go skrzywdzić. Już po chwili leżał na sflaczałej warstwie wodoszczelnego materiału.

– Doktorze Frame, proszę wziąć go z drugiej strony – polecił Nelson.

Z pomocą obu mężczyzn Smith przetoczył się przez krawędź łóżka.

– Dobra. A teraz wstawaj. Nie bój się, w razie czego zdążymy cię złapać.

Z wysiłkiem stanął na nogach – wysmukły młody mężczyzna o niedorozwiniętych mięśniach i nadmiernie rozbudowanej klatce piersiowej. Na „Championie” przystrzyżono mu włosy i zgolono zarost. Najbardziej zwracała uwagę jego twarz o łagodnych dziecięcych rysach, obdarzona oczami, których spojrzenie zdawało się należeć do sędziwego starca.

Stał przez chwilę, lekko drżąc na całym ciele, po czym ostrożnie zrobił pierwszy krok. Po dwóch dalszych twarz rozpromieniła mu się w radosnym dziecinnym uśmiechu.

– Dobrze! – pochwalił go Nelson.

Spróbował zrobić jeszcze jeden krok, ale drżenie mięśni nasiliło się i osunął się tak szybko, że Frame i Nelson ledwo zdążyli go złapać.

– Do licha! – zaklął doktor Nelson. – Znowu ten jego trans. Połóżmy go do łóżka… Albo nie, najpierw trzeba napełnić materac.

Frame przerwał dopływ wody w chwili, kiedy elastyczna powłoka wypełniła się mniej więcej w trzech czwartych. Przenieśli Smitha na łóżko, nie bez trudu, bo skulił się w pozycji embrionalnej.

– Proszę podłożyć mu poduszkę pod kark i zawołać mnie, kiedy pan uzna, że jestem potrzebny – nakazał Frame’owi Nelson. – Po południu znowu spróbujemy go trochę rozruszać. Za trzy miesiące będzie skakał po drzewach jak małpa. W gruncie rzeczy nic mu nie dolega.

– Tak jest – odpowiedział niezupełnie przekonany Frame.

– Aha, jeszcze jedno: niech go pan nauczy korzystać z łazienki. Tylko proszę wziąć pielęgniarza; nie chcę, żeby się przewrócił.

– Dobrze. Eee… Jak by mi pan radził, to znaczy w jaki sposób…

– Co? A, o to panu chodzi. Niech mu pan po prostu pokaże. Jeszcze niewiele rozumie z tego, co się do niego mówi, ale jest diabelnie bystry.

Smith zjadł obiad bez niczyjej pomocy. Posługacz, który przyszedł po tacę, nachylił się nagle nad łóżkiem.

– Słuchaj, mam dla ciebie interesującą propozycję – wyszeptał.

– Proszę?

– Propozycję. Możesz łatwo zarobić kupę pieniędzy.

– Pieniędzy? Co to jest?

– Daj sobie spokój z filozofowaniem; każdy potrzebuje pieniędzy. Będę się streszczał, bo nie mogę tu długo zostać. Nawet nie wiesz, ile trzeba było kombinować, żeby mnie tu wkręcić. Jestem z „Peerless Features”. Płacimy za twoją historię sześćdziesiąt tysięcy, a ciebie o nic głowa nie boli. Mamy najlepszych „cichych” pisarzy, jacy w ogóle są. Ty tylko odpowiadasz na pytania, a oni składają wszystko do kupy. – Wyciągnął z zanadrza jakiś papier. – Tylko to podpisz.

Smith wziął formularz do ręki i zapatrzył się na niego, trzymając go do góry nogami. Mężczyzna zmełł w ustach przekleństwo.

– Do licha! Nie czytasz po angielsku?

Smith zrozumiał na tyle, żeby odpowiedzieć:

– Nie.

– W takim razie… Dobra! Ja ci to przeczytam, ty odciśniesz mi pod tym swój kciuk, a ja poświadczę jego autentyczność. Słuchaj: „Ja, niżej podpisany Valentine Michael Smith, znany także jako Człowiek z Marsa, przekazuję «Peerless Features» całkowite i wyłączne prawa do mojej opowieści zatytułowanej Byłem więźniem na Marsie, w zamian za…”.

– Salowy!

W drzwiach stanął doktor Frame. Papier zniknął równie szybko, jak się pojawił.

– Już idę, proszę pana. Właśnie zabierałem tacę.

– Co tam czytałeś?

– Nic.

– I tak cię widziałem. Tego pacjenta pod żadnym pozorem nie wolno niepokoić.

Wyszli razem z pokoju, zamykając za sobą drzwi. Smith przez ponad godzinę nie wykonał najmniejszego ruchu, ale choć starał się ze wszystkich sił, nie mógł za nic zgrokować, o co w tym wszystkim chodziło.

rozdział 4

Gillian Boardman była znakomitą pielęgniarką, a jej hobby stanowili mężczyźni. Tego dnia sprawowała funkcję przełożonej piętra, na którym leżał Smith. Kiedy dotarły do niej plotki, że chory z izolatki K-12 nigdy w życiu nie widział kobiety, nie uwierzyła im, niemniej jednak postanowiła rzucić okiem na tajemniczego pacjenta.

Wiedziała o zakazie odwiedzania go przez kobiety i chociaż nie uważała siebie za osobę odwiedzającą, to jednak zrezygnowała z zamiaru dostania się do separatki przez starannie strzeżone drzwi. Komandosi mieli nieprzyjemny zwyczaj ścisłego wykonywania rozkazów. Zamiast tego weszła do sąsiedniej dyżurki.

Doktor Thaddeus uniósł głowę znad wskaźników.

– O, Buziaczek we własnej osobie! Cześć, kochanie. Co cię tutaj sprowadza?

– Właśnie robię obchód. Jak tam twój pacjent?

– Niech cię o to główka nie boli, kruszyno. Nic do niego nie masz, sprawdź w rozpisce.

– Już sprawdziłam. Chciałabym go zobaczyć.

– Odpowiem krótko: nie.

– Och, Tad, nie bądź takim służbistą.

Thaddeus nagle zainteresował się swoimi paznokciami.

– Gdybym wpuścił cię do jego pokoju, zesłaliby mnie na Antarktydę. Doktor Nelson urządzi awanturę, nawet jeśli nakryje cię w dyżurce.

– Może tu przyjść?

– Tylko wtedy, jak go wezwę. Odsypia swoje przeciążeniowe zmęczenie.

– Więc czemu jesteś taki przepisowy?

– Już wystarczy, siostro.

– W porządku, doktorze. Śmierdziel! – parsknęła z furią.

– Jill!

– I do tego kabotyn!

Westchnął ciężko.

– Czy sobota wieczorem jeszcze jest aktualna?

Wzruszyła ramionami.

– Chyba tak. W dzisiejszych czasach dziewczyna nie może być zbyt wybredna.

Wróciła do swego gabinetu i wzięła uniwersalny klucz. Kiedy już raz coś sobie postanowiła, niełatwo było ją od tego odwieść. Pokój K-12 łączył się bezpośrednio z małym pomieszczeniem służącym jako poczekalnia dla odwiedzających, kiedy izolatkę zajmowała jakaś ważna osobistość. Teraz było ono puste. Weszła tam, nie wzbudzając najmniejszego zainteresowania strażników, nieświadomych, że wystrychnięto ich na dudka.

Przy drzwiach prowadzących do pokoju tajemniczego pacjenta na mgnienie oka się zawahała, odczuwając podniecenie podobne do tego, gdy wykradała się nocą ze szkolnego internatu. Po chwili nacisnęła klamkę i weszła do środka.

Chory leżał w łóżku. Spojrzał w jej stronę, kiedy zamykała za sobą drzwi. W pierwszym momencie odniosła wrażenie, że już niewiele jest w stanie mu pomóc. Jego pozbawiona wyrazu twarz zdawała się świadczyć o apatii, charakterystycznej dla nieuleczalnie chorych. Dopiero później dostrzegła płonące ciekawością oczy. Czyżby miał porażone mięśnie twarzy?

– Jak się dzisiaj miewamy? Lepiej? – zapytała z profesjonalną swobodą.

Smith przeanalizował oba pytania. Pierwsze z nich odnosiło się co najmniej do dwóch osób, co było dla niego całkowicie niezrozumiałe. Może w ten sposób wyrażano chęć wzajemnego podziwiania i zbliżenia? Drugie pytanie już wiele razy słyszał od Nelsona.

– Tak – odpowiedział.

– To dobrze.

Oprócz dziwnej nieruchomości twarzy nie dostrzegła w nim niczego niezwykłego; jeżeli istotnie nigdy do tej pory nie widział kobiety, to potrafił to doskonale ukryć.

– Mogę w czymś pomóc? – Zauważyła, że na stoliku nie ma szklanki. – Może przynieść ci wody?

Smith od razu się zorientował, że ta istota jest inna od pozostałych. Porównał to, co widział, z tym, co pokazywał mu na fotografiach doktor Nelson, usiłując podczas podróży wyjaśnić mu zadziwiający układ, w jakim ci ludzie żyli. Więc to właśnie jest „kobieta”…

Był poruszony, a jednocześnie jakby trochę zawiedziony. Opanował jednak emocje, żeby móc bez przeszkód grokować to, co się wokół niego działo. Udało mu się to tak dobrze, że doktor Thaddeus nie dostrzegł żadnej zmiany na wskaźnikach.

Kiedy jednak przetłumaczył sobie ostatnie pytanie, doświadczył takiego przypływu emocji, że niewiele brakowało, a pozwoliłby swemu sercu znacznie przyśpieszyć rytm uderzeń. Pohamował się, zbeształ w duchu za brak dyscypliny, po czym skontrolował dokładność tłumaczenia.

Wszystko się zgadzało. Ta kobieca istota ofiarowywała mu wodę. Chciała się zbliżyć.

Odpowiedział z wielkim wysiłkiem, starając się dobrać odpowiednie znaczenia i ze wszystkich sił próbując zachować należną powagę:

– Dziękuję ci za wodę. Obyś zawsze pił do woli.

Na twarzy siostry Boardman odbiło się lekkie zdziwienie.

– Och, jak miło!

Znalazła szklankę, napełniła ją wodą i mu podała.

– Ty pij – powiedział.

„Boi się, żebym go nie otruła?” – zapytała siebie w duchu, ale zrobiła, o co prosił, gdyż uczynił to bardzo poważnym tonem. Napił się zaraz po niej, po czym opadł na łóżko, jakby dokonał czegoś niezwykle ważnego.

Jill pomyślała, że z przygody, na którą po cichu liczyła, chyba będą nici.

– Jeżeli nic więcej nie potrzebujesz, to ja już pójdę. Mam masę rzeczy do roboty.

Ruszyła do drzwi, ale zatrzymał ją jego głos.

– Nie!

Przystanęła.

– Tak?

– Nie odchodź!

– Ale… Dobrze, ale zaraz i tak będę musiała. – Ponownie zbliżyła się do łóżka. – Jeszcze czegoś potrzebujesz?

Zmierzył ją uważnym wzrokiem.

– Czy ty jesteś… kobieta?

Jill Boardman nie spodziewała się tego pytania. W pierwszym odruchu chciała je zbyć jakimś żartem, lecz nie pozwoliła jej na to poważna twarz i utkwione w niej oczy Smitha. Zaczęło do niej docierać, że to, co wydawało się jej niemożliwe, jednak jest faktem: ten człowiek naprawdę nigdy w życiu nie widział kobiety.

– Tak, jestem kobietą – powiedziała wolno i wyraźnie.

Smith nadal wpatrywał się w nią nieruchomym wzrokiem. Jill poczuła się trochę nieswojo. Przebywanie pod ostrzałem męskich spojrzeń uważała za coś zupełnie naturalnego, ale teraz czuła się tak, jakby ktoś badał ją pod mikroskopem. Zadrżała.

– I jak? Chyba wyglądam na kobietę?

– Nie wiem – odparł powoli Smith. – Jak wygląda kobieta? Dlaczego jesteś kobietą?

– Do licha! – Od chwili, kiedy skończyła dwanaście lat, żadna rozmowa z mężczyzną tak bardzo nie wymykała jej się z rąk jak ta. – Chyba nie chcesz, żebym zdjęła ubranie i ci pokazała?

Smith potrzebował trochę czasu, żeby przeanalizować wszystkie symbole i dobrać znaczenia. Pierwszej wypowiedzi w ogóle nie mógł zgrokować; może to jeden z tych nic nieznaczących formalnych dźwięków… chociaż powiedziała to z taką siłą, że mogła to być nawet ostatnia wypowiedź, poprzedzająca czasowe lub ostateczne wycofanie się świadomości. Być może tak bardzo naruszył przyjęty sposób porozumiewania się z kobiecą istotą, że była gotowa natychmiast się odcieleśnić.

Nie chciał, żeby ta kobieta umierała, chociaż być może było to jej prawo lub nawet obowiązek. Raptowne przejście od rytuału dzielenia się wodą do sytuacji, w której nowo pozyskany wodny brat miał zamiar wycofać się lub nawet odcieleśnić, mogłoby wywołać u niego panikę, gdyby świadomie nie blokował dostępu tego rodzaju emocjom. Postanowił jednak, że jeśli ona umrze, on uczyni natychmiast to samo; po tym, jak podzielili się wodą, nie mógł nic innego wygrokować.

Druga część wypowiedzi zawierała symbole, z którymi zdążył się już zetknąć. Grokował jej znaczenie i wydawało mu się, że jednak istnieje sposób na zażegnanie kryzysu. Może jeśli ta kobieta zdejmie ubranie, to żadne z nich nie będzie musiało się odcieleśniać?

– Proszę – powiedział z radosnym uśmiechem.

Jill otworzyła bezwiednie usta, zamknęła je, po czym znowu otworzyła.

– A niech to! – wykrztusiła wreszcie.

Smith bez trudu zgrokował jej stan emocjonalny i domyślił się, że wybrał złą odpowiedź. W związku z tym zaczął bezzwłocznie przygotowywać się do odcieleśnienia, rozkoszując się po raz ostatni wspomnieniami tego, co robił i widział, ze szczególnym uwzględnieniem tej kobiecej istoty. Jednak po chwili dotarło do niego, że kobieta pochyla się nad nim, i zdał sobie sprawę, że ona wcale nie zamierza umrzeć.

Jill spojrzała mu prosto w oczy.

– Popraw mnie, jeśli się mylę – powiedziała – ale o ile dobrze zrozumiałam, to chcesz, żebym się rozebrała.

Zdanie o tak skomplikowanej konstrukcji wymagało starannego tłumaczenia, ale Smith dał sobie radę.

– Tak – odparł, mając nadzieję, że nie wywoła tym kolejnego kryzysu.

– Właśnie tak mi się wydawało. Bracie, ty wcale nie jesteś chory.

Najpierw zajął się słowem „brat” – najwyraźniej kobieta przypominała mu, że byli połączeni przymierzem wody. Wezwał w duchu na pomoc swych innych braci w gnieździe, żeby móc sprostać temu, czego ów nowy brat może od niego chcieć.

– Nie jestem chory – zgodził się.

– Ale niech mnie kule biją, jeśli wiem, co ci jest. Nie rozbiorę się. Zresztą muszę już iść. – Ruszyła w stronę bocznych drzwi, ale jeszcze się zatrzymała i spojrzała na niego z zagadkowym uśmiechem. – Kiedyś, przy jakiejś okazji, możesz mnie o to jeszcze raz ładnie poprosić. Sama jestem ciekawa, co by z tego wynikło.

Wyszła z pokoju, a Smith odprężył się i chwilowo przestał zwracać uwagę na otaczającą go rzeczywistość. Odczuwał wielkie zadowolenie z tego, że potrafił znaleźć takie wyjście z sytuacji, które nie wymagało śmierci ich obojga, lecz jednocześnie zdawał sobie sprawę, iż ma jeszcze wiele do zgrokowania. Ostatnie słowa kobiety zawierały kilka symboli zupełnie dla niego nowych oraz kilka już znanych, ale zmienionych na tyle, że nie był całkowicie pewien, czy dobrze je zrozumiał. Cieszył się jednak, że mógł się porozumieć ze swoim wodnym bratem, choć to porozumienie było zabarwione czymś niepokojącym, a zarazem nad wyraz przyjemnym. Myśląc o swoim nowym bracie, odczuwał w całym ciele niezwykłe mrowienie. Uczucie to przypominało doznania, towarzyszące mu, kiedy po raz pierwszy uczestniczył w ceremonii odcieleśnienia. Poczuł się bardzo szczęśliwy, nie wiedząc dlaczego.

Żałował, że nie ma przy nim jego brata doktora Mahmouda. Jeszcze wiele musiał zgrokować, a nie bardzo miał z czego.

***

Przez resztę dyżuru Jill czuła się tak, jakby nagle znalazła się w gęstej mgle. Przed oczami ciągle miała twarz Człowieka z Marsa, w uszach zaś brzmiały jej te zwariowane rzeczy, które mówił. Nie, wcale nie zwariowane – pracowała przez jakiś czas na oddziale psychiatrycznym i mogła z całą pewnością stwierdzić, że jego słowa nie nosiły znamion szaleństwa. Bardziej adekwatne było chyba słowo „niewinność”… Chociaż nie, to też nie było to. Wyraz jego twarzy był rzeczywiście niewinny, ale oczu już nie. Jaka istota mogła mieć taką twarz?

Swego czasu Jill pracowała w szpitalu prowadzonym przez siostry zakonne i teraz wyobraziła sobie twarz Smitha w zakonnym czepku. Nie, to nie miało najmniejszego sensu; w jego twarzy nie było nic kobiecego.

Przebierała się właśnie w zwyczajne ubranie, kiedy jej koleżanka wetknęła głowę do pokoju.

– Telefon do ciebie, Jill.

Włączyła tylko fonię, nie przerywając ubierania.

– Czy to Słowiczek? – zapytał donośny baryton.

– Zgadza się. To ty, Ben?

– Nieugięty bojownik o wolność prasy we własnej osobie. Maleńka, czy jesteś zajęta?

– Zależy, co masz na myśli.

– Mam na myśli postawienie ci befsztyka, upojenie cię płynem o wysokiej zawartości alkoholu i zadanie ci jednego pytania.

– Odpowiedź brzmi: nie.

– Och, nie o tym pytaniu myślałem.

– Czyżbyś znał inne? Pochwal się.

– Później. Chcę, żebyś najpierw trochę zmiękła.

– Prawdziwy befsztyk czy syntetyczny?

– Najprawdziwszy. Jak wbijesz w niego widelec, to zaryczy.

– Chyba masz otwarty kredyt, Ben.

– Twoja uwaga jest nieelegancka i dotyczy mało istotnej kwestii. Więc jak?

– Namówiłeś mnie.

– Dach Centrum, za dziesięć minut.

Zdjęła ubranie, które już założyła, i wyciągnęła z szafy strój przygotowany na tego typu awaryjne sytuacje. Był bardzo skromny i półprzezroczysty, do tego stopnia, że z drobiazgową dokładnością odtwarzał to, co byłoby widać, gdyby nic na sobie nie miała. Popatrzyła z zadowoleniem na odbicie w lustrze i wsiadła do pośpiesznej windy.

Wysiadła na dachu i rozejrzała się w poszukiwaniu Bena Caxtona, kiedy ktoś delikatnie dotknął jej ramienia. Był to jeden z porządkowych.

– Czeka na panią taksówka, panno Boardman. Ten talbot kombi.

– Dziękuję, Jack.

Wsiadła do czekającej z otwartymi drzwiami maszyny i wzięła głęboki oddech, żeby złośliwie pochwalić pomysłowość Bena, kiedy zobaczyła, że jest zupełnie sama w kabinie. Taksówka wystartowała, zatoczyła szeroki łuk i zgodnie z zaprogramowanym kierunkiem lotu skierowała się na drugą stronę Potomaku, gdzie wylądowała na chwilę na jednym z parkingów; kiedy Ben wsiadł, ponownie wystartowała.

– Aleś zważniał! – zawołała Jill. – Od kiedy zatrudniasz roboty, które przywożą ci upatrzone kobiety?

Ben poklepał ją po kolanie.

– Mam swoje powody, maleńka – powiedział łagodnie. – Nikt nie może mnie z tobą zobaczyć.

– Coś takiego!

– Ani ciebie ze mną, jeżeli już o to chodzi. Nie złość się, to było konieczne.

– Hmm… Które z nas jest trędowate?

– Obydwoje, Jill. Jestem dziennikarzem…

– Już zaczęłam podejrzewać, że kimś zupełnie innym.

– …ty zaś pielęgniarką ze szpitala, w którym trzymają Człowieka z Marsa.

– Czy właśnie dlatego nie jestem godna, abyś przedstawił mnie swojej matce?

– Naprawdę nic nie rozumiesz, Jill? W okolicy jest teraz około tysiąca reporterów, agentów, radiowców, filmowców. Każdy z nich starał się przeprowadzić wywiad z Człowiekiem z Marsa, ale żadnemu się to nie udało. Uważasz, że byłoby dobrze, gdyby widziano nas wychodzących razem ze szpitala?

– Nie rozumiem, jakie by to mogło mieć znaczenie. Przecież ja nie jestem Człowiekiem z Marsa.

Przyjrzał się jej badawczo.

– Rzeczywiście, nie jesteś. Ale pomożesz mi się z nim spotkać. Właśnie dlatego nie zjawiłem się po ciebie osobiście.

– Że co, proszę? Ben, chyba za długo przebywałeś na słońcu bez nakrycia głowy. Przecież jego pilnują komandosi!

– Wiem o tym. Trzeba to dokładnie omówić.

– Nie mam pojęcia, co tu jest do omawiania!

– Później. Najpierw coś zjemy.

– To brzmi znacznie rozsądniej. Czy twój kredyt wystarczy na New Mayflower? Bo chyba rzeczywiście masz nieograniczony kredyt, prawda?

Caxton zmarszczył brwi.

– Jill, nie zaryzykowałbym pokazania się w restauracji leżącej bliżej niż w Louisville, a ten grat nie doleci tam wcześniej niż za dwie godziny. Co byś powiedziała na obiad u mnie?

– …zapytał pająk muchę. Ben, jestem zbyt zmęczona na zapasy.

– O czym ty mówisz? Słowo rycerza, nawet cię nie tknę, żebym tak miał paść trupem!

– No, nie wiem… Jeżeli będę przy tobie bezpieczna, to znaczy, że coś jest bardzo nie w porządku. A, niech tam. Jak słowo, to słowo.

Caxton nacisnął odpowiednie guziki. Taksówka, zatrzymana uprzednio w powietrzu komendą „czekaj”, skierowała się do hotelu, w którym mieszkał Ben.

– Ile czasu potrzebujesz na wchłonięcie odpowiedniej ilości procentów, kocia łapko? – zapytał, wystukując numer telefonu. – Nie wiem, na kiedy mam zamówić befsztyki.

Jill zastanowiła się przez chwilę.

– Czy mam rozumieć, że twoja pułapka na myszy ma prywatną kuchnię?

– Coś w tym rodzaju. Wydaje mi się, że chyba da się tam zrobić porządny befsztyk.

– Ja go zamówię. Daj mi słuchawkę.

Wydała polecenia, przerywając tylko raz, żeby upewnić się, czy Ben lubi cykorię. Wysiedli z taksówki na dachu hotelu i zeszli do zajmowanego przez mężczyznę apartamentu; był utrzymany w staromodnym stylu, a jedyną oznakę luksusu stanowił rosnący na podłodze salonu trawnik. Jill zdjęła buty i weszła boso do pokoju, czując, jak miękkie zielone blaszki uginają się pod jej stopami.

– O rety, ale fajnie – westchnęła. – Od chwili, kiedy zaczęłam pracować jako pielęgniarka, ciągle bolą mnie stopy.

– Siadaj, proszę.

– Nie ma mowy. Pragnę, żeby moje stopy zapamiętały to chociaż do jutra.

– Rób, co chcesz.

Ben poszedł do kuchni przyrządzić drinki.

Wkrótce Jill także się tam znalazła, czując się niemal jak u siebie w domu. Befsztyki, jak również wstępnie podpieczone ziemniaki wjechały na górę specjalną windą. Jill przyprawiła sałatkę, wstawiła ją do lodówki, po czym ustawiła w piecyku program smażenia befsztyków, ale go nie uruchomiła.

– Ben, czy to urządzenie nie ma zdalnego sterowania?

Obejrzał rezultat jej poczynań i pstryknął wyłącznikiem.

– Powiedz mi, co byś zrobiła, gdybyś musiała coś ugotować nad ogniskiem?

– Dałabym sobie znakomicie radę, bo kiedyś byłam harcerką. A ty, mądralo?

Przeszli z powrotem do salonu, gdzie Jill usiadła w kucki na trawniku, i zajęli się martini. Naprzeciwko fotela Bena stał udający akwarium odbiornik stereowizji. Ben włączył go; po kilku sekundach znikły początkowe zakłócenia, ustępując miejsca twarzy znanego komentatora Augusta Greavesa.

– …można z całą pewnością stwierdzić – mówił Greaves – że Człowiek z Marsa jest utrzymywany w stanie oszołomienia narkotycznego, po to, by uniemożliwić mu ujawnienie tych faktów. Rząd znalazłby się w niezwykle…

Caxton wyłączył odbiornik.

– Gus, stary byku – powiedział uprzejmie – wiesz na ten temat dokładnie tyle samo co ja. – Zmarszczył brwi. – Chociaż może masz rację, że rząd szprycuje go narkotykami.

– Wcale nie – odezwała się Jill.

– Hę? Jak to, maleńka?

– Nikt mu nie podaje żadnych środków psychotropowych. – I tak powiedziała już więcej, niż zamierzała. – Cały czas jest przy nim lekarz, ale nic mu nie podają.

– Jesteś tego pewna? Przecież ty się nim nie opiekujesz?

– Nie. Mało tego, wydano nawet polecenie, żeby nie dopuszczać do niego żadnych kobiet. Pilnują go komandosi.

Caxton skinął głową.

– Słyszałem o tym. A więc nie możesz z całą pewnością stwierdzić, czy jest pod działaniem jakichś środków, czy nie.

Jill zagryzła wargi. Jeżeli chce, żeby jej uwierzył, musi mu wszystko powiedzieć.

– Obiecasz, że mnie nie wsypiesz?

– Niby jak?

– Wszystko jedno. No, tak w ogóle.

– Hmm… To rzeczywiście dosyć ogólne pojęcie, ale niech tam. Nie wsypię cię.

– To dobrze. Dolej mi jeszcze.

Kiedy zawartość szklanki została uzupełniona, Jill zaczęła dalej mówić:

– Wiem, że Człowieka z Marsa niczym nie szprycują, bo z nim rozmawiałam.

Ben przeciągle gwizdnął.

– Domyślałem się tego. Dziś rano powiedziałem sobie: „Zobacz się z Jill, to twoja atutowa karta”. Kochanie, masz następnego drinka. Masz sześć drinków. Masz całą butelkę.

– Ejże, nie tak szybko!

– Jak sobie życzysz. A może chcesz, bym rozmasował twoje biedne małe stópki? Szanowna pani, za chwilę zostanie z panią przeprowadzony wywiad. Jak…

– Ben, nie! Przecież obiecałeś. Jedno słowo o mnie i wylatuję z pracy.

– Hmm… A co byś powiedziała o tym: „Jak dowiadujemy się z dobrze poinformowanych źródeł…”.

– Daj spokój!

– Dziewczyno, jeżeli umrę z ciekawości, będziesz musiała sama zjeść dwa befsztyki!

– Dobrze, opowiem ci. Ale nie wolno ci tego wykorzystać.

Ben wysłuchał relacji o tym, jak dziewczynie udało się oszukać strażników, nie przerywając jej ani słowem.

– Mogłabyś to zrobić jeszcze raz? – zapytał, kiedy skończyła.

– Przypuszczam, że tak, ale tego nie zrobię. To zbyt ryzykowne.

– A nie udałoby ci się jakoś mnie tam przemycić? Na przykład gdybym przebrał się… bo ja wiem… za elektryka? Wiesz, kombinezon, czapeczka i torba z narzędziami. Podrzuciłabyś mi klucz, a ja wtedy…

– Nie!

– Ale dlaczego? Dziecinko, bądźże rozsądna! To najbardziej pasjonująca historia od czasu, kiedy Kolumb namówił Izabelę, żeby zastawiła swoje klejnoty. Jedyne, czego się boję, to że mógłbym spotkać prawdziwego elektryka i…

– Ja natomiast boję się o siebie – przerwała mu Jill. – Dla ciebie to tylko dziennikarska sensacja, a dla mnie to moje życie. Zabiorą mi czepek i wygnają z miasta, tak jak kiedyś robili z ladacznicami.

– Hmm… Może to i prawda.

– Na pewno prawda.

– Pani, za chwilę zostaniesz przekupiona.

– Ile mi dasz? Zapewnienie mi w miarę przyjemnego życia w Rio będzie cię sporo kosztować.

– Chyba nie sądzisz, że przebiję Associated Press czy Reutera. Co powiesz na stówę?

– Za kogo ty mnie masz?

– To obydwoje wiemy, teraz dyskutujemy już tylko o cenie. Sto pięćdziesiąt?

– Bądź tak miły i znajdź mi numer Associated Press.

– Kapitol 10-9000. Jill, czy wyjdziesz za mnie za mąż? To najwięcej, ile mogę ci zaofiarować.

– Co powiedziałeś? – zapytała ze zdumieniem.

– Czy wyjdziesz za mnie za mąż? Kiedy wygnają cię z miasta jak ladacznicę, będę czekał zaraz za rogatkami i zaopiekuję się tobą, uwalniając cię od nędzy i poniżenia. Wrócimy tutaj, będziesz mogła ochłodzić stopy na mojej, to znaczy na naszej trawie i zapomnieć o swej hańbie. Ale najpierw musisz mnie przemycić do jego izolatki.

– Ben, przez chwilę odniosłam wrażenie, że mówisz serio. Czy powtórzysz to, jeśli wezwę Świadka?

Z piersi Caxtona wyrwało się ciężkie westchnienie.

– Możesz wzywać.

Wstała i delikatnie go pocałowała.

– Nie bój się, nie złapię cię za słowo. Ale na przyszłość pamiętaj: rozmawiając ze starą panną, nigdy nie żartuj na temat małżeństwa.

– Wcale nie żartowałem.

– Czyżby? Dobra, wytrzyj sobie szminkę z twarzy, to opowiem ci wszystko, co wiem, a potem zastanowimy się nad tym, jak mógłbyś to wykorzystać, nie sprowadzając na mnie nieszczęścia. Musisz przyznać, że to uczciwe postawienie sprawy, prawda?

– Chyba tak.

Zrelacjonowała mu ze szczegółami całą historię.

– Jestem pewna, że nie był pod działaniem żadnych środków psychotropowych, i nie mam najmniejszych wątpliwości, że był przy zdrowych zmysłach, chociaż jeszcze nigdy nie słyszałam, żeby ktoś mówił takie dziwne rzeczy i zadawał takie cholerne pytania.

– Byłoby jeszcze dziwniej, gdyby tego nie robił.

– Jak to?

– Jill, niewiele wiemy o Marsie, ale jedno nie ulega najmniejszej wątpliwości: Marsjanie to nie są ludzie. Wyobraź sobie, że nagle znaleźliśmy się gdzieś głęboko w dżungli, na przykład wśród plemienia, które nigdy nie widziało butów. Czy potrafiłabyś od razu przyswoić sobie wszystkie niuanse zupełnie obcej kultury? To bardzo odległa analogia, bo prawda jest dziwniejsza o całe czterdzieści milionów mil.

Dziewczyna skinęła głową.

– Sama się tego domyśliłam. Dlatego nie przywiązywałam większej wagi do jego słów. Nie jestem głupia.

– Nie, jesteś nawet dość bystra. Jak na kobietę, rzecz jasna.

– Czy umyć ci głowę zawartością mojego kieliszka?

– Przepraszam. Kobiety są znacznie bardziej inteligentne od mężczyzn, wystarczy tylko się rozejrzeć. Pozwolisz, że ci naleję?

Zgodziła się na zawarcie pokoju.

– Ben, nie rozumiem, dlaczego nie dopuszczają do niego kobiet. Wcale nie jest maniakiem seksualnym.

– Najwidoczniej nie chcą mu aplikować jednocześnie zbyt wielu wstrząsów.

– Wcale nie sprawiał wrażenia wstrząśniętego. Był po prostu… zainteresowany. Nawet nie czułam, że patrzy na mnie mężczyzna.

– Gdybyś zrobiła to, o co poprosił, chybabyś poczuła.

– Nie sądzę. Z pewnością powiedzieli mu, że dzielimy się na kobiety i mężczyzn, i po prostu chciał zobaczyć, na czym polega różnica.

– Vive la difference! – wykrzyknął z entuzjazmem Caxton.

– Nie bądź wulgarny.

– Nie jestem wulgarny, tylko wdzięczny za to, że urodziłem się człowiekiem, a nie Marsjaninem.

– Mógłbyś wreszcie spoważnieć.

– Nigdy w życiu nie byłem poważniejszy.

– W takim razie bądź cicho. Na pewno nie miałabym z nim żadnych kłopotów. Nie widziałeś jego twarzy.

– Co z jego twarzą?

Jill przez chwilę się zawahała.

– Widziałeś kiedyś anioła?

– Tylko ciebie, cherubinku. Poza tym nie.

– Ja też nie, ale… On właśnie tak wyglądał. Miał zupełnie spokojną, nieziemsko niewinną twarz i mądre, stare oczy.

Jej ciałem wstrząsnął dreszcz.

– „Nieziemski” to bardzo dobre słowo – powiedział powoli Ben. – Chciałbym go zobaczyć.

– Ben, dlaczego oni trzymają go w zamknięciu? Przecież nie skrzywdziłby nawet muchy.

Caxton splatał i rozplatał palce.

– Zapewne chcą go chronić. Całe życie spędził w warunkach niskiej grawitacji Marsa, więc pewnie jest słaby jak szczeniak.

– Ale to przecież nic groźnego. Stwardnienie rozsiane jest znacznie bardziej niebezpieczne, a przecież jakoś dajemy sobie z nim radę.

– Starają się nie dopuścić do tego, żeby się czymkolwiek zaraził. Tak jak doświadczalne zwierzęta w laboratoriach Notre Dame[1] – jest maksymalnie chroniony.

– Jasne, brak przeciwciał. Ale z tego, co wiem, doktor Nelson – lekarz pokładowy „Championa” – zatroszczył się o to jeszcze w czasie lotu. Ciągle robił mu transfuzje, tak że w końcu wymienił mu ponad połowę krwi.

– Mogę to wykorzystać, Jill? To niezły przebój.

– Tylko nie powołuj się na mnie. Dostał też szczepionki na wszystko z wyjątkiem lumbago. Ale przecież uzbrojeni strażnicy nie uchronią go przed infekcją.

– Hmm… Jill, dowiedziałem się paru rzeczy, o których ty chyba nie masz pojęcia. Nie mogę ich wykorzystać, bo muszę chronić swoich informatorów, ale tobie powiem – tylko nikomu ani słowa!

– W porządku.

– To długa historia. Uzupełnić ci poziom płynu w szklance?

– Nie, chyba lepiej zająć się befsztykiem. Gdzie jest przycisk?

– Tutaj.

– To go naciśnij.

– Ja? Zaofiarowałaś się, że przyrządzisz obiad.

– Ben, umrę z głodu tu, gdzie leżę, ale nie będę wstawać specjalnie po to, żeby nacisnąć guzik, który jest sześć cali od czubka twojego palca.

– Jak chcesz. – Nacisnął przycisk. – Ale nie zapomnij, kto zrobił obiad. A teraz wracając do Valentine’a Michaela Smitha: istnieją poważne wątpliwości, czy w ogóle ma prawo do tego nazwiska.

– Nie rozumiem.

– Kochanie, twój pupil jest pierwszym w historii międzyplanetarnym bękartem.

– Co ty chrzanisz?

– Proszę cię, wyrażaj się jak na damę przystało. Pamiętasz jeszcze cokolwiek o „Envoyu”? Były tam cztery pary. Dwie z nich to kapitan Brant z małżonką i doktor Smith z małżonką. Otóż twój przyjaciel o twarzyczce anioła jest synem pani Smith, ale jego ojcem jest kapitan Brant.

– Skąd o tym wiadomo? A poza tym kogo to może obchodzić? To obrzydliwe grzebać się w skandalach sprzed tylu lat. Oni już nie żyją i trzeba ich zostawić w spokoju!

– Jeżeli chodzi o to, skąd o tym wiadomo, to stąd, że chyba jeszcze nigdy w historii nie było ośmiorga ludzi tak dokładnie przebadanych i opisanych. Grupa krwi, czynnik Rh, kolor włosów i oczu, cały bagaż genetyczny – zresztą wiesz na ten temat więcej ode mnie. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że jego matką była Mary Jane Lyle Smith, ojcem zaś Michael Brant. Daje mu to niezłe pochodzenie: ojciec miał IQ 163, matka 170, a w swoich dziedzinach obydwoje byli najwyższej klasy specjalistami. A jeśli pytasz, kogo to obchodzi – ciągnął Ben – to zaręczam ci, że całą masę ludzi, a będzie obchodzić jeszcze więcej, kiedy sprawa się rozniesie. Słyszałaś kiedyś o napędzie Lyle?

– Oczywiście. „Champion” ma właśnie taki napęd.

– I każdy inny statek kosmiczny. Kto go wynalazł?

– Nie wiem. Zaraz! Więc to ona…

– Brawo, cygaro dla pani! Doktor Jane Lyle Smith. Udało jej się to jeszcze przed startem „Envoya”, ale szczegóły musieli dopracować inni, więc przed wyruszeniem wyprawy uzyskała odpowiednie patenty i założyła korporację – bynajmniej nie charytatywną – zbierającą wszelkie należne dywidendy. Po pewnym czasie przejął ją rząd, ale teraz należy ona do twego znajomka. To miliony, a może setki milionów dolarów. Nawet nie będę próbował zgadywać.

Pojawił się obiad. Caxton opuścił spod sufitu dwa stoliki, jeden obok swego fotela, a drugi kilka centymetrów nad trawnikiem, żeby Jill mogła jeść, nie zmieniając pozycji.

– Miękkie? – zapytał.

– Wszpaaałe – odpowiedziała z pełnymi ustami.

– Dziękuję. Pamiętaj, że to moje dzieło.

– Ben, czy w takim razie Smith nie jest… eee… nielegalny? – zapytała, przełknąwszy potężny kęs. – Czy on może dziedziczyć?

– Nie jest nielegalny. Doktor Mary Jane pracowała w Berkeley, a kalifornijskie prawo w ogóle nie zna takiego pojęcia jak bękarctwo. To samo z kapitanem Brantem – Nowa Zelandia to jednak cywilizowany kraj. Z kolei w ojczystym stanie doktora Smitha, męża Mary Jane, dziecko jest uznawane za potomka swych prawnych rodziców niezależnie od tego, z jakiego jest łoża. Jill, w świetle prawa ten człowiek ma troje rodziców!

– Co takiego? Przecież to niemożliwe! Ben, nie jestem prawnikiem, ale…

– Rzeczywiście, nie jesteś. Prawnicy nie przejmują się takimi głupstwami. Smith jest legalny na bardzo wiele sposobów, zależnie od tego, według jakiego prawa będziemy chcieli to oceniać, chociaż w rzeczywistości cały czas pozostaje bękartem. W dodatku nie tylko jego matka była bogata – ojcom też nieźle się wiodło. Brant zebrał tę swoją podejrzaną fortunę jako pilot w Lunar Enterprises. Wiesz, na czym to polegało? Po prostu ogłosili wypłatę podwójnych dywidend. Brant ryzykował, inwestował i jakoś zawsze wychodził na swoje. Z kolei Ward Smith dostał pieniądze w spadku po rodzinie. Teraz Smith dziedziczy po nich obu.

– A niech cię!

– To jeszcze nie wszystko, kochanie. Smith dziedziczy też po całej załodze.

– Jak to?

– Cała ósemka podpisała specjalną klauzulę w kontrakcie, ustanawiając siebie nawzajem swoimi spadkobiercami. Podeszli do tego z głową, wzorując się na dokumentach z szesnastego i siedemnastego wieku, których przez tyle lat w żaden sposób nie dało się podważyć. Mieli siłę przebicia, tym bardziej że stawka była niemała. W grę wchodziła nawet znaczna część aktywów Lunar Enterprises, więc niewykluczone, że Smith okaże się teraz głównym udziałowcem.

Jill pomyślała o tej przypominającej dziecko istocie, która z tak wzruszającym namaszczeniem przyjęła od niej szklankę wody, i poczuła wielkie współczucie.

– Dałbym wiele za to, żeby zerknąć do dziennika pokładowego „Envoya” – mówił dalej Caxton. – Odzyskali go, wiem o tym, ale wątpię, czy kiedykolwiek opublikują.

– Dlaczego?

– Bo to paskudna historia. Tyle w każdym razie powiedział mi mój informator, zanim wytrzeźwiał. Doktor Ward Smith, który przyjmował poród, zastosował cesarskie cięcie i jego żona zmarła na stole operacyjnym. Sądząc po tym, co zrobił później, o wszystkim wiedział – mianowicie tym samym skalpelem podciął gardło kapitanowi Brantowi, a potem samemu sobie. Przepraszam, kochanie.

Jill otrząsnęła się jak po lodowatym prysznicu.

– Jestem pielęgniarką. Takie rzeczy nie robią na mnie wrażenia.

– Jesteś też kłamczuchą i właśnie za to cię kocham. Służyłem trzy lata w policji, Jill, ale nigdy nie zdołałem się przyzwyczaić do „takich rzeczy”.

– Co się stało z resztą załogi?

– Jeżeli nie wydobędziemy tego dziennika na światło dzienne, nigdy się nie dowiemy, a mój wścibski dziennikarski nos mówi mi, że jednak warto. Za zasłoną tajemnicy rodzą się wielkie tyranie.

– Ben, chyba byłoby najlepiej, gdybyśmy uwolnili go od tych wszystkich spadków. On jest taki… nieziemski.

– Doskonałe określenie. Tym bardziej że wcale nie potrzebuje pieniędzy. Wyobrażasz sobie, żeby Człowiek z Marsa chodził głodny i nagi? Każdy rząd, tysiące różnych uniwersytetów i organizacji byłoby zachwyconych, mogąc go gościć tak długo, jak tylko by zechciał.

– Najlepiej, żeby się tego wszystkiego zrzekł, i już.

– To nie takie proste, Jill. Pamiętasz tę słynną sprawę General Atomics przeciwko Larkinowi?

– „Precedens Larkina”? Tak, uczyłam się o tym w szkole, jak wszyscy. Co to ma wspólnego ze Smithem?

– Pomyśl. Rosjanie wysyłają pierwszy statek na Księżyc – rozbija się. Stany Zjednoczone i Kanada wysyłają drugi – szczęśliwie wraca, ale nikt nie zostaje na Księżycu. Potem do kolonizacji szykują się z jednej strony Stany i państwa Commonwealthu, a z drugiej Rosjanie, ale wszystkich wyprzedza General Atomics, wysyłając z jakiejś pożyczonej od Ekwadoru wysepki własną ekspedycję. Kiedy na Księżycu zjawiają się Amerykanie, a zaraz za nimi Rosjanie, ludzie z General Atomics już tam są i śmieją im się w nos. Korporacja – niby szwajcarska, ale kontrolowana przez Amerykanów – zgłasza roszczenia do całego Księżyca. Federacja nie mogła położyć na nim łapy, bo wyobrażasz sobie, jak by Rosjanie protestowali. W takiej sytuacji Sąd Najwyższy wydał postanowienie, że Księżyc może stać się własnością wyłącznie osób fizycznych, które na nim są, czyli w tym przypadku Larkina i jego kumpli. Uznano ich za odrębny naród i przyjęto w poczet Federacji; sporo ludzi nieźle się na tym obłowiło, zaś General Atomics i jej siostrzana korporacja Lunar Enterprises uzyskały smakowite koncesje. Z takiego obrotu sprawy nie wszyscy byli zadowoleni, tym bardziej że Sądu Najwyższego bynajmniej powszechnie nie uznawano za niewzruszony autorytet, niemniej jednak takie rozstrzygnięcie stanowiło możliwy do przełknięcia kompromis. Zaraz potem pojawiły się przepisy dotyczące przyszłej kolonizacji planet – wszystkie, rzecz jasna, oparte na precedensie Larkina, bo tylko on zapewniał w miarę bezkrwawe rozstrzygnięcie ewentualnych sporów. Spełniły swoje zadanie, bo przecież trzecia wojna światowa wybuchła bynajmniej nie z powodu nieporozumień w kosmosie. Precedens Larkina obowiązuje do dziś i odnosi się także do Smitha.

Jill potrząsnęła głową.

– Nie widzę związku.

– Skup się, dziewczyno. Według prawa Smith stanowi odrębny naród, a jednocześnie jest jedynym właścicielem planety Mars.

1. Notre Dame – w tym przypadku chodzi o nazwę szpitala (przyp tłum) [wróć]

rozdział 5

Jill miała oczy jak spodki.

– O jedno martini za dużo, Ben. Mogłabym przysiąc, że przed chwilą powiedziałeś, iż mój pacjent jest właścicielem Marsa.

– Bo jest. Wystarczająco długo tam mieszkał. Smith to cały Mars: jego król, prezydent, społeczeństwo, co tylko chcesz. Gdyby „Champion” nie zostawił tam kolonistów, jego prawa mogłyby zostać podważone, ale Mars jest cały czas zamieszkany przez ludzi, chociaż nie ma już na nim Smitha. Zresztą nie będzie musiał się z nimi niczym dzielić, bo dopóki nie zechce nadać im pełnego obywatelstwa, będą po prostu najzwyklejszymi imigrantami.

– Fantastyczne!

– Ale zgodne z prawem. Kochanie, czy teraz już wiesz, dlaczego ludzie interesują się Smithem? I dlaczego rząd trzyma go w ukryciu? To, co z nim robią, jest po prostu nielegalne. Smith jest również obywatelem Federacji i Stanów Zjednoczonych; na obszarze Federacji nawet przestępcy nie wolno przetrzymywać bez zapewnienia mu możliwości kontaktów ze światem zewnętrznym. Nie wspominając już o tym, że zawsze i wszędzie uwięzienie monarchy przybywającego z wizytą i uniemożliwienie mu widzenia się z ludźmi czy choćby z prasą, czyli ze mną, było i jest uznawane za akt wysoce nieprzyjazny, żeby użyć najłagodniejszego z nasuwających się określeń. Naprawdę mnie tam nie przemycisz?

– Co? Ale mnie nastraszyłeś. Czy ty wiesz, co mi zrobią, jak mnie nakryją?

– W każdym razie nic brutalnego. Opierając się na oświadczeniu podpisanym przez co najmniej trzech lekarzy, prawdopodobnie zamknęliby cię w wyściełanej celi i we wszystkie lata przestępne pozwoliliby ci wysyłać i otrzymywać listy. Znacznie bardziej jestem ciekaw, jakie mają wobec niego plany.

– A czego się spodziewasz?

– No, na przykład mógłby umrzeć. Chociażby na chorobę przeciążeniową.

– Mogliby go zamordować?!

– Ciii! Tylko bez brzydkich słów. Nie, nie sądzę, żeby to zrobili. Przede wszystkim dlatego, że jest dla nich prawdziwą kopalnią informacji. Po drugie, stanowi pomost łączący nas z jedyną pozaziemską cywilizacją, jaką udało nam się spotkać. Znasz klasykę? Czytałaś Wojnę światów Wellsa?

– Dawno temu, w szkole.

– Załóżmy, że Marsjanie okażą się dla nas niezbyt mili. To całkiem możliwe, a my nie mamy zielonego pojęcia, jakie są ich możliwości. Smith mógłby odegrać rolę mediatora, dzięki któremu nie doszłoby do Pierwszej Wojny Międzyplanetarnej. Oczywiście taka ewentualność jest bardzo mało prawdopodobna, ale mimo to rząd nie chce jej lekceważyć. Odkrycie życia na Marsie jest czymś, czego politycznych konsekwencji w gruncie rzeczy nie udało nam się do dzisiaj pojąć.

– Więc myślisz, że jest bezpieczny?

– Przynajmniej na razie. Sekretarz generalny musi podjąć odpowiednią decyzję. Sama wiesz, że jego administracja ledwo się trzyma.

– Nie interesuję się polityką.

– A powinnaś. Jest niemal tak ważna jak bicie twojego serca.

– Tym też się nie interesuję.

– Nie przerywaj mi, kiedy przemawiam. Sklecona naprędce większość, której liderem jest Douglas, może rozpaść się w ciągu jednego dnia. Na przykład Pakistan i tak cały czas jest jedną nogą poza koalicją. Zostanie przegłosowany wniosek o votum nieufności i pan sekretarz generalny Douglas znowu stanie się zwykłym prawnikiem. Człowiek z Marsa może wynieść go na piedestał, ale może też go zniszczyć. Przemycisz mnie?

– Prędzej wstąpię do klasztoru. Zostało ci jeszcze trochę kawy?

– Zaraz zobaczę.

Oboje wstali.

– Och, moje biedne stare kości – westchnęła Jill, przeciągając się. – Przeszła mi ochota na tę kawę. Jutro mam ciężki dzień. Podrzuć mnie do domu, dobrze? Albo raczej odeślij, tak będzie bezpieczniej.

– Dobrze, chociaż wieczór jeszcze młody. – Ben wyszedł do sypialni, skąd po chwili wrócił, trzymając w ręku przedmiot wielkości małej zapalniczki. – Więc nie przeszmuglujesz mnie do szpitala?

– Ben, naprawdę bardzo bym chciała, ale…

– W porządku. To mogłoby być naprawdę niebezpieczne, zresztą nie tylko dla twojej kariery. – Pokazał jej trzymany w dłoni przedmiot. – Założysz mu podsłuch w pokoju?

– Proszę? Co to jest?

– Największe dobrodziejstwo dla szpiegów od czasu wynalezienia Mickey Finna[1]. Miniaturowy magnetofon napędzany sprężyną, więc nie do wykrycia dla aparatury lokalizującej urządzenia elektryczne. Wszystko upchnięte w plastykowej kostce. Można go nawet wyrzucić z jadącego samochodu. Wykazuje aktywność nie większą niż tarcza zegarka, a jest znacznie dokładniej ekranowany. Działa przez dwadzieścia cztery godziny, po czym po prostu wyjmujesz starą taśmę i zakładasz nową.

– Czy również wybucha? – zapytała nieufnie.

– Mogłabyś go nawet zapiec w cieście.

– Ben, przez ciebie boję się teraz w ogóle tam pójść.

– Ale przecież możesz wejść do pokoju obok, prawda?

– Chyba tak.

– Ta zabaweczka ma nadzwyczajną czułość. Przyklej ją do ściany, najlepiej zwyczajnym plastrem, a nagra wszystko, co będzie się działo w sąsiednim pomieszczeniu.

– Na pewno zwrócą na mnie uwagę, jeżeli ciągle będę włazić do tego pokoju i z niego wyłazić, ale… Ben, ta izolatka ma jedną wspólną ścianę z salką, do której wchodzi się z innego korytarza. Może być?

– Oczywiście. Zrobisz to?

– Hmm… Daj mi go. Jeszcze się zastanowię.

Caxton dokładnie wytarł magnetofon chusteczką.

– Załóż rękawiczki.

– Dlaczego?

– Za posiadanie takiego czegoś dostaje się darmowe skierowanie do sanatorium za kratkami. Dotykaj tego tylko w rękawiczkach i nie daj się złapać.

– Myślisz o samych miłych rzeczach!

– Rezygnujesz?

– Nie – odparła Jill z ciężkim westchnieniem.

– Dzielna dziewczyna!

Mignęła lampka i Ben spojrzał w górę.

– To pewnie twoja taksówka. Wezwałem ją, kiedy poszedłem po to urządzonko.

– Och. Poszukaj moich butów, dobrze? I lepiej nie wychodź ze mną na dach. Im rzadziej będziemy się razem pokazywać, tym lepiej.

– Jak chcesz.

Kiedy się wyprostował po założeniu jej pantofli, wzięła jego głowę w obie ręce i go pocałowała.

– Mój kochany Ben! Nic dobrego z tego nie wyjdzie, a poza tym do tej pory nie miałam pojęcia, że jesteś kryminalistą, ale muszę przyznać, że również znakomitym kucharzem. Oczywiście pod warunkiem, że to ja ustalam, co i jak ma być przyrządzone. Możliwe, że nawet bym za ciebie wyszła, gdyby mi się udało zmusić cię do ponownych oświadczyn.

– Moja propozycja cały czas jest aktualna.

– Czy gangsterzy żenią się ze swoimi ciziami, czy jak tam one się nazywają? – zapytała i czym prędzej uciekła.

***

Jill nie miała żadnych kłopotów z założeniem podsłuchu. Pacjentka z pokoju, o którym wspomniała, była unieruchomiona w łóżku, więc dziewczyna często zostawała u niej trochę dłużej, żeby umilić jej czas szpitalnymi plotkami. Przykleiła magnetofon do ściany nad wysoko zawieszoną półką, klepiąc bez chwili przerwy o tym, jak to sprzątaczki nigdy, ale to nigdy nie ścierają kurzu z półek.

Wymiana taśmy następnego dnia również nie nastręczyła żadnych problemów, bo pacjentka po prostu spała. Co prawda obudziła się właśnie wtedy, kiedy Jill balansowała w dziwnej pozie na krześle, ale wystarczyło parę pieprznych dowcipów, żeby zapomniała o tym wydarzeniu.

Jill wysłała taśmę pocztą, ponieważ mimo wszystko wydawało się to pewniejsze od jakichś pomysłów w stylu filmów płaszcza i szpady, natomiast druga wymiana taśmy w magnetofonie o mało nie zakończyła się wpadką. Jill poczekała, aż pacjentka zaśnie, a następnie weszła do pokoju i wdrapała się na krzesło, ale właśnie w tej chwili chora się obudziła.

– Och, panna Boardman!

Jill zamarła w bezruchu.

– Jak się pani miewa, pani Fitschie? Dobrze się spało?

– Nie najgorzej – odpowiedziała kobieta poirytowanym głosem. – Swędzą mnie plecy.

– Zaraz panią podrapię.

– To nic nie da. Czego pani ciągle szuka na mojej półce? Coś nie w porządku?

Jill usiłowała połknąć z powrotem żołądek, który podszedł jej do gardła.

– Myszy – wykrztusiła wreszcie.

– Myszy? O nie, w takim razie muszę dostać inny pokój!

Jill odkleiła magnetofon, schowała go do kieszeni i zeskoczyła na podłogę.

– Po prostu sprawdzałam, czy nie ma tam mysich bobków. Nie ma.

– Jest pani pewna?

– Całkowicie. A teraz podrapiemy panią po plecach. O tak, proszę się odwrócić.

Wobec takiego rozwoju sytuacji Jill zdecydowała się jednak wykorzystać ów pokoik łączący się z izolatką, jednak kiedy zjawiła się tam z uniwersalnym kluczem, zobaczyła, że drzwi są otwarte, a w środku siedzi dwóch komandosów. Podwojono straże.

– Szuka siostra kogoś? – zapytał jeden z żołnierzy.

– Nie. Tylko nie siadajcie na łóżku, chłopcy – rzuciła sucho. – Weźcie sobie krzesła.

Żołnierze niechętnie wstali, a ona wyszła, starając się nie okazać zdenerwowania.

Wychodząc z pracy, wciąż miała magnetofon w kieszeni; postanowiła zwrócić go Caxtonowi. Odetchnęła swobodniej dopiero gdy znalazła się w taksówce i podała automatycznemu pilotowi kurs do hotelu, w którym mieszkał Ben. Połączyła się z nim jeszcze w czasie lotu.

– Tu Caxton.

– Mówi Jill. Ben, muszę się z tobą zobaczyć.

– To chyba nie jest zbyt rozsądne – powiedział powoli.

– Ale ja muszę! Jestem już w drodze.

– Dobrze więc, skoro nie da się tego uniknąć.

– Jaki entuzjazm!

– Kochanie, to nie dlatego, żebym…

– Na razie!

Wyłączyła się, ochłonęła, po czym postanowiła nie obrażać się na niego. Obydwoje wplątali się w coś, co ich znacznie przerastało. Szczególnie ona – zawsze uważała, że od polityki trzeba się trzymać z daleka.

Kiedy znalazła się w jego ramionach, od razu poczuła się lepiej. Ben był taki kochany; może rzeczywiście powinna wyjść za niego? Już otwierała usta, żeby mu to powiedzieć, ale położył na nich dłoń.

– Nic nie mów – szepnął. – Może być podsłuch.

Skinęła głową, wyjęła z kieszeni magnetofon i mu podała. Uniósł wysoko brwi, ale o nic nie zapytał, tylko wręczył jej popołudniowe wydanie „Post”.

– Czytałaś to? – zapytał zupełnie naturalnym głosem. – Przejrzyj sobie, a ja tymczasem wezmę prysznic.

– Dzięki.

Podając jej gazetę, wskazał jeden z artykułów, a potem wyszedł z pokoju, zabierając ze sobą magnetofon. Artykuł był jego pióra.

GNIAZDO WRON

Wszyscy wiemy, na czym polega podobieństwo między szpitalem i więzieniem: z obu tych instytucji bardzo trudno się wydostać. Jednak pod pewnymi względami więzień jest odcięty od zewnętrznego świata w znacznie mniejszym stopniu niż pacjent – przecież w każdej chwili może wezwać adwokata lub Świadka, powołać się na Habeas Corpusct[2] czy też zażądać, żeby zarzuty wysuwane przeciwko niemu zostały przedstawione w sądzie.

W szpitalu natomiast wystarczy wywieszka z napisem „ZAKAZ ODWIEDZIN”, żeby pacjent został odgrodzony od ludzi w sposób znacznie bardziej drastyczny, niż doświadczył tego nawet Człowiek w Żelaznej Masce.

Krewni, rzecz jasna, mają do niego dostęp, ale przecież Człowiek z Marsa, o którym tu mowa, nie ma żadnych krewnych. Załoga „Envoya” nie posiadała zbyt licznych rodzin. Jeżeli nawet Człowiek w Żelaznej Masce – to jest, przepraszam, Człowiek z Marsa – ma kogoś blisko z nim spokrewnionego, dla kogo jego los nie byłby obojętny, to doprawdy nie wiem, jak tej osobie udało się pozostać niezauważoną przez kilka tysięcy reporterów.

Kto więc zabiera głos w imieniu Człowieka z Marsa? Kto postawił przy nim uzbrojonych strażników? Na jakąż to straszliwą chorobę zapadł, że nie wolno go odwiedzić i zamienić z nim choćby słowa? Pytam o to pana, panie sekretarzu generalny. Wyjaśnienia mówiące o „ogólnym osłabieniu” czy „chorobie przeciążeniowej” już nie wystarczają. Gdyby tak naprawdę było, to o pacjenta troszczyłaby się zwykła pielęgniarka, nie zaś uzbrojeni strażnicy.

Czyżby owa tajemnicza choroba była natury finansowej? A może, delikatnie mówiąc, politycznej?

Dalszy ciąg był utrzymany w podobnym tonie. Ben podjudzał administrację, usiłując sprowokować ją do gry w otwarte karty. Jill zdawała sobie sprawę, że Caxton podejmuje tym spore ryzyko, ale nie miała pojęcia o rzeczywistych rozmiarach niebezpieczeństwa, jakie mogło mu grozić, ani o formie, w jakiej mogło się objawić.

Przejrzała całą gazetę; wypełniona była artykułami o „Championie”, zdjęciami sekretarza generalnego Douglasa przypinającego medale, wywiadami z kapitanem van Trompem i jego dzielną załogą, a także fotografiami przedstawiającymi Marsjan i ich miasta. O Smithie nie znalazła prawie nic, jeśli nie liczyć lakonicznej wzmianki, że czuje się lepiej i wraca do sił po męczącej podróży.

Zjawił się Ben i wręczył jej plik cieniutkiego papieru.

– Masz tu jeszcze jedną gazetę – powiedział i wyszedł.

„Gazeta” okazała się transkrypcją zawartości pierwszej taśmy. Poszczególne osoby były oznaczone jako „pierwszy głos”, „drugi głos” itd., ale tam, gdzie mógł, Ben podopisywał nazwiska, a u góry pierwszej strony napisał: „Wszystkie głosy męskie”.

Większość dialogów wskazywała po prostu na to, że Smith był karmiony, myty, masowany oraz że wykonywał niezbyt męczące ćwiczenia fizyczne pod kontrolą głosów, z których jeden został zidentyfikowany jako „doktor Nelson”, drugi zaś występował po prostu jako „drugi lekarz”.

Ale jeden fragment znacznie się różnił od pozostałych.

DR NELSON: Jak się czujesz, chłopcze? Możesz mówić?

SMITH: Tak.

DR NELSON: Pewien człowiek chciałby z tobą porozmawiać.

SMITH (po przerwie): Kto? (Dopisek Caxtona: Wszystkie wypowiedzi Smitha są poprzedzone pauzami).

DR NELSON: Ten człowiek jest naszym wielkim… (niezrozumiałe słowo – marsjańskie?). Jest naszym najstarszym Starym. Porozmawiasz z nim?

SMITH (po bardzo długim milczeniu): Jestem wielki szczęśliwy. Stary będzie mówić, a ja będę słuchać i rosnąć.

DR NELSON: Nie, nie! On chce ci zadać kilka pytań.

SMITH: Ja nie mogę uczyć Starego.

DR NELSON: Stary tego chce. Czy pozwolisz mu zadać ci kilka pytań?

SMITH: Tak.

(Hałasy w tle).

DR NELSON: Proszę pana tędy. W razie potrzeby doktor Mahmoud będzie służył pomocą jako tłumacz.

Nowy głos (przekreślone i dopisane ręką Bena: sekretarz generalny Douglas!!!). SEKRETARZ GENERALNY: Chyba się bez tego obejdzie. Wspominał pan, że Smith zna angielski?

DR NELSON: Tak i nie, ekscelencjo. Zna sporo słów, ale, jak mówi doktor Mahmoud, nie potrafi ich osadzić we właściwym kontekście kulturowym. Czasem prowadzi to do nieporozumień.

SEKRETARZ GENERALNY: Och, jestem pewien, że jakoś damy sobie radę. Kiedy byłem młody, przejechałem autostopem całą Brazylię, nie znając ani słowa po portugalsku. Gdyby był pan uprzejmy przedstawić nas, a potem zostawić samych…

DR NELSON: Wolałbym jednak zostać z moim pacjentem.

SEKRETARZ GENERALNY: Doprawdy? Przykro mi, doktorze, ale muszę ponowić swoją prośbę.

DR NELSON: A ja z równą przykrością muszę powtórzyć swoją odmowę. Ze względu na etykę zawodową…

SEKRETARZ GENERALNY (przerywając mu): Jako prawnik wiem to i owo o odpowiedzialności lekarza, więc niech pan sobie oszczędzi tego bełkotu o etyce zawodowej. Czy ten pacjent osobiście zwrócił się do pana z prośbą o pomoc?

DR NELSON: Niezupełnie, ale…

SEKRETARZ GENERALNY: Czy w ogóle miał możliwość wyboru lekarza? Wątpię. Według prawa jest pod opieką państwa, a ja występuję tutaj de facto jako jego najbliższy krewny. Zresztą jak się pan wkrótce przekona, nie tylko de facto, ale także de jure. Chcę z nim zostać sam.

DR NELSON (po dłuższym milczeniu, bardzo oschle): Jeżeli stawia pan sprawę w taki sposób, to ja się wycofuję.

SEKRETARZ GENERALNY: Niech pan nie bierze tego tak bardzo do siebie, doktorze. W żadnym wypadku nie kwestionuję zasadności i fachowości pańskiej opieki. Ale chyba nie odmówiłby pan matce możliwości porozmawiania sam na sam z jej synem, prawda? Boi się pan, że zrobię mu krzywdę?

DR NELSON: Nie, ale…

SEKRETARZ GENERALNY: No więc o co panu chodzi? Skończmy z tym wreszcie. Proszę nas przedstawić i wyjść. To zamieszanie może źle wpłynąć na pacjenta.

DR NELSON: Oczywiście, zaraz to zrobię. Ale potem proszę znaleźć nowego lekarza dla pańskiego… eee… podopiecznego.

SEKRETARZ GENERALNY: Przykro mi, doktorze, naprawdę mi przykro. Proszę się jeszcze zastanowić. Porozmawiamy o tym później. A teraz, jeśli pan łaskaw…

DR NELSON: Proszę tutaj. Synu, to jest człowiek, który chce z tobą rozmawiać. Nasz wielki Stary.

SMITH wydaje niezrozumiały dźwięk.

SEKRETARZ GENERALNY: Co on powiedział?

DR NELSON: To pełne szacunku powitanie. Według Mahmouda znaczy to „Jestem tylko jajkiem” albo coś w tym rodzaju. W każdym razie ma bardzo przyjazny wydźwięk. Synu, mów człowiek-mowa.

SMITH: Tak.

DR NELSON: Jeżeli wolno mi coś doradzić, to proszę używać możliwie prostych słów.

SEKRETARZ GENERALNY: Och, z pewnością.

DR NELSON: Do zobaczenia, ekscelencjo. Do widzenia, synu.

SEKRETARZ GENERALNY: Dziękuję, doktorze. Do widzenia.

(Odgłos otwierania i zamykania drzwi).

SEKRETARZ GENERALNY: Jak się czujesz?

SMITH: Czuję dobrze.

SEKRETARZ GENERALNY: To znakomicie. Jeśli czegoś potrzebujesz, po prostu powiedz. Chcemy, żeby ci było dobrze. Aha, miałbym do ciebie małą prośbę. Umiesz pisać?

SMITH: Pisać? Co to jest pisać?

SEKRETARZ GENERALNY: Nieważne, wystarczy odcisk palca. Teraz coś ci przeczytam. Będzie tam masa prawniczego żargonu, ale mówiąc po prostu, chodzi o to, że opuszczając Marsa, zrzekłeś się, to znaczy zrezygnowałeś ze wszystkich swoich ewentualnych roszczeń do tej planety. Rozumiesz? Że przekazujesz ją pod opiekę rządu.

(Smith milczy).

SEKRETARZ GENERALNY: Dobra, spróbujmy od innej strony. Mars nie jest twoją własnością, prawda?

SMITH: Nie rozumiem.

SEKRETARZ GENERALNY: Hmm… Więc może tak: chcesz tutaj zostać, prawda?

SMITH: Nie wiem. Przysłali mnie Starzy. (Długa, niemożliwa do odtworzenia przemowa, coś jakby odgłosy walki żaby giganta ze stadem kotów).

SEKRETARZ GENERALNY: Do licha, powinni go trochę lepiej nauczyć angielskiego. Synu, nie masz się czego obawiać. Wystarczy, że odciśniesz kciuk o tu, na dole tej strony. Podaj mi prawą rękę. Ejże, nie wykręcaj jej tak! Uspokój się! Nic ci nie zrobię! Doktorze! Doktorze Nelson!

DRUGI LEKARZ: Tak?

SEKRETARZ GENERALNY: Proszę wezwać doktora Nelsona!

DRUGI LEKARZ: Doktora Nelsona? Ależ on już poszedł. Powiedział, że pan go zwolnił.

SEKRETARZ GENERALNY: Tak powiedział? Niech go szlag trafi! No, niech pan coś zrobi! Sztuczne oddychanie, zastrzyk, wszystko jedno co, tylko niech pan tak nie stoi! Nie widzi pan, że ten człowiek umiera?

DRUGI LEKARZ: Nie sądzę, żebym mógł coś pomóc. Po prostu trzeba poczekać, aż sam z tego wyjdzie. W każdym razie doktor Nelson tak właśnie postępował.

SEKRETARZ GENERALNY: Niech diabli porwą doktora Nelsona!

Ani głos sekretarza generalnego, ani doktora Nelsona już się więcej nie pojawiły. Z plotek, jakie do niej docierały, Jill dowiedziała się, że Smith istotnie wpadł w kataleptyczny trans.

„Lista dialogowa”, którą trzymała przed sobą, zawierała jeszcze dwie wypowiedzi. Jedna z nich brzmiała: „Nie musisz szeptać, on i tak nic nie słyszy”, druga zaś: „Zabierz tę tacę. Nakarmimy go, jak dojdzie do siebie”.

Jill właśnie kończyła czytać, kiedy Ben wszedł do pokoju. Niósł kolejny plik papierów, ale nie podał jej, tylko zapytał:

– Jesteś głodna?

– Chyba zaraz umrę.

– W takim razie chodźmy coś upolować.

W drodze na dach hotelu i podczas lotu taksówką nie zamienili ani słowa. Na Platformie Aleksandryjskiej przesiedli się do innego wozu; Ben wybrał jedyny o rejestracji z Baltimore. Gdy wznieśli się w powietrze, podał kurs na Hagerstown w stanie Maryland i dopiero wtedy wyraźnie się rozluźnił.

– Teraz możemy porozmawiać.

– Ben, po co ta tajemniczość?

– Przepraszam, kocia łapko. Nie mogę z całą pewnością stwierdzić, że zainstalowali u mnie podsłuch, ale skoro ja mogłem im to zrobić, to oni mnie też mogli. Tak samo nie dam głowy za to, że w taksówce, którą wezwałem z mieszkania, był zainstalowany dodatkowy maleńki mikrofonik, ale tak mogło być. Ludzie ze służb specjalnych czasem potrafią być bardzo wścibscy. Ale ten wóz… – Poklepał miękkie obicie siedzenia. – Przecież nie mogą „przygotować” tysięcy taksówek. Taka wybrana na chybił trafił jest najbezpieczniejsza.

Ciałem Jill wstrząsnął dreszcz.

– Ben, chyba nie myślisz, że mogliby…

– Dobre sobie, oczywiście, że myślę! Przecież czytałaś mój artykuł. Od ukazania się tego wydania minęło już ponad dziewięć godzin. Nie sądzisz chyba, że władze pozwolą, żebym kopał je w brzuch, nie próbując mi się zrewanżować?

– Ale przecież ty zawsze występowałeś przeciwko nim.

– Owszem, lecz teraz to zupełnie co innego. Tym razem oskarżyłem ich o przetrzymywanie więźnia politycznego. Jill, rząd funkcjonuje tak samo jak każdy żywy organizm i dlatego kieruje się w swoim działaniu głównie instynktem przetrwania. Jeśli uderzasz, on natychmiast odpowiada uderzeniem. A tym razem ja go naprawdę uderzyłem. – Po chwili milczenia dodał: – Tylko nie powinienem był ciebie do tego mieszać.

– Nie boję się. No, przynajmniej od chwili, kiedy oddałam ci to urządzonko.

– Wszyscy wiedzą, że w taki czy inny sposób jesteś ze mną związana. Kiedy sytuacja stanie się nieciekawa, nie trzeba będzie nic więcej.

Jill zamilkła. Trudno jej było uwierzyć, że ona, która nigdy nie doświadczyła niczego bardziej przykrego niż kilka klapsów jako dziecko czy parę szorstkich słów jako dorosła kobieta, teraz mogła znajdować się w prawdziwym niebezpieczeństwie. Będąc pielęgniarką, nieraz stykała się z ofiarami czyjejś bezwzględności, ale uważała, że jej nic takiego nie ma prawa się przydarzyć.

Odezwała się dopiero wtedy, kiedy taksówka zaczęła schodzić do lądowania.

– Ben? A jeśli on umrze? Co wtedy?

Zmarszczył brwi.

– To dobre pytanie. Jeżeli nie ma więcej pytań, wszystkie dzieci mogą iść do domu.

– Nie wygłupiaj się.

– Jill, nie spałem przez ostatnie kilka nocy, próbując sobie na nie odpowiedzieć. Oto najlepsze, co wymyśliłem: w chwili śmierci Smitha wygasają jego prawa do Marsa. Jednocześnie koloniści z „Championa” zgłaszają swoje roszczenia, na pewno uzgodnione z administracją jeszcze przed wyruszeniem wyprawy. Co prawda „Champion” stanowi własność całej Federacji, ale wcale nie jest wykluczone, że wszystkie sznurki trzyma w ręku nie kto inny, tylko sekretarz generalny Douglas. Gdyby sytuacja rozwinęła się właśnie w taki sposób, byłby nie do ruszenia przez wiele lat, choć równie dobrze mogłoby to nie mieć żadnego znaczenia.

– Dlaczego?

– Sąd wcale nie musi oprzeć się na precedensie Larkina.

Księżyc nie był zamieszkany, ale Mars był – przez Marsjan. Obecnie pod względem prawnym Marsjanie są absolutnym zerem, ale Sąd Najwyższy mógłby zdecydować, że pojawienie się ludzi na planecie zamieszkanej wcześniej przez inną rasę z prawnego punktu widzenia nic nie zmienia. Prawo do Marsa mógłby sobie rościć wyłącznie Marsjanin.

– Ben, to i tak byłaby niesamowita sprawa. Jeden człowiek posiadający na własność całą planetę. To fantastyczne!

– Nie używaj tego słowa w obecności prawników. Na studiach uczą ich tylko czepiania się drobiazgów, natomiast rzeczy naprawdę wielkie nie robią na nich żadnego wrażenia. Poza tym istnieje przecież precedens: w piętnastym wieku papież podzielił zachodnią półkulę między Hiszpanię i Portugalię, a jakoś nikt nie przejął się za bardzo tym, że przecież te ziemie należały wcześniej do Indian, którzy mieli własne prawa, zwyczaje i sposób życia. Decyzja papieża weszła w życie. Popatrz na mapę i zwróć uwagę, gdzie do dzisiaj mówi się po hiszpańsku, a gdzie po portugalsku.

– Tak, ale… Ben, przecież nie żyjemy w piętnastym wieku!

– O tym zadecydują prawnicy. Jill, jeżeli Sąd Najwyższy postanowi, że w tej sprawie można powołać się na precedens Larkina, Smith będzie mógł rozdawać koncesje warte miliony, a nawet miliardy. Gdyby zrzekł się swoich praw na rzecz rządu, wtedy Douglas położy na wszystkim łapę.

– Po co komuś aż tak wielka władza?

– A dlaczego ćmę ciągnie do światła? Zresztą niemal równie ważna jak finanse Smitha jest jego pozycja nominalnego władcy Marsa. Sąd Najwyższy może nie uznać jego prawa własności, ale nikt nie odbierze mu udziału w dochodach z napędu Lyle i Lunar Enterprises. A gdyby umarł? Od razu pojawiłyby się setki krewnych, ale Fundacja Naukowa zdążyła się już nauczyć, jak się takich „krewnych” odprawia z kwitkiem. Całkiem możliwe, że gdyby Smith umarł, nie pozostawiając testamentu, to cała jego fortuna przeszłaby na własność państwa.

– Masz na myśli Federację?

– Kolejne pytanie, na które nie znam odpowiedzi. Co prawda jego rodzice pochodzili z dwóch krajów należących do Federacji, on jednak urodził się poza nią, a to dla ludzi opiekujących się spadkiem po jego rodzicach z pewnością nabrałoby ogromnego znaczenia. Dla Smitha raczej nie – nie odróżniłby pełnomocnictwa od biletu do metra. Coś mi się zdaje, że wszystko zgarnie ten, kto pierwszy go dopadnie i znajdzie sposób, żeby wykorzystać sytuację. Wątpię, czy Lloyd zechciałby go ubezpieczyć od następstw nieszczęśliwego wypadku. Dla instytucji ubezpieczeniowej byłby to naprawdę marny interes.

– Biedny dzieciak!

1. Mickey Finn – napój zawierający bardzo silny narkotyk, na przykład zmuszający do mówienia (przyp tłum) [wróć]

2. Habeas Corpusct (Habeas Corpus Act) – angielska ustawa z 1679 roku, zabraniająca aresztowania obywatela bez nakazu sądu i zapewniająca właściwe postępowanie sądowe (przyp tłum) [wróć]

rozdział 6

Restauracja w Hagerstown miała to, co nazywa się „atmosferą”: część stołów ustawiono na trawniku schodzącym łagodnie do jeziora, część zaś wśród gałęzi trzech ogromnych drzew. Jill chciała jeść na drzewie, ale Ben dał w łapę maitre d’hotel i ten specjalnie dla nich ustawił stolik tuż nad brzegiem jeziora. Ben zażądał dodatkowo, żeby przyniesiono im odbiornik stereowizji.

Jill nie kryła rozczarowania.

– Po co płacić takie straszne pieniądze, jeżeli nawet nie możemy zjeść na drzewie, a w dodatku musimy się gapić w to cholerne pudło?

– Cierpliwości, moja mała. Przy tamtych stołach są zainstalowane mikrofony, żeby można było wezwać kelnera. Ten prawie na pewno nic takiego nie ma, bo kelner wziął go spośród kilku rezerwowych. Co zaś tyczy się stereowizji, to nie jest po amerykańsku i można jeść, nie gapiąc się w ekran, ale przy okazji można wykorzystać fakt, że hałas z pewnością zakłóci odbiór z mikrofonu kierunkowego. Oczywiście zakładając, że ludzie pana Douglasa zechcą aż tak bardzo się nami interesować.

– Naprawdę myślisz, że nas śledzą? – zapytała Jill. – Chyba nie nadaję się do roli przestępcy.

– To naprawdę nic strasznego. Kiedy zajmowałem się skandalem w General Synthetics, nigdy nie spałem w jednym miejscu więcej niż dwa razy pod rząd i odżywiałem się wyłącznie konserwami. Z czasem można to polubić. Przyśpiesza przemianę materii.

– Na moją dobrą przemianę wpłynąłby zamożny pacjent w podeszłym wieku.

– Nie chcesz za mnie wyjść, Jill?

– Będę chciała, kiedy już wyślę swojego przyszłego męża na tamten świat. Może zresztą stanę się wtedy tak bogata, że będę cię mogła trzymać jako zwierzątko domowe?

– Zacznij już dzisiaj.

– Nic z tego. Dopiero wtedy, jak tamten wykorkuje.

Program rozrywkowy, atakujący w trakcie obiadu ich bębenki nielitościwym strumieniem decybeli, został nagle przerwany. W odbiorniku pojawiła się głowa spikera, który uśmiechnął się szeroko i powiedział:

– SSS, Światowa Sieć Stereowizyjna, i jej sponsor, Cukierki Maltuzjańskie[1] Sp. z o. o., mają przyjemność oddać czas antenowy rządowi Federacji. Pamiętajcie, dziewczęta, każda z was ssie cukierki maltuzjańskie – smaczne, niezawodne, dostępne bez recepty. Po co ryzykować, stosując przestarzałe, nieestetyczne, szkodliwe i niepewne sposoby? Po co ryzykować utratę jego miłości i szacunku? – Rozkoszny spiker spojrzał gdzieś w bok, po czym pośpiesznie dokończył: – Oto mądra dziewczyna, która stosuje cukierki maltuzjańskie. Zaraz po niej przed kamerami wystąpi sam sekretarz generalny!

Pojawiła się trójwymiarowa młoda kobieta, tak zmysłowa, piersiasta i uwodzicielska, że każdy mężczyzna po prostu musiał nagle poczuć niedosyt, spoglądając na swoją partnerkę. Dziewczyna przeciągnęła się i wyszeptała seksownym głosem:

– Ja nigdy nie rozstaję się z cukierkami maltuzjańskimi!

Obraz rozpłynął się, a w chwilę potem zabrzmiały dźwięki hymnu Chwała wiecznemu pokojowi.

– A ty ssiesz te cukierki? – zapytał Ben.

– Nie twój interes! – parsknęła Jill, po czym dodała: – To oszukaństwo. A poza tym skąd wiesz, czy ja tego potrzebuję?

Caxton nic nie odpowiedział, bo odbiornik wypełniła twarz sekretarza generalnego Douglasa.

– Przyjaciele! – zaczął ojcowskim głosem. – Współobywatele Federacji! Spotyka mnie dzisiaj niezwykły zaszczyt i wyróżnienie. Od chwili powrotu naszego wspaniałego „Championa”…

Douglas przez dłuższy czas gratulował mieszkańcom Ziemi zakończonej sukcesem próby nawiązania kontaktu z rasą żyjącą na

innej planecie, dając zręcznie do zrozumienia, że sukces ten osiągnięto przy osobistym współudziale każdego z ludzi i że w gruncie rzeczy każdy z nich mógłby stać na czele ekspedycji, gdyby nie to, że akurat miał coś innego do roboty, oraz że on, sekretarz generalny, był jedynie posłusznym instrumentem realizacji ich woli. Ogólna wymowa wypowiedzi była taka, że przeciętny obywatel jest równy innym, będąc jednocześnie lepszy niemal od wszystkich, i że stary dobry Joe Douglas stanowi uosobienie takiego właśnie przeciętnego człowieka. Jego wymięty krawat i gładko przylizane włosy miały to wrażenie potwierdzać.

Ben zastanawiał się, kto mógł mu to przemówienie napisać. Najprawdopodobniej James Sanforth, który z całego sztabu Douglasa miał największe wyczucie w dobieraniu kojących przymiotników, miłych dla uszu słuchaczy. Zanim zabrał się za politykę, pisywał teksty reklamówek i nie miał żadnych skrupułów. Tak, ten kawałek o „dłoniach kołyszących dziecko” z całą pewnością wyszedł spod jego pióra. Jim był jednym z tych mężczyzn, którzy potrafią uwieść każdą dziewczynę, mając jako przynętę choćby jeden cukierek.

– Wyłącz to! – zażądała Jill.

– Ciii, malutka. Muszę go wysłuchać.

– …i tak oto, przyjaciele, mam zaszczyt przedstawić wam naszego współobywatela Valentine’a Michaela Smitha, Człowieka z Marsa! Mike, wiemy, że jesteś zmęczony i ostatnio nie najlepiej się czułeś, ale czy mógłbyś powiedzieć parę słów do swoich przyjaciół?

Na ekranie pojawiło się półzbliżenie człowieka siedzącego na wózku inwalidzkim. Z jednej strony stał Douglas, a z drugiej sztywno wyprostowana niezwykle fotogeniczna pielęgniarka.

Jill ze zdumienia wciągnęła głośno powietrze.

– Cicho – szepnął Ben.

Gładką, dziecinną twarz człowieka siedzącego na wózku rozjaśnił nieśmiały uśmiech. Spojrzał prosto w kamerę i powiedział:

– Witajcie. Wybaczcie, że siedzę. Jestem jeszcze trochę osłabiony.

Mówił z wyraźną trudnością; pielęgniarka nachyliła się nad nim, żeby zbadać tętno.

Odpowiadając na pytania Douglasa, Człowiek z Marsa prawił komplementy kapitanowi van Trompowi i jego załodze, dziękował za uratowanie i podkreślał, że wszyscy na Marsie są szalenie podekscytowani spotkaniem z Ziemianami, i że on osobiście ma nadzieję przyczynić się do nawiązania przyjacielskich kontaktów między obiema planetami. Pielęgniarka już chciała przerwać rozmowę, ale Douglas zapytał łagodnie:

– Mike, czy możesz nam odpowiedzieć na jeszcze jedno pytanie?

– Oczywiście, panie Douglas, jeżeli tylko będę potrafił.

– Co sądzisz o ziemskich dziewczętach?

– Ooo!

Na nagle zaróżowionej dziecięcej twarzy pojawił się ekstatyczny uśmiech. Kamerzysta zrobił zbliżenie głowy i ramion sekretarza generalnego.

– Mike prosił mnie, bym wam przekazał – kontynuował ojcowskim tonem Douglas – że wróci do was, jak tylko będzie mógł. Sami rozumiecie, najpierw musi nabrać trochę sił. Być może zobaczycie go już za tydzień, o ile lekarze uznają, że mu to nie zaszkodzi.

Pojawiła się kolejna reklamówka cukierków maltuzjańskich; jednoznacznie wynikało z niej, że dziewczyna, która ich nie zażywa, jest nie tylko niespełna rozumu, ale w pewnym sensie stanowi nawet zagrożenie dla otoczenia i na jej widok każdy mężczyzna powinien bezzwłocznie przejść na drugą stronę ulicy. Ben zmienił kanał, po czym odwrócił się do Jill i powiedział ponuro:

– No, wygląda na to, że mogę podrzeć jutrzejszy artykuł. Douglas ma go w swoich łapach.

– Ben!

– Słucham?

– To nie jest Człowiek z Marsa!

– Co takiego? Dziecino, jesteś pewna?

– Jest do niego podobny, ale to na pewno nie ten pacjent, którego widziałam w izolatce.

Ben zwrócił jej uwagę, że przecież Smitha widziało już dziesiątki ludzi – strażnicy, pielęgniarze, lekarze, kapitan i załoga „Championa”. Być może także i inni. Część z nich z całą pewnością oglądała program. Administracja od samego początku musiałaby się liczyć z tym, że niektórzy zauważą oszustwo. To nie miało sensu – ryzyko było zbyt duże.

W odpowiedzi Jill hardo wysunęła dolną wargę i upierała się, że to na pewno nie był człowiek, z którym rozmawiała w szpitalu.

– Dobrze, niech będzie po twojemu! – prychnęła wreszcie ze złością. – Mężczyźni!

– Ależ, Jill…

– Odwieź mnie do domu.

Ben wyszedł zamówić taksówkę. Nie wezwał jej z restauracji, tylko poszedł na znajdujące się nieopodal lądowisko. W drodze powrotnej Jill nie odezwała się ani słowem, natomiast Ben wyciągnął z teczki dialogi spisane z taśmy i jeszcze raz uważnie je przeczytał. Skończywszy, zastanawiał się przez chwilę, po czym powiedział:

– Jill?

– Tak, panie Caxton?

– Ja ci dam pana! Przepraszam cię. Nie miałem racji.

– W jaki sposób doszedłeś do tego wniosku?

Klepnął dłonią w leżący na kolanach plik papierów.

– Sądząc po tym, jak zachowywał się jeszcze wczoraj, to nie mógł być on. W tak stresowej sytuacji z całą pewnością wpadłby w trans.

– Cieszę się, że wreszcie zacząłeś zwracać uwagę na oczywiste rzeczy.

– Czy byłabyś uprzejma kopnąć mnie raz, ale dobrze, a potem zostawić w spokoju? Czy wiesz, co to oznacza?

– Że posłużyli się jakimś aktorem. Powiedziałam ci to już godzinę temu.

– Zgadza się. Zupełnie niezły aktor. Ale tu chodzi o coś więcej. Według mnie istnieją dwie możliwości: albo Smith nie żyje i…

– Mój Boże, nie żyje!

Jill przypomniała sobie tajemniczą ceremonię dzielenia się wodą i nagle niemal poczuła obok siebie obecność dziwnej, niemożliwej do opisania słowami osobowości Smitha.

– Kto wie? Jeżeli mam rację, to dubler pozostanie przy życiu tylko tak długo, jak długo będą go potrzebować. Potem „umrze” i zostanie wywieziony z miasta z tak stanowczym zakazem mówienia o całej sprawie, że dostałby ataku astmy, gdyby próbował choćby pisnąć słowo na ten temat. Kto wie, może nawet zrobiliby mu lobotomię? Jeżeli Smith rzeczywiście jest martwy, to właściwie możemy od razu zająć się czymś innym, bo nigdy nie uda nam się dowieść prawdy. Dlatego lepiej załóżmy, że jednak żyje.

– Och, mam nadzieję!

– „Czym Hekuba dla ciebie lub ty dla Hekuby?” – zacytował niedokładnie Caxton. – Jeżeli żyje, to i tak może się jeszcze okazać, że w tej sprawie nie ma nic nieczystego. Przecież ważne osobistości bardzo często korzystają z usług dublerów. Może za dwa lub trzy tygodnie nasz przyjaciel Smith będzie już w tak dobrym stanie, że zdecydują się go pokazać publiczności, chociaż, szczerze mówiąc, diabelnie w to wątpię.

– Dlaczego?

– Rusz mózgownicą, koteczku. Douglasowi już raz nie udało się wyciągnąć od niego tego, co chciał. Ponieważ jednak ta sprawa nie może zostać niezałatwiona, Douglas zapewne schowa Smitha tak głęboko, że nikt go nie znajdzie. Nigdy nie będzie nam dane ujrzeć prawdziwego Człowieka z Marsa.

– Uważasz, że go zabije?

– Po co być aż tak brutalnym? Wystarczy, że go umieści w jakimś prywatnym domu opieki i nie pozwoli kontaktować się z nikim z zewnątrz.

– O Boże! Ben, co robić?

Caxton się skrzywił.

– Na razie to oni ustalają reguły gry, ale mam zamiar zjawić się tam w towarzystwie Świadka i prawnika i zażądać widzenia ze Smithem. Może uda mi się wyciągnąć tę sprawę na światło dzienne.

– Będę z tobą!

– Jeszcze czego. Sama powiedziałaś, że to może zniszczyć twoją karierę.

– Przecież potrzebujesz mnie, żebym go zidentyfikowała.

– Kiedy już stanę z nim twarzą w twarz, będę potrafił poznać, czy to tylko zręczny aktor, czy naprawdę ktoś, kto całe życie spędził wśród istot zupełnie innych niż ludzie. Gdyby jednak coś miało się nie udać, będziesz moim ukrytym atutem – wiesz, że próbują bawić się z nami w chowanego, a w dodatku masz dostęp do Bethesda Center. Kochanie, jeżeli słuch o mnie zaginie, możesz działać na własną rękę.

– Ben, oni chyba nie zrobią ci nic złego?

– Maluchu, tym razem walczę trzy kategorie wyżej, niż wynikałoby to z mojej wagi.

– To mi się wcale nie podoba. Co masz zamiar zrobić, kiedy już uda ci się do niego dotrzeć?

– Zapytam go, czy chce wyjść ze szpitala. Jeżeli powie, że tak, to od razu go zabiorę. W obecności Świadka nie odważą się nas zatrzymać.

– A co potem? Ciągle jeszcze potrzebuje opieki lekarskiej. Ben, on naprawdę nie potrafi się o siebie zatroszczyć.

Caxton ponownie się skrzywił.

– Myślałem o tym. Moglibyśmy na przykład umieścić go w moim mieszkaniu i…

– …i ja bym się nim opiekowała. Zróbmy tak!

– Powoli, powoli. Douglas z całą pewnością coś by wykombinował, żeby Smitha z powrotem zamknąć w klatce. Nas zresztą też. – Zmarszczył brwi. – Ale znam kogoś, komu mogłoby to ujść na sucho.

– Kogo?

– Wiesz, kto to jest Jubal Harshaw?

– A kto nie wie?

– To właśnie jedna z jego zalet: wszyscy go znają. Dzięki temu nie można go sobie podporządkować. Jest jednocześnie lekarzem i prawnikiem, a to czyni go podwójnie uodpornionym.

A co najważniejsze, jest tak wielkim indywidualistą, że gdyby tylko miał ochotę, stanąłby ze scyzorykiem w ręku przeciwko całej Federacji. To zwiększa jego wartość jeszcze ośmiokrotnie. Poznałem go podczas jakiegoś procesu o zniesławienie; jest przyjacielem, na którego zawsze można liczyć. Jeżeli uda mi się wyciągnąć Smitha z Bethesda Center, zabiorę go do Harshawa w Góry Pocono. Niech rządowe pieski usiłują go stamtąd wyszarpać!

1. Cukierki Maltuzjańskie – środki antykoncepcyjne (przyp tłum) [wróć]

rozdział 7

Jill przejęła dyżur dziesięć minut wcześniej, niż wynikało z jej rozkładu zajęć. Obiecała Benowi, że nie będzie ingerować w jego próbę skontaktowania się ze Smithem, ale chciała być możliwie blisko. Niewykluczone, że będą mu potrzebne posiłki.

Żołnierze zniknęli z korytarza. Dzięki tackom z lekami i pacjentom czekającym na operacje przez następne dwie godziny Jill nie miała na nic czasu; zdołała tylko w przelocie nacisnąć klamkę w drzwiach do pokoju K-12. Były zamknięte, podobnie jak te prowadzące do minipoczekalni. Korzystając z nieobecności strażników, miała zamiar wśliznąć się właśnie przez to pomieszczenie, ale na razie musiała z tego zrezygnować, miała zbyt wiele do roboty. Niemniej jednak starała się uważnie przyglądać wszystkim osobom pojawiającym się na jej piętrze.

Ben się nie pokazał. Wzięta dyskretnie na spytki koleżanka także nie widziała, żeby ktoś wchodził do pokoju K-12. Jill trochę to zdziwiło; Ben nie ustalał dokładnie czasu, ale miał zamiar przypuścić szturm możliwie wcześnie rano.

Musiała sprawdzić, co się dzieje. Korzystając z chwili spokoju, zapukała do drzwi pomieszczenia, w którym przebywał lekarz sprawujący opiekę nad Smithem, wsadziła głowę do środka i udała lekkie zdziwienie.

– Och! Dzień dobry, doktorze. Myślałam, że jest tu doktor Frame.

Lekarz siedzący przy konsolecie obejrzał ją od stóp do głów i jego twarz rozpromieniła się w szerokim uśmiechu.

– Nie widziałem go dzisiaj, siostro. Jestem doktor Brush. Mogę w czymś pomóc?

Widząc typową męską reakcję, Jill nieco się odprężyła.

– Och, to nic takiego. Jak się miewa Człowiek z Marsa?

– Proszę?

Uśmiechnęła się.

– Tutaj to nie tajemnica, doktorze. Pański pacjent… – Nie dokończyła, pokazując ruchem głowy w stronę sąsiedniego pokoju.

– Że co? – Lekarz sprawiał wrażenie mocno zdezorientowanego. – To jego tutaj trzymają?

– Jak to, czyżby go nie było?

– Nie, z dokładnością do sześciu miejsc po przecinku. To pani Rose Bankerson, pacjentka doktora Garnera. Przenieśliśmy ją z samego rana.

– Naprawdę? A co się stało z Człowiekiem z Marsa?

– Nie mam pojęcia. Naprawdę straciłem okazję, żeby zobaczyć z bliska Valentine’a Smitha?

– Jeszcze wczoraj tu był.

– Chyba tylko ja mogę mieć takiego pecha! Niech siostra zobaczy, co mi się dostało.

Włączył monitor, na którym pojawił się obraz z kamery zainstalowanej w sąsiednim pokoju. W łóżku leżała drobna, stara kobieta.

– Co jej jest?

– Hmm… Gdyby nie to, że ta pani ma dużo za dużo pieniędzy, nazywałoby się to po prostu starczą demencją, a tak leży tutaj, czekając na koniec i ostateczną diagnozę.

Jill porozmawiała jeszcze chwilę z lekarzem, a potem pod pierwszym lepszym pretekstem wyszła z dyżurki. Sprawdziła w książce oddziału – to, co powiedział lekarz, zgadzało się: „V.M. Smith, K-12, przen.”. A pod spodem: „Do K-12 Rose S. Bankerson, dr Garner, dieta bez żadn. dod.”.

Dlaczego przenosiny odbyły się w nocy? Zapewne żeby uniknąć niepotrzebnych świadków. Ale dokąd go zabrali? Normalnie zadzwoniłaby po prostu do izby przyjęć, ale po rozmowie z Benem i sfałszowanym wywiadzie w stereowizji zrobiła się trochę przewrażliwiona. Postanowiła zaczekać i spróbować dowiedzieć się czegoś z nieoficjalnych źródeł.

Przede wszystkim jednak poszła do automatu telefonicznego i spróbowała połączyć się z Benem. W redakcji powiedziano jej, że pan Caxton wyjechał z miasta. W pierwszej chwili zaniemówiła ze zdumienia, ale zdołała się jakoś wziąć w garść i poprosiła, żeby przekazano mu informację o jej telefonie.

W domu również go nie było, nagrała więc prośbę, żeby natychmiast się z nią skontaktował.

***

Ben Caxton nie marnował czasu. Zatrudnił samego Jamesa Olivera Cavendisha. Wprawdzie wystarczyłby jakikolwiek Świadek, ale Cavendish cieszył się taką reputacją, że w sprawach, w których występował, sędzia był już właściwie niepotrzebny. Zaawansowany wiekiem dżentelmen zeznawał wielekroć przed Sądem Najwyższym, zaś krążące o nim plotki mówiły, że łączna suma kwot zawartych w testamentach powierzonych jego pamięci sięgała wielu miliardów. Był uczniem wielkiego doktora Samuela Renshawa, natomiast trening hipnotyczny odebrał jako członek Kryształowej Fundacji. Za jeden dzień pracy żądał więcej, niż Ben zarabiał przez tydzień, lecz Caxton miał nadzieję, że gazeta pokryje wszystkie koszty. Do tego zadania nawet najlepszy Świadek nie był wystarczająco dobry.

Ben najpierw wstąpił po młodszego Frisby’ego z kancelarii adwokackiej Biddle, Frisby, Frisby, Biddle & Reed, potem zaś po Cavendisha. Szczupła postać Świadka, spowita w białą szatę stanowiącą znak jego profesji, nasunęła Benowi skojarzenia ze Statuą Wolności. Wcześniej Caxton zapoznał Frisby’ego ze swoimi zamiarami (zdaniem adwokata podejrzenia opierały się na wyjątkowo kruchych podstawach), żeby w obecności Świadka, tak jak wymagały tego przepisy, nie mówić o tym, co ten miał dopiero zobaczyć i usłyszeć.

Wysiedli z taksówki przy Bethesda Center. Udali się od razu do biura dyrekcji, gdzie Ben pokazał swoją legitymację i zapytał, czy mógłby widzieć się z dyrektorem.

Siedząca za biurkiem kobieta spytała wyniośle, czy był umówiony, na co Ben musiał przyznać, że nie.

– W takim razie ma pan bardzo wątłe szanse, żeby porozmawiać z doktorem Broemerem. O jaką sprawę chodzi?

– Proszę mu powiedzieć – odrzekł Ben na tyle głośno, żeby wszyscy znajdujący się w pobliżu go usłyszeli – że Caxton, ten od Gniazda wron, przyszedł ze Świadkiem i prawnikiem, żeby przeprowadzić wywiad z Valentine’em Michaelem Smithem, Człowiekiem z Marsa.

Zaskoczył tym sekretarkę, która jednak szybko się opanowała i odparła lodowatym tonem:

– Przekażę mu. Zechcą panowie usiąść.

– Dziękuję, poczekamy tutaj.

Frisby wyciągnął cygaro, Ben przechadzał się nerwowo, natomiast Cavendish czekał cierpliwie, ze spokojem kogoś, kto widział już wszystko, co dobre i złe na tym świecie. Wreszcie Królowa Śniegu wróciła i oznajmiła:

– Przyjmie panów pan Berquist.

– Berquist? Gil Berquist?

– Pan Gilbert Berquist.

Gil Berquist był jednym z całego zastępu popychadeł Douglasa, oficjalnie nazywanych jego asystentami.

– Nie interesuje mnie Berquist. Chcę rozmawiać z dyrektorem.

Ale Berquist już był przy nich z wyciągniętą ręką i szerokim uśmiechem na twarzy.

– Benny Caxton! Jak się masz, brachu! Ciągle pisujesz te łzawe historyjki? – Zerknął na Świadka.

– Ciągle. Co tu robisz, Gil?

– Jeżeli kiedykolwiek uda mi się opuścić służbę państwową, też zafunduję sobie stałą kolumnę w jakiejś gazecie. To musi być bosko przeteleksować rano kilkaset słów jakichś plotek, a potem robić przez resztę dnia to, czego dusza zapragnie. Zazdroszczę ci, Ben.

– Zapytałem, co tutaj robisz, Gil. Chcę się widzieć z dyrektorem, a potem z Człowiekiem z Marsa. Nie przyszedłem tu po to, żebyś mnie spławił w wielkopański sposób.

– Ależ, Ben! Doktor Broemer jest wprost rozchwytywany przez dziennikarzy, więc sekretarz generalny przysłał mnie, żebym zdjął z barków dyrektora część tego ciężaru.

– Dobra. Chcę się widzieć ze Smithem.

– Mój kochany, z nim chce się widzieć każdy reporter, korespondent, komentator, felietonista i redaktor, nie wspominając o ich żeńskich odpowiednikach. Dwadzieścia minut temu była tutaj Polly Podglądaczka, żeby przeprowadzić z nim wywiad o seksualnych zwyczajach Marsjan. – Berquist z oburzeniem podniósł obie ręce.

– Chcę się widzieć ze Smithem. Pozwolisz mi czy nie?

– Ben, chodź do jakiejś knajpki, gdzie spokojnie pogawędzimy nad szklaneczką czegoś mocniejszego. Powiem ci wszystko, co wiem.

– Nie chcę, żebyś mi cokolwiek mówił. Muszę porozmawiać ze Smithem. To mój adwokat, Mark Frisby.

Tak jak było w zwyczaju, Ben nie przedstawił Świadka.

– My już się znamy – powiedział Berquist. – Jak tam ojciec, Mark? Ciągle ma kłopoty z zatokami?

– Od czasu do czasu.

– To przez ten cholerny klimat. No, chodźże, Ben. I ty też, Mark.

Caxton nie miał zamiaru ustąpić.

– Chwileczkę! Chcę rozmawiać z Valentine’em Michaelem Smithem. Reprezentuję redakcję „Post”, a pośrednio dwieście milionów czytelników. Czy mogę się z nim zobaczyć? Jeżeli nie, to wyraźnie mi to powiedz i uzasadnij odmowę.

Berquist ciężko westchnął.

– Mark, powiedz temu wścibskiemu skrybie, że nie może ot tak sobie zwalać się na głowę choremu człowiekowi! Nawet tego wczorajszego wywiadu Smith udzielił wbrew wyraźnym zaleceniom lekarza. Chłopak ma święte prawo do tego, żeby w ciszy i spokoju odzyskiwać siły.

– Krążą plotki, że wczorajszy wywiad był sfałszowany – wtrącił się Ben.

Uśmiech natychmiast zniknął z twarzy Berquista.

– Frisby, czy mógłbyś uświadomić swojego klienta, co to jest zniesławienie? – powiedział zimno.

– Spokojnie, Ben.

– Wiem, co to jest zniesławienie, Gil. Ale kogo ja zniesławiam? Człowieka z Marsa czy kogoś innego? Jeżeli tak, to wymień jego nazwisko. – Podniósł głos. – Powtarzam jeszcze raz: słyszałem, że osobnik, który wczoraj wieczorem wystąpił w stereo, nie był Człowiekiem z Marsa. Chcę się z nim zobaczyć i osobiście go o to zapytać.

W zatłoczonym pomieszczeniu nagle zrobiło się bardzo cicho. Berquist spojrzał wściekle na Świadka, ale zaraz się opanował i powiedział z uśmiechem:

– Ben, całkiem możliwe, że właśnie udało ci się uzyskać zgodę na wejście do jego pokoju. A potem na salę sądową. Zaczekaj chwilę.

Bardzo szybko wrócił.

– Załatwiłem ci to, chociaż wcale na to nie zasługujesz – powiedział zmęczonym głosem. – Chodź ze mną. Tylko ty. Przykro mi, Mark, ale nie możemy tam robić zbyt wielkiego ścisku. Smith jest po prostu chory.

– Nic z tego – odparł Ben.

– Jak to?

– Albo my trzej, albo żaden z nas.

– Ben, nie wygłupiaj się. Przecież robimy dla ciebie wyjątek. Wiesz co? Mark może iść z nami, ale poczeka na korytarzu, a on przecież nie jest ci do niczego potrzebny. – Mówiąc to, wskazał na Cavendisha, który zdawał się niczego nie słyszeć.

– Może i nie, ale po południu znajdziesz w moim artykule informację o tym, że rząd nie zgodził się na obecność Świadka podczas mojej rozmowy z Człowiekiem z Marsa.

Berquist się wzdrygnął.

– Dobrze więc, chodźcie wszyscy. Mam nadzieję, Ben, że te oszczerstwa jeszcze kiedyś wyjdą ci bokiem.

Ze względu na wiek Cavendisha jechali najpierw windą, a potem ruchomym chodnikiem wzdłuż laboratoriów i sal, mijając oddział za oddziałem. W pewnej chwili zatrzymał ich strażnik, który przekazał ich następnemu posterunkowi. Wreszcie znaleźli się w dyżurce wypełnionej po sufit aparaturą używaną do ciągłego obserwowania organizmu ciężko chorych pacjentów.

– To jest doktor Tanner. – Berquist przedstawił im siedzącego w pokoju lekarza. – Doktorze, panowie Caxton i Frisby. – Cavendish, rzecz jasna, nie został przedstawiony.

Tanner sprawiał wrażenie lekko zaniepokojonego.

– Panowie, mam do was ogromną prośbę: nie mówcie ani nie róbcie niczego, co mogłoby zaniepokoić pacjenta. Ma wybitnie neurotyczną osobowość i łatwo wpada w stan patologicznego transu, o ile można to tak określić.

– Epilepsja? – zapytał Ben.

– Laik mógłby tak powiedzieć, ale to raczej coś w rodzaju katalepsji.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki