Projekt okładki: Pola i Daniel Rusiłowiczowie

Redaktor prowadzący: Bożena Zasieczna

Redakcja techniczna: Sylwia Rogowska-Kusz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Marzena Kłos, Ewa Bargiel/Słowne Babki

Na okładce wykorzystano ilustrację autorstwa ©slovoslave

Grafika w środku: redgreystock/pl.freepik.com

© Joanna Godecka i Alina Adamowicz

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2022

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, przechowywana jako źródło danych i przekazywana w jakiejkolwiek formie zapisu bez pisemnej zgody posiadacza praw.

ISBN 978-83-287-2235-4

MUZA SA

Wydanie I

Warszawa 2022

– fragment –

Spis treści

Wstęp

ROZDZIAŁ 1 Zawstydzone ciało, czyli wstyd z powodu fizyczności

ROZDZIAŁ 2 Wstyd z powodu miesiączki i klimakterium

ROZDZIAŁ 3 #Metoo, czyli wstyd z powodu naruszania granic

ROZDZIAŁ 4 Wstyd z powodu emocjonalnej wrażliwośći

ROZDZIAŁ 5 Wstyd z powodu zaburzeń psychicznych

ROZDZIAŁ 6 Wstyd w byciu queer

RODZIAŁ 7 Wstyd z powodu dysfunkcyjnego dzieciństwa

ROZDZIAŁ 8 Wstydzę się, że nie jestem wystarczająco dobra

ROZDZIAŁ 9 Jak pozbyć się toksycznego poczucia winy?

ROZDZIAŁ 10 Boję się, że nazwą mnie egoistką

Podsumowanie

Joanna Godecka

Wstęp

Dziecko uczy się wstydzić, zanim jeszcze potrafi mówić. Dlatego bardzo trudno jednoznacznie określić, czym jest wstyd. Jest on jedną z tych zdrowych, ludzkich mocy, które w pewnych okolicznościach przeradzają się w ciężką chorobę duszy. Możemy więc wyróżnić dwie postacie wstydu: wstyd zdrowy, ożywczy oraz wstyd toksyczny, niszczący. Wstyd toksyczny jest niezwykle bolesnym przeżyciem wewnętrznym, głęboką raną wewnętrzną. Izoluje nas od nas samych i od innych ludzi. Pod wpływem toksycznego wstydu wyrzekamy się samych siebie

John Bradshaw, tlum. Helena Grzegołowska-Klarkowska

Świat jest w kryzysie. My, ludzie, także. Daliśmy się uwieść niepohamowanej konsumpcji, pogoni za szczęściem, które można kupić za pieniądze. Pozwoliliśmy, żeby kontrolę nad życiowymi celami przejęło nasze ego. W skali makro to działania, których celem nie jest przyszłość, ale zysk. W skali mikro robi to wielu z nas, realizując plan, który zakłada zarabianie, kupowanie i dążenie do podkreślania swojego statusu. Jedna z moich pacjentek pracująca w londyńskim City opowiadała mi o tamtejszych pracownicach niższego szczebla, zaciągających przerażająco wysokie kredyty, aby móc się poszczycić markową torebką z najwyższej półki.

Efekt? Zaśmiecona planeta, zmiany klimatyczne oraz ciągle rosnące statystyki liczby osób zmagających się z depresją, lękiem, wypaleniem. Kryzys to nic innego jak weryfikacja tego, co robimy. Najwyraźniej coś robimy nie tak.

Niefunkcjonalne standardy obowiązują także w relacjach. Nie potrafimy skutecznie przeciwstawić się mowie nienawiści. Brak życzliwości, tolerancji, skłonność do oceniania generują przemoc, wykluczenie i… wstyd. Jest on jednym z efektów życia na pokaz, pozyskiwania akceptacji z zewnątrz, zaprzeczania sobie, czyli zachowań, przez które tracimy swój potencjał. Nie bez winy są także media, niedbające o jakość przekazywanych informacji. Ich celem jest często wzbudzanie kontrowersji, podsycanie emocji, a czasem także świadome ośmieszanie i prowokowanie do osądzania.

Początek dość ponury, ale książka napisana – jak zawsze – ku pozytywności.

Nigdy nie wstydź się siebie, odważ się być sobą! Oto prawdziwe przesłanie tej książki!

Czym jest wstyd? Trudno o jedną definicję, gdyż literatura psychologiczna nie formułuje zagadnienia jednoznacznie. Wstyd to emocja samoświadomościowa doświadczana w kontekście relacji, wywołana przekonaniem, że nie jesteśmy dostatecznie dobrzy. Zwykle łączy się z możliwym do przewidzenia działaniem, takim jak izolowanie się, oraz towarzyszącymi temu przykrymi myślami: „Jestem głupi”, „Co oni sobie o mnie pomyślą” i tym podobne.

Wstyd jest sygnałem naszego systemu myślowo-uczuciowego, który informuje nas, że nie spełniamy jakichś kryteriów. I czasem bywa pożyteczny. Jeśli bowiem wstydzę się z powodu swojego nagannego zachowania, odbieram cenną lekcję. Drugi raz kogoś nie obrażę, nie postąpię niegrzecznie. Gorzej, jeśli wstyd jest efektem niskiej samooceny, błędnego myślenia, czucia się kimś gorszym, zewnętrznych kryteriów w rodzaju „nie wypada”, złośliwych komentarzy, oceny czy osądu. Wówczas zmusza nas do rezygnowania z siebie, z ulubionych aktywności i odbierania sobie wartości:

• Nie chodzę na plażę, bo jestem gruba.

• Nie odzywam się publicznie, bo nie mam wykształcenia.

• Nie jadę na zjazd szkolny, bo się nie dorobiłem.

• Nie nawiązuję kontaktów, bo wstydzę się mówić o sobie.

• Nie przyznaję się, ile mam lat, bo czuję się wtedy stara.

• Ukrywam depresję, bo ludzie pomyślą, że sobie nie radzę.

Czego statystycznie ludzie wstydzą się najczęściej?

Kanał Discovery Travel&Living zapytał Polaków, co ludzie najczęściej ukrywają przed innymi, ponieważ się tego wstydzą. Zdania są podzielone. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni (po 29%) uważają, że są to fakty z przeszłości, niewiele mniej ludzi sądzi, że ukrywane są: choroba (28%) i brak pieniędzy (27%). Pustka w portfelu jest jednak bardziej wstydliwa dla kobiet (30%) niż dla mężczyzn (24%). Zdaniem prawie co czwartego Polaka (23%) ludzie najbardziej wstydzą się dziwnych nawyków, a więcej niż co piąty (21%) sądzi, że ukrywane są przede wszystkim cechy charakteru.

Nastolatki uważają, że najczęściej ukrywane są dziwne nawyki (33%) i choroba (30%). Według 20–29-latków ludzie wstydzą się przede wszystkim faktów z przeszłości (31%) i braku pieniędzy (28%).

W opinii 30–39-latków przed innymi ukrywane są przede wszystkim dziwne nawyki (28%). 40–49-latkowie sądzą, że ludzie wstydzą się faktów ze swojej przeszłości (37%) i braku pieniędzy (33%). Według starszych osób ludzie ukrywają głównie chorobę (34%) i brak pieniędzy (31%). Osoby z wyższym wykształceniem najbardziej wstydzą się faktów z przeszłości (36%) i dziwnych nawyków (33%). Mniej wykształceni respondenci jako powód do wstydu częściej wymieniają brak pieniędzy[1].

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

[1] Joanna Smolińska, Czego najbardziej wstydzą się Polacy?, https://obcasy.pl/czego-najbardziej-wstydza-sie-polacy [dostęp:1.02.2022].

MUZA SA

ul. Sienna 73

00-833 Warszawa

tel. +4822 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz