Niemiecki

Samouczek

Praktyczny kurs dla początkujących

Warszawa 2013

Autorka: Bożena Niebrzydowska

Redakcja i koordynacja: Rafał Sarna

Redaktor prowadzący: Barbara Wiercińska

Projekt graficzny: Hanna Najbar, Rafał Tomasik

Projekt okładki: Bartosz Kaliszewski

Zdjęcie na okładce: © pdesign - Fotolia.com

© Copyright Edgard, Warszawa 2013

© Copyright audio Edgard, Warszawa 2013

ISBN 978-83-60415-91-7

www.jezykiobce.pl

Wydawnictwo Edgard

ul. Belgijska 11, 02-511 Warszawa

Tel. / fax (22) 847 51 23

edgard@edgard.pl

Wydanie I

Warszawa 2013

Opracowanie wersji elektronicznej: Karolina Kaiser

Spis treści

1. Wstęp

2. Lekcja 1. Podstawowe zwroty i wyrażenia

1. Zaimki osobowe

2. Odmiana czasownika w czasie teraźniejszym

3. Szyk zdania oznajmującego

3. Lekcja 2. Liczebniki, dni tygodnia, pory roku i czas

1. Liczebniki główne i porządkowe

2. Pytania rozpoczynające się zaimkiem pytajnym

4. Lekcja 3. Człowiek i rodzina

1. Pytania o rozstrzygnięcie

2. Rzeczownik z rodzajnikiem określonym

3. Rzeczownik z rodzajnikiem nieokreślonym

4. Liczba mnoga rzeczowników

5. Biernik

6. Zaimki dzierżawcze

5. Lekcja 4. Części ciała, cechy charakteru, opis osoby

1. Stopniowanie przymiotników i przysłówków

2. Wyrażenia porównawcze

3. Celownik

4. Zaimki dzierżawcze c.d.

6. Lekcja 5. Kolory, części garderoby, sklep i zakupy

1. Czasowniki nieregularne

2. Czasowniki złożone

3. Przeczenia

7. Lekcja 6. Żywność, jedzenie i restauracja

1. Czasowniki modalne

2. Zaimek nieokreślony man

3. Tryb rozkazujący

8. Lekcja 7. Komunikacja i podróżowanie

1. Przyimki z celownikiem

2. Przyimki z biernikiem

3. Zaimki osobowe c.d.

9. Lekcja 8. Wakacje, czas wolny i hobby

1. Czasowniki zwrotne

2. Czas przeszły Perfekt

10. Lekcja 9. W mieście, pytanie o drogę

1. Przyimki z biernikiem i celownikiem

2. Czas przeszły Präteritum

11. Lekcja 10. Życie codzienne: dom, szkoła

1. Rzeczowniki złożone

2. Zdanie złożone współrzędnie

3. Zdanie okolicznikowe przyczyny

12. Lekcja 11. Praca i zawody

1. Rzeczowniki oznaczające zawody

2. Zdanie dopełnieniowe ze spójnikiem dass

3. Zdanie celowe

4. Zdanie warunkowe

5. Zdania okolicznikowe czasu ze spójnikami als i wenn

13. Lekcja 12. Wypadki, nagłe zdarzenia, pomoc

1. Zdanie okolicznikowe czasu ze spójnikiem bis

2. Zdanie względne

3. Partykuły

4. Rekcja czasownika

14. Lista czasowników mocnych i nieregularnych

15. Odpowiedzi

Wstęp

Niniejszy Samouczek to najlepsza metoda samodzielnej nauki języka niemieckiego, obejmująca poziom A1 i A2 według założeń Europejskiego systemu opisu kształcenia językowego. Sięgając po tę książkę, możemy, zgodnie z najnowszymi standardami metodycznymi, rozwijać i doskonalić równolegle kompetencje językowe niezbędne przy nauce języka obcego, a mianowicie: mówienie, czytanie oraz pisanie. Samouczek zawiera także wyjaśnienia gramatyczne poświęcone podstawowym zagadnieniom językowym. A zatem, oprócz możliwości rozwijania kompetencji językowych, możemy jednocześnie przyswajać i poszerzać wiedzę gramatyczną.

Samouczek został pomyślany jako minipodręcznik do nauki języka niemieckiego dla osób początkujących oraz dla tych, którzy już mieli kontakt z językiem i potrzebują usystematyzowania oraz odświeżenia swojej znajomości niemieckiego lub powtórzenia wiadomości gramatycznych. Książkę można też z powodzeniem wykorzystywać jako rozmówki w podróży, zakres tematyczny publikacji obejmuje bowiem standardowe sytuacje, z jakimi można się spotkać za granicą.

Zawartość

- krótki opis z zawartością tematyczną oraz gramatyczną danej lekcji,

- słówka, zdania i dialogi dotyczące danego tematu lekcji; wszystkie słówka, zdania i dialogi zostały podane wraz z ich tłumaczeniem na język polski,

- jasno i przejrzyście wyjaśnione najważniejsze zagadnienia gramatyczne,

- ćwiczenia pozwalające na sprawdzenie i utrwalenie umiejętności językowych oraz wiadomości gramatycznych.

Na końcu książki zawarto odpowiedzi do ćwiczeń umożliwiające samodzielne sprawdzenie poprawności wykonanych zdań.

Jak się uczyć?

Każda lekcja została tak pomyślana, żeby oprócz podstawowych słów i zwrotów można było w niej znaleźć bardziej skomplikowane konstrukcje z ich użyciem. Książka pozwala na zapoznanie się z niemiecką pisownią. Przede wszystkim jednak książka zawiera kompendium gramatyki niemieckiej, podzielone między poszczególne lekcje w zależności od ich tematyki. Osoby rozpoczynające naukę mogą zatem poznać zasady gramatyczne, a ci, którzy uczyli się języka niemieckiego, będą mogli przypomnieć sobie i ugruntować wiadomości z zakresu gramatyki. Na końcu każdej lekcji znajdują się ćwiczenia sprawdzające. Dzięki nim możemy przekonać się, na ile opanowaliśmy słownictwo i zwroty oraz czy przyswoiliśmy sobie wiedzę gramatyczną zawartą w danej lekcji. Ostatnie ćwiczenie jest zawsze zadaniem otwartym. Należy samodzielnie skonstruować wypowiedź związaną z tematem lekcji, posiłkując się słowami i wyrażeniami, których w niej użyto.

Jeśli uznamy, że przyswoiliśmy już materiał zawarty w Samouczku, możemy sięgnąć po inne, bardziej zaawansowane kursy oferowane przez Wydawnictwo Edgard. Pełną ich ofertę można znaleźć na stronie www.jezykiobce.pl.

Życzymy samych sukcesów w nauce!

Lekcja 1
Podstawowe zwroty i wyrażenia

W lekcji 1 poznasz podstawowe wyrażenia i zwroty grzecznościowe w języku niemieckim. Nauczysz się też zaimków osobowych, odmiany czasowników regularnych, wybranych czasowników nieregularnych i szyku zdania twierdzącego, dzięki czemu będziesz mógł podać najważniejsze informacje o sobie. Poznasz również alfabet niemiecki i przećwiczysz wymowę wybranych wyrazów.

Dialog

Przeczytaj na głos dialog, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem.

– Hallo! Cześć!

– Grüß dich! Witam!

– Wie geht es dir? Jak się masz?

– Danke, gut. Und dir? Dziękuję, dobrze. A ty?

– Danke, alles in Ordnung. Dziękuję, wszystko w porządku.

– Bis dann. Na razie.

A teraz przeczytaj jeszcze raz kwestie z dialogu wraz z tłumaczeniem.

Słówka

Zwroty grzecznościowe

Guten Morgen! – Dzień dobry! (rano)

Guten Tag! – Dzień dobry! (w dalszej części dnia)

Guten Abend! – Dobry wieczór!

Auf Wiedersehen! – Do widzenia!

Gute Nacht! – Dobranoc!

Hallo! – Cześć! (na powitanie)

Tschüs! – Cześć! (na pożegnanie)

Bis dann! – Na razie!

Moin! – Cześć! (na powitanie i pożegnanie w północnych Niemczech)

Bitte. – Proszę.

Bitte schön. – Proszę bardzo.

Danke. – Dziękuję.

Danke schön. – Dziękuję bardzo.

Vielen Dank! – Dzięki!

Danke für alles. – Dziękuję za wszystko.

Nichts zu danken! – Nie ma za co!

Entschuldigung! – Przepraszam!

Entschuldigen Sie bitte! – Przepraszam Pana/Panią/Państwa!

Gesundheit! – Na zdrowie! (po kichnięciu)

Zum Wohl! – Na zdrowie! (toast)

gut – dobrze

nicht so gut – niezbyt dobrze

schlecht – źle

Mach’s gut! – Trzymaj się!

Wie geht es euch? – Jak się macie?

Wie geht es Ihnen? – Jak się Pan/Pani ma? / Jak się Państwo mają?

Es geht mir gut. – Mam si dobrze.

Nett dich kennenzulernen! – Miło mi cię poznać!

Schade! – Szkoda!

Das freut mich. – To mnie cieszy!

Viel Spaß! – Dobrej zabawy!

Herzlich willkommen! – Serdecznie witamy!

Ich verstehe nicht. – Nie rozumiem.

Wiederholen Sie bitte! – Proszę powtórzyć!

gern – chętnie

toll – świetnie

Gute Fahrt/Reise! – Szerokiej drogi!

Keine Ahnung. – Nie mam pojęcia.

Alles klar. – Wszystko jasne.

Gramatyka

Zaimki osobowe (Personalpronomina)

ich – ja

du – ty

er/sie/es – on/ona/ono

wir – my

ihr – wy

sie – oni/one

Sie – Pan/Pani/Państwo

Zaimki osobowe to części mowy, które w języku niemieckim są używane znacznie częściej niż w języku polskim. Użycie formy osobowej czasownika w języku niemieckim wymaga zastosowania zaimka osobowego (np.: Ich lerne viel.), podczas gdy w języku polskim nie zawsze jest to konieczne (np.: Uczę się dużo.).

Zdania

Przeczytaj na głos zdania z zaimkiem osobowym.

Ich komme aus Polen. – (Ja) pochodzę z Polski.

Lernst du Deutsch? – Czy (ty) uczysz się języka niemieckiego?

Er ist Deutscher. – On jest Niemcem.

Sie ist Studentin. – Ona jest studentką.

Es ist klein. – Ono jest małe.

Wir arbeiten in Berlin und in Warschau. – (My) pracujemy w Berlinie i w Warszawie.

Ihr sprecht sehr gut Englisch. – (Wy) mówicie bardzo dobrze po angielsku.

Sie spielen Volleyball. – Oni/One grają w siatkówkę.

Fotografieren Sie gern? – Czy Pan/Pani chętnie fotografuje? /Czy Państwo chętnie fotografują?

Na szczególną uwagę zasługuje zaimek osobowy sie/Sie, który ma kilka znaczeń. Odnosi się zarówno do 3. osoby liczby pojedynczej w rodzaju żeńskim (ona), jak i do 3. osoby liczby mnogiej (oni, one). Zaimek ten jest także formą grzecznościową i oznacza wówczas: Pan, Pani, Państwo. Jako forma grzecznościowa zaimek Sie musi być pisany wielką literą. Poniżej przykładowe zdania z zaimkiem sie/Sie.

Sie lernt viel.

Ona uczy się dużo.

Sie lernen viel.

Oni uczą się dużo.

One uczą się dużo.

Pan uczy się dużo.

Pani uczy się dużo.

Państwo uczą się dużo.

Sie schreibt sehr schön.

Ona pisze bardzo ładnie.

Sie schreiben sehr schön.

Oni piszą bardzo ładnie.

One piszą bardzo ładnie.

Pan pisze bardzo ładnie.

Pani pisze bardzo ładnie.

Państwo piszą bardzo ładnie.

Sie spielt Gitarre.

Ona gra na gitarze.

Sie spielen Gitarre.

Oni grają na gitarze.

One grają na gitarze.

Pan gra na gitarze.

Pani gra na gitarze.

Państwo grają na gitarze.

Wymowa

Zwróć uwagę na wymowę poniższych dźwięków.

ch: ich / mich / dich („ch” jest tutaj podobne do polskiego „ś” wymawianego z szeroko otwartymi ustami)

er: er / Sommer / Winter

ie: sie / die / fotografieren

ei: ein / klein / arbeiten

h w środku wyrazu: ihr / Lehrer / sehr

h na początku wyrazu: hier / Hans / Hallo

sch: Schule / schön / schon

s: sehr / sein / sie

sp: Sport / spielen / sprechen

st: Student / studieren / Start

z: zwei / zu / herzlich

tsch: Deutsch / Deutscher / Deutschland

ß: grüß dich / heiße / Spaß

ü: Schüler / Tschüs / Zürich (ü wymawia się z językiem ułożonym jak do „i” i wargami zaokrąglonymi do „u”)

ö: schön / öffnen / mögen (ö wymawia się z językiem ułożonym jak do „e” i wargami zaokrąglonymi do „o”)

ä: fährt / gefällt / ändern (ä wymawia się jak polskie „e”, ale w niektórych przypadkach bardziej miękko)

Zdania

Przeczytaj uważnie zdania. Zwróć uwagę na zaimki osobowe.

Mein Name ist Anna. Ich wohne in Frankfurt an der Oder und arbeite als Deutschlehrerin. Ich bin Deutsche. Mein Mann ist Informatiker. Er arbeitet bei einer Computerfirma. Wir haben zwei Kinder: Monika und Jan. Sie sind sehr lieb. Monika ist Schülerin. Sie besucht noch das Gymasium. Jan ist schon Student. Er studiert Medizin und wohnt in Berlin. Meine Familie verbringt jedes Wochenende zusammen. Im Sommer fahren wir gern Rad und im Winter gehen wir oft ins Schwimmbad. Wir haben auch einen Hund. Er heißt Roxi und er spielt sehr gern. Er ist noch klein, aber er bellt sehr laut.

Nazywam się Anna. Mieszkam we Frankfurcie nad Odrą i pracuję jako nauczycielka języka niemieckiego. Jestem Niemką. Mój mąż jest informatykiem. On pracuje w firmie komputerowej. Mamy dwoje dzieci: Monikę i Jana. (One) są bardzo kochane. Monika jest uczennicą. Uczęszcza jeszcze do gimnazjum. Jan jest już studentem. (On) studiuje medycynę i mieszka w Berlinie. Moja rodzina spędza razem każdy weekend. W lecie chętnie jeździmy rowerem, a zimą chodzimy na basen. Mamy również psa. (On) nazywa się Roxi i (on) chętnie się bawi. (On) jest jeszcze mały, ale (on) szczeka bardzo głośno.

Gramatyka

Odmiana czasownika w czasie teraźniejszym (Präsens)

Czasowniki regularne

W czasie teraźniejszym Präsens większość czasowników niemieckich odmienia się regularnie, np.: lernen (uczyć się), kommen (przychodzić), spielen (grać), wohnen (mieszkać). Każdy z czasowników składa się z dwóch elementów: tematu i końcówki. Większość czasowników ma w bezokoliczniku końcówkę -en, choć zdarzają się wyjątki – czasowniki, które mają końcówkę -n, np.: feiern (świętować).

Czasownik

Temat czasownika

Końcówka czasownika

kommen

komm-

-en

lernen

lern-

-en

feiern

feier-

-n

Aby odmienić czasownik regularny w czasie teraźniejszym Präsens, należy od tematu odciąć końcówkę bezokolicznika -en lub -n i dodać końcówki osobowe: -e, -st, -t, -(e)n, -t, -(e)n. Poniżej przykłady odmiany:

kommen – przychodzić

ich komme (ja przychodzę)

wir kommen (my przychodzimy)

du kommst (ty przychodzisz)

ihr kommt (wy przychodzicie)

er/sie/es kommt (on/ona/ono przychodzi)

sie/Sie kommen (oni/one/Państwo przychodzą / Pan/Pani przychodzi)

tun – czynić

ich tue (ja czynię)

wir tun (my czynimy)

du tust (ty czynisz)

ihr tut (wy czynicie)

er/sie/es tut (on/ona/ono czyni)

sie/Sie tun (oni/one/Państwo czynią / Pan/Pani czyni)

Temat niektórych czasowników w języku niemieckim kończy się na -t lub -d, np.: arbeiten (pracować), baden (kąpać się), albo na grupę spółgłoskową, której ostatnią głoską jest -m lub -n, np.: öffnen (otwierać), atmen (oddychać). W takiej sytuacji przed końcówką osobową w 2. i 3. osobie liczby pojedynczej oraz 2. osobie liczby mnogiej należy dodać dodatkowo -e-. Poniżej przykład odmiany:

arbeiten – pracować

ich arbeit|e (ja pracuję)

wir arbeit|en (my pracujemy)

du arbeit|est (ty pracujesz)

ihr arbeit|et (wy pracujecie)

er/sie/es arbeit|et (on/ona/ono pracuje)

sie/Sie arbeit|en (oni/one/Państwo pracują / Pan/Pani pracuje)

Koniec wersji demonstracyjnej.