© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości lub części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Recenzent: prof. dr hab. n. med. Ewa Helwich

Redaktor ds. publikacji medycznych: Anna Plewa

Redaktor merytoryczny: Anna Nowosielska-Tiuryn

Korekta: Agnieszka Janowska

Strony tytułowe zaprojektowała: Lidia Michalak-Mirońska

ISBN 978-83-200-5999-1

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2017 r., (wyd. I)
Warszawa 2020

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: mobisfera.pl

Autorki atlasu pragną podziękować za współpracę przy wykonywaniu zdjęć dr n. med. Ewie Terpińskiej, dr n. med. Agnieszce Szafrańskiej, dr n. med. Monice Lachowskiej, lek. Agnieszce Jalowskiej.

Spis treści

Rozdział 1. Noworodek zdrowy

Rozdział 2. Patologia okresu noworodkowego

Rozdział 3. Wcześniactwo

Rozdział 4. Hipotrofia wewnątrzmaciczna

Rozdział 5. Wady rozwojowe

5.1. Wady wrodzone kończyn

5.2. Wady wrodzone ośrodkowego układu nerwowego

5.3. Wady wrodzone twarzoczaszki

5.4. Wady wrodzone przewodu pokarmowego

5.5. Przepuklina przeponowa

5.6. Wady powłok

5.7. Wybrane zespoły wad rozwojowych

Rozdział 6. Nowotwory u noworodka

Rozdział 7. Varia

Od Autorek

Niniejszy atlas stanowi prezentację bogatej kolekcji zdjęć Kliniki Neonatologii Akademii Medycznej we Wrocławiu. Do wydania tej książki zachęcił nas brak na polskim rynku wydawniczym podobnej pozycji. Pragniemy podziękować wszystkim Rodzicom, którzy wyrazili zgodę na wykonanie i publikację zdjęć swoich dzieci.

Mamy nadzieję, że książka ta stanie się przydatną pomocą dydaktyczną i będzie przewodnikiem po świecie neonatologii.

Noworodek zdrowy Rozdział 1

Rumień noworodkowy (erythema toxicum) – małe (1–2 mm), białe, pęcherzykowo-grudkowe wykwity z czerwoną obwódką. Pojawiają się w 1.–3. dobie życia na całym ciele i ustępują samoistnie po kilku dniach.

Maź płodowa – białożółta substancja pokrywająca skórę płodu, pełni funkcję warstwy ochronnej.

Naczyniaki płaskie – nieregularne plamy o czerwonym zabarwieniu, umiejscowione głównie u nasady nosa, na powiekach i karku. Ustępują samoistnie zwykle do końca 1. roku życia.

Milia – drobne, białawożółte grudki widoczne na skórze brody, czoła i nosa. Są wynikiem wzmożonej czynności gruczołów łojowych płodu w ostatnim trymestrze ciąży. Ustępują samoistnie w ciągu kilku dni.

Perły Epsteina – występujące na podniebieniu twardym białe, drobne skupiska komórek nabłonkowych; nie mają znaczenia klinicznego.

Plamy mongolskie – płaskie, sinoniebieskie plamy różnej wielkości, zlokalizowane najczęściej w dolnej części pleców, w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, na pośladkach, zewnętrznych powierzchniach kończyn, szczególnie często u noworodków rasy azjatyckiej. Obrzęk hormonalny gruczołów piersiowych – pod wpływem estrogenów matki u noworodków obojga płci gruczoły piersiowe mogą się powiększać, a nawet wydzielać mleko. Stan ten nie wymaga leczenia i ustępuje samoistnie.

Pępowina u płodu ma ok. 60 cm, biegną w niej trzy naczynia – dwie tętnice i jedna żyła. Pępowinę wypełnia tzw. galareta Whartona. Dwunaczyniowa pępowina może towarzyszyć wadom serca, przewodu pokarmowego lub nerek.

Zęby u noworodka występują rzadko. Zwykle są to twory luźno osadzone, stąd ze względu na ryzyko aspiracji najczęściej zaleca się ich usunięcie.

Test w kierunku fenyloketonurii, wrodzonej niedoczynności tarczycy i mukowiscydozy wykonuje się u noworodka w 3. dobie życia. Wszystkie te trzy choroby dziedziczy się w sposób autosomalny recesywny. Fenyloketonuria w populacji polskiej występuje z częstością 1 : 8 tys. urodzeń, hipotyreoza 1 : 4 tys., a mukowiscydoza 1 : 2,5 tys. Krew włośniczkowa pobierana jest z pięty noworodka na bibułę filtracyjną i wysyłana do Pracowni Badań Przesiewowych (istnieje komputerowy system identyfikacji – kody). Pracownia informuje tylko o wynikach nieprawidłowych.

Oceny dojrzałości noworodka po porodzie dokonuje się na podstawie cech morfologicznych i neurologicznych (napięcia mięśniowego, objawów i odruchów). Ocenie podlega m.in. wygląd skóry, narządów płciowych, małżowiny usznej, podeszwy stóp, brodawek sutkowych – dzięki temu można w przybliżeniu ocenić wiek płodowy noworodka (za pomocą skali Ballarda lub Dubowitza).

Badanie słuchu metodą otoemisji akustycznej – obiektywna metoda badania audiologicznego u noworodków, polegająca na emisji przez ucho wewnętrzne dźwięków w odpowiedzi na bodziec akustyczny (trzask), co jest rejestrowane za pomocą specjalnego aparatu.

Rycina 1.1

Rumień noworodkowy widoczny na plecach.

Rycina 1.2

Perły Epsteina.