Wszystkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej książki nie może być reprodukowana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody wydawcy.

Projekt okładki i stron tytułowych

Anna Damasiewicz

Redakcja

Justyna Nosal-Bartniczuk

Zdjęcia na okładce

© Matthias Schrammek

Redakcja techniczna, skład, łamanie oraz opracowanie wersji elektronicznej

Grzegorz Bociek

Korekta

Bożena Sigismund

Niniejsza powieść to fikcja literacka. Wszelkie podobieństwo do osób i zdarzeń rzeczywistych jest w tej książce niezamierzone i przypadkowe.

Wydanie I, Katowice 2016

Wydawnictwo Szara Godzina s.c.

biuro@szaragodzina.pl

www.szaragodzina.pl

Dystrybucja wersji drukowanej: DICTUM Sp. z o.o.

ul. Kabaretowa 21, 01-942 Warszawa

tel. 22 663 98 13, fax 22 663 98 12

dystrybucja@dictum.pl

www.dictum.pl

© Copyright by Wydawnictwo Szara Godzina, 2016

ISBN 978-83-64312-93-9

Prolog

Pobierowo było piękne o każdej porze roku. Latem tętniło życiem ze wszystkimi jego urokami, aby wraz z pierwszymi opadającymi liśćmi zamieniać się powoli w senną miejscowość zapadającą w zimowy spokój. Przyzwyczajeni do tego mieszkańcy kurortu nie spodziewali się, że tym razem będzie zupełnie inaczej.

* * *

Matylda włożyła sweter i wyszła przed dom. Była dopiero połowa września, ale rankiem temperatura nie przekraczała pięciu stopni. Po wyjątkowo upalnym lecie nadeszła zimna jesień. Poranki tonęły we mgłach, które z trudem opadały dopiero koło południa. Kobieta odnosiła wrażenie, jakby robiły to celowo, aby trzymać mieszkańców w niepewności.

Weszła do niewielkiej altanki i wyciągnęła grabie. Kilka brzóz rosnących na działce intensywnie gubiło liście. Najlepiej sprzątało się, gdy były nasiąknięte poranną wilgocią. Formowała niewielkie kopczyki, a potem wrzucała je na taczkę. Gdy przyjedzie Władek, wywiezie liście do pobliskiego lasu, gdzie wraz z trawą i igłami utworzą miękki dywan.

Po godzinie zrobiła przerwę. Wyprostowała plecy i przeciągnęła się trochę. Wciągnęła zapach wilgotnej, rozgrabionej ziemi. Gdzieniegdzie bielały zarodki grzybów. Bywały już takie lata, że pod brzozami znajdowała podgrzybki, które rosły tu do późnej jesieni. Może i teraz poukrywały się wśród trawy? Władek ucieszyłby się, gdyby zaserwowała mu jajecznicę z grzybami. Rozglądała się, rozmyślając. Są! Dwa małe, brązowe łebki wystawały ponad trawą. Pochyliła się nad nimi. Dotykając mokrych kapeluszy, stwierdziła, że ukryła się tu cała podgrzybkowa rodzinka. Obiad zapowiadał się wspaniale. Ledwo zmieściła je w obu dłoniach. Doniosła do domu i rozłożyła na kuchennym stole. Gdy troszkę przeschną, oczyści je, a po południu przygotuje posiłek. Nie miała ochoty iść już do ogrodu. Dzisiejsza mgła nie zamierzała opaść. Zapowiadało się więc ponure popołudnie, a takie najlepiej spędzić w domu.

Zaparzyła właśnie herbatę, gdy rozległ się dzwonek do furtki. Wyjrzała przez okno. Listonosz.

– Polecony do pani!

Po chwili podpisywała odbiór, zerkając na nadawcę. Dorota i Piotr, Wrocław! Jeszcze przy furtce niecierpliwie rozdarła dużą kopertę. Wyciągnęła plik zdjęć, z których spoglądała na nią rezolutna roczna piękność. Amelka!

– Moja śliczna wnusia… – Pogładziła zdjęcie, ciesząc się, że syn nie widzi tego gestu. Piotr zaraz by ją zbeształ, mówiąc, że na fotografiach mogą pozostać ślady.

Pobieżnie przejrzała zdjęcia. Dokładnych oględzin dokona w domu. Właściwie nie oględzin… Będzie delektować się widokiem Amelki, wspominać jej uśmiech i radosne piski, jakie towarzyszyły letnim odwiedzinom.

Gdy straciła nadzieję na to, że kiedykolwiek zostanie babcią, nadeszła wspaniała wiadomość od syna i jego żony. A gdy po raz pierwszy zobaczyła maleństwo, wzruszenie chwyciło za gardło. W oczach pojawiły się łzy. Życie potrafi być takie piękne! Jego dopełnieniem są dwie maleńkie piąsteczki, niekształtna główka i pomarszczona twarzyczka. Chociaż od tego momentu minęło dwanaście miesięcy, dla Matyldy narodziny wnuczki nadal były niezrozumiałym cudem. Dwa lata temu, podczas wakacyjnej wizyty, wydawało się, że z jakiegoś powodu małżeństwo Doroty i Piotra chyli się ku upadkowi. Pamiętała swoje obawy i wstrzemięźliwość słów, aby nie okazać się nachalną teściową, wchodzącą na grunt nieprzeznaczony dla niej. Później jednak, jak za sprawą czarodziejskiej różdżki, młodzi małżonkowie znowu stali się tacy, jak dawniej. Gdy na świecie pojawił się mały Cud, Matylda była pewna, że wszystko wróciło do normy.

Chociaż Amelka stała się oczkiem w głowie całej rodziny, to jednak na jej punkcie szczególnie oszalał Władysław. Nie znała go od tej strony. Podczas odwiedzin w szpitalu we Wrocławiu, gdy po raz pierwszy patrzył na małe zawiniątko, łzy leciały mu jak grochy.

– Zostałem dziadkiem! Zostałem dziadkiem! – powtarzał co chwilę.

Gdy nieśmiało wspomniała, że ona jest babcią, zbeształ ją:

– Babcią to ty będziesz, gdy Dorotka urodzi synka. A na razie prawdziwym dziadkiem jestem ja. Zresztą, sama widzisz, że ten cudny nosek ma po mnie.

Jakby na zawołanie maleństwo otworzyło szeroko buzię i rozdarło się niewiarygodnie głośno.

– Gardło też – dodała Matylda i wszyscy się roześmieli.

Patrząc teraz na kopertę trzymaną w dłoniach, jeszcze mocniej zatęskniła za Amelką, jej meszkiem na główce i niepowtarzalnym zapachem. Położyła zdjęcia na stoliku w sypialni, aby wieczorem raz jeszcze je obejrzeć. Zerknęła do lodówki. Jak zwykle nie miała śmietany! Stwierdziła, że musi wybrać się do sklepu. Przebrała się, wystawiła rower z garażu i włożyła do koszyka torbę z książkami, które już tydzień temu miała zwrócić do biblioteki. Krótka wyprawa przeciągnęła się jednak do dwóch godzin. Matylda nie potrafiła odmówić bibliotekarce wspólnie wypitej kawy i sympatycznej rozmowy.

Po powrocie z werwą zabrała się za przyrządzanie posiłku. Obmyła grzyby, obgotowała je i obrała cebulkę. Gdy ta zaczęła skwierczeć na patelni, wrzuciła brązową masę, aby po pięciu minutach wbić na wszystko jajka. Zanim skręciła gaz, usłyszała wjeżdżający na podwórze samochód. Władysław zjawił się w samą porę! Nie musiała zerkać na zegar wiszący na ścianie. I bez tego wiedziała, że jest dwadzieścia minut po szesnastej.

– Witaj, kochanie! – rzuciła w stronę otwieranych drzwi.

Władysław uśmiechnął się, choć odniosła wrażenie, że zrobił to nienaturalnie. Przyjrzała mu się uważnie.

– Źle się czujesz? – Zaniepokojona dotknęła jego czoła. Mężczyzna był bledszy niż zwykle, gorączki jednak nie wyczuła.

– Chyba łapie mnie przeziębienie – odparł i odwrócił się plecami, aby nie widziała nagłego spazmu bólu rysującego się na twarzy.

– Umyj ręce, a ja przygotuję herbatę z cytryną – zarządziła i nadal krzątała się przy kuchni, nalewając wodę do czajnika i wkładając dwie saszetki do dzbanka. – Taka pora roku, że bakterie roznoszą się w zastraszająco szybkim tempie. Doktor Waldemar przedłużył nawet poranne godziny przyjęć, bo zjawia się tylu chorych, że nie dawał rady przebadać wszystkich w ciągu trzech godzin! Może i ty pójdziesz jutro do niego? Obejrzałby cię. Choć wolałabym, abyś unikał skupisk ludzi, szczególnie teraz. Zaraz zerknę do szafki, czy nie została nam zeszłoroczna nalewka z czarnego bzu. Powinna być gdzieś jeszcze butelka zachowana na wszelki wypadek.

Władysław słyszał, jak żona przestawia coś w szafce w poszukiwaniu wspomnianej nalewki i zamknął drzwi do łazienki. Dopiero tam głębiej odetchnął. Cieszył się, że Matylda skupiła się na czymś innym i odwróciła od niego uwagę. Mył ręce, gdy fala bólu ponownie go zalała, tym razem jeszcze silniej. Mokrą dłonią poluzował krawat. Drugą zaczął nerwowo szukać czegoś w kieszeni marynarki. Jest! Po chwili włożył maleńką, białą tabletkę do ust i popił ją wodą nabraną w obie dłonie. Ból zelżał, napięcie w karku powoli ustępowało, a oddech stawał się głębszy. Jeszcze chwila i będzie gotowy do wyjścia.

Swoją drogą, chyba powinien posłuchać lekarza. Był dzisiaj rano u niego. Znajomy doktor przyjął go pół godziny przed innymi pacjentami.

– Nie może pan ukrywać choroby przed żoną – tłumaczył medyk. – Nerwica wymaga leczenia i odpowiedniej profilaktyki. Wskazane jest unikanie stresów i mniej intensywny tryb życia. Wiem, że nie może pan zarzucić swojej pracy, ale pewnie niektóre obowiązki wójta dałoby się scedować na innych?

Władysław machnął tylko ręką. Najwyższy czas zakończyć wizytę, pomyślał.

– Przypominam, że od nieleczonej nerwicy jest tylko mały krok do stanu przedzawałowego, samego zawału lub innej choroby związanej z krążeniem. – Doktor Waldemar podniósł się, aby pożegnać pacjenta. – Nie przypuszczałem, że zarządzanie gminą jest takie stresujące. Przecież odkąd pan jest wójtem, zadłużenie zmalało, są nowe inwestycje i drogi… Słowem, same sukcesy.

– To moja ostatnia kadencja – obiecał Władysław. – Potem pójdę na zasłużony odpoczynek. Dwa lata jeszcze jakoś wytrzymam.

– Popieram emeryturę, choć gmina chyba nigdy się nie doczeka godnego następcy. – Lekarz z szacunkiem uścisnął dłoń wójta. – Jednak od kilku miesięcy obserwuję, że chyba ktoś ma chrapkę na pana stanowisko…

Władysław mrugnął nerwowo, zaskoczony kierunkiem rozmowy.

– Na szczęście nie jest to stanowisko, na które można co kwartał przeprowadzać konkurs ofert – odparł i szybko się pożegnał.

Dopiero po opuszczeniu gabinetu zmarszczył brwi. Miał przed sobą jeszcze dwa lata urzędowania. Do tej pory powierzona funkcja przynosiła mu ogromną satysfakcję. Jednak od czasu pojawienia się Antoniego Woźnicy, jeździł do urzędu jak za karę. Tego dnia było podobnie.

Ledwo przekroczył próg własnego gabinetu, gdy bezszelestnie zjawiła się jego sekretarka.

– Dzień dobry, panie wójcie. – Milena Turowska stawiała na biurku zaparzoną przed chwilą herbatę. Władysław uwielbiał rozpoczynać dzień w biurze od filiżanki złocistego naparu. – Mam przynieść pocztę?

– Dużo korespondencji?

Nie odpowiedziała, pokiwała tylko głową.

– Znowu od niego?

– Wszystko od niego.

Po chwili przyniosła plik kopert. Władysław zerknął na pierwszą kartkę, aby z obrzydzeniem przesunąć ją na brzeg biurka. Podobnie zrobił z kolejnymi. Nie znał Antoniego Woźnicy. Kilkakrotnie widział go na zebraniach wiejskich lub w kościele, ale nigdy nie miał okazji do rozmowy z nim. Nie miał pojęcia, dlaczego ten człowiek robi wszystko, aby uprzykrzyć mu życie. Utrudniał pracę nie tylko wójtowi, ale większości pracowników urzędu.

* * *

– Kochanie, chodź, jajecznica stygnie! – Głos żony wyrwał Władysława z nawału złych myśli.

Dobrze, że przynajmniej w domu miał spokój. Jeszcze raz przejechał mokrymi dłońmi po twarzy. Ból ustał prawie całkowicie.

– Idę już! – odkrzyknął i po chwili otworzył drzwi łazienki.

Oddychał już normalnie.

* * *

– Denerwujesz się. – Ryszard raczej stwierdził, niż zapytał.

Zoja pokiwała głową i niepewnym głosem odparła:

– Tak. Nie wiem, w jakim celu wzywa mnie ten adwokat. Nie lubię niespodzianek.

– Może to nic złego? – Próbował ją uspokoić.

– Akurat – powątpiewała. – Prawnicy nie wróżą niczego dobrego.

– Nie nastawiaj się negatywnie.

Wzruszyła ramionami. Nie chciała dzielić się swoimi obawami, ale podejrzewała, że to wezwanie jest sprawką Kaczorowskiego. Zupełnie jak rok temu. Zoja wiodła szczęśliwe i spokojne życie u boku Ryszarda. Tadeusz jednak nie byłby sobą, gdyby odpuścił. Nie mógł znieść, że byle pomoc apteczna – jak określił kobietę w prawniczym pozwie – nadszarpnęła mu reputację i splamiła nazwisko, na które pracował latami. „Swoim zachowaniem przyczyniła się do mojej twórczej niemocy, przez co zostałem pozbawiony możliwości zarobkowania” – grzmiał w dokumencie. Pozew był tak absurdalny, że sędzia ledwo powstrzymywała śmiech, oddalając wszelkie powództwo.

Zoja jednak pozostała nieufna. Gdy parę dni wcześniej znalazła w skrzynce zaproszenie do stawienia się w jednej z najpopularniejszych szczecińskich kancelarii adwokackich, od razu obleciał ją blady strach.

– Jeśli się boisz, to zadzwoń tam. Dowiemy się wszystkiego wcześniej – doradzał Ryszard.

Mieszkali ze sobą od kilku miesięcy. To, co narodziło się między nimi od momentu pamiętnego pobytu w Pobierowie, nie było eksplozją wyjątkowych uczuć. Nie było gwałtownym porywem serc ani motylkami w brzuchach. Nie płonęło żarem. Było zaś stabilne i pewne. Zoja nigdy by się nie odważyła, by nazwać je miłością. Było jej z Ryszardem dobrze – tak po prostu. Lubiła budzić się przy nim, a wcześniej przez całą noc trzymać mężczyźnie dłoń na plecach. Nie z obawy, że ten spokój szybko się skończy, ale z chęci odczuwania jego obecności i ciepła. Wiedziała, że rano zasiądą do wspólnego śniadania, a potem ona pójdzie do apteki.

Ryszard nie opiekował się już Antosiem tak długo, jak kiedyś. Zajmował się nim popołudniami. Odbierał chłopca ze szkolnej świetlicy i czas do powrotu jego mamy spędzali razem. Zoja nigdy nie zaproponowałaby, aby zaprzestał tego zajęcia. Wiedziała, jaka więź łączy jej partnera z dzieckiem. Spotykali się ponownie wieczorem, gdy wracała z pracy, a opiekę nad Antosiem przejmowała jego mama. Przygotowywali kolację i każde zdawało relację z minionego dnia. Nie były to szczególnie długie rozmowy. Po tych kilku miesiącach życia pod jednym dachem mieli wrażenie, że znają się jak małżeństwo z trzydziestoletnim stażem. Widać doświadczenie życiowe i – jakkolwiek by było – wspólna tragedia zbliżyły ich emocjonalnie i duchowo. Bliskość płciowa nie miała najmniejszego znaczenia. Najważniejsze, aby mieć kogoś obok, by móc się razem położyć i zbudzić rano oraz podzielić wątpliwościami, zupełnie jak teraz.

* * *

– Jak długo jeszcze? – Zoja nerwowo chodziła po korytarzu przed gabinetem adwokata.

– Za pięć minut nas przyjmie.

Drzwi otworzyły się jednak wcześniej, ukazując stojącą w nich sylwetkę siedemdziesięcioletniego prawnika. Dobroduszna twarz mężczyzny nie robiła na Zoi większego wrażenia. Skuliła ramiona, jakby oczekiwała ciosu.

– Nie gryzę. – Adwokat się uśmiechnął do obojga. – Zapraszam. Pani Zoja Rodziewicz i…

– Ryszard Nawrocki, przyszły mąż – padło znienacka.

Kobieta spojrzała zaskoczona. Od razu opuściło ją pierwsze zdenerwowanie, aby dać miejsce drugiej fali lęku.

– Żartowałem. – Ryszard szepnął jej do ucha, gdy prawnik wyszedł do drugiego pomieszczenia po zapomniane dokumenty. – Nie będzie miał obaw, aby nam obojgu udzielić informacji. Co miałem powiedzieć? Konkubent?

Zanim Zoja otworzyła usta, adwokat wrócił i usiadł za biurkiem.

– Szanowni państwo, nazywam się Bartłomiej Jaworski. Zostałem wynajęty do przeprowadzenia procedury spadkowej po pani Marii Mazur, zamieszkałej w Rzeszowie przy ulicy Kościuszki dwanaście. – Powiódł wzrokiem po twarzach petentów siedzących naprzeciw niego. Oboje patrzyli, jakby niczego nie rozumieli. – Wie pani, kim była Maria Mazur, prawda?

– Nie jestem pewna – odparła Zoja. – Nosi takie samo nazwisko, jak mój zmarły przed wielu laty ojciec. Nie miał zbyt dużej rodziny. Był jedynakiem. Posiadał tylko daleką kuzynkę. Jednak nie utrzymywał z nią bliższych kontaktów. Była dużo starsza od niego.

– To właśnie o nią chodzi. – Adwokat zerknął do dokumentów. – Maria Mazur urodziła się w tysiąc dziewięćset dwudziestym piątym roku. Żyła dziewięćdziesiąt lat.

– Nawet na oczy jej nie widziałam…

– Nigdy nie założyła rodziny – kontynuował. – Pracowała jako urzędniczka państwowa, od blisko trzydziestu lat była na emeryturze.

Zoja patrzyła nic nierozumiejącym wzrokiem.

– Pod koniec życia zamieszkała w domu spokojnej starości. To tam zleciła wykonanie testamentu. Jest pani jedyną osobą, do której mogłem się zwrócić, pani Zoju.

– Co to znaczy? – Kobieta spojrzała ze strachem.

– Przeprowadzone urzędowe śledztwo wykazało, że jest pani jedyną krewną Marii Mazur. Dziedziczy zatem wszystko, co tamta zostawiła.

– Ja?! To jakaś pomyłka… – Zoja nerwowo zaczęła pocierać ramię. – Przecież nawet jej nie znałam.

– Nie zmienia to faktu, że była pani jedyną rodziną Marii – dodał adwokat. – Zostawiła w spadku prawie sto tysięcy złotych w gotówce i trochę biżuterii.

– Słucham?!

Mężczyzna powtórzył wszystko raz jeszcze, ale zdziwienie Zoi nie malało.

– Nie mogę tego przyjąć – zdecydowała. – To byłoby karygodne. Nie znałam ciotki i nie chcę korzystać na jej śmierci.

– W takim wypadku zyska gmina, w której było ostatnie miejsce zameldowania pani Marii. Albo skarb państwa. – Adwokat odparł rzeczowo. – Decyzja jednak należy do pani. Przypominam także, że w zapisie jest mowa o sumie, od której należy odprowadzić podatek dochodowy. Maria nie zostawiła żadnych zobowiązań dłużniczych do spłacenia.

Zoja nadal przecząco kręciła głową.

– Z doświadczenia wiem, że warto takie kwestie przemyśleć na spokojnie. Umówmy się, że spotkamy się w mojej kancelarii za tydzień o siedemnastej. Jeżeli nadal będzie pani przekonana o słuszności decyzji, podpiszemy akt rezygnacji ze spadku.

– To uczciwe rozwiązanie. – Ryszard odezwał się po raz pierwszy. Nie chciał, aby ukochana działała pod wpływem chwili, nawet jeśli była pewna, że tak chce postąpić. Jego także zaskoczyły usłyszane przed chwilą informacje.

Zoja odetchnęła dopiero na chodniku przed wejściem do kamienicy.

– Wiedziałam, że prawnicze pisma nie oznaczają niczego dobrego – stwierdziła ponuro.

– Każdy na twoim miejscu cieszyłby się. – Mężczyzna spojrzał uważnie. – Ty obawiasz się wszystkiego, co zsyła ci los, choćby pod postacią spadku. Uważasz, że nie zasłużyłaś. Tak samo obawiałaś się naszego związku. Przypomnieć ci twoje słowa? Mówiłaś, że to nie ma sensu. Twój mąż był sprawcą wypadku, w którym zginął mój syn. Mówiłaś, że nasz związek nie może się udać. Zoju! Spójrz na mnie… – Obrócił ją twarzą do siebie. – Codziennie zapewniam cię, że jesteś wartościową kobietą, a przeszłość została za nami – kontynuował. – Odnoszę jednak wrażenie, że to bezcelowe. Zakodowałaś sobie w głowie, że nie możesz chcieć od życia więcej niż jakieś cholerne minimum! Odmawiasz sobie prawa do szczęścia i zwykłych ludzkich radości, jakbyś do końca życia chciała żyć z piętnem, które bezpodstawnie sama sobie wyznaczyłaś! Nie mogę zrozumieć, po jaką cholerę to robisz?! Zależy mi na tobie takiej, jaka jesteś. Nie chcę cię zmieniać i nie mam do tego prawa. Pokochałem cię jako skromną i delikatną kobietę, bojącą się tego, co może przynieść los.

– Kochasz mnie? – Zoja spojrzała na niego z zaskoczeniem. Nigdy nie słyszała od niego zapewnień o miłości.

– Widzisz, głuptasku, nawet w to nie jesteś w stanie uwierzyć.

– Bo ty nigdy… – zaczęła.

– Nie słowa świadczą o miłości, lecz czyny – przerwał jej. – Ale nieważne. Co postanowisz ze spadkiem, to twoja sprawa. Nie pozwolę tylko, abyś robiła z siebie ofiarę. Nie jesteś nią! Nie stoisz niżej w jakiejś wymyślonej hierarchii ludzi. I to wszystko, co mam do powiedzenia na ten temat. W domu już nie będę kontynuował. A ty zrobisz, co zechcesz.

Ostatnim słowom Ryszarda towarzyszył atak kaszlu. Coraz częściej odzywały się powikłania po ciężkim zapaleniu płuc, które przeszedł ubiegłej zimy. Przez miesiąc był na silnych antybiotykach, a przez dwa kolejne brał lżejsze leki. Pół roku temu na prośbę Zoi złożył wniosek o skierowanie do sanatorium. Do tej pory nie nadeszła odpowiedź. Będzie musiała zadzwonić do NFZ-etu w tym tygodniu.

Rzeczywiście, przez kolejne dni nie poruszali tematu spadku. Zoja postanowiła, że tym razem sama wybierze się do adwokata i poinformuje go o odrzuceniu schedy.

Piątek był najmniej kłopotliwy w aptece. Ruch nieduży, prawie nie tworzyły się kolejki. Farmaceutki spokojnie obsługiwały klientów. Podczas przerwy Zoja zadzwoniła do Ryszarda.

– Była poczta? – Od kilku dni tym pytaniem zaczynała rozmowę.

– Tak – westchnął Ryszard. – Przyszło pismo z ubezpieczalni w sprawie sanatorium.

– I co? Co napisali?!

– Odrzucili nasz wniosek.

Była tak samo zawiedziona, jak on. Ogromnie liczyła na to, że wyjazd do uzdrowiska przywróci siły Ryszardowi. Te ataki kaszlu były niepokojące. Co prawda lekarka uprzedzała, że mogą trwać jeszcze długie miesiące, ale ona jednak zaczynała się martwić.

W kiepskim nastroju wróciła do aptecznego okienka. Na szczęście nie było żadnego klienta.

– Co się stało? – spytała Ula.

Znały się tyle lat, że żadna, nawet najmniejsza zmiana nastroju którejś z nich, nie mogła pozostać niezauważona.

– Ryszard nie pojedzie do sanatorium. Odrzucili jego wniosek.

– Wiesz doskonale, co myślę o uzdrowiskach – powiedziała Ula. – Dla mnie to zwykłe nabijanie kasy. Co może dać zmiana klimatu przez trzy tygodnie w roku? Nic! Człowiek zdąży się lepiej poczuć i już musi wracać do domu.

– Może masz rację… – westchnęła Zoja. Nie wydawała się jednak pocieszona.

– Wam przydałby się mały domek nad morzem – kontynuowała koleżanka. – Moglibyście co tydzień sobie tam jeździć, urlop spędzać i każdy wolny dzień.

– Przecież to kosztuje majątek! Nie stać mnie.

– Bzdury! A taki holenderski domek? Wiesz, większa przyczepa kempingowa, jak ja to określam. Kilka dni temu synowa pokazywała mi ofertę sprzedaży takiego domku gdzieś w okolicy Pobierowa. – Na samo wspomnienie tej miejscowości Zoja odczuła błogość w sercu. – Jutro przyniosę ci dokładny opis – ciągnęła Ula. – Właściciel chciał go sprzedać za siedemdziesiąt tysięcy. To przecież jak za darmo! Musielibyście, naturalnie, kupić jeszcze jakiś samochód, aby dojeżdżać tam ze Szczecina.

– Nie mamy pieniędzy – powiedziała Zoja.

W głowie szumiało jej jednak morze i porastające wydmy sosny. Wręcz czuła zapach jodu po sztormowej nocy. To powietrze byłoby najlepsze dla Ryszarda. Od razu lżej by oddychał. Może nawet ataki kaszlu by ustały? Płonne wizje. Wszystko rozbija się o prozaiczną rzeczywistość, czyli o pieniądze, których nie mają. Nie mają? Gdzieś tam w głowie odezwał się dzwoneczek.

– Przynieś jutro tę ofertę – padło znienacka. Ula spojrzała zaskoczona na nagle uśmiechniętą koleżankę. – Nie zaszkodzi zerknąć.

* * *

Aurelia Menzel skręciła z głównej drogi w ulicę Mickiewicza. Jechała wolno, z przyzwyczajenia. Latem krążyły po jezdni tłumy turystów niemogących pomieścić się na chodnikach.

Tutaj na rogu, obok cukierni, zawsze ustawiały się długie kolejki po kręcone amerykańskie lody. Początkowo była zdziwiona, że tylu ludzi ustawia się do jednej lodziarni. Jednak gdy poznała smak zimnego deseru, nie kupowała go już w żadnym innym miejscu. Podobnie jak inni, ustawiała się w długiej kolejce, nierzadko wychodzącej aż na chodnik, i cierpliwie czekała, aż będzie mogła złożyć zamówienie.

Parę metrów dalej, po prawej stronie, znajdowała się klimatyczna herbaciarnia. Wystarczyło pokonać kilka schodków, by znaleźć się na tarasie. Uwielbiała tam przesiadywać w letnie wieczory. Christian zamawiał piwo, ona delektowała się herbatą i w zupełnym milczeniu słuchali koncertu odbywającego się w lokalu. Tylko tutaj na żywo grywały zespoły jazzowe i bluesowe, zamiast wszechobecnego karaoke. Kameralne miejsce, o wyjątkowym wnętrzu, przyciągało przeważnie starsze pary, podobne do nich. Czuli się tam znakomicie.

Przejechała główną ulicą jeszcze kilka metrów. Parkingi były puste. Na ulicach, które do tej pory były jednokierunkowe, można było teraz jeździć w obie strony. Przez chwilę zawahała się, a potem skręciła w lewo. Powoli jechała deptakiem, na którym latem roiło się od stolików i pawilonów handlowych. Zostały po nich jedynie podesty.

Teraz, w środku września, tylko gdzieniegdzie przemykały starsze pary. Niemcy, pomyślała. Ja też tak mogłabym spacerować z Christianem, rozmarzyła się. Jednak już po chwili wspomnienia wywołały nawrót złości. Aurelia przypomniała sobie, dlaczego przyjechała w środku września do Pobierowa, w dodatku sama.

Pięć minut później parkowała przed zadbanym niebieskim domkiem. W zeszłym roku kupili w nim apartament na poddaszu. Minione lato było pierwszym, podczas którego co tydzień przyjeżdżali do Pobierowa z odległego o trzy godziny drogi Berlina. Pomimo czterech lat spędzonych w stolicy Niemiec, Aurelia nigdy nie pomyślała, że czuje się tam, jak u siebie. Pamięta moment, gdy poznała Christiana. Bogaty i dużo starszy, szybko zwrócił uwagę na piękną jasnowłosą Słowiankę. W barze, w którym pracowała, była jedyną Polką. Od kilku lat była rozwódką i nie miała dobrego zdania o niezaradnych rodakach, na których ostatnio trafiała. Christian – to co innego! Obyty w świecie, właściciel dobrze prosperującej firmy przewozowej, trzykrotnie rozwiedziony i bezdzietny. Cud, miód i malina! Prawie… Ów Miód ważył sto pięćdziesiąt kilogramów i miał dwa złote zęby, doskonale widoczne podczas szczególnie głośnego rechotu. Do tego każdy wieczór kończył kilkoma butelkami piwa, co zdecydowanie negatywnie wpływało na męskość wiekowego już Niemca. Pod tym względem Polacy, choć życiowo niezaradni, byli lepsi.

Aurelia westchnęła na samo wspomnienie rudego Jacka, którego poznała w barze. Ten to był ogier! Gdyby nie to, że pracował na budowie, a zarobione pieniądze słał jako alimenty dla kilkorga dzieci porozsiewanych po Polsce, mogłaby nawet zakochać się w nim! Dobrze, że tego nie zrobiła. Ma Christiana i cudowne życie. Nie musi pracować. Ma gotować obiadki z niemieckiej książki kucharskiej i dobrze wyglądać. Broń Boże, aby odzywała się, gdy przyjdą przyjaciele męża! Aurelia jest od tego, aby podać im przekąski i donosić piwo. Mówić nie musi.

Zgadzała się na taki układ z kilku powodów. I tak zazwyczaj nie miała nic ciekawego do powiedzenia. Poza tym za uśmiechanie się i bycie zadbaną były dodatkowe profity. Ot, jak choćby kupiony w zeszłym roku apartament w Pobierowie. Nie musiała długo namawiać Christiana. Argumentowała, że w dobrym tonie jest posiadanie czegoś własnego w nadmorskiej miejscowości.

– To może Ibiza? Tam przynajmniej mówią po niemiecku. – Mąż przeglądał apartamenty na hiszpańskiej wyspie.

– Czulibyśmy się jak w Berlinie – odparła rozsądnie. – Poza tym, tam są windowane ceny.

– To sama czegoś poszukaj. – Christian zrezygnował z przeglądania ofert.

Po dwóch tygodniach miała upatrzony apartament. Centrum Pobierowa, tuż obok wspaniały hotel, po drugiej stronie ulicy zejście na plażę. Czego chcieć więcej? Sama pojechała obejrzeć miejsce. Wróciła rozentuzjazmowana. Christian nie wnikał w szczegóły, przelał tylko odpowiednią kwotę na wskazane przez dewelopera konto.

– Stoimy w korku już godzinę – zżymał się, gdy utknęli kilka kilometrów za Szczecinem podczas pierwszej wspólnej wyprawy.

– Chciałeś wybrać się na weekend – przypomniała Aurelia. – Wtedy nad morze jedzie sporo szczecinian.

– W ciągu tygodnia prowadzę firmę, gdybyś zapomniała – odparł. – Ktoś musi zarabiać, aby żona mogła mieć wczasy nad Bałtykiem. – Pociągnął piwo z butelki. Aurelia przemilczała uwagę.

Gdy wreszcie dojechali na miejsce, rzucił się na łóżko i od razu zaczął chrapać. Dobrze, że miała w samochodzie zgrzewkę piwa dla męża. W przeciwnym razie podróż byłaby męcząca. Wiedziała, że nie zbudzi się do rana. Wskoczyła pod szybki prysznic i pół godziny później była na plaży. Zdążyła akurat na zachód słońca.

Następnego dnia również szła sama. Christian nie miał najmniejszej ochoty opuszczać apartamentu!

– Mam tu klimatyzację, piwo i telewizję – odparł, gdy delikatnie napomknęła, że może jednak pójdą na spacer po plaży. – A na piasku ludzie leżą jak sardynki! Zamiast delektować się spacerem, muszę uważać, aby kogoś nie nadepnąć.

Wieczorami był już tak upojony piwem, że nie miał siły na nic.

– Możesz jeździć do tego swojego Pobierowa – powiedział łaskawie, gdy wrócili do Berlina. – Jednak w przyszły weekend beze mnie. Źle się tam czułem. Chcę odpocząć w domu.

Nawet ucieszyła ją ta wiadomość. Rzeczywiście, gdy przyjeżdżała sama, odżywała i nabierała sił na kolejny tydzień. Teraz także przyjechała bez niego. I zamierzała zostać na dłużej! Christian będzie jeszcze przepraszał ją za swoje zachowanie! Jak mogła mieć takie klapki na oczach? Są małżeństwem od czterech lat, a czarna strona charakteru jej męża uwidoczniła się dopiero teraz! Kochające kobiety są jednak ślepe. A wszystko się zaczęło od głupiego telefonu.

* * *

– Dzwoniła moja kuzynka Anna – relacjonowała Christianowi. – Wiesz, ta z Wrocławia.

– Wrocław? Wrocław? – Szukał w pamięci. Nagle na twarzy pojawił się wyraz zrozumienia. – Aaa! Breslau!

– Nie Breslau, tylko Wrocław! – warknęła Aurelia. – Ile razy mam ci tłumaczyć, że po wojnie miasta wróciły do prawowitych nazw? Nie ma już Stettina, Breslau ani Poberow! Jest Szczecin, Wrocław i Pobierowo!

– Moja słodka, jasnowłosa istoto… – Nie lubiła, gdy Christian przybierał taki ton. – Przypominam, że jeszcze do niedawna miejscowości, które wymieniłaś, znajdowały się w zasięgu terytorialnym Niemiec. I tylko nasza dobra wola sprawiła, że obecnie mogą mieszkać tam Polacy! Pozwól, że będę używał właściwych nazw.

Przez chwilę nie wiedziała, co odpowiedzieć. Była kompletnie zszokowana tym, co usłyszała.

– Może ty chciałbyś, aby nadal były to ziemie germańskie? – wysyczała, gdy odzyskała głos.

– Nie ukrywam, że tak. – Mąż beknął znad kufla piwa.

Nie widziała sensu prowadzenia dalszej dyskusji. Demonstracyjnie zabrała swoją pościel i spała na kanapie w salonie. Następnego dnia spotkała się z Kaśką i Magdą. Obie były żonami majętnych Niemców, które odgrywały identyczną rolę, jak Aurelia.

– Nie wiedziałam, jakiego potwora mam w swoim domu! – zaszlochała nad lampką wina.

– Bije cię? – Kaśka pogładziła ją współczująco po ramieniu.

– Gorzej!

– Zmusza do seksu oralnego? – Na samo wspomnienie wyglądu Christiana cała trójka wzdrygnęła się z obrzydzenia.

– Zgłupiałaś? Nigdy bym się nie zgodziła! Mam swoją godność! – Aurelia pociągnęła nosem. – On, on…

– Ma inną – dopowiedziała Magda. W duchu uśmiechnęła się triumfująco. Ha! Nie tylko ją mąż zdradza.

– Coś ty? Która by go chciała? Jest znacznie gorzej! On jest… Jak to się mówi? Nie nazistą, nie faszystą… O! On jest narodowcem!

Kaśka i Magda popatrzyły na nią z nabożną czcią. Nie rozróżniały wypowiedzianych przez Aurelię słów.

– Niemieckim narodowcem w dodatku! Zachowuje się tak, jakby Niemcy nadal rządzili światem!

– Pejczuje cię? – zainteresowała się Magda.

– Jeszcze tego brakowało! Gorzej… Używa dawnych nazw polskich miast. Nie chce powiedzieć Wrocław, bo według niego prawidłowa nazwa to Breslau.

– Boże mój… – Kaśka z przerażeniem spojrzała na Aurelię. – Ty naprawdę musisz to znosić?

– Tak. – Przyjaciółka pokiwała głową, a łzy ponownie zalśniły w jej oczach. – Wiem, że to straszne. Czuję się jak pod zaborem pruskim.

Kaśka i Magda współczująco się zamyśliły.

– Trzeba mu przypomnieć, że od czasów drugiej wojny światowej wszystko wygląda nieco inaczej – zaczęła Kaśka. – Słuchaj! Ile on ma lat? Z siedemdziesiąt, prawda?

– No coś ty! Taki stary to on nie jest! Ma dopiero sześćdziesiąt sześć! – obruszyła się Aurelia.

– Wiesz, to on ma chyba pamięć złotej rybki – dodała z namysłem Magda. – Złote rybki błyskawicznie zapominają.

– Skąd wiesz?

– Czytałam gdzieś, ale nie pamiętam, gdzie – odparła. – Może twój Christian wiedział, że było coś takiego jak druga wojna światowa, ale zapomniał, jak się zakończyła? To by tłumaczyło jego zachowanie.

– Nic go nie tłumaczy! – Aurelia siąknęła nosem. – Nie ma Breslau. Jest Wrocław! Obraziłam się na niego, ale to za mało, aby zrozumiał.

– Może w ramach strajku za niegodziwość wobec narodu polskiego przestaniesz mu gotować? – odezwała się Kaśka, a koleżanki popatrzyły na nią z uznaniem. – Albo lepiej… gotuj mu same polskie dania! Pierogi ruskie i barszczyk z botwinki zamiast sznycla i kapusty czerwonej – wymieniała. – Christian szybko zrozumie swój błąd i przyjdzie z przeprosinami.

– Możesz do tego dołączyć seksualną wstrzemięźliwość – dodała Magda.

– Jaką? I tak kochamy się bardzo rzadko – westchnęła Aurelia.

– W momencie szczytowania możesz krzyczeć „Wrocław, Wrocław!”. Na pewno będzie mu strasznie głupio!

Po powrocie do domu od razu wdrożyła pomysły koleżanek. Jeszcze tego samego wieczoru przygotowała czterdzieści ruskich pierogów. Christian, który do tej pory nie przepadał za tą potrawą, tym razem – z braku alternatywy – pochłaniał jednego za drugim.

– Już nie mogę… – Słowa przypieczętował głośnym beknięciem.

Aurelia połykając łzy, weszła do kuchni. Jej mąż zjadł niemal wszystko! Pierwszy pomysł nie wypalił. Spróbuje z drugim.

Przygotowała się w łazience, a potem weszła do sypialni. Pociągnęła nosem. Co tak śmierdzi? Christian już spał. Im bardziej zbliżała się do łóżka, tym bardziej fetor przybierał na sile. Już miała podnieść mężowską kołdrę, aby zająć się realizacją drugiej kary, gdy nagle rozległ się głośny, przeciągły dźwięk, a nozdrza Aurelii wypełniła kolejna porcja smrodu.

– To po ruskich – powiedziała do siebie, zatykając nos. Drugą ręką zabrała swoją kołdrę i poszła spać do salonu. Trudno, da mu nauczkę w inny sposób!

Następnego dnia, gdy Christian jeszcze spał, zostawiła mu karteczkę na stole w kuchni: „Wyjeżdżam na kilka dni do Pobierowa. Wrócę, gdy przestaniesz siać nienawiść do Polaków”, napisała.

Uznała, że to najlepsze rozwiązanie. Zatęskni za żoną i zmieni zdanie na temat narodu polskiego.

* * *

Pootwierała wszystkie okna w apartamencie. Do środka dostało się świeże, morskie powietrze. Tęskniła za nim w dusznym i smrodliwym Berlinie. Dzisiaj pożywi się tym, co przywiozła ze sobą z Niemiec, a następnego dnia kupi polskie produkty w tutejszym sklepie. Wzięła długi prysznic i padła, zmęczona, na łóżko.

Zbudziła się po dziewiątej. Zerknęła na wyciszoną komórkę. Cztery nieodebrane połączenia od Christiana i jeden esemes. „Dlaczego nie zostawiłaś mi obiadu?”, odczytała. Cholerny narodowiec!

Myła zęby, gdy usłyszała dzwony. No tak, dzisiaj niedziela, siedemnasty września. Postanowiła, że najpierw wybierze się do kościoła. Od lat nie była na mszy. Nie czuła takiej potrzeby. Ale teraz coś ścisnęło ją w sercu. Wszak Polak to Bóg, honor i ojczyzna!

Świątynia znajdowała się na niewielkim wzgórku. Można było dostać się do niej z trzech stron. Pomimo że Pobierowo po sezonie wyludniało się, kościół pękał w szwach. Aurelia z trudem zdobyła siedzące miejsce. Przyszła w ostatniej chwili. Tuż po jej wejściu rozległ się dzwon rozpoczynający mszę.

Godzinę później czuła się podniesiona na duchu. Modlitwa po polsku robi jednak swoje! Po końcowym błogosławieństwie chciała opuścić kościół, gdy nagle z okolic ambony dobiegł wiernych zduszony szept proboszcza, doskonale słyszalny dzięki włączonemu mikrofonowi.

– Kościół to nie miejsce na wiec wyborczy – mówił ksiądz.

– Ta rocznica wymaga upamiętnienia. Także w świątyni! – huknął ktoś.

Aurelia stanęła na palcach, aby lepiej widzieć. Przy ołtarzu stał brodaty, na oko sześćdziesięcioletni mężczyzna, ubrany w galowy mundur komendanta straży pożarnej. Mocno wystający brzuch nie pozwolił na dopięcie marynarki. Pomimo obszernej postury błyskawicznie stanął na ambonie.

– Drodzy mieszkańcy Pobierowa! – zaczął. – Jak zapewne każdy z was wie, dzisiaj przypada kolejna rocznica napadu Sowietów na Polskę. W taki dzień flagi powinny być opuszczone na masztach do połowy na znak żałoby narodowej. Niestety, nasz kraj, rządzony przez sprzedawczyków i złodziei, stara się wyprzeć z pamięci datę siedemnastego września. Nie pozwólmy na to! Nasze dzieci i wnuki muszą poznać tradycję i nauczyć się prawdziwej historii, a nie tej zakłamanej, którą starają się nam wmówić ci, którzy mają w tym swój niecny cel!

Aurelia kątem oka zauważyła, że kościół opuściła właśnie pewna para. Kobietę znała z widzenia. Była tutejszą sołtyską.

– Ani historii, ani pamięci przodków zmienić nie można! Ale możemy dać wyraz sprzeciwu kolesiostwu i złodziejstwu! W październiku mamy wybory do Sejmu i Senatu Rzeczpospolitej! Pamiętajcie, aby oddać głos na prawdziwych Polaków!

Słuchała jak urzeczona. Polak! Patriota! Bohater!

– Miało nie być politycznie. – Dał się słyszeć szept księdza.

– Już kończę! – Mężczyzna w galowym stroju strażackim nawet nie zaszczycił proboszcza spojrzeniem. – Rodacy! Dla upamiętnienia dzisiejszej smutnej rocznicy odśpiewajmy Rotę! – Odchrząknął, a po chwili zaintonował: – Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród, nie damy pogrześć mowy…

Zaskoczeni parafianie dołączyli, tworząc osobliwy chór i po chwili pod kopułę wzniosła się gromka pieśń. Aurelia słuchała zauroczona. Szczególne wzruszenie ogarnęło ją przy słowach „Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz. Ni dzieci nam germanił”.

Prawdziwy Polak! Koniecznie musi go poznać. Koniecznie!

* * *

Table of Contents

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Prolog