Copyright © Grażyna Jeromin-Gałuszka, 2025

Projekt okładki

Ilona Gostyńska-Rymkiewicz

Zdjęcie na okładce

© Adobe Contributor/Adobe Stock

© Muhtarom/Adobe Stock

Redaktor inicjujący

Michał Nalewski

Redaktor prowadzący

Anna Kubalska

Redakcja

Ewa Witan

Korekta

Grażyna Nawrocka

ISBN 978-83-8391-852-5

Warszawa 2025

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

kontakt@proszynskimedia.pl

Kiedy zważam na krótkość mego życia, wchłoniętego

w  wieczność będącą przed nim i po nim, kiedy zważam

małą przestrzeń, którą zajmuję, a nawet którą widzę,

utopioną w nieskończonym ogromie przestrzeni,

których nie znam i  które mnie nie znają,

przerażam się i dziwię, iż znajduję się

raczej tu niż tam…

Blaise Pascal

CZĘŚĆ I

Piętnastego kwietnia, kilka minut przed czwartą po południu, Filip Spalski zmarł. Tak przynajmniej wydawało się sąsiadce z drugiego piętra, niejakiej Owsińskiej.

– Ni z tego, ni z owego, na huśtawce! – dziwiła się ogromnie, prowadząc ekipę pogotowia ratunkowego od bramy na wewnętrzne podwórze apartamentowca. – W środę przyleciał, w czwartek zostawiła go żona, a dziś proszę! – Wskazała zastygłego nieruchomo na huśtawce mężczyznę, dodając: – Dzieci wystraszył, pouciekały do domów. Zdrowy, młody człowiek, ni z tego, ni z owego… Wszyscy się dziwią.

Nie wszyscy. Sam Filip Spalski w ogóle nie był zdziwiony, uparcie utrzymując – nawet wtedy, gdy doktor już stwierdził rozległy zawał – że nic mu nie jest. To tak, jakby nagle coś go zatrzymało, tłumaczył potakującemu obojętnie głową lekarzowi pogotowia. Tak jakby wszystko dookoła działało nadal, tylko on przestał działać.

Ale wcześniej, gdy go zdjęli z tej huśtawki i nieśli na noszach przez całe podwórze, zwrócił ciemne oczy w stronę wyraźnie rozczarowanej sąsiadki z drugiego piętra i powiedział:

– To było w czwartek!

– W czwartek? – zdziwiła się, nie mając pojęcia, czemu mężczyzna, który jeszcze przed chwilą nie dawał znaku życia, patrzy na nią z taką pretensją.

– W czwartek przyleciałem, głupia krowo – powtórzył, akcentując dobitnie drugą część zdania, bo nie spodobało mu się, że obca kobieta w dwóch zdaniach spuentowała obcym ludziom całe jego życie.

W życiu Filipa nie było rzeczy ważniejszych niż żona i lotnictwo. Jednym i drugim cieszył się od osiemnastu lat. Jedno i drugie prysło w tej samej chwili, w ów feralny czwartek.

Niektóre sprawy dzieją się tak szybko, kołatała mu w głowie ta jedna myśl i za nic nie chciała się odczepić. Tak ogromnie szybko, bez uprzedzenia. Coś jest, a za chwilę czegoś nie ma. Większości zdarzeń nawet nie daje się przeczuć.

Jeszcze wtedy, gdy postawił maszynę na płycie lotniska i w otoczeniu roześmianych stewardes szedł w stronę budynku kierownictwa portu, wyśmiałby każdego, kto by mu powiedział, że wszystko, co robi, robi po raz ostatni. Za nic na świecie by nie uwierzył, że w jednym dniu może się zdarzyć tyle złego, ile dobrego działo się przez całe życie. A jednak.

Po raz ostatni poderwał boeinga z płyty nowojorskiego lotniska i przeleciał Atlantyk, ucinając sobie jakąś relaksującą pogawędkę z nawigatorem albo drugim pilotem. Po raz ostatni doznał tego satysfakcjonującego uczucia, gdy koła samolotu, lądując, miękko dotykają płyty lotniska; uczucie, którego nie da się porównać z żadnym innym.

Chwilę później dowiedział się, że wyniki okresowych badań, jakim byli systematycznie poddawani ludzie pracujący w jego zawodzie, są niezadowalające. Właściwie całkiem złe. Wiedział, oczywiście, co to oznacza, nawet jeśli nie od razu w to uwierzył.

Z żoną minął się w bramie. Zawsze witała go w drzwiach, więc najpierw pomyślał, że to nie ona. Gdy zawołał za nią, czemu nie czeka w domu, odparła, że znudziło jej się czekanie na niego w domu. Tak jak i na wszystko inne. A najbardziej na dziecko. Spytała, czy wie, ile ona ma lat, a kiedy w pierwszej chwili nie mógł sobie przypomnieć, nie czekając, aż go olśni, przypomniała mu sama, że trzydzieści osiem. I że to dla niej ostatni moment, by urodzić dziecko. Z jego udziałem lub bez. Właściwie to już teraz wie, że na pewno bez jego.

Nie zrozumiał, więc mu wytłumaczyła, że są mężczyźni, którzy nie wzbraniają się przed pewnymi sprawami. Nie bujają wiecznie w obłokach (dosłownie i w przenośni), dbając tylko o idealnie wyprasowany mundur, idealnie białe zęby, nie mówiąc o idealnie dobranej kompozycji męskich perfum czy odcieniu skarpetek (każdy odcień do innych butów).

Przypomniała mu, jak kiedyś spóźnili się na cały pierwszy akt opery, w której występowała jej najlepsza koleżanka z liceum, bo nie mógł znaleźć krawata, pasującego do szarego garnituru, w który się wystroił, jakby nie mógł się wystroić w którykolwiek z piętnastu innych. Znudziło jej się być żoną perfekcjonisty, tak na gruncie zawodowym, jak i prywatnym, potrzebowała odrobiny chaosu i bardzo dobrze się w tym chaosie odnalazła.

– Chaosu? Jakiego chaosu? O czym ty mówisz? – Tylko to był w stanie wydusić z siebie w tamtej chwili, bo chaos, cokolwiek oznaczał, był chyba czymś najmniej bolesnym z tego wszystkiego, co usłyszał.

– Dobrze wiesz, o czym mówię – odparła.

Nie wiedział. Nie miał pojęcia, o czym mówi miłość jego życia. Pierwsza i jedyna. Najważniejsza.

Nie wróciła na noc. Następnego dnia przyszła po swoje rzeczy. Próbował jej powiedzieć, że już nie będzie latał i odtąd wszystko się zmieni, ale mu nie pozwoliła, pochłonięta wyliczaniem wszystkiego, co w ich życiu było idealne: każdego pokoju w tym cholernie luksusowym apartamencie, urządzonego pod kreskę (nie pod jej kreskę), każdego dnia, który mijał według ściśle określonego planu, w zależności od tego, czy on akurat szykował się do lotu, czy z niego wracał.

Nie próbował jej zatrzymywać, bo nie wiedział jak. Nie potrafił. Nie był przygotowany, a przede wszystkim prawie do samego końca nie wierzył, że to naprawdę jego dotyczy. Oglądał jakiś film, w którym kobieta odchodzi od mężczyzny: pakuje swoje rzeczy, opróżnia szafy i półki z butami w takim tempie, jakby uciekała przed pożarem, rozgląda się, czy wszystko wzięła, wraca po to lub tamto, a potem idzie do drzwi, taszcząc to wszystko, zaraz trzaśnie drzwiami… Kiedy trzasnęła, wyszedł z domu na wewnętrzne podwórze, zgonił jakiegoś dzieciaka z huśtawki, usiadł na niej i siedział, dopóki sąsiadka z drugiego piętra, głupia krowa, nie zaczęła mu się podejrzliwie przyglądać i nie wezwała karetki. W drodze do szpitala myślał tylko o samolotach i żonie. Wciąż mu się zdawało, że jest jakimś statycznym, zatrzymanym w czasie i przestrzeni punktem, wszystko dzieje się poza nim i odtąd już tak będzie.

Na rozprawie rozwodowej była już w widocznej ciąży. Nie chciała z nim rozmawiać. Zdołał mimo to zapytać, dlaczego przez osiemnaście lat była idealną żoną, którą kochał nad życie, przecież wystarczyło porozmawiać, sprzeciwić się czemuś, o coś zapytać, postawić sprawę tak lub inaczej… Dwoje ludzi zawsze może się z obłoków sprowadzić na ziemię, jeśli tylko jedno uważa, że w drugim mu coś nie pasuje, i jeżeli oboje uznają, że warto między sobą coś zmienić. Są rozmowy, kłótnie, kompromisy.

Prychnęła pogardliwie, nawet na niego nie patrząc, i dopiero wtedy pojął, że jest obcą kobietą, do której na darmo wracał przez osiemnaście lat szczęśliwego życia. Po każdym odbytym locie. O mało nie przypłacił tego kolejnym zawałem. Poprosił swoje serce, żeby się uspokoiło i pozwoliło mu raz jeszcze na spokojnie nad wszystkim się zastanowić.

Odchodząc, zabrała jeden z samochodów (ten lepszy) i pokaźną zawartość konta. Miał czterdzieści pięć lat, niezłą emeryturę, idealnie urządzony apartament i nic poza tym. Żadnych znajomych, przyjaciół. Jedni odeszli wraz z żoną, inni z lotnictwem. Filip sprzedał apartament z całym wyposażeniem (znalazł frajera, któremu to pasowało), wsiadł w samochód (ten gorszy) i wyjechał z bramy. Gdy znalazł się na ulicy, przez chwilę się zastanawiał, w którą stronę jechać, ale zaraz pomyślał, że to nie ma absolutnie żadnego znaczenia. Po jakimś czasie, już za miastem, zorientował się, że jedzie na południe, i uznał, że to kierunek równie dobry jak każdy inny.

Jechał wiele godzin, zatrzymując się tylko dwa lub trzy razy na stacjach benzynowych, nie patrząc gdzie, bo i specjalnie go to nie interesowało. W pewnym momencie dostrzegł na poboczu starszego mężczyznę, młodą kobietę i dziecko, posilających się przy niedużym stoliku. Surrealizm tej scenki kazał mu chwilę się zastanowić, czy nie ma jakichś zwidów i czy nie lepiej byłoby się zatrzymać, odpocząć. Zastanowił się i pojechał dalej. Zmęczony czy nie, chciał po prostu jechać.

Przed wieczorem skończyła się droga. Mógł zawrócić i może dobrze by było, gdyby to zrobił, coś jednak kazało mu wyjść z samochodu i rozejrzeć się, a gdy się rozejrzał, stwierdził, że dotarł do stacji kolejowej w odległym od głównych dróg i cywilizacji zakątku Bieszczad. Nie było tu żadnych podróżnych, ani tych, którzy przyjechali, ani oczekujących na jakiś pociąg. Piękny budynek dworcowy stał pusty i samotny. Peron z obydwu stron ginął w oparach wieczornej, wczesnojesiennej mgły. Za nim w dali rysowała się rozległa połonina i niewielkie wzgórza. Cisza z minuty na minutę zdawała się nabierać coraz pełniejszej głębi.

Kątem oka dostrzegł faceta wyłaniającego się zza węgła budynku. Podszedł i zapytał z ciekawości, jak często przejeżdżają tędy pociągi.

– O tej porze roku w ogóle – usłyszał. – W sezonie… dwa razy na dzień, a tak to nie.

– To na co czeka tamten człowiek? – spytał, dostrzegając sylwetkę mężczyzny na ławce w samym końcu peronu.

Jego rozmówca wzruszył ramionami.

– A wiadomo, panie, kto tu na co czeka. Przyszedł, połaził, usiadł i patrzy. Niech tam sobie patrzy.

Filip Spalski odwrócił się bez słowa i spojrzał na mężczyznę na ławce, a potem zaczął iść wolnym krokiem w tamtą stronę.

– W czwartki mam chleb – usłyszał za sobą. – Żona piecze. Niektóre tu specjalnie przyjeżdżają, jak raz spróbują. Madej, właściciel Magnolii, to dziesięć każdego tygodnia brał. – Kładąc odruchowo rękę nad czołem, dodał: – A nie wiem, czy to nie on…

Spalskiego nie zainteresowała perspektywa kupowania chleba w czwartki u ciecia, pilnującego umarłej stacji kolejowej. Podziękował za pogawędkę skinieniem głowy i poszedł na koniec peronu. Mężczyzna na ławce nie zwrócił na niego uwagi. Siedział z rękoma wyciągniętymi na oparciu i wpatrywał się w coraz mniej widoczną we mgle połoninę daleko za torami. Po jego lewej stronie leżał płaszcz w równie dobrym gatunku co garnitur, który miał na sobie, po prawej butelka koniaku. Gdy Filip wracał, ich spojrzenia się spotkały. Nieznajomy uniósł butelkę i bez słowa wyciągnął w jego stronę. Filip pokręcił głową, ale usiadł obok. Przez chwilę obaj siedzieli i patrzyli za tory. Tamten pociągnął dwa łyki i powiedział:

– Muszę jak najprędzej sprzedać Magnolię.

– Magnolię?

– Żona jest wielką miłośniczką melodramatów, ta nazwa to jej pomysł. – Zorientowawszy się, że nic tym nie wyjaśnił, dodał zaraz: – Knajpa z hotelikiem w budynku po starym więzieniu. Nie chciałby pan kupić?

Co to za dziwne miejsce, pomyślał Filip, gdzie można kupić chleb u ciecia na stacji kolejowej albo stare więzienie, i odpowiedział:

– Dlaczego nie?

Rok później Filip Spalski siedział na tej samej ławce i podobnie jak wtedy patrzył na rozświetloną wrześniowym słońcem połoninę daleko za torami. Mężczyzna obok niego patrzył w tym samym kierunku. Filip nigdy go tu nie widział, gdy przyjeżdżał do zawiadowcy stacji po chleb. Zawsze zerkał na ławkę, zastanawiając się, gdzie by teraz był i co by robił, gdyby tamtego feralnego dnia nie zatrzymał się tu i nie spotkał Madeja. Czasem, gdy mieszkanki lub bywalczynie Magnolii za bardzo mu dopiekły, miał wielką ochotę usiąść koło jakiegoś faceta i zwyczajnie, po męsku się wygadać. Teraz wreszcie przyszła na to pora.

Mężczyzna obok był bardzo młody. Dwadzieścia siedem, może dwadzieścia osiem lat – z bliska. Miał siwiejące włosy i ciemnoszary garnitur, co razem jakoś tak nie pasowało do jego młodych oczu. Z daleka ktoś mógłby go wziąć za człowieka w średnim wieku. I na tyle go Filip ocenił, zanim spojrzał mu w twarz. Nie miało to jednak żadnego znaczenia. Tamten patrzył oczami dojrzałego człowieka przed siebie albo wprost na Filipa i słuchał. Filip nie był pewien, który z nich pierwszy usiadł na tej ławce, a który się dosiadł. Miał wrażenie, że od wielu dni, a może i tygodni, nie nadąża za czasem i zdarzeniami, jest w jednym, a potem zaraz w innym miejscu, jakby mu się ciągle urywał film. Nie miał pojęcia, od ilu godzin opowiada obcemu facetowi o ostatnim roku swego życia, wciąż nie znając powodu obecności owego mężczyzny w tym miejscu.

– Muszę ci powiedzieć… – po chwili zamyślenia wrócił do tematu – że póki nie uporałem się z formalnościami, wynikającymi z zakupu Magnolii, ani razu się nie zastanawiałem, dlaczego zrobiłem coś podobnego. Nawet wtedy, gdy zobaczyłem to po raz pierwszy. „To” – wydawało mi się w tamtym momencie najwłaściwszym określeniem. Nazwa wskazywała na uroczy, oddalony od świata zakątek, idealne miejsce dla człowieka, któremu się zdawało, że przez czterdzieści pięć lat był cholernie fartownym sukinsynem. Fart, zdaje się, opuścił mnie w pewnym momencie życia na całej linii. Tylko że… dziwna rzecz… miałem to gdzieś…

Magnolia i całe jej otoczenie stanowiły raczej przygnębiający widok. Oklejony werandami i przybudówkami dawny budynek administracyjny oddziału zewnętrznego wciąż czynnego więzienia, znajdującego się kilka kilometrów stąd, właściwie nawet nie zachęcał do wejścia. Wszystko było takie toporne i jakby niedokończone. W całości wyglądało to nijak. Może poza niektórymi elementami. Na przykład okna były naprawdę ładne: proste, dzielone, z elementami drewnianymi pomalowanymi na niebiesko. Chciało się w nie patrzeć, by zobaczyć, co jest za nimi. Może dla tych okien ktoś tu w ogóle wchodził. I jeszcze brama, równie solidna co ładna. Co do reszty ogrodzenia: kawałek stało tu, kawałek tam, a w całości widać było rękę przypadku. Kabaryny, murowany barak z celami, gdzie dawniej lokowano więźniów z małymi wyrokami lub tych, którym już niewiele zostało do wyjścia, stały tuż za wjazdem przy bramie, dokładnie naprzeciw głównego wejścia do Magnolii. Nie wiadomo po co.

Filip wiedział, że coś z tym wszystkim będzie musiał zrobić. Nie miał jednak najmniejszego pojęcia co. Podszedł do tego z właściwym do swojego życiowego położenia dystansem. Popatrzył na z grubsza uporządkowane obejście, usiadł na ławie pośrodku podwórka i mruknął pod nosem:

– Niech się dzieje, co chce.

Tak właśnie się zaczęło.

Nic nie było zaplanowane ani przemyślane. Wszedł w pewną rzeczywistość i pozwolił, by go wchłonęła. Nie miał zielonego pojęcia o prowadzeniu tego rodzaju przedsięwzięcia i nie zamierzał zawracać sobie tym głowy.

Poniewczasie zaczął się zastanawiać, czy nie lepiej by było, gdyby z miejsca poprzeganiał stąd wszystkie te kobiety. Może wtedy nie działoby się nic. Hotelik i knajpę zasypałby zimą śnieg, a latem może ktoś podłożyłby ogień, który w krótkim czasie strawiłby wszystko, nic nie zostawiając.

Najpierw zjawiła się ta mała. Ledwie usiadł. Takie rude, piegowate nie wiadomo co. Już nie dziecko, a jeszcze nie nastolatka. I, jak się zaraz okazało, niewiarygodnie przemądrzałe.

– Nieźle się pan wpakował – usłyszał piskliwy, denerwujący głosik.

Obrzucił ją obojętnym spojrzeniem. Nie chciało mu się komentować czegoś, z czego i tak zdawał sobie sprawę. Dziewczynka była wyraźnie zawiedziona.

– Nie dalej jak wczoraj pani Gawlińska mówiła, że po tym, co tu się działo, próżno wyczekiwać kolejnego jelenia. A tu proszę! Dzień nie minął…

– A co tu się działo? – nie wytrzymał.

– Nic – odparła z zadowoleniem.

– Zupełnie nic?

– Normalnie, jak wszędzie. Przywiózł pan jakieś książki?

Jeszcze czego. Książki powinny mieć swoje stałe miejsce. Szafkę lub regał w przytulnym pokoju z fotelem.

– To szkoda – odpowiedziała na wymowny gest, który mimowolnie wykonał. – Jak się rozniosło po okolicy, że znalazł się chętny na Magnolię, to od razu pomyślałam: pójdę, zapytam o książki. Jak nie mam co robić, to czytam. Na pewno pan nic nie przywiózł?

– W bibliotece szkolnej zapytaj – mruknął pod nosem.

– Już wszystko przeczytałam.

– Czytaj drugi raz.

– Drugi raz też już czytałam.

– Gdzie mieszkasz? – spytał bez specjalnego zainteresowania, byle tylko zmienić temat.

Mała wyciągnęła rękę w jedną ze stron i powiedziała:

– Tam.

Czterdziestokilkuletnia Czesia Gawlińska była bardziej konkretna. Przynajmniej do pewnego czasu. Dostrzegł ją w oknie dobudowanej do głównego budynku knajpy. Nie chciało mu się tam wchodzić, ale wszedł, bo miał już dość denerwującego głosu tej małej. Wnętrze pozytywnie go zaskoczyło. Było proste, przytulne, bezpretensjonalne. Parę stolików, nieduże, dzielone okna na całej długości ścian, mosiężny kominek pośrodku i narożna kanapa w kącie, obita wypłowiałym pluszem w kolorze miodu.

Czesia Gawlińska, niewysoka, szczupła, odruchowo przegarnęła dłonią krótkie włosy w kolorze kasztanowym, tuszującym zapewne pierwsze ślady siwizny.

– Co pani tu robi? – zapytał z ciekawości.

– Czekam – usłyszał natychmiastową odpowiedź. – Od samego rana. Zaraz będzie wieczór.

– Na co?

– Na to, co mam dalej robić.

– A co pani dotąd robiła? – dociekał cierpliwie.

– Wszystko. – Omiotła wzrokiem całe wnętrze z przyległą do niego kuchnią. – Na tym froncie wszystko. Gotowałam, podawałam, sprzątałam…

– A kelnerki? – przerwał, siadając na pierwszej z brzegu ławie. – Nie ma tu kelnerek?

– Są. Osiemnastoletnie, długonogie, ze sterczącymi cyckami.

– Po co ten sarkazm? Usiłuję czegoś się dowiedzieć. Czegokolwiek.

Bez nutki sarkazmu Czesia Gawlińska poinformowała go, że poza sezonem sama sobie dawała radę, a jak była w planach jakaś większa impreza, wołała do pomocy siostrzenicę. Na sezon kogoś się zatrudniało. No i żona właściciela pomagała. We wszystkim. Zarządziła, zaplanowała i panowała nad całością. On był tylko do załatwiania. Tego lub tamtego. No i do zachwycania się. Żoną i tym miejscem. Kiedy wszystko pozałatwiał, poprzywoził, siadał w tamtym kącie na kanapie i patrzył, mrużąc oczy jak kot wylegujący się w ciepły dzień na słońcu. Czesia Gawlińska widziała różnych ludzi, ale tak szczęśliwego człowieka jak Madej, gdy siedział w tamtym kącie i patrzył na żonę, krzątającą się tu i tam, nie widziała nigdy. Kiedy odeszła…

– Zostawiła go? – wpadł jej w słowo Filip, dostrzegając pewną analogię między losem swoim a tamtego mężczyzny. Może powinien napić się z nim tego koniaku.

– Nie – zaprzeczyła kobieta. – Nie jego. Zostawiła to miejsce.

– A co za różnica.

– No chyba zasadnicza. – Czesia Gawlińska odruchowo przejechała palcem po parapecie, po czym oparła się o jeden ze stołów i ponagliła: – No to co? Bo nie wiem. – Spojrzała na zegarek. – Pora zajrzeć do umierającej babki.

– Ależ proszę bardzo! – Filip gwałtownie zerwał się z ławy, omal jej nie wywracając. Pewne słowa, czy też raczej sytuacje, zawsze robiły na nim wrażenie.

Czesia lekceważąco machnęła ręką.

– A nie… Nie ma pośpiechu. Babka od siedmiu lat jest umierająca. A nie wiem, czy nie od ośmiu. Nikt już na poważnie tego jej umierania nie bierze – kontynuowała – ale od czasu do czasu trzeba zajrzeć, bo raz, że babka, a dwa, że obiecała tuż przed śmiercią wyjawić największą tajemnicę swojego życia, więc wystarczy, że zakaszle dwa razy albo chwyci się za serce, a cała rodzina zbiega się do łóżka i z zapartym tchem czeka, aż babka zacznie mówić. Każdy zachodzi w głowę, jakąż to wielką tajemnicę może mieć dziewięćdziesięciotrzyletnia kobieta, która przez całe swoje życie nie odeszła z tego miejsca dalej niż na kilka kilometrów. Po czterdziestym siódmym roku, kiedy w tej okolicy zostało tylko kilka rodzin, można się było dziwić i pytać, dlaczego akurat te, a nie inne. Może właśnie tu był pies pogrzebany, to znaczy ta wielka tajemnica babki Klary…

– Niech pani robi to, co dotąd! – przerwał Filip, zniecierpliwiony potokiem nic nieznaczących słów. Przynajmniej nieznaczących dla niego.

Czesia jakby tylko na to czekała. Wyjęła z kieszeni stylonowego fartucha równiutko złożoną kartkę i położyła na stole przed Filipem ze słowami:

– To w takim razie ma pan tu napisane, co najpilniejsze. Wszystko się pokończyło. Madej w ostatnim czasie już do niczego nie miał głowy, na niczym mu nie zależało, a ja z niczego też cudów nie nawymyślam, z warzyw i nabiału, które przywiezie Olga, jak tylko się dowie, że Magnolia znowu czynna, schabowego nie wyczaruję, jak się kto trafi, a wystarczy, że Marlena przyjdzie na popołudniową kawę. Z rana jakoś ją zbyłam, ale kiedy zobaczy, że coś się dzieje, tak łatwo nie pójdzie. Usiądzie i będzie narzekać na cały świat i gderać na wszystko, a nie daj Bóg, żeby zabrakło lavazzy. „Co, nie ma lavazzy – zacznie się dziwić – to co ja mam pić”, a lavazzy zabrakło już w tamtym tygodniu, bo Madejowi nie zależało. Swojego się nasłuchałam, dopiero była dziesiąta, a już proszę bardzo, trzecia po południu…

– Pani Czesławo! – wrzasnął Filip, chwytając się za głowę.

Czesia Gawlińska obejrzała się na wszystkie strony.

– Do mnie pan mówi?

– A jest tu jeszcze ktoś prócz pani?

– No to bardzo proszę, żeby tak jak wszyscy. W życiu jeszcze nikt do mnie „Czesławo” się nie odezwał.

– Pani Czesiu… – Filip zacisnął zęby i przymknął na chwilę oczy, żeby się uspokoić, po czym wyciągnął z kieszeni spodni garść zmiętych banknotów i rzucił je z kartką, którą mu położyła na stole. – Proszę to wziąć, kupić wszystko, co trzeba, i dać mi święty spokój.

Czesia wzruszyła ramionami. Wybuch Filipa nie zrobił na niej żadnego wrażenia.

– A mogę pokupować. I tak miałam jutro jechać do Leska, to dziś pojadę, prosto od babki.

Filip marzył tylko o tym, żeby rozsiąść się wygodnie w tym kącie, zamknąć oczy i nie myśleć o niczym. Nie chciało mu się nawet czego oglądać. Ani na nic patrzeć. Mimo to spojrzał spod przymrużonych powiek na Czesię Gawlińską.

– Jeśli ma być tu jakieś jutro… – mruknął, ledwie otwierając usta. – Jeśli ma się tu w ogóle coś dziać, a pani w tym czymś chce uczestniczyć, nie chcę pani widzieć w tym fartuchu.

– Nie podoba się panu mój fartuch?

– Mnie też się nie podoba – usłyszał głos małej. Weszła z dworu jak do siebie, wzięła jabłko z parapetu i zaczęła je głośno jeść.

Czesia pokrzątała się po kuchni i zdjęła fartuch. Zbierając się do wyjścia, rzuciła w stronę Filipa.

– Aha, jutro czwartek.

– Co z tego?

– Trzeba pojechać po chleb. Na stację.

– Żartuje pani.

– Nie. Madej co czwartek przywoził.

– W sklepach tu nie sprzedają chleba?

– Takiego nie.

Do Filipa zaczęło powoli docierać, że kupując bez mrugnięcia okiem Magnolię, wkroczył w rzeczywistość, w której nie należy się niczemu dziwić i trzeba przyjąć pewne rzeczy z całym ich dobrodziejstwem. Nie zdziwił się i nie zaczął dopytywać, bo to, co już powinien wiedzieć, to wiedział. Mimo to zapytał:

– A pani nie może?

– Mnie akurat z domu na stację nie po drodze.

– A gdzie pani mieszka? – zapytał mimo woli.

Czesia Gawlińska wyciągnęła rękę w którąś stronę i powiedziała:

– Tam – a po chwili zwróciła się do małej: – A ty się tu, Tuśka, nie kręć. Żadnych resztek dla psów nie ma. Jak się zacznie normalnie gotować, to będą.

– Tak tylko przyszłam.

– To i tak tylko wyjdź.

Tuśka wzięła jeszcze jedno jabłko, a potem jeszcze kilka i upychając je sobie po kieszeniach, spytała Filipa:

– Chciałam tylko zapytać, czy nie przywiózł pan jakichś książek.

– Już pytałaś.

– I co?

– Nie przywiozłem – odparł ze stoickim spokojem.

– To szkoda.

Nie chciało mu się pytać dlaczego, ale Czesia wyjaśniła:

– Czyta co nie bądź, a potem wymyśla jakieś bzdury, że niby się zdarzyły, a to ciotce z Rzeszowa, a to sąsiadce…

– Opowiadam tylko prawdziwe historie! – zaprotestowała Tuśka. – Właśnie przypomniałam sobie taką jedną. Popłakać się można, taka tragiczna.

– Dobrze, będziemy płakać, ale teraz zmykaj do domu. Filip musi sobie to i owo poukładać. Jutro przywiozę kawę, Marlena od razu wpadnie, jak tylko nosem wyczuje, do tego pierwsza, Olga przyjedzie z warzywami, będziesz miała komu opowiadać.

Chciał zapytać, czy to poprzedni właściciel wprowadził tu zwyczaj mówienia sobie na ty, czy też to jakieś tutejsze niepisane prawo. Usiłował sobie także przypomnieć, w którym momencie i czy w ogóle się przedstawił, skoro wiedziała, jak się do niego zwrócić, w porę jednak pomyślał: co za cholerna różnica.

– On miał na imię Rudolf, a ona Luiza – rzuciła mała, pakując sobie jeszcze kilka jabłek w kieszenie, i wyszła.

– Tak więc, mój przyjacielu, tak sobie teraz myślę, że są momenty w życiu człowieka, kiedy najlepsze, co może zrobić, to usiąść w jakimś kącie, zamknąć oczy i nie myśleć o niczym. Jak długo się da.

– Jak długo się dało? – spytał młody człowiek, który, zanim obaj usiedli na tej ławce i zaczęli rozmawiać, był obcym facetem. (Tego „przyjaciela” przyjął w takim znaczeniu, w jakim Filip go użył, to znaczy wyrażającym tyle co „kolego” lub „proszę pana”).

Potem wymienili parę uwag na ten lub inny temat i swoboda, z jaką obydwaj to uczynili, najpierw zaskoczyła, a następnie ucieszyła Filipa. Wtedy pomyślał, że tak swobodnie i o niczym mogą rozmawiać ze sobą ludzie, którzy znają się od wieków. Albo których łączy coś bardzo ważnego. Poznali się przed chwilą, a co ich mogło łączyć, że tak po prostu w pewnym momencie przeszedł od bzdetów do czegoś więcej, nie miał pojęcia. I właściwie nie miało to wielkiego znaczenia.

Przez cały rok właśnie kogoś takiego mu brakowało. Kogoś, z kim można by posiedzieć, wypalić papierosa i wymienić parę zdawkowych uwag o pogodzie, cenie paliw albo arogancji polityków. Nie trzeba było nic więcej. Za każdym razem, kiedy w czwartki przyjeżdżał tu po chleb, siadał na obłażącej z farby ławce, wypalał papierosa i rozglądał się za kimś takim. Potem, nie znajdując nikogo, z kim dałoby się wymienić parę uwag, wlepiał wzrok daleko za tory, gdzie piękna połonina kokietowała niezmierzoną swobodą, wyłaniając się z mglistych oparów wokół wzgórza, i patrzył. Godzinę, dwie albo i trzy… Chociaż może tylko tak mu się zdawało.

Czas gubi tu swoje znaczenie. Rok, który minął od dnia, kiedy po raz pierwszy znalazł się na tej stacji, raz wydawał się wiecznością, a kiedy indziej znów tylko chwilą. Nie przeszkadzało mu to, wręcz odwrotnie: za każdym razem gdy tu siadał, odnosił wrażenie, że nic go nie ogranicza i nie ma na niego żadnego wpływu, tak jak on nie ma wpływu na nic. Odkąd nie przyjeżdżają tutaj i nie odjeżdżają stąd żadne pociągi, czas, być może, łapie tu oddech od wszelkich zdarzeń. Człowiek, który mimo wszystko próbuje nad tą zapomnianą stacyjką (z zamiłowania czy też obowiązku) jakoś zapanować, jest jak widmo. Chodzi z psem daleko torami, potem wraca. Czasem zamiata perony, a czasem ginie w budynku i długo go nie ma.

– Dyskretny człowiek. – Filip z uznaniem popatrzył za zawiadowcą, oddalającym się na przeciwległy kraniec peronu. – Ani słowa zdziwienia, że nie brałem w tym tygodniu chleba, więc musi wiedzieć o całej tragedii.

– Pewnie tak – zgodził się młody człowiek.

– Trudno zresztą, żeby ktokolwiek w okolicy o tym nie wiedział… – Mimo to darował sobie wszystkie te banalne słowa, które zazwyczaj ludzie w takich sytuacjach plotą…

– Niekiedy to pomaga.

– Niekiedy… Nie mam pojęcia, jak powinienem zareagować na coś podobnego. Nie oczekuję żadnych słów, tylko tego, żeby mnie ktoś wysłuchał. Od początku do końca.

– Chcesz jeszcze raz coś przeżyć?

Filip z niezdecydowaniem pokręcił głową.

– Zrozumieć?

Filip, wciąż patrząc za zawiadowcą, milczał chwilę.

– Od razu jak cię zobaczyłem tu na tej ławce, pomyślałem, że to prawdziwe zrządzenie losu, przyjacielu. Nie wiem dlaczego, ale mam wrażenie, że nikt poza tobą tego wszystkiego, co chcę powiedzieć, by nie zrozumiał…

– To proste – odparł młody człowiek po chwili namysłu. – Mam taki sam zamiar.

– Przeżyć coś od początku? – Tamten pokiwał głową. – To może chciałbyś zacząć…

– Nie…

– Moja historia będzie bardzo długa.

– Skoro już zacząłeś… Chyba nigdzie nam się nie spieszy.

– Nigdzie – zgodził się Filip. – Na czym skończyłem?

– Usiąść w jakimś kącie, zamknąć oczy i nie myśleć o niczym, jak długo się da – przypomniał mu młody mężczyzna. – Jak długo się dało?

– Nawet nie wiem dokładnie – odparł Filip po namyśle. – Kiedy się ocknąłem, życie w Magnolii toczyło się pełną parą. Prawdę mówiąc, nikt na mnie nie zwracał specjalnej uwagi…

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI

Spis treści

1. CZĘŚĆ I

Punkty orientacyjne

1. Okładka