Florence Millot jest psycholożką prowadzącą własny gabinet w Paryżu. Specjalizuje się w zarządzaniu emocjami i pozytywnej komunikacji w rodzinie. Jej ulubionym tematem jest stosowanie w edukacji podejścia GSC, czyli głowa — serce — ciało*. Organizuje konferencje i warsztaty, o których pisze na swoim blogu pedagogieinnovante.com.

* Z franc. TCC, czyli tête — coeur — corps [przyp. tłum.].

Aktywnie angażując się w tematykę pedagogiczną, od dziesięciu lat kieruje centrum edukacyjnym dla osób pracujących z dziećmi.

Tytuł oryginału: Les principes toltèques appliqués aux enfants

Copyright © Le lotus et L’éléphant, un imprint d’Hachette Livre

All rights reserved

Copyright © for the Polish edition by PURANA 2023

Kompleksowe opracowanie książki:

Agencja Wydawnicza Synergy Elżbieta Meissner

www.agencja-wydawnicza-synergy.pl

Zespół w składzie:

Przekład: Urszula Kania

Przekład wiersza Victora Hugo: Judyta Nowak

Redakcja: Natalia Nowak

Korekta: Anna Sadczuk

Skład, łamanie i adaptacja okładki: Barbara Kryska

Analiza tekstu: Lingventa

ISBN: 978-83-66200-92-0

Wydawca:

Wydawnictwo PURANA

ul. Agrestowa 11, 55-330 Lutynia

tel.: 71 35 92 701, 603 402 482

e-mail: biuro@purana.com.pl

www.purana.com.pl

Facebook: FB Wydawnictwo Purana

Zapraszamy do naszej księgarni internetowej:

www.purana.com.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana bądź przekazywana w jakiejkolwiek formie, żadnymi środkami elektronicznymi lub mechanicznymi, łącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem lub przez dowolny system przechowywania informacji, bez pisemnej zgody wydawcy.

Spis treści

Przedmowa

Filozofia Tolteków

Naszą tożsamość i pewność siebie zatruwa emocjonalny jad

Mądrości Tolteków wskazują nam drogę do uzdrowienia

Wstęp. Po co opowiadać dzieciom o mądrościach Tolteków?

Dzieci nie zawsze potrafią nawiązać relację

Specyfika dziecięcego mózgu w przeżywaniu emocji

Dzieci częściej naśladują, niż słuchają

Jak korzystać z książki

Opowieść wstępna

• Historia Minimy

Zasada 1. Nauczyć dziecko mocy słów

Czyli jak używać mocy słów, by zbudować pewność siebie

Moc białej różdżki przeciwko różdżce czarnej

• Historia Minimy

• Historia Minima

Kącik rodzica. Umowa toltecka w ujęciu dla osoby dorosłej

• Interpretacja pierwszej umowy tolteckiej

Kącik dziecka. Umowa toltecka w ujęciu dla dziecka

• W życiu codziennym

• Wykorzystanie mocy tolteckiej: nauka posługiwania się różdżką słów

• Kącik poetycki

Zasada 2. Nauczyć dziecko, jak się bronić przed słowami, które ranią

Czyli jak używać tarczy

Moc tarczy przeciwko mocy zbroi

• Historia Minimy

• Historia Minima

Kącik rodzica. Umowa toltecka w ujęciu dla osoby dorosłej

• Interpretacja drugiej umowy tolteckiej

Kącik dziecka. Umowa toltecka w ujęciu dla dziecka

• W życiu codziennym

• Wykorzystanie mocy tolteckiej: nauka posługiwania się tarczą

• Kącik filozoficzny

Zasada 3. Pomóc dziecku pozbyć się czarnych scenariuszy

Czyli co zrobić, by dziecko nie snuło niepokojących domysłów!

Wielka bitwa Prawdomówcy i Kłamcogada

• Historia Minimy

• Historia Minima

Kącik rodzica. Umowa toltecka w ujęciu dla osoby dorosłej

• Interpretacja trzeciej umowy tolteckiej

Kącik dziecka. Umowa toltecka w ujęciu dla dziecka

• W życiu codziennym

• Wykorzystanie mocy tolteckiej: nauka rozpoznawania wymyślonego scenariusza

• Kącik refleksji

Zasada 4. Nauczyć dziecko rozpoznawać swój obecny stan

Czyli co zrobić, by w odpowiednim momencie umieć powiedzieć „tak” lub „nie”

Walka wróżki Co-w-Twojej-Mocy z gnomem Można-by-Lepiej

• Historia Minimy

• Historia Minima

Kącik rodzica. Umowa toltecka w ujęciu dla osoby dorosłej

• Interpretacja czwartej umowy tolteckiej

Kącik dziecka. Umowa toltecka w ujęciu dla dziecka

• W życiu codziennym

• Wykorzystanie mocy tolteckiej: nauka odróżniania wróżek od gnomów

• Kącik refleksji

Zakończenie. Wielki finał

• Walka Minimy z Minimem

• Dodatek

Przedmowa

Towarzyszenie dziecku w odkrywaniu myśli tolteckich to wspaniały sposób na poznawanie samego siebie jako rodzica. Zarówno dzieci, jak i my, dorośli, często padamy ofiarą nieporozumień dotyczących innych oraz nas samych. Dzieci, podobnie jak my, gdy nie potrafią wyrazić swoich potrzeb, wpadają w „burze emocji”. A my, jako rodzice, również musimy te momenty przejść, by potrafić skutecznie pomóc dzieciom. Musimy obalić własne stereotypy, fałszywe przekonania i odruchy, którymi kierujemy się w wychowaniu.

Poświęćmy chwilę, by zmierzyć się z nieprawdziwymi przekonaniami, które powtarzamy po naszych rodzicach i poprzednich pokoleniach, traktując je jak własne. A gdyby tak raz prawdziwie posłuchać siebie samych, by na nowo zdobyć pewność i wiarę w nasze kompetencje rodzicielskie?

W ramach wstępu proponuję krótkie ćwiczenie. Przy każdej z wymienionych niżej wypowiedzi zapytaj siebie samego: „Kto przeze mnie przemawia? Ja? Moi rodzice? Społeczeństwo? Stereotypy?”.

- Dzieci są kapryśne, należy je temperować od najmłodszych lat. W przeciwnym razie stworzą nam piekło na ziemi.

- Gdy będziesz za często je przytulać, stanie się od ciebie zależne i nigdy nie będzie samodzielne.

- Uważaj, odgrywa scenkę, żeby tobą manipulować.

- Weź przykład z brata. Zobacz, jaki jest grzeczny.

- Doprowadza cię do granic wytrzymałości, żeby cię sprawdzić. Robi to celowo!

- Nie ma powodów do płaczu, przestań!

- Jeśli nie będziesz się uczyć, nie będziesz mógł sam wybrać sobie zawodu.

- Co my mamy z tobą zrobić?!

Celem tej książki jest wskazanie, w jaki sposób przekonania Tolteków mogą pomóc naszym dzieciom w zdobyciu większej pewności w relacjach — zarówno z innymi, jak i ze sobą. W tym celu zapraszam cię do odkrycia lub przypomnienia sobie mądrości tolteckich.

Kim są Toltekowie?

Ten wojowniczy lud żył na terenach dzisiejszego Meksyku w latach 1000—1300. Nie wiemy o nich zbyt wiele. Według legend i odnalezionych śladów ich cywilizacji, Toltekowie charakteryzowali się wyrafinowaniem w sztuce i architekturze oraz odznaczali się mądrością, do której kluczem były ich słynne umowy. Aztekowie, dumni z tego dziedzictwa, wiedzę i filozofię Tolteków przekazali dalej.

Filozofia Tolteków

Nasza ludzka gonitwa sprowadza się do chęci poznania szczęścia, dzielenia go z innymi oraz osiągnięcia bezwarunkowej miłości, nieznającej osądzania czy złości, byśmy mogli czuć, że znaleźliśmy swoje miejsce.

Ta droga jest pełna trudności. Bo wewnątrz nas toczy się wojna, w której udział biorą trzy nieustannie walczące ze sobą jednostki.

Głowa

Chodzi o ten wewnętrzny głosik, który bez przerwy nas ocenia. Nasz umysł nieprzerwanie krytykuje („Nie uda mi się”; „A co, jeśli poniosę porażkę?”). Według myśli tolteckiej przyczyną jest w tym przypadku nasze binarne i manichejskie postrzeganie świata: po jednej stronie — dobro, a po drugiej — zło. Oczywiście my zawsze stoimy po stronie dobra, a to inni są w błędzie.

- Mam rację, a on nie.

- Daję mu wszystko, a on mi nic.

- Jestem brzydka, on jest ładny.

Naszą ciemną stronę — złość, smutek czy złośliwość, które są w każdym z nas, zawsze odrzucamy, choć powinniśmy je uznać.

Serce

Nasze emocje zmieniają się nieustannie, każdego dnia, nawet z minuty na minutę („Jestem smutny”, „Boję się”, „Jestem szczęśliwa”, „Wstydzę się”…).

Ciało

Sytuacje pełne napięcia wywołują w naszym ciele bóle brzucha czy głowy, spinanie mięśni, zaburzenia snu itp.

Ponadto Toltekowie uważali, że:

- Nie kochamy siebie, ponieważ jesteśmy odcięci od nas samych, od własnych potrzeb i tego, co drzemie głęboko w nas.

- Nie kochamy innych, ponieważ jesteśmy odcięci od nich — od tych złośliwych, zazdrosnych i agresywnych ludzi.

Według Tolteków za wszystkie te blokady odpowiada mgła (nazywana przez nich mimote), którą wszyscy mamy przed oczami od urodzenia i która zasłania prawdziwe piękno świata.

Dzieje się tak dlatego, że na nasze postrzeganie świata od urodzenia wpływają przekonania utrwalane przez rodziców, szkołę, społeczeństwo, zasady moralne, media czy religię. Mówią nam one, jacy mamy być i co myśleć, by móc należeć do społeczeństwa, bez ryzyka odrzucenia, które stanowi największą obawę istoty ludzkiej. Jednak właśnie żyjąc według tych przekonań, jesteśmy nieszczęśliwi, bo nie jesteśmy sobą. Jest to coś, co — zarówno u dziecka, jak i u osoby dorosłej — wywołuje silne poczucie braku kompetencji, samotność i niespełnienie.

Naszą tożsamość i pewność siebie zatruwa emocjonalny jad

Dziecko żyje według narzuconej mu wizji. Niemowlę, dla którego wszystko jest nowością, od urodzenia musi skupiać uwagę na tym, co się o nim mówi, myśli i co się z nim robi („Jesteś piękny”, „Jesteś kapryśny”, „Jesteś nieznośna”, „Jesteś męczący”, „Jesteś leniwa”, „Mogłeś bardziej się postarać”). Dziecko wierzy w słowa wychowujących je osób i właśnie takie się staje, jest więc za pośrednictwem tych słów rzeźbione i kształtowane. Nazywamy to efektem Pigmaliona.

Zanim nabędziemy własnych doświadczeń, uczymy się oczami naszych rodziców (a oni sami spętani są przekonaniami własnych rodziców, co nazywamy powielaniem wzorców).

Uczymy się poprzez stereotypy, bez samodzielnej oceny, co oddala nas od życia, od drugiego człowieka i jego rzeczywistości. Innych oceniamy z góry, nawet zanim zdążymy z nimi porozmawiać.

Dziecko, rosnąc, patrzy na świat przez okulary, choć nawet nie wie, że je nosi! Jest całkowicie zależne od dorosłych i aby przeżyć, musi im ufać i wierzyć w to, co o nim myślą. To samo dotyczy opinii nauczycielki czy kolegów z klasy. Jak nie stanąć z nimi w jednym szeregu, gdy jest się małym, słabym i odczuwa się niezbędną do przetrwania potrzebę przynależności do grupy?

Wszystkie te słyszane przez dziecko od pierwszego dnia słowa stają się jego wewnętrznym głosem.

Sędzia z zewnątrz (rodzic, nauczyciel) staje się sędzią wewnętrznym. Opinie zawstydzające (moralizowanie: „Nie wolno robić tego czy tamtego”) przeradzają się w poczucie winy („To moja wina, że…”).

Oceniamy innych, tak jak oni oceniają nas, ale siebie oceniamy dziesięć czy sto razy częściej. Okłamujemy samych siebie. Cierpimy przez nasze wyuczone przekonania, które sami wytworzyliśmy w głowie, by usprawiedliwić uczucie bezsilności. Myślenie o tym sprawia, że za każdym razem przeżywamy te emocje na nowo.

Nieustannie o tym rozmyślając, trzymamy w sobie emocjonalny jad, jakby był częścią naszego organizmu (złość, odrazę, smutek, samokrytykę itp.).

To własne przekonania o nas samych sprawiają, że cierpimy („Jest ładniejsza niż ja, sprawniejsza, inteligentniejsza”) i mimo że nas ranią, nadal myślimy tak samo, bo zawsze chcemy mieć rację.

Mądrości Tolteków wskazują nam drogę do uzdrowienia

Dla Tolteków źródłem uzdrowienia jest miłość. Kochać znaczy móc zjednoczyć się ze światem i jego bogactwem, znaleźć siłę w drugim człowieku, w sobie samym i we wszystkim innym, by poczuć więź.

Jak nawiązać tę relację z innymi ludźmi? Jak na nowo odkryć umiejętność tworzenia więzi? Oto kilka wskazówek, które daje nam filozofia toltecka.

Żyjemy w świecie zmian i przeobrażeń, w którym inteligencja emocjonalna, relacja z drugim człowiekiem oraz współpraca stają się wartościami kluczowymi do osiągnięcia szczęścia oraz sukcesu w szkole czy później w życiu zawodowym. Wykracza to daleko poza intelekt i dyplomy.

Zasady Tolteków, oparte na mądrości tego ludu, zdradzają nam sekrety komunikacji. Pomagają zrozumieć, jak funkcjonuje:

- nasza głowa (myśli),

- nasze serce (emocje),

- nasze ciało (działania).

Filozofia ta oferuje klucz do bycia w zgodzie z naszymi czynami i do nawiązywania (prawdziwej) więzi z innymi ludźmi, bez strachu czy nakładania maski. Mądrości Tolteków uczą nas, jak lepiej porozumiewać się z innymi ludźmi (i samym sobą) poprzez pokonanie czterech przeszkód w relacjach:

- Używania słów jako strzał.

- Postrzegania wszystkiego jako wymierzonego w nas osobiście.

- Uważania, że wszystko, co sądzimy, jest prawdą, bez zważania na punkt widzenia innych ludzi.

- Obarczania się winą za nieumiejętność użycia odpowiednich słów czy właściwego reagowania w dobrym momencie.

Cztery mądrości Tolteków, które sobie przypomnicie lub poznacie razem z dzieckiem, opierają się na czterech ważnych ideach, które w książce „Cztery umowy”* mistrzowsko wyjaśnił Miguel Ruiz.

* M. Ruiz, Cztery umowy. Droga do wolności osobistej, Galaktyka, Łódź 2011.

1. „Niech twoje słowa będą bez skazy”

Zasada ta mówi o istocie doboru słów, by nie nadszarpnąć zaufania do samego siebie.

Zachęca do świadomego wyrażania siebie, aby:

- Uważać na własne myśli, żeby nauczyć się nie oceniać surowo siebie i innych.

- Mówić o rzeczach, które naprawdę nas dotyczą, a nie wypowiadać się na dany temat z powodu strachu lub w celu naśladowania kogoś.

2. „Nie bierz niczego do siebie”

Zasada ta podkreśla, że drugi człowiek, mówiąc, zawsze odnosi się do samego siebie.

Zachęca nas do świadomego słuchania, aby:

- Nie odnosić za każdym razem słów drugiego człowieka do siebie.

- Krytykować samych siebie wyłącznie wówczas, gdy jest to konieczne i dobre dla nas samych.

3. „Nie zakładaj niczego z góry”

Zasada ta wyjaśnia, iż wymyślanie najgorszych scenariuszy sprawia, że jesteśmy smutni.

Zachęca nas, byśmy nie ufali wszystkim swoim myślom. W istocie:

- Mamy tendencję do wyobrażania sobie najgorszego.

- Zakładanie, że ktoś działa w jakiś sposób, ponieważ prawdopodobnie chce tego czy tamtego, najczęściej nie ma związku z prawdą, bo nie mamy dostępu do myśli tego człowieka.

Zamiast coś zakładać, należy więc odważyć się na zadawanie pytań i uważne słuchanie odpowiedzi, byśmy byli pewni, że zrozumieliśmy właściwie.

4. „Rób wszystko najlepiej, jak potrafisz”

Ta zasada pomaga zrozumieć, że należy umieć słuchać siebie, by lepiej radzić sobie w relacjach z innymi ludźmi.

Zachęca do uważniejszego słuchania samych siebie każdego dnia. W istocie:

- Maksymalna ilość wkładanych w coś sił zawsze zależy od naszego stanu emocjonalnego.

- Wkładanie w coś zbyt dużego wysiłku lub zmuszanie się do czegoś męczy.

- Wkładanie w coś zbyt małego wysiłku wywołuje wyrzuty sumienia.

Nam, dorosłym, te cztery zasady tolteckie pomagają zrozumieć:

- jak działa nasza komunikacja,

- jak sami siebie warunkujemy do skupiania się na najgorszym,

- jak mylimy się co do własnej rzeczywistości,

- jak, zupełnie nieświadomie, stawiamy sobie przeszkody na drodze do szczęścia w relacjach.

Czy do szczęścia potrzeba wiele? A gdyby tak choć raz zamiast wewnętrznego sędziego, tyrana, który nas paraliżuje i pozbawia całej pewności siebie, posłuchać tego cichego głosu w głowie, łagodnego i przyjaznego?

Celem tej książki jest zapoznanie twojego dziecka z filozofią, która pomoże mu w codziennym życiu i pozwoli na bardziej radosne przebudzenie w świecie. Dzieci dość długo nie są w stanie panować nad emocjami i bardzo je przeżywają. Dlatego zdarzają im się napady złości, ogarnia je lęk czy wielki smutek. Jeśli zgłębimy istotę myśli tolteckiej, zrozumiemy te ważne zasady skierowane do dziecka, które drzemie w każdym z nas.

Wstęp

Po co
opowiadać
dzieciom
o mądrościach
Tolteków?

Dzieci doznają tak samo silnych emocji jak dorośli. Gdy przyjrzymy się dzieciom dokładniej, zobaczymy, że przeżywają te same sytuacje co my. Zmieniają się szczegóły, sceneria, ale uczucie strachu czy cierpienia pozostaje takie samo.

Dzieci nie zawsze potrafią nawiązać relację

Tak samo jak dorośli mają trudności w komunikacji.

Dzieci czasem używają ostrych słów wobec siebie samych lub innych dzieci

Często umniejszają swoją wartość, używają wyrażeń oceniających („Jestem beznadziejny”, „On jest wredny”).

Dzieci wszystko odnoszą do siebie

Nauczenie dziecka, by nie odbierało komunikatów osobiście, by nie przejmowało się docinkami kolegów z klasy czy uwagami nauczycieli, nie jest takie proste, gdy my sami mamy z tym trudności. Dlatego pomożemy ci w tym.

Dzieci opowiadają sobie różne historie i interpretują rzeczywistość

Dziecku jest trudno nie zakładać czegoś, bo dzieci słuchają i zdarza się, że usłyszą coś zza drzwi, przechodząc obok, nie znając dokładnego sensu czy kontekstu rozmowy rodziców lub innych dorosłych. Ich interpretacje często są błędne i sprawiają im ból.

Dzieci są świadome swoich ograniczeń

Dla dziecka dawanie z siebie wszystkiego nie jest łatwe, ponieważ zawsze ma ono wrażenie wkładania ogromnego wysiłku dla osiągnięcia niewielkich rezultatów. To je zniechęca. Może też wkładać za dużo wysiłku i nigdy nie być z siebie zadowolone (tak jak my).

Odkrycie przed dzieckiem mądrości Tolteków pozwoli mu nauczyć się właściwie postępować i wypowiadać, a także da mu podstawy do lepszego zrozumienia otaczającego świata. Dzięki temu będzie ono czuć się pewniej i swobodniej. Tę przygodę możecie przeżyć wspólnie, a każdy z was coś z niej wyniesie!

Specyfika dziecięcego mózgu w przeżywaniu emocji

Część dziecięcego mózgu odpowiedzialna za emocje jest niedojrzała

Dzieci są bardziej niż my skłonne do wpadania w silne emocje — złość, strach, smutek — z tego prostego powodu, że odpowiedzialna za emocje część ich mózgu jest niedojrzała. Osiąga dojrzałość dopiero około 12. (dziewczynki) lub 15. roku życia (chłopcy). Wobec tego dzieci potrzebują dużo więcej czasu na uspokojenie niż dorośli. Pozornie błahe wydarzenie czy frustracja wydają im się często nie do zniesienia.

Dzieci są bardzo zależne od opinii innych

Dzieci, zanim wejdą w okres dojrzewania, są bardzo przywiązane do opinii innych ludzi. Żeby być szczęśliwe, dziecko buduje swoją osobowość w odniesieniu do otoczenia; chce przynależeć do grupy, nawet jeśli wiąże się to z robieniem rzeczy, które mu nie odpowiadają. Ma to wyłącznie jeden cel — nie zostać odrzuconym. Dlatego tak ważne jest wyposażenie dziecka w narzędzia komunikacji wspierającej, by po prostu wiedziało, jak być pewnym siebie, bronić się i nawiązywać relacje z innymi dziećmi oraz dorosłymi.

Dzieci mają własny język pojmowania świata

Dzieci uczą się poprzez myślenie magiczne i metafory. Potrzebują wyobraźni, zabaw, utożsamiania się z silnym i niepokonanym bohaterem, aby mieć chęć poznawania świata i zachować pozytywne podejście do niego. Potrzebują magii, języka poetyckiego, języka serca.

Wobec dzieci nie działają lekcje moralności, wyjaśnianie, logika dorosłych czy nasze rady („Skoro ten kolega traktuje cię niemiło, przestań się z nim bawić! Ty sam do niego podchodzisz!”). Bardzo często nie sprawdzają się one także u nas, dorosłych.

Dzieci częściej naśladują, niż słuchają

Zasady Tolteków są proste i konkretne, ale jeśli chcemy przekazać je naszym dzieciom, musimy według tych zasad żyć i je uosabiać, by stać się przykładem, na którym dzieci będą mogły się wzorować. Jak mówi Miguel Ruiz*, dzieci dużo więcej wiedzy i umiejętności zdobywają poprzez obserwację rodziców czy nauczycieli niż poprzez ich słuchanie! Młodzi ludzie przesiąkają językiem naszego ciała, serca i niedopowiedzeniami, a nie tym, co mówimy lub co wydaje się nam, że mówimy (gdy na przykład powtarzamy dziesiąty raz to samo lub w momencie, gdy jesteśmy zdenerwowani).

* M. Ruiz, Cztery umowy. Droga do wolności osobistej, Galaktyka, Łódź 2011.

Tej filozofii nie powinno się nauczać jak kolejnej metody, którą rodzice chcą wprowadzić, dążąc do doskonałości czy szczęścia swoich dzieci. Filozofię tę zgłębia się, czytając każdego dnia po kawałku — tak jak czyta się przewodnik, tak jak słucha się przyjaciela, który przychodzi porozmawiać, gdy go potrzebujemy i który pozwala nam przemierzać drogę własnych doświadczeń i błędów.

Zanim zgłębi się mądrość Tolteków (choć potrzeba na to chyba całego życia), następują etapy pośrednie. Zderzymy się w tym czasie z poglądami, które w dzieciństwie nas zraniły, i w świetle myśli tolteckiej zrewidujemy własną historię, wartości, spojrzenie na świat, by wybrać nową drogę w relacji z naszym dzieckiem, ze sobą i ze światem.

Jak korzystać z książki

- Opowieść wstępna, która krok po kroku wyjaśnia każdą zasadę, by przybliżyć dziecku wartości komunikacji Tolteków. Ważnymi metaforami będą postać bohatera i pogoń za władzą — posłużą one do przekazania dziecku informacji i zachęcą je do zaangażowania.

- Interpretacja opowieści:

- dla rodzica, by przyswoił sobie myśl Tolteków,

- dla dziecka — przekazane prostymi słowami i ilustrowane — by mogło się z nimi utożsamiać.

- Przykłady i zastosowanie w życiu codziennym (w domu, w szkole na przerwie, w klasie, z nauczycielką itp.). Dialogi mogą posłużyć dorosłemu jako przykład, jak otwierać furtkę porozumienia z dzieckiem.

- Zabawne ćwiczenia do wspólnego wykorzystania w rodzinie, by krok po kroku wcielać w życie filozofię Tolteków.

- Dodatkowe narzędzia GSC (głowa — serce — ciało, patrz: s. 9—10) do budowania pewności siebie.

Czytanie tej książki wspólnie z dzieckiem pomoże w stopniowej zmianie jego spojrzenia na świat i na siebie, a także w zmianie twojej postawy. Książka jest praktycznym narzędziem, które pozwoli znaleźć sposób na wytłumaczenie i przekazanie dziecku zasad komunikacji wspierającej oraz wzmocnienie w nim wiary w siebie, za pomocą słów i obrazów, które dziecko jest w stanie zrozumieć.

Gotowi na rodzinną podróż do krainy Tolteków?

Opowieść wstępna

Proponowana opowieść wstępna to tekst do wspólnego czytania z dzieckiem. Wertujcie ją razem i spokojnie odkrywajcie na nowo. Możesz włączyć dziecko w lekturę, proponując mu na przykład, by w dialogach wcieliło się w postać Minimy lub Minima.

Dzięki temu bardziej się zaangażuje i będzie chciało czytać to, co jest dalej — interpretacje i przykłady zastosowania, które znajdują się w każdym rozdziale po opowieści.

A teraz otwórzmy księgę z opowieścią o Minimie!

Historia Minimy

Opowiem ci niesamowitą historię o niewyobrażalnie miłej i hojnej królowej Akorynie. Wszyscy poddani czcili ją i cenili za bezgranicznie dobre serce. Stała się najpotężniejszą ze wszystkich władczyń, ponieważ najmocniej ją kochano. Mieszkańcy Masupisu byli skłonni oddać za nią życie. Jednak nad królestwem zbierały się czarne chmury. Wielki czarnoksiężnik imieniem Mok od lat obserwował z ukrycia każdy, choćby najmniejszy czyn królowej. Skąd miała tak ogromną moc? Mok z zazdrości aż tracił rozum.

Pewnego słonecznego dnia królowa wydała na świat dwoje niezwykłych bliźniąt. Córeczce dała na imię Minima, a synkowi — Minimo. Potężny biały mag imieniem Mamokun przepowiedział tym dzieciom nadzwyczajny los. Dzięki ich niezwykłej mocy, nieskończenie większej nawet od siły królowej matki, zapiszą się na kartach historii i zmienią świat, także ten daleki, za świętą górą. Wiadomość ta wzbudziła w królestwie ogromny entuzjazm.

Informacja dotarła nawet do ponurego Moka. Jego umysłem zawładnęło jedno pragnienie: chciał zbliżyć się do dzieci i wykraść im ich cenną moc.

Tymczasem nieświadomi niczego Minima i Minimo śmiali się do łez, otoczeni troską matki, która nie spuszczała ich z oka. Ich relacja tak bardzo wzruszała białego maga Mamokuna, że każdemu z bliźniąt postanowił podarować Czterozłociec. Ten święty amulet zawierał w sobie całą mądrość świata.

W Czterozłoćcu ukryte były cztery
wielkie moce tolteckie. Były to:

magiczna różdżka, którą można zmieniać świat,

tarcza chroniąca przed klątwami,

fiolki prawdy do obnażenia iluzji,

róg do wzywania pomocy.

Gdy tylko Mok dowiedział się o prezencie, natychmiast zapłonęła w nim żądza posiadania tego skarbu. Pewnego wieczora, po zmierzchu, porwał Minima śpiącego w kołysce z cennym amuletem.

Gdy nad ranem królowa Akoryna się obudziła, zalała się gorącymi łzami: Minimo, jej ukochany syn, zniknął! Wiele długich dni i niekończących się nocy szlochała z bólu tak głośno, że słychać ją było aż za górą. W obawie o swe pękające serce królowa zakazała wymawiania imienia chłopca. Pogrążona w rozpaczy, traciła wiarę w swój lud.

Mała dziewczynka Minima dorastała w ciszy, by nie wywoływać gniewu królowej, która pozostawała zimna i obojętna na uczucia córki.

Minima zawsze była sama. Ale wykreowała w wyobraźni włas–ny świat, który stał się jej schronieniem. Dzięki temu nieustannie była w podróżach.

Dziewczynka ciągle zadawała sobie pytania: „Jak może wyglądać świat za tymi murami? Jak to jest panować nad niebem, które rozciąga się wysoko nad szczytem świętej góry? Czy mogłabym znaleźć tam przyjaciół?”.

Pewnego ranka podjęła decyzję, która zmieniła koleje jej losu. Wkrótce rozpocznie najbardziej niesamowitą przygodę swojego życia — opuści królestwo mimo wyraźnego zakazu królowej.

Nadszedł wielki dzień. Minima zapakowała do tobołka wszystkie swoje skarby, w tym Czterozłociec. Nic o nim nie wiedziała; nikt jej nie nauczył, jak posługiwać się amuletem, by objawił swą magiczną moc. Minima ruszyła przed siebie, aż dotarła do ciemnego lasu. Zmęczona wędrówką, oparła się o stare drzewo i zapadła w sen. Gdy się obudziła, tuż przed sobą zobaczyła uśmiechniętego starca.

— Kim jesteś? — spytała Minima z niepokojem.

— To ja, Mamokun, nie poznajesz mnie? Opiekowałem się tobą od dnia twoich narodzin. To ja podarowałem ci magiczny Czterozłociec, by ci pomógł w wypełnieniu twego wyjątkowego przeznaczenia!

— Przeznaczenia?! — zdziwiła się dziewczynka.

— Przyszedłem, ponieważ królestwo jest w ogromnym niebezpieczeństwie, potrzebujemy cię. Odkąd królowa pogrążyła się w żałobie, mieszkańcy popadli w rozpacz. Ogarnął ich smutek i samotność. Ale ty możesz nas ocalić.

— Jak to? — zapytała Minima.

— Otwórz swe serce — odpowiedział Mamokun. — Nauczę cię, jak ożywić cztery dane ci moce, byś zdołała uchronić moc Zjednoczenia ze światem i żyć szczęśliwie z innymi, spełniwszy także swoje marzenia o poznaniu troski, dobroci i miłości.

W tym samym czasie, po drugiej stronie świętej góry, Mok przygotowywał się do lekcji z Minimem.

Porwawszy Minima, czarnoksiężnik uciekł i zabrał go do swej mrocznej groty. Pozbawiony miłości i ciepła innych ludzi, chłopiec czuł się zagubiony. Jedynym prezentem, jaki dostał od Moka, była czarna opaska, którą czarnoksiężnik zasłonił mu oko, by mógł patrzeć tylko na niego, swojego pana. Z powodu opaski Minimo był w stanie obserwować jedynie połowę świata.

Minimo nieustannie się skarżył: „Dlaczego mnie tu zamknięto? Jak może wyglądać świat za tymi murami? Jak to jest panować nad niebem, które rozciąga się wysoko nad szczytem świętej góry? Czy mógłbym znaleźć tam przyjaciół?”.

Wielki Mok, nie spuszczając Minima z oka nawet na moment, zawsze miał gotową odpowiedź:

„Jak śmiesz tak do mnie mówić!? Przygarnąłem cię jako niemowlę, choć mogłem zostawić cię przy drodze. Dałem ci wszystko! Twoja matka porzuciła cię, bo wolała twoją siostrę. Nasz świat jest w ogromnym niebezpieczeństwie z powodu obłędu białego maga. Ale razem możemy go powstrzymać. Jeśli będziesz się ode mnie uczył, zdobędziesz ogromną moc. Dlatego podarowałem ci złowróżbny Czterozłociec. Dzięki jego niezwykłej sile zapomnisz o strachu i smutku, które są twoją słabością”.

Po takich słowach Minimo zawsze odczuwał wdzięczność, że ma u swego boku strasznego, ale potężnego Moka. Przynajmniej on zna wartość chłopca. Przynajmniej on nigdy go nie porzuci!

— A teraz zamieniaj się w słuch — powiedział Mok. — Nauczę cię, jak ożywić cztery złowróżbne moce Czterozłoćca, byśmy dokonali zemsty na tym świecie.