Spis treści

1. CZĘŚĆ PIERWSZA: PODSTAWY

1. 1. Lider zarządza władzą, którą otrzymał

2. 2. Lider dzierży władzę i wydaje rozkazy

3. 3. Lider jest opanowany i pewny siebie

Tytuł oryginału: Liderazgo exitoso

Projekt okładki i stron tytułowych: Paweł Panczakiewicz/PANCZAKIEWICZ ART.DESIGN

Redaktor prowadzący: Joanna Markiewicz
Redakcja językowa: Joanna Kłos
Redaktor techniczny: Agnieszka Matusiak
Korekta: Aleksandra Marczuk-Radoszek, Joanna Markiewicz

Copyright © for the Polish edition and translation by Dressler Dublin sp. z o.o., 2024
Copyright © by Bernardo Stamateas, 2021
Copyright © by Penguin Random House Grupo Editorial S.A, 2023

ISBN 978-83-11-17252-4

Wydawca:
Bellona ul. Hankiewicza 2 02-103 Warszawa
www.bellona.pl
www.facebook.com/Wydawnictwo.Bellona

Księgarnie internetowe: www.swiatksiazki.pl, www.ksiazki.pl

Dystrybucja:
Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel.: (+ 48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

CZĘŚĆ PIERWSZA
● ● ●
PODSTAWY

1.

LIDER ZARZĄDZA WŁADZĄ, KTÓRĄ OTRZYMAŁ

1. Dlaczego istnieje lider?

Lider, czyli przywódca, to osoba, która zarządza władzą udzieloną mu przez zespół i wykorzystuje ją do osiągnięcia celu zespołu.

Pomyślmy o takiej metaforze: w pewnej grupie niektórzy mają ochotę na pizzę, a inni na sushi; lider organizuje dyskusję i w pewnym momencie podejmuje decyzję, co należy zamówić, biorąc pod uwagę opinię całej grupy.

Lider istnieje po to, aby zorganizować grupę. Każda grupa potrzebuje przywódcy, czyli lidera, który ją zorganizuje. Lider zarządza grupą, ale nie jest jej właścicielem; to on organizuje, tworzy konsensus i kieruje w taki sposób, aby grupa nie zniszczyła siebie i osiągnęła cel. Z kolei grupa dostrzega, że przywódca przynosi jej korzyści.

Bez lidera nie bylibyśmy w stanie funkcjonować.

2. Istnieją dwa rodzaje autorytetów

• Formalny – gdy komuś nadano tytuł i został mianowany szefem. W tym przypadku, aby dana osoba zaczęła szefować, musi otrzymać stanowisko.

• Nieformalny – gdy dana osoba sama zdobywa autorytet w oczach ludzi. W tym przypadku staje się ona liderem nawet wówczas, gdy nie ma tytułu potwierdzającego jej władzę.

Szef to ktoś narzucony, mianowany, kto sam twierdzi: „Ja tu rządzę!”. Natomiast liderem zostaje się, zdobywając uznanie w oczach ludzi. Innymi słowy, ktoś może być szefem i nigdy nie być liderem, podczas gdy ktoś inny może być liderem, nie będąc szefem. Dana osoba może:

– być szefem i nie być liderem,

– być szefem i być liderem,

– nie być szefem i być liderem,

– nie być ani szefem, ani liderem.

Firma może mianować szefów, ale nie może mianować liderów; ten tytuł trzeba zdobyć. To grupa w sposób nieformalny wybiera tego, kto stanowi dla niej prawdziwy autorytet. Autorytet, którym cieszy się lider, buduje się stopniowo, zdobywa się go; sprawia on, że dana osoba staje się liderem alfa, liderem stada. Chociaż ludzie nadają mu władzę do zarządzania i organizowania grupy, lider może ją stracić, jeśli będzie jej źle używał. Ludzie mogą reagować na stanowisko (szefa) lub na przywództwo. Dlatego lider kieruje ponad swoim stanowiskiem. Na przykład po zakończeniu wojny, gdy żołnierze spotykają swojego pułkownika, nadal uznają jego autorytet jako szefa i lidera, pomimo że wojna się skończyła.

3. Grupa przyznaje władzę liderowi

Jeśli lider dobrze zarządza władzą, może ją utrzymać; jeśli zarządza źle, ludzie mu ją odbierają, przechodząc do innej grupy. Lider jest zarządcą władzy grupy: jeśli dobrze nią administruje, zachowuje ją; jeśli administruje źle, traci ją wraz z rolą lidera. Kiedy to zrozumiesz, staniesz się wielkim liderem, w przeciwnym wypadku staniesz się liderem znienawidzonym.

Z antropologicznego punktu widzenia władza jest zdolnością do zaspokajania potrzeb, co stanowi kluczową cechę przetrwania (im większa władza, tym większe możliwości przetrwania). Jednak wielu liderów ignoruje fakt, że to ludzie nadają im władzę, więc ci sami ludzie mogą im ją odebrać. Ignorowanie ludzi to ignorowanie tych, którzy obdarzyli ich autorytetem i nadali władzę.

4. Jak traci się władzę

Niewłaściwe wykorzystanie władzy sprawia, że lider przestaje być liderem. Grupa zawsze ocenia, czy ta władza jest używana dla dobra grupy czy nie, czy lider jest sympatyczny czy niemiły, co w rzeczywistości przekłada się na to, jak zarządza przysługującą mu władzą.

5. Lider, który używa władzy dla siebie

a. Lider narcystyczny. Wykorzystuje władzę do popisywania się, chełpienia się, uwodzenia. Ludzie w końcu odbierają mu władzę, ponieważ nie dzieli jej z zespołem. Wracając do przykładu z pizzą: jeśli w grupie niektórzy chcą zjeść pizzę, a inni sushi, lider narcystyczny wybiera pizzę – „bo jemu smakuje”. Kiedy lider używa władzy dla siebie, ludzie odbierają mu ją lub odchodzą z grupy. To jest pierwsza rzecz, którą ludzie oceniają – i to się nie zmienia z biegiem czasu. Od zazdrości przechodzi się do nienawiści, dlatego cierpienie dumnych liderów cieszy ludzi.

b. Lider, który używa władzy dla swojej rodziny. Powierza stanowiska kierownicze członkom rodziny albo rozdziela korzyści między krewnych lub przyjaciół. Na przykład: jeśli w grupie niektórzy wolą pizzę, a inni sushi, lider pyta swoich przyjaciół, co chcieliby zjeść. Reszta grupy odczuwa zaniepokojenie i ma poczucie niesprawiedliwości, ponieważ rodzina i bliscy lidera są traktowani w szczególny sposób.

c. Lider autorytarny. Używa władzy do krzywdzenia innych, co może przejawiać się złośliwościami, robieniem z siebie ofiary, wykorzystywaniem innych członków grupy itp. Kontynuując przykład: jeśli grupa nie może zdecydować, czy zjeść pizzę czy sushi, lider podejmuje decyzję i zakłada, że wszyscy chcą zjeść pizzę. Ludzie czują, że znów nie zostali uwzględnieni w procesie podejmowania decyzji, a lider zdecydował sam. Lider autorytarny generuje strach i wrogość, a ludzie starają się go unikać.

d. Lider, który nie używa władzy. Mówi: „O wszystkim decydujemy wspólnie”. W ten sposób staje się bierny, nudny. Na przykład pyta grupę: „Idziemy na pizzę czy sushi? W której restauracji zjemy? O której godzinie się spotykamy?”. Pokazuje, że nie proponuje niczego, a ludzie mówią: „Jeśli my musimy decydować o wszystkim, to po co nam taki lider?”. Ten typ lidera traci władzę, ponieważ wzbudza litość, nie jest szanowany. Dlatego jeśli lider nie proponuje nowej wizji, zostaje usunięty z grupy. Ludzie czują, że osiągnął swój szczyt, że nie ma im już nic do zaoferowania.

e. Lider hipersympatyczny. Stara się zdobyć władzę (którą w rzeczywistości już posiada) i chce ją utrzymać nie poprzez działanie, a poprzez sympatię. Jest uczuciowy, ale nie produktywny dla grupy.

Nie bez znaczenia pozostaje środowisko, w którym działa lider. Kiedy fizyczne miejsce rozpada się, grupa patrzy i odbiera komunikat: „Tak jak na zewnątrz, tak samo i w jego wnętrzu”. Odrapane ściany, porozrzucane rzeczy i wszechobecny brud sprawiają, że grupa odbiera liderowi autorytet.

Lider używa władzy dla dobra ludzi. Gdy lider troszczy się, służy, uczy i pomaga, grupa go szanuje i wspiera, ponieważ czuje, że może mu zaufać. Jeśli grupa widzi, że lider używa władzy dla dobra grupy, a nie dla siebie, jego pozycja się umacnia. Kiedy powierzona władza jest wykorzystywana, by służyć potrzebom grupy, wraca do niego zwielokrotniona. Jednak lider musi o nią dbać i rozwijać. Powinien uważać, by władza nie napełniła go pychą.

Jeśli lider korzysta z władzy w sposób nieodpowiedni, może mu zostać odebrana. Lider o zdrowym poczuciu własnej wartości wykorzysta władzę dla dobra innych. W kontekście biblijnym nazywa się to pokorą, a w terminologii psychologicznej – zdrowym poczuciem własnej wartości. Zdrowe poczucie własnej wartości lub pokora oznaczają świadomość tego, kim jestem i że nie potrzebuję eksponować posiadanej władzy. Lider, który musi robić wszystko na pokaz, nieustannie dowodzić własnej wartości lub szpanować, jest niepewny siebie.

PYTANIA I ODPOWIEDZI

1. Czy lider, który nie zna swoich ludzi, może nimi kierować?

Nie. Lider, który nie zna swoich ludzi lub ich nie rozumie, nie jest liderem, ale opiekunem, kontrolerem. Kiedy lider działa tylko jako formalnie mianowany, nie jest prawdziwym liderem.

2. Mam trudności z wykorzystaniem władzy, dlaczego?

Osoba, której trudno korzystać z posiadanej władzy, ma niskie poczucie własnej wartości, nie czuje się godna swojego powołania. To powód, dla którego stara się wszystko symetryzować i mówi: „Jesteśmy tutaj jak jedna wielka rodzina. Jesteśmy wszyscy przyjaciółmi”. Grupa nie przyznaje autorytetu komuś, kto jest „jednym z nich”. Ten lider stracił pewność siebie i jasność w przekazywaniu celów.

3. Dlaczego boję się być autorytetem?

Może to wynikać z dwóch powodów:

a. Strach przed karą za popełnianie błędów.

b. Strach przed wyrażaniem samego siebie, wynikający z poczucia zagrożenia. Osoba odczuwająca tego typu lęk ma trudności z wytyczaniem swojej drogi za pomocą dialogu, ma problemy z wyrażaniem swoich emocji i pragnień.

4. Co się dzieje z liderem, który narzeka na swoich ludzi?

Lider, który narzeka na swoich ludzi, ujawnia niezdolność do kierowania grupą. Dobry lider nigdy nie musi źle mówić o swoich ludziach, ponieważ jego zadaniem jest właśnie zarządzanie zarówno zdolnymi, jak i tymi, którzy nie są w stanie w pełni sprostać jego oczekiwaniom. Narzekanie wskazuje na brak umiejętności zarządzania; bez względu na to, czy lider skarży się innym, czy krytykuje daną osobę bezpośrednio, przekaz jest zawsze taki sam.

5. Co się dzieje, gdy lider publicznie komentuje prywatną rozmowę?

Traci wiarygodność, budzi nieufność. Ludzie już mu nie zaufają i nie będą chcieli mu niczego powiedzieć.

6. Kto i kiedy powinien ustalić zasady współżycia w grupie?

Powinien to zrobić lider na samym początku. To lider powinien jasno określić, co nie będzie tolerowane, przedstawić kodeks współżycia i relacji. Na przykład: nie należy znęcać się nad innymi, trzeba okazywać sobie szacunek itp.

7. Czy osoba osiągająca sukces i mówiąca: „Nie jestem nikim wyjątkowym, jestem tylko jednym z wielu”, robi to z fałszywej pokory?

W tym przypadku mamy do czynienia z bardziej wyrafinowaną formą narcyzmu. Gdy ktoś chwali ich sukces, osoby takie mówią: „To nie było nic szczególnego!”. Lecz jeśli się z nim zgodzisz, natychmiast się obraża!

8. Dlaczego dla niektórych sukces jest obojętny, nawet gdy go osiągają?

Niektórym liderom nie zależy na osiągnięciach, ponieważ sukcesu nie ma na ich liście priorytetów.

9. Co się dzieje z liderem, który boi się braku?

Zarządzanie oraz funkcjonowanie w życiu takiej osoby charakteryzuje „mentalność biedaka”. Umysł takiego przywódcy zdominowany jest przez myślenie o brakach, obawach i traceniu wartości, co sprawia, że bieżąca sytuacja nieustannie generuje u niego niepokój.

10. Jak działa bojaźliwy lider?

a. Nie widzi przyszłości, widzi tylko tu i teraz, zamartwia się codziennością i ta troska nie pozwala mu patrzeć w przyszłość.

b. Szuka natychmiastowej gratyfikacji, jego sposób postrzegania świata jest powierzchowny, jest skupiony na krótkoterminowych celach.

c. Tworzy pewien styl życia (którego nie jest gotów zmienić). Na przykład żyje z nieformalnych prac, łamie ustalone harmonogramy itp.

d. Ma obniżone poczucie własnej wartości, nie ma osiągnięć, ponieważ jest przekonany, że nic nie potrafi.

Osoby takie mogą wygrać na loterii dużą kwotę, a mimo to nadal mają mentalność „braku”, więc marnotrawią to, co zdobyły. Na przykład kupują nową kuchnię, ale szybko ją sprzedają, bo nie potrafią się dostosować do nowego otoczenia. Nie są nawet w stanie poważnie wziąć pod uwagę takiej możliwości!

Strach przed brakiem występuje, gdy u lidera pojawia się:

– Brak pewności siebie. Posiadanie daje mu poczucie bezpieczeństwa.

– Doświadczenie. Jeśli nauczył się, że brak powoduje cierpienie, wtedy się go obawia. Strach, że to, co ma, może się skończyć, wywołuje w nim niepokój. Lider zawsze musi przekazywać wiarę i wierzyć nie tylko w brak pogorszenia, ale i w ciągły wzrost.

2.

LIDER DZIERŻY WŁADZĘ I WYDAJE ROZKAZY

1. Władza i decyzje

Wszyscy ludzie mają władzę, więc na początek zdefiniujmy, co to znaczy: „Władza to nie tylko wydawanie poleceń, władza to także podejmowanie decyzji”. Na przykład: jeśli powiem starszemu synowi, żeby nakrył do stołu i pomógł w obowiązkach domowych, a także by przekazał siostrze, że też musi to zrobić, to syn, który przekazuje siostrze moje polecenie, nie jest tym, kto ma władzę: ma ją ojciec, który wyznaczył zadania każdemu dziecku.

Za każdym razem, gdy lider podejmuje decyzję, wyznacza drogę, kierunek działania. Kiedy lider ma jasną wizję, czyli wie, dokąd zmierza, może sprawować władzę.

a. Władza nie polega na wydawaniu poleceń, władza polega na podejmowaniu decyzji. Gdy ojciec mówi do dziecka: „Najpierw musisz się pouczyć i skończyć odrabiać lekcje, a potem możesz iść się bawić”, wyznacza kierunek i przekazuje pewną wartość: „Nauka jest ważniejsza niż zabawa”. Kiedy dzieci dorastają w domu, gdzie rodzice są autorytetem, gdzie to oni podejmują decyzje, rosną z poczuciem pewności siebie. Gdy przejmujemy kontrolę, wszystko wokół nas ma porządek i sens, wszystko przychodzi o wiele łatwiej.

b. Władza nie jest tym samym co maltretowanie. Maltretowanie nie pozwala ci się rozwijać, nie pozwala ci się wzbić i wykorzystać całego swojego potencjału. Służy temu, aby cię skrzywdzić i utrudnić postępy, wzrastanie. Natomiast mądra władza pozwala ci uwolnić potencjał, abyś mógł wznieść się wysoko, a następnie przejąć odpowiedzialność za swoje życie.

Przyjrzyjmy się temu przykładowi: gdy dziecko chodzące do pierwszej klasy wraca ze szkoły, na pewno mama sprawdzi mu plecak i usiądzie z nim, żeby zrobić zadanie domowe. Kiedy dziecko pójdzie do drugiej klasy, mama zapyta: „Masz pracę domową?”, wyjmie z plecaka zeszyt, zobaczy, co trzeba wykonać, i powie: „Dobra, teraz zrób zadanie! Jeśli potrzebujesz pomocy, daj mi znać”. W trzeciej klasie spyta: „Masz coś zadane? Do roboty!”. W czwartej klasie przypomni: „Nie zapomnij odrobić pracy domowej”. W piątej klasie zapyta tylko: „Masz coś zadane?”, a w szóstej klasie ograniczy się do obserwowania, czy dziecko odrabia lekcje. Co robiła mama w tym przykładzie? Co roku podejmowała coraz mniej decyzji, ponieważ jej dziecko stawało się coraz bardziej odpowiedzialne.

Za każdym razem, gdy wykorzystujemy władzę, musimy mieć jasność co do tego, dokąd zmierzamy i dokąd prowadzimy naszą rodzinę, drużynę czy firmę. Dlatego nie powinniśmy bać się używać swojej władzy, co nie oznacza złego traktowania innych.

2. Zarządzanie poprzez strach lub poprzez autorytet

Autorytet, który nie jest jasny, nie zostaje zauważony przez innych. Za każdym razem, gdy nie podejmujemy decyzji, nie korzystamy z naszego autorytetu, wszystko wokół nas zamienia się w chaos, nieład. Biblia mówi, że jeśli dźwięki trąb są niepewne, nikt nie pójdzie na wojnę. Brak jasności u lidera powoduje podejmowanie złych decyzji. Jeśli twój cel jest jasny i zrozumiały, w końcu wszystko, co robisz, pójdzie ci dobrze.

• Kiedy dobrze wiesz, do czego zmierzasz, co chcesz osiągnąć, będziesz wiedzieć, dokąd prowadzisz swoje życie, i będziesz w stanie mieć wpływ na życie innych ludzi.

• Kiedy masz jasno sprecyzowany cel, będziesz podejmować odpowiednie decyzje, które pomogą twojemu zespołowi uwolnić potencjał, i sprawisz, że ci, którzy jeszcze nie wiedzą, dokąd zmierzają, także zbudują sobie jasną wizję.

Jasność wizji skłoni cię do zastanowienia się:

– Jaką rodzinę chcę zbudować?

– Jakim człowiekiem chcę być?

– Jakim ojcem chcę być?

– Dokąd prowadzę mój zespół?

Gdy znasz już odpowiedzi na te pytania, jesteś gotowy, aby cały twój zespół, rodzina, partner czy dzieci wiedzieli, dokąd zmierzacie. I do tej wizji dodajmy pasję, a nie strach.

Lider nie powinien wydawać poleceń, potępiając lub zastraszając, ponieważ ten, kto je wykonuje, będzie to robił z żalem i frustracją. Lider wydający polecenia w ten sposób będzie skazany na wieczne niezadowolenie i narzekania ze strony otoczenia. Kiedy przekazywana wizja jest jasna, kiedy jesteśmy w stanie pokazać marzenie, to, dokąd zmierzamy, inni będą za nami podążać i sami do nas dołączą. Zmotywowani ludzie chcą więcej, robią więcej, oczekują więcej, wierzą więcej, dają z siebie więcej.

Pod wpływem strachu mówimy: „To kara”; pod wpływem motywacji stwierdzamy: „To marzenie!”.

Według Johna Maxwella, amerykańskiego pisarza i mówcy, lider działa na czterech poziomach władzy:

• Poziom 1: „To ja decyduję o niektórych rzeczach i już”.

• Poziom 2: „Podziel się swoją opinią, ale to ja tu decyduję”.

• Poziom 3: „Zdecydujmy razem”.

• Poziom 4: „Zdecydujcie sami”.

Dobry lider potrafi poruszać się na wszystkich czterech poziomach. Wie, które rzeczy należą do poziomu 1, 2, 3 lub 4. Na przykład: podjęcie decyzji odnośnie do wyboru pizzy czy sushi to poziomy 3 i 4, ale już decyzja, gdzie je kupujemy, może być poziomem 2, a kto zbiera pieniądze – poziomem 1. Lider musi wiedzieć, co jest niezbędne i co można pominąć. Ma moc dbania o innych. Jeśli ludzie widzą, że nie troszczymy się o nich (nie uczymy, nie motywujemy i nie szanujemy), zaczynają odrzucać nasz autorytet lub odchodzą z grupy.

3. Cechy jasnej wizji

a. Lider, który ma jasną wizję, umie chwalić i otwiera przed tobą drzwi. Nikt nie lubi być krytykowany, natomiast wszyscy lubimy, gdy nas chwalą. To, co chwalisz, co celebrujesz, rozrasta się i mnoży.

b. Lider, który ma jasną wizję, jest pełen entuzjazmu. Kiedyś prowadziłem to samo szkolenie dla dwóch różnych grup ludzi. Jedna grupa słuchała z założonymi rękami, podczas gdy druga grupa żywo okazywała zainteresowanie. Obie otrzymały tę samą pulę informacji, lecz to ta druga nauczyła się znacznie więcej. To dlatego, że była bardziej zrelaksowana i pozytywnie nastawiona, uczestnicy zajęć nie krępowali własnej swobody, siedząc z założonymi rękami i nogą na nogę. Nasze nastawienie ciągnie nas w górę lub w dół.

c. Lider, który ma jasną wizję, jest pomocny. Nie oczekuje, że dostanie to, czego potrzebuje, że jego marzenie spadnie z nieba, ale działa i daje, oddaje samego siebie. Liderzy o jasnej wizji nie proszą: oni dają. Nie czekają na drugiego człowieka, żeby zobaczyć, co mogą od niego uzyskać; wręcz przeciwnie, sami generują swoje zasoby.

d. Lider, który ma jasną wizję, potrafi dostrzegać pozytywne cechy drugiego człowieka. Ten, kto mądrze zbliża się do innych, zyskuje na wszystkim, co zrobi. Jeśli potrafisz stworzyć pozytywną atmosferę, wszystko, co do ciebie przychodzi, będzie dla ciebie korzystne, nawet ból stanie się dla ciebie darem.

4. Cztery etapy edukacyjne

W czasach, w których żyjemy – a także w tych, które nadejdą – zachodzą ogromne zmiany w edukacji. W przeciwieństwie do czasów naszych rodziców czy dziadków, którzy zaczynali pracować na przykład w fabryce i pracowali tam przez czterdzieści lub pięćdziesiąt lat, aż do emerytury, obecnie żadna praca nie jest na całe życie. Aktualnie szacuje się, że ludzie zmieniają pracę co dwa–cztery lata. Ten, kto się nie uczy ani nie doskonali swoich umiejętności, pozostaje poza systemem. Niektóre systemy aktualizują się co pół roku, więc jeśli ktoś nie nadąża za tym tempem, zostaje wykluczony.

Zacząłem badać to zagadnienie i odkryłem, że eksperci zajmujący się tematem twierdzą, że ludzkość przeszła przez cztery etapy edukacyjne. Przeanalizujmy każdy z nich:

a. Łowiectwo i zbieractwo

Wykorzystany element: siła. Ludzie żyjący w tej epoce musieli być silni, aby stawić czoło stadom mamutów. Zabijali je, jedli ich mięso, a potem przenosili się w inne miejsce, żeby znów polować, i tak dalej. W tamtych czasach przekazy edukacyjne były ustne, dzieci uczyły się od rodziców.

b. Rolnictwo

Wykorzystany element: nasiona. Ktoś odkrył, że wysiewając nasiona, można wyhodować rośliny. Stąd wywodzi się rolnictwo, które wraz z hodowlą doprowadziło do przejścia na osiadły tryb życia i powstania pierwszych miast.

c. Przemysł

Wykorzystany element: industrializacja. Społeczeństwa zaczęły się uprzemysławiać. W XIX wieku, wraz z rewolucją przemysłową, rozpoczął się rozwój wielkich fabryk. Anglia odkryła, że może wyprodukować dziesięć tysięcy koszul zamiast jednej, a reszta świata dostosowała się do tego systemu produkcji. Powstały przedsiębiorstwa i produkcja seryjna. Przeszliśmy od myślenia dla przetrwania do posłuszeństwa. Przestaliśmy używać prawej półkuli mózgu i zaczęliśmy korzystać z lewej. Powstała figura „zarządzającego przedsiębiorstwem”, a ludzie stali się zasobem ludzkim tych firm. W tych czasach narodziła się postać wykształconego chłopa, który nie miał szans na stanie się przedsiębiorcą. Nauczyciele i wychowawcy byli biedni. Nie liczyła się kreatywność, a raczej siła robocza, linie montażowe. Pracowano dla banków, państwa, dla zwiększenia zysków osób trzecich i dalszego bogacenia się osób już bogatych. Celem było zarabianie pieniędzy. System edukacyjny i uniwersytecki tej epoki był zaprojektowany tak, aby ludzie spędzali życie na tym samym stanowisku pracy aż do śmierci. Robotnik na przykład nauczył się wkręcać i wykręcać określoną śrubę w maszynie i przez pięćdziesiąt lat powtarzał tę czynność po piętnaście godzin dziennie. Tylko w ten sposób mógł zaoszczędzić trochę pieniędzy, podczas gdy konta banków i przedsiębiorców zapełniały się coraz bardziej. Wraz z pojawieniem się tego rodzaju pracy powstało „biuro zarządzania zasobami ludzkimi”. Ludzie stali się zasobem, którego przedsiębiorcy potrzebowali, aby napełnić swoje kieszenie. System edukacyjny w tym przypadku miał na celu wychowanie niewolników: „Nie myśleć, tylko produkować”.

d. Wiedza

Wykorzystany element: technologia. Obecnie żyjemy w erze wiedzy. Jeśli ktoś się nie uczy, oznacza to, że po prostu nie chce się uczyć. Wszyscy mamy dostęp do technologii. W tej epoce wygrywa ten, kto ma coś do zaoferowania. Przeszliśmy od „dają mi” do „mam co dać”, wykrywamy problem i go rozwiązujemy. Nie ma sztywnych godzin pracy, lecz pracuje się w oparciu o cele. W tym okresie człowiek zadaje sobie pytania: „Kim jestem, po co tu jestem?”. Ten okres opiera się na samoświadomości. Każdy musi samodzielnie skonstruować własne CV i wychodzić z nim na rynek, każdy z nas jest własną marką. W tej epoce żyją też młodzi ludzie, którzy znaleźli się na drugim krańcu: koniec z garniturami, koniec z biurami, koniec z egzaminami. Ale co w takim razie będą robić? Będą pracować w zawodach, które sami wymyślą. A do tego potrzebujemy młodych i zmotywowanych, kreatywnych osób, które potrafią szukać przydatnych danych. Celem jest tutaj tworzenie bogactwa dla właścicieli.

WNIOSKI

• Praca, którą wykonujemy, nie jest nam dana na całe życie.

• Myślimy o tym, co możemy zaoferować, a nie o tym, co proponują ogłoszenia i firmy.

• Kształcenie ustawiczne: musimy kontynuować naukę przez całe życie.

• Zamieniamy „dobrze mieć” na „dobrze być”. To, co teraz się liczy, to nie „mieć”, ale nasze wnętrze.

• Będziemy pracować w nowych zawodach. Istnieją tysiące nowych zajęć, które wymagają szczególnej odpowiedzialności.

• Wydawanie poleceń: najlepszym sposobem jest przekazywanie jasnych wskazówek odnośnie do tego, co trzeba zrobić.

Decydujemy (wykorzystujemy władzę) w zgodzie z wizją, czyli w zgodzie z tym, dokąd chcemy prowadzić nasz zespół (z punktu A do B) i jak to przeżywamy każdego dnia, szkoląc się, ucząc się od wszystkich, o wszystkim, przez cały czas.

3.

LIDER JEST OPANOWANY I PEWNY SIEBIE

1. Jak zostać liderem alfa

Zbierając punkty. Jeśli traktuję cię dobrze, zdobywam punkty; jeśli traktuję cię źle – tracę je. Problem pojawia się, gdy zdobywam punkty, ale natychmiast je tracę. Jeśli chcesz być przywódcą alfa, musisz zawsze zdobywać punkty.

Najważniejsze dla lidera jest to, by był postrzegany jako osoba opanowana i solidna.

W tym celu muszę najpierw zbudować to, kim jestem, czyli moje ja prywatne. Lider musi mieć poczucie wewnętrznej stabilności i czerpać radość z przywództwa. W jaki sposób okazuje się brak opanowania? Przyjrzyjmy się kilku rzeczom, których lider nigdy nie powinien robić.

a. Denerwować się na innych. Jeśli denerwuję się na kogoś, tracę. Mogę się zdenerwować, ale nie mogę tego okazywać; przywódca musi potrafić zarządzać swoimi emocjami. Jeśli nie potrafisz kontrolować własnych emocji, jak będziesz zarządzać grupą?

b. Mówić źle o innych. Osoby, które krytykują, nigdy nie staną się liderami. Jeśli mówisz o kimś źle, pokazujesz, że nie potrafisz kontrolować swojego języka. W obecności lidera zespół musi czuć spokój, wiedzieć, że jeśli coś nie idzie dobrze, lider stworzy lub wymyśli sposób, aby zespół pokonał tę trudność. Lider przekazuje spokój całemu zespołowi. Dobry lider nie mówi źle nie tylko o innych, ale także nie mówi źle o sobie.

c. Stawiać się w roli ofiary. Umiejętność zrozumienia, co zrobiłeś źle lub dlaczego zespół cię nie akceptuje, pozwoli ci się rozwinąć i nie cierpieć.

d. Rozsiewać plotek i intryg. Sianie fermentu, insynuacje czy aluzje obniżają twój status, pokazują, że nie potrafisz poradzić sobie z niezadowoleniem i nie wiesz, jak rozmawiać o problemach. Z takim podejściem możesz być szefem, ale nigdy nie staniesz się liderem.

e. Okazywać zawiści. Swoimi problemami powinniśmy dzielić się tylko z ludźmi, którzy mogą nam pomóc, a nie z każdym; nie ma sensu opowiadać o nich tym, którzy nie mogą nic z nimi zrobić. Dlatego dziel się nimi wyłącznie z tymi, którzy mogą ci pomóc; w kontaktach z innymi niczego nie zdradzaj.

f. Nie radzić sobie z konfliktami. Lider, który traci kontrolę, niezależnie od miejsca i czasu, pokazuje, że nie potrafi rozwiązać kryzysu. To właśnie w sytuacjach kryzysowych widać, czy lider potrafi zachować opanowanie. Dobry przywódca powinien umieć zarządzać zarówno atmosferą pozytywną, jak i negatywną. Lider kieruje sytuacją, ale nie poddaje się jej. Na przykład jeśli podczas podejmowania decyzji dotyczącej wyjścia na pizzę lub sushi doszło do kłótni w zespole, a lider nie wiedział, kiedy ją przerwać (jak prowadzić zespół), zespół go odrzuci.

Jeśli dobremu tenisiście rzucisz złą lub trudną do odbicia piłkę, nie będzie krzyczał ani walczył, ale poszuka sposobu, by ją odbić w sposób błyskotliwy i kreatywny; ta postawa świadczy o jego opanowaniu. Podobne opanowanie okazuje lider, kiedy ktoś go źle traktuje lub próbuje obrazić, a on nie daje się sprowokować. To w sytuacjach kryzysowych, jak to mówią w futbolowym slangu, „na boisku”, najlepiej widać opanowanie gracza.

2. Lider zarządza swoimi emocjami oraz emocjami innych

Lider, który jest stabilny emocjonalnie, potrafi zarządzać emocjami grupy. To on tworzy atmosferę i zarządza emocjonalnością. Jeśli przychodzi wściekły lub w złym nastroju, przekaże swoje emocje zespołowi. Dobry przywódca zdaje sobie sprawę, że jego postawa emocjonalna musi być duchowa i dojrzała; dlatego musi być zrelaksowany.

Kiedy ktoś „nawołuje”, by dołączać do jego grupy, oznacza to, że ludzie akceptują nowego lidera B (do którego idą) i nie akceptują lidera A (z zespołu, z którego odchodzą). Obie interpretacje są istotne. Dlaczego? Jeśli lider rozumie tylko, że wszyscy odeszli „dlatego, że inny lider ich wezwał”, staje się ofiarą i traci zdolność do rozwoju. Lider nie powinien więc skupiać się tylko na tych, którzy „go chcą”, ale także na tych, którzy „go nie chcą”. Aby to osiągnąć, musi tworzyć okazje do dialogu, uzyskiwać informacje zwrotne, nie tylko pytając, jak go widzą, ale także poświęcając więcej czasu na rozmowę, aby mogli wyrazić swoje myśli. Oczywiście nie weźmie pod uwagę wszystkiego, co mu opowiedzą, ale wysłucha ich i zapamięta te rzeczy, które mogą mu się przydać.

Opanowany lider wypełnia swoje codzienne zadania z uśmiechem, spokojem, wewnętrzną harmonią. Ten uśmiech i zrelaksowane ciało pokazują, że bazuje na swoim doświadczeniu. Kiedy lider biega tam i z powrotem ze zmartwioną miną, przekazuje zespołowi, że brak mu doświadczenia i opanowania, co wywołuje w zespole poczucie niepewności.

PYTANIA I ODPOWIEDZI

1. Dlaczego zawsze czuję się niezadowolony jako lider?

Niektóre przyczyny niezadowolenia z osiągnięć to:

• Perfekcjonizm.

• Nieumiejętność czerpania satysfakcji z tego, co zostało osiągnięte.

• Dążenie do ideału, który demotywuje.

• Brak pewności siebie.

• Trudności w ustalaniu priorytetów.

• Trudności w ustanawianiu granic.

• Bycie zbyt zależnym od tego, co myślą inni.

2. Co mogę zrobić z osobą, która „wszystko już wie”?

Przede wszystkim możemy dać jej więcej zadań. Prawdopodobnie mamy do czynienia z osobą niepewną siebie, która nie toleruje, że ktoś inny coś wie.

3. Jaką rolę w przywództwie odgrywa samokontrola?

Kluczową! Lider, który nie potrafi kontrolować swoich reakcji lub emocji, nie może być autorytetem dla innych. Będzie działał z lękiem, co oznacza, że jego przywództwo będzie krótkotrwałe. Przywódca musi zarządzać swoimi emocjami i wiedzieć, kiedy powiedzieć „tak”, a kiedy „nie”. Autorytetu nigdy nie uzyskuje się przemocą. To właśnie zachowania agresywne pokazują brak siły. Lider musi zaplanować swoje zachowanie, nie może działać intuicyjnie, musi przemyśleć, co należy powiedzieć, pokazać itp. Dobry przywódca nie improwizuje, nie zostawia niczego przypadkowi. Oznacza to, jak wcześniej wspomniano, myślenie i budowanie swojej sceny, środowiska, w którym będzie działać. Na przykład jeśli przywódca zawsze żąda, żąda i jeszcze raz żąda, traci siłę; podobnie jeśli mówi: „Ja tu rządzę!”. Jeśli ciągle krzyczy na swoich ludzi, nie jest liderem, jest megafonem.

4. Wybucham z byle powodu. Co powinienem zrobić?

Osoba, która nie potrafi radzić sobie ze swoimi emocjami, nie może być liderem. Przywódca nie może kłócić się z każdym i o wszystko. W takim przypadku konieczne jest odłożenie przywództwa na bok i skupienie się przede wszystkim na swoim wnętrzu, praca z własnymi emocjami.

5. Bardzo boję się przemawiać publicznie, obawiam się pomyłki. Dlaczego?

Twoim celem nie powinno być imponowanie, ale przedstawianie i przekazywanie. Nie musisz nikomu imponować. Musisz mieć jasno określony cel i chcieć, aby twój zespół go znał. Jeśli masz jasno wyznaczony cel, reszta na pewno się ułoży. Natomiast jeśli chcesz jedynie zaimponować lub zrobić wrażenie, wtedy stracisz z oczu własny cel.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki