Miasto między Zabrzem a Rybnikiem. Niedaleko stąd do Toszka, niemieckiego Tost, z wielkim domem wariatów. W latach wojny był tam obóz jeniecki dla Anglików. Uwieczniają go co najmniej trzy książki. Jedną z nich napisał sir P.G. Wodehouse. Potem funkcjonowało tam więzienie NKWD. Trzy tysiące ofiar. Tego się z Kundli nie dowiemy. Minęło ćwierć wieku. Miasto jest wysypiskiem rozbitków. Niepełne rodziny, podwójne tożsamości, poharatane dusze. Śląscy autochtoni, przesiedleńcy z Kresów, Żydzi, Romowie, Niemcy. A nad tym wszystkim – instancja narracyjna, która widzi wszystko osobno. Bo scalić się tego nie da.

To miejsce, gdzie pękła więź języka i świata, gdzie króluje niekonkluzywność, a w codzien- ności otwiera się egzystencjalna otchłań.

Proza Groniec balansuje na skraju tej przepaści – zwykłej i niezwykłej zarazem – ze sprawnością literackiego ucha i języka, jakiej zazdrości się nie tylko debiutantom.

Eliza Kącka

.

Spis treści

Aszer

Zakonnice od świętej Jadwigi jeździły na rowerach. Pedałując mozolnie pod górę, połyskiwały w słońcu klamrami sandałów wynurzającymi się jak niemrawe robaczki świętojańskie spod ich ciężkich habitów. To jedna, to druga błyskała sandałowymi sprzączkami, jak błyskał od czasu do czasu oślepiającym światłem blaszany kogut obracający się z wiatrem na dachu ich Milczącego Domu. Jak błyskał złotym zębem saksofonista z Muppetów na napisach końcowych The Muppet Show. Jak błyskał Michaił, brat babki Aszer, który mieszkał w ZSRR i wstawił sobie już trzeci taki, żeby podkreślić, jak dobrze mu się żyje. Za to kiedy jechały z górki, ich przygarbione sylwetki prostowały się, połyskliwe zapięcia sandałów znikały pod przepastną czernią, a niebieskie welony łopotały na wietrze, jak przy pomyślnych wiatrach łopoczą flagi powciągane na chude maszty. Jak za czterdzieści lat Liza, wytatuowana prawnuczka Michaiła, zdąży łopotnąć przez okno skrawkiem niebieskiego z żółtym, zamiast zapierdalać do schronu za wszystkimi, zanim Ruscy zbombią jej mieszkanie w północnym Charkowie razem z nią, jej psem, flagą i kumplem, który na gorąco relacjonował wojnę na Twitterze.

Aszer mówiła, że fajnie byłoby popatrzeć, jak któraś z zakonnic zjeżdża, ale tak naprawdę, na cito, na jej białym składaku marki Romet. Mogłaby przed samą Toszecką oderwać się od asfaltu i wzbić w powietrze nad Świeckim Ruchem Misyjnym „Epifania”, przelecieć nad podstawówką, kinem Grażyna i rzeczką Kłodnicą, zrobić kółko nad więzieniem, samochodówką i szkołą muzyczną, żeby gładkim ślizgiem wylądować na rynku, gdzie już czekałby na nią wiwatujący tłum. W metalowym koszyku przy kierownicy – Aszer upierała się, że powinno być uroczyście – wiozłaby monstrancję. Mnie by rozśmieszyło, gdyby w koszyku siedział E.T., ale nie mogę tego na razie powiedzieć Aszer, bo E.T. ma wejść na ekrany dopiero za rok i pan John Alvin jeszcze nawet nie wymyślił plakatu.

Aszer zapytała, czy to prawda, że towarzyszę nie tylko jej. – Tak – mówię. I czy Goryl też był moim towarzyszem? – Tak – mówię. Czy stało się tak, jak się stało, dlatego że Goryl mnie porzucił? – To bez znaczenia – mówię – i tak by się dokonało.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

© by Katarzyna Groniec
© for this edition by Wydawnictwo Nisza

ISBN 978-83-66599-60-4

Wydanie I
Warszawa 2023

Redakcja: KRYSTYNA BRATKOWSKA

Korekta: DOROTA DUL

Projekt graficzny: RYSZARD KAJZER

Skład: Zerkaj Studio

Wydawnictwo Nisza
tel. +48 22 617 89 61
nisza@intertop.pl

www.nisza-wydawnictwo.pl

www.facebook.com/Nisza.Wydawnictwo

www.polub Niszę

Konwersja: eLitera s.c.