Chrześcijaństwo w ujęciu biblijnym nie jest koncepcją doktrynalną ani zorganizowanym systemem religijnych obrzędów, nakazów czy zakazów. Jego sensem oraz najgłębszą istotą jest osobisty związek człowieka z Chrystusem, PANEM Niebios i Ziemi. Również w ujęciu religioznawczym biblijne chrześcijaństwo nie jest religią, ponieważ – według definicji z tej dziedziny nauki – religią jest zespół przekonań i obrzędów, które człowiek powinien praktykować w celu zyskania przychylności swojego bóstwa, wyrażającej się w postaci błogosławieństwa wiecznego życia lub innych oczekiwanych i pożądanych korzyści. Nie tym zajmuje się biblijne chrześcijaństwo. Ono koncentruje się na przekazie tego, co Jedyny Bóg, Prawdziwy PAN i Wiekuisty Władca Niebios suwerennie i samodzielnie dokonał w Jezusie Chrystusie, aby umożliwić człowiekowi wieczną społeczność z sobą samym. Mówi więc ono o działaniu Świętego Boga w stosunku do upadłego człowieka, który w żaden sposób nie jest w stanie pokonać przepaści grzechu oddzielającego go od Najwyższego.

W przeciwieństwie do biblijnego chrześcijaństwa, które zainicjowane przez Chrystusa stało się we wszelkich kategoriach absolutną nowością, wszelkie systemy religijne funkcjonowały i funkcjonują zawsze według jednakowego schematu, tzw. modelu świątynnego (więcej w Komentarzu NPD → Świątynny model religijności a biblijne chrześcijaństwo).

Redakcja NPD ma głęboką nadzieję, że to nowe, dynamiczne wydanie Pisma św. będzie służyło zrozumieniu nowości Bożego dzieła oraz wprowadzeniu każdego czytelnika w osobistą relację z Chrystusem i umocnieniu w Nim.

Zrobiliśmy wszystko, co było w naszej mocy, aby tekst NPD był nie tylko wierny merytorycznie przekazowi myśli zawartych w oryginalnych tekstach Bożego Słowa, spisanych w językach hebrajskim, aramejskim i greckim, ale także łatwo zrozumiały dla współczesnego czytelnika, który nie ma przygotowania egzegetycznego czy teologicznego. Mamy oczywiście pełną świadomość, że bez pomocy Bożego Ducha nasza praca nie przyniesie żadnego duchowego owocu. Dlatego modlimy się, żeby Duch Świętego Boga, to znaczy Duch Chrystusa, osobiście przemawiał do każdego czytelnika NPD i prowadził go do zrozumienia oraz pełnienia woli Niebiańskiego Ojca.

Cała Biblia jest jednym wielkim świadectwem o Jezusie Chrystusie. Stary Testament jest zapisem Bożych zapowiedzi przyjścia Jezusa i przygotowaniem ludzi na to wydarzenie.

Nowy Testament, a w zasadzie Dobra Wiadomość o ratunku w Chrystusie, jest z kolei zapisem ziemskiego życia, misji i nauczania Jezusa, a także tego, jak informacja o dziele, którego On dokonał, została zaniesiona przez Jego wysłanników i uczniów do wszystkich narodów Ziemi. W komentarzach i przypisach redakcyjnych staraliśmy się zwracać na to szczególną uwagę.

Redakcja NPD

Niniejszy przekład nie jest wynikiem pracy jednego czy kilku tłumaczy, lecz został zrealizowany metodą dynamicznych ekwiwalentów znaczeniowych przez Redakcję NPD w oparciu o zebrane materiały, do których należą Biblia Hebraica Stuttgartensia wyd. 4, Stuttgart 1990, a także liczne etymologiczne przekłady interlinearne oraz słowniki i komentarze biblijne.

Redakcja:

Zespół Wydawnictwa NPD

Korekta:

Katarzyna Dziedzicka i Zespół NPD

Projekt okładki:

Radosław Krawczyk

Redakcja językowa wraz z redakcją techniczną:

Małgorzata Biegańska-Bartosiak

Redaktor naczelny:

Piotr Wacławik

Copyright © 2023 by Wydawnictwo NPD, Warszawa.

All rights reserved.

Wydanie drugie poprawione (2024)

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Ta książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy powielana mechanicznie, fotooptycznie, zapisywana elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy. W sprawie zezwoleń należy zwracać się do:

Wydawnictwo NPD

02-798 Warszawa, ul. Polnej Róży 1

e-mail: redakcja@BibliaNPD.pl

Redakcja: tel. 504 793 694

Sprzedaż publikacji Wydawnictwa NPD prowadzi Oficyna Wydawnicza VOCATIO

Dział handlowy: 508 091 946

e-mail: sklep@vocatio.com.pl

www.vocatio.com.pl

W razie cytowania fragmentów zaczerpniętych z tego przekładu

należy w adresie biblijnym wpisać skrót (NPD), np. Ps 23,1 (NPD) lub (Ps 23,1 NPD).

Więcej informacji na stronie:

www.BibliaNPD.pl

ISBN 978-83-63828-71-4

Fragment

WSTĘP

KSIĘGA IZAJASZA

W JAKI SPOSÓB MOŻNA STAĆ SIĘ UCZNIEM JEZUSA CHRYSTUSA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

WSTĘP

Drodzy Czytelnicy,

niniejsza publikacja jest przeznaczona dla osób, które nie są objęte jakąkolwiek opieką eklezjalną. Z tego powodu ma szczególną postać i jest dość nietypowa jak na polskie warunki kulturowe. Została przygotowana z użyciem potrójnego kryterium ekwiwalentów dynamicznych (semantycznego, merytorycznego i kontekstualnego) i dlatego można ją śmiało nazwać przekładem o potrójnej naturze dynamicznej. Co więcej, podczas redakcji tekstu stosowaliśmy znany z tradycji hebrajskiej targumiczny styl translacji, co w polskiej tradycji przekładów biblijnych jest przedsięwzięciem całkowicie nowatorskim. W ten sposób NPD ma charakter tłumaczenia wyjaśniającego teksty, jak to miało miejsce w hebrajskich targumach. Więcej szczegółowych informacji na temat tej metody przekładu, jego formy i stylistyki znajdą Państwo na stronie www.BibliaNPD.pl. W taki sposób został już opracowany i opublikowany cały Nowy Testament (NPD), który w naszym wydaniu otrzymał tytuł Dobra Wiadomość o ratunku w Chrystusie.

Potrzeba realizacji takiego tłumaczenia Bożego Słowa rodziła się podczas rozmów ewangelizacyjnych członków Zespołu Redakcyjnego NPD ze zwykłymi ludźmi, którzy w ich trakcie wielokrotnie zgłaszali potrzebę dysponowania przystępnym tłumaczeniem Biblii, które byłoby zrozumiałe nie tylko dla specjalistów, ale także dla zwykłych zjadaczy chleba. Niestety, dla wielu osób język i styl współczesnych tłumaczeń Biblii są ciągle poważną barierą w dotarciu do istoty przekazu Pisma św. Inną trudnością, z jaką zmagają się odbiorcy tradycyjnych przekładów, jest dość powszechne ich zorientowanie na pielęgnowanie i kultywowanie religijności. A przecież chrześcijaństwo w swej źródłowej, biblijnej formie nie jest religią – nie spełnia bowiem podstawowych kryteriów definicji religioznawczych. Nie powinno więc być obciążane typowym dla systemów religijnych zbiorem obrzędów i ceremonii. Oddawanie czci Jedynemu Bogu powinno – zgodnie ze słowami Jezusa – odbywać się „w duchu i w prawdzie”, gdyż „takich czcicieli chce mieć Ojciec” (por. J 4,23). Życie chrześcijańskie powinno być zatem codziennym, prostym i szczerym, osobistym związkiem ze zmartwychwstałym Chrystusem, a nie systemem pielęgnującym obrzędowy ceremonializm. Innymi słowy, ma być ono życiem, w którym ludzki duch jest poddany Bożemu Duchowi Uświęcenia, a ludzka dusza poddana Prawdzie Bożego Słowa, które objawiło się na świecie w widzialny sposób w osobie Chrystusa (por. J 1,14). Takiego życia chce dla nas Jezus, tego więc powinniśmy się trzymać, by pełnić wolę Boga.

Wydawca

KSIĘGA IZAJASZA

Rozdziały:

[    1 ] [    2 ] [    3 ] [    4 ] [    5 ] [    6 ]

[    7 ] [    8 ] [    9 ] [  10 ] [  11 ] [  12 ]

[  13 ] [  14 ] [  15 ] [  16 ] [  17 ] [  18 ]

[  19 ] [  20 ] [  21 ] [  22 ] [  23 ] [  24 ]

[  25 ] [  26 ] [  27 ] [  28 ] [  29 ] [  30 ]

[  31 ] [  32 ] [  33 ] [  34 ] [  35 ] [  36 ]

[  37 ] [  38 ] [  39 ] [  40 ] [  41 ] [  42 ]

[  43 ] [  44 ] [  45 ] [  46 ] [  47 ] [  48 ]

[  49 ] [  50 ] [  51 ] [  52 ] [  53 ] [  54 ]

[  55 ] [  56 ] [  57 ] [  58 ] [  59 ] [  60 ]

[  61 ] [  62 ] [  63 ] [  64 ] [  65 ] [  66 ]

Autor księgi
Prorok Izajasz (hebr. Jeszajahu lub w skróconej wersji Jeszajah, co znaczy „JHWH zbawia” lub „JHWH jest zbawieniem”) urodził się ok. roku 765 p.n.e. (inni podają rok 767 p.n.e.) w bogatej, arystokratycznej rodzinie zbliżonej do dworu królewskiego. Dzięki temu otrzymał dobre wykształcenie, zarówno literackie, jak i ogólne, które gwarantowało solidną orientację w sprawach społecznych, religijnych i politycznych kraju. Izajasz nie urodził się prorokiem, lecz do tej funkcji został powołany przez Boga, co wydarzyło się w roku śmierci króla Ozjasza (738 r. p.n.e.) – por. Iz 6,1-11. Aby mógł właściwie sprawować funkcję Bożego proroka, jego usta musiały zostać duchowo oczyszczone z grzechu. Tego oczyszczenia dokonał serafin ogniem z Bożego Ołtarza w Niebiosach (por. Iz 6,1-7). Izajasz miał wówczas 27 lat. Swoją służbę pełnił przez blisko 60 lat, aż do roku 680 p.n.e. Z uwagi na nobliwe pochodzenie prorok ten miał wyjątkową swobodę w docieraniu z Bożym przekazem do władców Królestwa Judy.

Izajasz był żonaty z prorokinią, z którą miał dwóch synów. Nadał im symboliczne imiona bazujące na przesłaniach, które głosił. Imię pierwszego brzmiało Szear Jaszub („Reszta się nawróci” – por. Iz 7,3). Nawiązywało ono do zwiastowanej klęski oraz odrodzenia się ludu Judy. Imię drugiego to Maher-Szalal Chasz-Baz („Rychły łup, bliska zdobycz” – por. Iz 8,3). To zapowiadało klęskę wrogów Judy – Królestwa Izraela oraz Damaszku.

Tradycja żydowska oraz literatura apokryficzna podają, że Izajasz zginął śmiercią męczeńską (przerżnięty piłą – por. Hbr 11,37) w 85. roku swojego życia. Miało się to stać podczas panowania jednego z najgorszych i najbardziej krwawych królów Judy, Manassesa (por. 2 Krl 21,1-18).

Czas powstania księgi
Służba prorocka Izajasza miała miejsce w VIII wieku przed Chrystusem w czasie panowania królów: Ozjasza, Jotama, Achaza, Ezechiasza i jego syna Manassesa, który zgładził Izajasza. W dziejach cywilizacji rozwijającej się wokół basenu Morza Śródziemnego był to czas wielkich historycznych wydarzeń – jak założenie Rzymu w roku 753 p.n.e. czy powstawanie greckich miast-państw (tzw. polis) – m.in. Sparty i Agory (później zwanej Atenami).

Miejsce powstania księgi
Jerozolima – miasto w Królestwie Judy, z którym Izajasz był mocno związany i w którym nie tylko mieszkał, lecz także działał.

Adresaci księgi
Zgodnie z Iz 1,1 adresatami księgi są mieszkańcy królestwa południowego, które powstało z rozpadu Królestwa Salomona na część północną (Izrael) i południową (Judę). Pewne fragmenty proroctwa Izajasza wyraźnie odnoszą się do szerszego kontekstu – całej ludzkości, a nie tylko do Hebrajczyków.

Kontekst spisania księgi
Z Iz 1,1 wynika, że Księga Izajasza jest swoistym zbiorem esejów, które prorok spisywał na przestrzeni lat prowadzonej służby. Na tle pozostałych proroków ST Izajasz wyróżnia się jako ten, który przekazał najwięcej najważniejszych proroctw mesjańskich i którego wypowiedzi odnoszące się do Mesjasza (Chrystusa) są najczęściej cytowane w NT. Bibliści podkreślają, że Księga Izajasza jest swoistą ewangelią zawartą w Starym Testamencie i stanowi centralny punkt tej części Biblii. Jezus z Nazaretu szczególnie chętnie odnosił się do tej księgi (por. Mt 11,5; Mt 13,14-15; Mt 15,7-9; Mt 21,13; Mt 24,29; Mk 4,12; Mk 7,6-7; Mk 9,48; Mk 11,17; Mk 12,10; Łk 4,18-19; Łk 7,22; Łk 10,15; Łk 19,46; Łk 21,26; Łk 22,37). Do niej nawiązywali także ewangeliści, Apostołowie oraz inni pisarze nowotestamentowi (por. Mt 1,23; Mt 3,3; Mt 4,14-16; Mt 8,17; Mt 12,18-20; Mt 21,5; Mk 7,37; Łk 3,4-6; J 1,23; J 6,45; J 12,38; Dz 7,49-50; Dz 13,47; Dz 28,25-28; Rz 2,24; Rz 9,27-29; Rz 9,33; Rz 10,11; Rz 10,15-16; Rz 10,20-21; Rz 11,27; Rz 11,34; Rz 14,11; Rz 15,12; 1 Kor 1,19; 1 Kor 2,9; 1 Kor 2,16; 1 Kor 14,21; 1 Kor 14,25; 1 Kor 15,32; 1 Kor 15,54; 2 Kor 6,2; 2 Kor 9,10; Ga 4,27; Hbr 2,13; Jk 5,4; 1 P 1,24-25; 1 P 2,6-9; 1 P 2,22-25; 1 P 3,14-15; 2 P 3,13; Ap 4,8; Ap 7,16-17; Ap 21,4).

Eseje prorockie Izajasza spisane zostały w szczególnej formie literackiej, która była typowa dla całej hebrajskiej literatury profetycznej. Jej styl jest zupełnie odmienny od dzieł literackich świata zachodniego i dlatego czasami trudny do zrozumienia. Większe trudności w odczytywaniu przesłania sprawia zachodnim czytelnikom jedynie literatura apokaliptyczna zrodzona w kręgu kultury żydowskiej (np. Księga Daniela czy Apokalipsa w relacji Jana). Z tego powodu niezwykle istotne jest, by podczas odczytywania pism prorockich takich jak Księga Izajasza stosować nie tylko podstawowe, lecz także rozszerzone zasady hermeneutyki biblijnej, które współczesnemu polskiemu czytelnikowi pomogą spojrzeć na analizowane teksty oczami starożytnych odbiorców. Jedynie wówczas można odkryć sedno przesłania zawartego w księdze. Warto przy tym pamiętać, że jedną z generalnych cech starożytnego języka hebrajskiego było to, iż nie zajmował się on koncepcjami abstrakcyjnymi, lecz służył do komunikowania myśli i przekazów z wykorzystaniem obrazów malowanych słowem.

Wspomniana wyżej cecha języka hebrajskiego znalazła szczególnie wyrazistą postać w tzw. stylu prorockim. Zasadniczo miał on charakter poetycki, który polegał na zapisywaniu prorockich przekazów w postaci metafor (przenośni), sugestywnych obrazów lub symboli. Ich funkcją było emocjonalne podbicie wymowy prorockiego obwieszczenia albo nadanie mu szczególnej ostrości. Nie chodziło w nim o literalizm przedstawianych obrazów, lecz o pobudzenie emocjonalnych skojarzeń, jakie były kojarzone z użytą metaforą, obrazem czy symbolem. Dla przykładu, porównanie głosu Boga do ryku lwa miało oddziaływać na emocje przez wzbudzenie strachu (bojaźni), który zwykle towarzyszy człowiekowi stojącemu oko w oko z ryczącym drapieżnikiem. Literalne wiązanie ryku lwa z głosem Boga byłoby skrajnym nieporozumieniem.

Cel spisania księgi
Wezwanie Żydów do opamiętania się z grzechu w każdej dziedzinie ich życia – osobistej, społeczno-politycznej i religijnej. Istotną częścią tego wezwania było ostrzeżenie ludu Izraela przed karą, jaka na nich nadciąga z powodu odstąpienia od Boga Żywego.

Temat księgi
Niespełna 300 lat po osiągnięciu największej potęgi i świetności, jaką w czasach króla Dawida i początkach panowania Salomona przeżywał Izrael, kraj znalazł się w zupełnej rozsypce. Podział na królestwo północne i południowe oraz najazdy Asyryjczyków i Babilończyków dopełniły dramatu. Żydzi, niezmiennie czując się wybrańcami Bożymi, zachodzili w głowę, dlaczego Najwyższy cofnął swoją opiekę nad narodem, który wyprowadził z egipskiej niewoli. W swoich dociekaniach nie chcieli jednak zobaczyć, że to ich własne wybory doprowadziły do tego, iż Najwyższy odwrócił się od nich. Izraelici swoją niezwykłą skłonnością do podążania za różnego typu bożkami ciągle pobudzali PANA do gniewu. Bóg jest nie tylko Święty, lecz także jest Bogiem Jedynym. Z tego powodu ma prawo oczekiwać, szczególnie od narodu, któremu objawił się w największym stopniu, że wszelka cześć i chwała będą kierowane tylko ku Niemu. Wiekuisty wyraźnie zakomunikował Żydom, iż jest Bogiem Zazdrosnym (hebr. El Kanna) o swoją chwałę – por. Wj 20,4-5. Jednak oni w większości się tym nie przejęli. Historia tego narodu niezmiennie pokazuje ich ciągłe odstępstwa od Jedynego i Świętego Boga do różnego typu bożków, za których postaciami i wizerunkami w rzeczywistości kryją się siły ciemności (demony – por. Ps 106,36-37) zbuntowane przeciwko Bogu (por. Iz 14,3-15). Ten stan rzeczy sprawił, że Żydzi coraz częściej zaczęli doświadczać poważnych konsekwencji swoich wyborów. Nie mieli zresztą dla siebie żadnego wytłumaczenia, gdyż od początku byli dobrze poinformowani o konsekwencjach swej wierności lub niewierności Bogu (por. Pwt 29,8-30,20). Razem z tą wiedzą otrzymali również osobiste doświadczenie Mocy i Obecności PANA oraz wolną wolę i zdolność podejmowania decyzji. Niestety, pokolenie po pokoleniu oddalali się od PANA coraz bardziej.

Mimo tego Bóg, który jest bogaty w miłosierdzie (por. Ef 2,4), wielokrotnie dawał Izraelitom kolejne szanse na opamiętanie się i zwrot ku życiu zgodnemu z Jego wolą i charakterem. W tym celu posyłał do nich proroków z napominaniem i wyjaśnianiem, w jaki sposób powinni postępować według Jego Słowa. Jednak Izraelici ciągle lekceważyli Jego upomnienia*. Ten sam wzorzec widać w historii Izajasza, jednego z najwybitniejszych mężów Bożych z grupy posłanych do Izraela. To on, spośród wszystkich proroków ST, w najpełniejszy sposób przedstawił zarys dzieła zbawienia zaplanowanego przez Boga do realizacji w Chrystusie (Mesjaszu). Życie i służba Izajasza zostały opisane w 2 Krl 19 – 20; 1 Krn 26 – 32 oraz w samej Księdze Izajasza.

Bóg, używając Izajasza, wyjaśnił Żydom przyczyny karcenia, jakiego doświadcza ich naród, jednak – swoim zwyczajem – wskazał im również drogę powrotu, drogę, którą sam przygotował w Chrystusie. Z tego powodu, pomijając wstawkę historyczną, Księga Izajasza składa się z trzech zasadniczych części: Księgi gróźb i potępienia, Księgi wyzwolenia i odnowy oraz Księgi triumfu i pocieszenia. Razem stanowią one Dobrą Wiadomość o ratunku w Chrystusie (Mesjaszu), która została w samym środku Biblii. Wyjaśnia on skutki i konsekwencje grzechu, wskazuje na ratunek, który jest tylko w Bożym Mesjaszu, oraz przedstawia pełną nadziei przyszłość Bożego Królestwa, które obejmie Nowe Boże Stworzenie.

Kluczowy werset
Iz 9,5-6 (NPD): Narodził się nam chłopiec, Syn został nam dany, na Jego barkach została złożona wszelka władza. Nazwano Go imieniem: Cudowny Doradca, Bóg Potężny, Odwieczny Ojciec, Książę Pokoju. On swoją potęgą zaprowadzi pokój, a Jego władza będzie trwała bez końca. W splendorze zasiądzie na tronie Dawida i swoje Królestwo na wieki ugruntuje prawością i sprawiedliwością. PAN Zastępów dokona tego, aby w Nim ujawnić wielkość swej żarliwej, zazdrosnej miłości.

Plan księgi

Część pierwsza
KSIĘGA OSTRZEŻEŃ i POTĘPIENIA
(rozdziały 1–35)

I. OSTRZEŻENIA DLA JUDY I IZRAELA

1. Oskarżenie Judy i Izraela w. 1,1-31

2. Nadchodzące Królestwo PANA w. 2,1-5

3. Ostrzeżenie przed nadchodzącym Sądem w. 2,6-22

4. Zapowiedź sądu nad Judą i Jerozolimą w. 3,1-15

5. Ostrzeżenie dla kobiet z Jerozolimy w. 3,16-4,1

6. Obietnica Mesjasza i oczyszczenia ludu w Jego Duchu w. 4,2-6

7. Pieśń o PANU i Jego Winnicy w. 5,1-7

8. Grzech Judy i sąd Boży w. 5,8-30

II. ZAPOWIEDŹ EMMANUELA

9. Oczyszczenie i powołanie Izajasza w. 6,1-13

10. Wiadomość dla króla Achaza w. 7,1-9

11. Znak Emmanuela w. 7,10-25

12. Zapowiedź nadchodzącej inwazji asyryjskiej w. 8,1-10

13. Wezwanie do zawierzenia PANU w. 8,11-22

14. Nadzieja w Mesjaszu w. 8,23-9,6

15. Gniew PANA wobec Izraela w. 9,7-10,4

16. Sąd nad Asyrią w. 10,5-19

17. Nadzieja dla ludu PANA w. 10,20-34

18. Nowy Pień z kłącza Jessego w. 11,1-16

19. Pieśń wielbiąca Zbawiciela w. 12,1-6

III. OSTRZEŻENIA DLA INNYCH LUDÓW I NARODÓW

20. Wyrok na Babilon w. 13,1-22

21. Zapowiedź powrotu z wygnania w. 14,1-2

22. Drwina z króla babilońskiego w. 14,3-23

23. Zapowiedź wybawienia w. 14,24-27

24. Ostrzeżenie dla Filistei w. 14,28-32

25. Ostrzeżenie dla Moabu w. 15,1-16,14

26. Ostrzeżenie dla Damaszku oraz Izraela w. 17,1-14

27. Ostrzeżenie dla Etiopii w. 18,1-7

28. Ostrzeżenie dla Egiptu w. 19,1-25

29. Kolejne ostrzeżenie dla Egiptu i Etiopii w. 20,1-6

30. Ostrzeżenie dla Babilonu w. 21,1-10

31. Ostrzeżenie dla Edomu w. 21,11-12

32. Ostrzeżenie dla Arabii w. 21,13-16

33. Ostrzeżenie dla Jerozolimy w. 22,1-14

34. Ostrzeżenie dla zarządcy pałacu królewskiego w. 22,15-25

35. Ostrzeżenie dla Tyru w. 23,1-18

36. Zapowiedź spustoszenia Judei w. 24,1-23

37. Pochwała sądu i zbawienia w. 25,1-12

38. Pochwalna pieśń na cześć PANA w. 26,1-19

39. Wezwanie dla wierzących Żydów w. 26,20-21

40. Zapowiedź kary dla Izraela oraz jego odnowy w. 27,1-13

IV. ZAPOWIEDŹ KAR I BŁOGOSŁAWIEŃSTW

41. Kara dla Samarii w. 28,1-13

42. Zapowiedź kary dla religijnych przywódców Judy w. 28,14-29

43. Kara dla Jerozolimy w. 29,1-8

44. Kara dla narodu żydowskiego w. 29,9-16

45. Zapowiedź nadejścia Bożego Królestwa w. 29,17-24

46. Bezużyteczne przymierza Judy z Egiptem w. 30,1-8

47. Ostrzeżenie dla buntowniczej Judy w. 30,9-17

48. Błogosławieństwa dla pokornego ludu PANA w. 30,18-33

49. Kara dla Egiptu w. 31,1-9

50. Zapowiedź ostatecznego wyzwolenia Bożego ludu w. 32,1-33,1

51. Hymn zaufania PANU w. 33,2-9

52. Boża odpowiedź w. 33,10-24

53. Wiadomość dla narodów w. 34,1-17

54. Oczekiwanie nadejścia chwały PANA w. 35,1-10

Część druga
KSIĘGA HISTORYCZNA
(rozdziały 36–39)

V. NAJAZD ASYRYJSKI

55. Inwazja Asyrii na Judę w. 36,1-22

56. Ezechiasz szuka pomocy u PANA w. 37,1-20

57. Zapowiedź ocalenia Judy w. 37,21-38

58. Choroba Ezechiasza i jego powrót do zdrowia w. 38,1-8

59. Pieśń dziękczynna Ezechiasza w. 38,9-20

60. Wysłannicy z Babilonu w. 39,1-8

Część trzecia
KSIĘGA POCIESZENIA I TRIUMFU
(rozdziały 40–66)

VI. POCIECHA DLA IZRAELA

61. Pociecha dla ludu PANA w. 40,1-31

62. Boża pomoc dla Izraela w. 41,1-29

63. Wybrany sługa PANA w. 42,1-9

64. Pochwalna pieśń na cześć PANA w. 42,10-17

65. Niechęć Izraela do posłuszeństwa Bogu w. 42,18-25

66. Wybawca Izraela w. 43,1-13

67. Obietnica zwycięstwa w. 43,14-28

68. Tylko PAN jest Bogiem w. 44,1-8

69. Kult bożków objawem głupoty prowadzącej do bałwochwalstwa w. 44,9-28

70. Cyrus – zwycięski sługa PANA w. 45,1-13

71. PAN Bogiem wszystkich ludzi w. 45,14-25

72. Fałszywi bogowie Babilonu w. 46,1-13

73. Zapowiedź upadku Babilonu w. 47,1-15

74. Krnąbrny lud PANA w. 48,1-11

75. Wyrwanie z mocy Babilonu w. 48,12-22

VII. ZAPOWIEDŹ MESJASZA

76. Poszerzenie misji Izajasza w. 49,1-7

77. Obietnice odnowy dla Izraela w. 49,8-50,3

78. Posłuszny Sługa PANA w. 50,4-11

79. Wezwanie do zaufania PANU w. 51,1-8

80. Wołanie Izajasza do PANA i odpowiedź Stwórcy w. 51,9-23

81. Uwolnienie Jerozolimy w. 52,1-12

82. Cierpiący Sługa PANA w. 52,13-53,12

83. Przyszła chwała Niebiańskiej Jerozolimy w. 54,1-17

84. Zaproszenie do zbawienia przygotowanego przez PANA w. 55,1-13

85. Błogosławieństwa dla wszystkich narodów w. 56,1-57,2

86. Potępienie bałwochwalczego kultu w. 57,3-14

VIII. ZAPOWIEDŹ NOWEGO LUDU BOŻEGO

87. Boże przebaczenie dla ludzi pokornego serca w. 57,15-21

88. Prawdziwy i fałszywy post w. 58,1-14

89. Wezwanie do wyznania grzechu w. 59,1-21

90. Wezwanie mieszkańców Jerozolimy do moralnej odnowy w. 60,1-9

91. Wizja Nowej, Niebiańskiej Jerozolimy w. 60,10-22

92. Dobra Wiadomość dla ludzi zgnębionych w. 61,1-9

93. Radosna pieśń Ludu (Oblubienicy) PANA w. 61,10-11

94. Modlitwa Izajasza za Jerozolimę w. 62,1-12

95. Sąd nad wrogami PANA w. 63,1-6

96. Pieśń – modlitwa Izajasza w. 63,7-64,11

97. Odpowiedź PANA na modlitwę Izajasza w. 65,1-66,24

Część pierwsza

KSIĘGA OSTRZEŻEŃ I POTĘPIENIA

OSTRZEŻENIA DLA JUDY I IZRAELA

1

Oskarżenie Judy i Izraela

1 Oto zbiór* Bożych przekazów* dla Judy i Jerozolimy, które Izajasz, syn Amosa*, otrzymał od Najwyższego podczas panowania królów Judy: Ozjasza, Jotama, Achaza, Ezechiasza. 2 Niebiosa oraz Ziemio, nadstawcie swych uszu* na to, co mówi PAN:

„Dzieci*, które wychowałem i o które się troszczyłem,

wystąpiły przeciwko mnie, idąc za buntem swoich serc!

3 A przecież nawet głupie zwierzęta, jakimi są wół i osioł,

szanują swego pana i cenią starania, które on ma o nie.

Jednak lud Izraela* popadł w obłęd* i tak nie postępuje!

Niezależnie od ilości dobra, jakim ich obdarzam,

odwracają się ode mnie i mnie lekceważą”.

4 O, jakże grzesznym jesteście narodem! Jak wielka wina was obciąża! Jesteście zbójeckim pokoleniem, wyrodnymi dziećmi swych zepsutych przodków! Odstąpiliście od PANA, wzgardziliście Świętym* Izraela, plecami odwróciliście się do Boga Najwyższego! 5 Jak wielka kara jest wam potrzebna za ciągłe trwanie w buncie? Czy nie rozumiecie, że z tego powodu serca w was podupadają, a szalone myśli ciągle na wskroś nurtują wasze głowy? Gdzie was jeszcze uderzyć? Ciała wasze są chore od nieustannego obijania. 6 Od stóp aż po czubek głowy nie ma już na was zdrowego miejsca. Cali jesteście pokryci ranami. Wszędzie sińce i pręgi*, których nikt nie leczy, oliwą nie namaszcza*, aby ulżyć w cierpieniu. 7 Kraj wasz leży w ruinie, miasta zostały pożogą zniszczone. Nachodźcy na waszych oczach plądrują wasze pola. Niszczą wszystko, co tylko w ręce im wpadnie! Kraj wasz zamieniają w bezkresne pustkowie, które wyglądem przypomina Sodomę po zagładzie. 8 Ostała się jedynie Jerozolima*, lecz i ona wygląda jak szałas w winnicy pozbawionej stróża, jak skład na warzywa zniszczony po zbiorach. Jest zdewastowana niczym miasto porzucone po długim oblężeniu. 9 Gdyby PAN Zastępów* nie dał nam szansy odrodzenia*, bylibyśmy jak Sodoma – podobni do Gomory*. 10 Zatem wy, przywódcy Jerozolimy*, wsłuchajcie się w Słowo PANA! Także i ty, ludu Judy*, posłuchaj tego, co mówi wasz Bóg*, 11 gdyż PAN dla was wszystkich ma taki przekaz:

„Cóż mi po wszelkich waszych ofiarach? Czy sądzicie, że ja potrzebuję jakichkolwiek całopaleń, tłuszczu z waszych baranów albo z innych zwierząt?

Nie mogę już patrzeć na krew, którą toczycie z byków, baranów i kozłów ofiarnych*, kiedy 12 przybywacie, by stawić się* przed moim obliczem! Czy myślicie, że żądam, byście wydeptywali dziedzińce świątyni, którą dla mnie wzniesiono*? 13 Nie przynoście mi więcej waszych bezwartościowych ofiar! Kadzidło, które dla mnie spalacie*, jest mi obrzydliwe! Mam już dość waszego sposobu świętowania nowiów* i szabatów, a także dni postnych i waszych religijnych zgromadzeń! Wszystko to jest pełne grzechu, obłudy i nieprawości! 14 Z głębi Ducha nienawidzę waszych świąt i ofiar. Nie mogę już na nie patrzeć. Stały się dla mnie męczącym ciężarem. 15 Dlatego od tej chwili odwrócę się od was i nie będę wysłuchiwał waszych próżnych modlitw, choćbyście je mnożyli i wznosili tłumnie, ręce swe podnosząc. Macie bowiem dłonie niewinną krwią splamione.

16 Obmyjcie się z grzechu! Oczyśćcie swe dusze i serca! Nie każcie mi więcej patrzeć na wasze złe czyny! Porzućcie grzeszne drogi, którymi chodzicie! 17 Usilnie ćwiczcie się w czynieniu dobra! Szukajcie prawości! Pomóżcie uciśnionym! Weźcie w obronę sieroty i porzucone kobiety*! 18 Wtedy dopiero – takie są słowa PANA – przybliżcie się do mnie, a ja was oczyszczę*! I choćby wasze grzechy były szkarłatne niczym purpura, ja z nimi się rozprawię i w śnieżną biel przemienię. Choćbyście nawet byli do cna zbrukani jak skrwawiony szkarłat, ja was – niczym wełnę – całkowicie wybielę*. 19 Jeśli tylko będziecie mi posłuszni, sprawię, że zawsze będziecie mieli jedzenia pod dostatkiem. 20 Jeśli jednak będziecie nadal odwracać się ode mnie i nie będziecie mnie słuchać, zginiecie od mieczy waszych wrogów. Z pewnością tak się stanie, ponieważ to ja, PAN, wam to zapowiadam! 21 O, Jerozolimo, jakże się to stało, że będąc mi wierną, nagle stałaś się rozwiązła niczym prostytutka? U ciebie gościła prawość oraz sprawiedliwość, a teraz jest w tobie pełno zbójców i morderców! 22 Kiedyś byłaś srebrem, lecz teraz jesteś żużlem. Kiedyś byłaś winem najlepszej jakości, teraz jesteś jak rynsztok pełen nieczystości. 23 Twoi przywódcy są buntownikami, wspólnikami złodziei i bandą nierobów. Wszyscy biorą łapówki, w niczym nie zważając na skargi sierot i płacz samotnych kobiet*. 24 Dlatego mówię ci to wprost – takie są słowa Pana*, PANA Zastępów*, Mocnego* Izraela – twoi wrogowie dadzą mi pocieszenie, ich rękami dokonam na was pomsty za wasze nieprawości. 25 Przez nich moc moją przeciw tobie skieruję. Przetopię cię w piecu wielkiego cierpienia. Brud i żużel starannie usunę z twojego wnętrza, by w końcu cię oczyścić jak wyborne srebro. 26 Potem poślę do ciebie sprawiedliwych sędziów i mądrych doradców, jakich dawniej miałaś. Wtedy to, Jerozolimo, ponownie się staniesz domem sprawiedliwości i miastem, które jest mi wierne*”.

27 Słuchajcie tego, co mówi PAN Prawy i Sprawiedliwy. Ocaleni* zostaną tylko ci mieszkańcy Jerozolimy*, którzy się opamiętają i okażą skruchę z powodu swoich grzechów. 28 Natomiast grzeszników i buntowników niechybnie czeka zniszczenie. Zagłady doświadczą wszyscy, którzy odstępują od PANA.

*

29 Ze wstydem pomyślicie o czasach, kiedy w „świętych” gajach dębowych składaliście ofiary przeróżnym bożkom*. Niech rumieniec wstydu obleje was na wspomnienie grzechów, jakich dopuszczaliście się w swych „świętych” lasach i ogrodach. 30 Jeśli się nie opamiętacie, uschniecie jak liście na tamtych dębach i staniecie się jak ogród wody pozbawiony. 31 I choćbyście byli potężni niczym wielcy mocarze, znikniecie w jednej chwili jak słoma ogniem strawiona. A wszystkie wasze czyny i wasze dokonania będą jak iskry jej płonących snopków. Tego ognia nikt nigdy ugasić już nie zdoła*.

Przypisy

Treść przypisu:
Por. 1 Krl 19,10; 1 Krl 19,14; Mt 23,34; Mt 23,37; Łk 6,23; Łk 11,46-48; Łk 13,34; Dz 7,42; Rz 11,3.

Powrót

Treść przypisu:
W dalszej części zdania dowiadujemy się, że Izajasz otrzymywał od Boga przekazy w czasie panowania czterech królów judzkich, a więc siłą rzeczy ta księga nie jest zapisem jednego widzenia prorockiego, ale zbiorem wielu widzeń, które prorok otrzymał w czasie blisko 60-letniej posługi w Judzie.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. hazon – dosł. „widzenie”, „wizja” (otrzymana w duchowym uniesieniu), „proroctwo”. Inni tłumaczą także „wyrocznia”.

Powrót

Treść przypisu:
Mimo zbieżności imion nie chodzi tu o proroka Amosa.

Powrót

Treść przypisu:
To zdanie przypomina nieco proces sądowy, podczas którego prokurator (Izajasz) wzywa ławę przysięgłych (Niebiosa i Ziemię) do wysłuchania wypowiedzi Boga (Powód) formułującej zarzut wobec oskarżonych (Juda i Jerozolima).

Powrót

Treść przypisu:
Dosł. „synowie”.

Powrót

Treść przypisu:
Odniesienie do północnego królestwa, które zostało utworzone z dziesięciu plemion hebrajskich.

Powrót

Treść przypisu:
Dosł. „niczego nie rozumie”.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. Kadosz.

Powrót

Treść przypisu:
Przenośne określenia opisujące klęski, jakie spadały na naród Izraela z powodu jego odstępstwa od Boga.

Powrót

Treść przypisu:
Nawiązanie do namaszczania oliwą odnosi się do znanych już w starożytności leczniczych wartości oliwy z oliwek.

Powrót

Treść przypisu:
W tekście hebr. „Córa Syjonu”.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. JHWH Cewaot.

Powrót

Treść przypisu:
Dosł. „nie dał zdolności przetrwania” lub „nie pozostawił Reszty na przetrwanie”. Przekaz o zachowaniu Reszty ludu na potrzebę odrodzenia pojawia się także w NT (por. Rz 9,27-29; Rz 11,4; Ap 12,17).

Powrót

Treść przypisu:
Miasta te wyginęły całkowicie.

Powrót

Treść przypisu:
Dosł. „wodzowie Sodomy”. Określenie Jerozolimy mianem duchowej Sodomy pojawia się również w NT (por. Ap 11,8).

Powrót

Treść przypisu:
Dosł. „ludu Gomory”.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. Elohim.

Powrót

Treść przypisu:
Żydzi w czasach starożytnych byli narodem niewyleczalnie religijnym. Przez pokolenia byli przekonani, że obowiązujące ich Prawo Mojżeszowe wymaga wielorakich ofiar, które starali się sumiennie składać w świątyni jerozolimskiej. Jednak uwadze większości umykało to, co w tym Prawie było najważniejsze – miłowanie Boga ze wszystkich sił i postawa ofiarnej miłości wobec ludzi, w których otoczeniu się żyje (por. Mt 22,36-40; Mk 12,28-33). Prawo to w żadnym wypadku nie miało być narzędziem zbawienia (por. Ga 3,21), czyli wejścia do wiecznej społeczności z PANEM, lecz z woli Boga miało uświadamiać Żydom ich wielką grzeszność (por. Ga 3,22), a także wskazywać na jedyne rozwiązanie problemu grzechu, które Bóg ustanowił w zapowiadanym przez wieki Mesjaszu (Chrystusie) – por. Łk 4,17-21; J 12,37-41. W tym sensie Prawo było dla Izraela jedynie wychowawcą (gr. paidagogos – pr. Ga 3,25), którego zadaniem było doprowadzenie ich do Chrystusa (por. Ga 3,23-24). Historia pokazuje, że Boże napomnienia nie znalazły odzewu w narodzie żydowskim. Chociaż Izajasz prorokował o tym ok. 800 lat przed Chrystusem, to lud Izraela nie poszedł za tym proroctwem (por. Mt 13,11-15; Mt 15,7-9; Mk 7,6-8; Dz 28,25-27; Rz 10,16-21).

Powrót

Treść przypisu:
Chodzi o odwiedzanie przez Żydów świątyni jerozolimskiej z ofiarami przepisanymi Prawem Mojżeszowym.

Powrót

Treść przypisu:
W czasie prorockiej służby Izajasza Chwała PANA (hebr. Kabod JHWH) nadal zamieszkiwała (hebr. termin Szechina – „zadomowienie” – pochodzi od rdzenia hebr. szachan – „mieszkać”) w świątyni jerozolimskiej. Była to pierwsza świątynia wzniesiona przez Salomona. Dopiero gdy została ona zburzona w roku 587 p.n.e. przez króla babilońskiego Nabuchodonozora II i zaginęła Skrzynia Przymierza, Obecność Boża (utożsamiana z Szechiną) opuściła świątynię. Druga świątynia, zbudowana w latach 520 – 515 p.n.e., była już zwykłym budynkiem, gdyż Szechina tam zstąpiła. Jednak Żydzi nie zrozumieli tego i przez kolejne setki lat nadal składali w świątyni swoje ofiary. Nie ma biblijnego świadectwa wskazującego, by przed wejściem Chrystusa do tej świątyni w Jerozolimie Szechina do niej wróciła. Zburzenie świątyni przez Rzymian w roku 70 n.e. położyło kres religijnym praktykom ofiarniczym, a Izrael wkroczył w zupełnie nową epokę zwaną judaizmem rabinicznym (talmudycznym), który do dziś cechuje się wielkim rozproszeniem teologicznym i masowym odstępstwem Żydów od wiary ojców. Ocenia się, że 95-97% populacji Żydów na świecie to ateiści, a nieliczne praktyki religijne, które jeszcze zachowują, są jedynie wynikiem deklaracji kulturowej i wyrazem przynależności do żydowskiej społeczności. Zarówno Jezus w J 4,21-24, jak i Apostoł Paweł w Dz 17,24-25 wyraźnie wypowiadali się, że Bóg nie odbiera czci w budynkach wzniesionych ręką ludzką. On oczekuje oddawania Mu chwały i czci w duchu poddanym Jego Duchowi. O tym samym mówił Szczepan w Dz 7,48-50 podczas swego wystąpienia przed Sanhedrynem jerozolimskim, odwołując się do proroka Izajasza (por. Iz 66,1-2).

Powrót

Treść przypisu:
Z Ap 5,8 dowiadujemy się, że najwspanialszym kadzidłem, jakie Boży lud może zanieść przed Boży Tron w Niebiosach, są dziękczynne modlitwy.

Powrót

Treść przypisu:
Każdy miesiąc w kalendarzu żydowskim zaczyna się od świętowania nowiu księżyca (hebr. Rosz Chodesz).

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. almanah – kobieta bez męża, choć miała go wcześniej (może to być wdowa lub kobieta oddalona przez mężczyznę). Na Bliskim Wschodzie takie kobiety były w niezwykle trudnej sytuacji. W praktyce spadały na dno społecznej struktury i aby przeżyć, musiały żebrać albo się prostytuować.

Powrót

Treść przypisu:
Inni tłumaczą „i spór ze mną wiedźcie”, jednak użyte tu słowo jakach oznacza nie tylko prowadzenie sporu w celu oczyszczenia się z zarzutów, ale także uznanie kogoś za prawego (oczyszczenie go z zarzutów).

Powrót

Treść przypisu:
Symboliczny obraz, którego ślad odnajdujemy również w Talmudzie Babilońskim. Opisywany tam obraz rytuału prowadzonego w Dzień Oczyszczenia (Jom Kippur) mówił o tym, że wełnianą wstążkę moczono we krwi wylewanej na kozła (Azazela) wyganianego poza obóz i tę zakrwawioną wełnę wieszano przy wejściu do namiotu spotkania (świątyni). Po pewnym czasie od wygnania Azazela wełna ta w cudowny sposób stawała się śnieżnobiała, co było symbolem oczyszczenia narodu. Talmud podaje, że na czterdzieści lat przed zburzeniem świątyni jerozolimskiej (a więc od czasu, w którym został ukrzyżowany Jezus) wełna ta przestała bieleć.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. almanah – kobieta samotna, także wdowa lub oddalona przez męża.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. Adon.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. JHWH Cewaot.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. Abbir Israel (słowo abbir ma kilka znaczeń: „silny”, „mocny”, „byk”, „bawół”; bywa używane na oddanie idei władzy oraz jako przenośne określenie Boga).

Powrót

Treść przypisu:
Wnikliwa analiza losów Jerozolimy ujawnia, że jak dotąd Boża zapowiedź nie zrealizowała się jeszcze. Być może PAN mówił to w odniesieniu do nowej Niebiańskiej Jerozolimy wspomnianej w Ap 21,2 i Ap 21,10.

Powrót

Treść przypisu:
Hebr. padah – „ocalony”, „odkupiony”, „zbawiony”. W NT słowo to odpowiada gr. sotesetai (derywat od gr. soteria – „zbawienie”, „ratunek”, „uwolnienie”, „uzdrowienie”).

Powrót

Treść przypisu:
W tekście hebr. „Syjonu”.

Powrót

Treść przypisu:
Mimo wyraźnego zakazu oddawania czci martwym obrazom i figurom (por. Wj 20,4-5) Hebrajczycy, idąc za wzorem ościennych narodów, modlili się do wytworów ludzkich rąk, które umieszczali w świętych gajach. Por. także Dz 17,24-25.

Powrót

Treść przypisu:
Także Jezus ostrzegał lud przed nadchodzącym potępieniem w wiecznym ogniu (por. Mt 13,42; Mt 13,49-50; Łk 12,49). Prorokowanie Izajasza było wstępem do późniejszego o osiemset lat nauczania Chrystusa o konieczności opamiętania się z grzechu i przyjęciu ocalenia z ręki Boga.

Powrót