Paweł Rzewuski

Krzywda

Warszawa 2025

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,
Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy;
Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,
Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.
Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,
Wszystko to minie jako polna trawa;
Naśmiawszy się nam i naszym porządkom,
Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom.

J. Kochanowski, O żywocie ludzkim

Prolog

Michał Ksawery Pluto, zwany również bratem Kasjanem, długo nie mógł spać tej nocy, ponieważ chciał jak najszybciej przeczytać księgę, w której posiadanie wszedł, choć nie powinien. A przynajmniej tak sądził.

Czytał bowiem księgę, którą znalazł w celi brata Anastazego, co zmarł kilka niedziel temu, pewno ze starości, jak domyślał się brat Kasjan, bo przecie tyle lat miał brat Anastazy, że stary już był, kiedy to Michał Ksawery wstąpił w mury klasztoru ojców benedyktynów w Mogilnie, gdzie miał spędzić resztę życia i oddać się Bogu, aby Mu służyć modlitwą i pracą. A przecie to było już dobre dziesięć lat temu. Teraz mijał rok 1666, jak się zdawało – szatański, wiele też się w międzyczasie przez Rzeczpospolitą przetoczyło złych rzeczy, z których plagi szarańczy były najmniej straszne, bo potem przyszła szarańcza kozacka, szwedzka, turecka, aż wreszcie i szarańcza domowej niezgody rokoszu. W końcu stary Anastazy umarł i jemu, Michałowi Ksaweremu Plucie – teraz lepiej znanemu jako brat Kasjan – wpadła w ręce księga.

Wziął ją w dłonie już jakiś czas temu. Mała, poniszczona, w skórę oprawna. Wziął ją niejako mimochodem, kiedy wyznaczono go do sprzątania celi po bracie. Trafił na nią przypadkiem, ale dopiero teraz odważył się czytać. Zdawało się, że były to wspomnienia jakoweś, odręcznie bowiem napisano na górze strony: „O bracie moim”. Nie było tytułowej stronicy, czyjaś ręka ją wyrwała, za to ostatnie cztery wydawały się spisane innym jakby pismem i na innym papierze. Odetchnął, pomyślał o bracie swoim, który musiał być teraz gdzieś na rubieżach świata, i w nikłym świetle świecy jął czytać, a świat z księgi zdawał się go otaczać i wchłaniać tak, że zapomniał, gdzie jest.

Jan

Cień drzewa i rozwiłe cień zdobi dąbrowy

1629

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji

Kontakt:

artrage@artrage.pl

Przeszły-ciągły to seria, w ramach której publikujemy współcześnie napisane powieści historyczne.

W serii ukazały się:

- Aki Ollikainen Biały głód
przekład Justyna Polanowska

- Bibiana Candia Cukier. Epopeja
przekład Katarzyna Okrasko

- Stefan Hertmans Wojna i terpentyna
przekład Alicja Oczko

- Stefan Hertmans Wejście
przekład Alicja Oczko

- Martín Caparrós Echeverría
przekład Katarzyna Okrasko

- Maria Hesselager Mam na imię Folkví
przekład Agata Lubowicka

- Arturo Pérez-Reverte W cieniu orła
przekład Filip Łobodziński

- Steve Sem-Sandberg Ocean
przekład Przemysław Pożar

- Santiago Roncagliolo Rok, w którym narodził się diabeł
przekład Tomasz Pindel

- Mia Couto Władca piachu. Trylogia mozambicka
Księga pierwsza. Kobiety z popiołu
przekład Michał Lipszyc

W 1867 roku Finlandię pustoszy wielki głód – ostatni naturalny w historii Europy. Jego ofiarą pada około 20 procent ludności. Przy drogach walają się wypatroszone ciała psów, ludzie żywią się korą drzew, porostami, a nawet zmielonymi kośćmi tych, którzy nie wytrzymali tyle, co oni.

Marja, żona rolnika z północy, wyrusza przez śniegi z dwójką dzieci na południe – do Petersburga, gdzie ponoć można dostać chleb. W beznadziejną drogę udają się też inni, w tym Ruuni, młody chłopak, który w trakcie wędrówki próbuje zdobyć zaufanie Marji.

Biały głód to apokaliptyczna proza w duchu Drogi Cormaca McCarthy’ego, która podejmuje temat ludzkiej woli przetrwania.

Powieść nominowana do Międzynarodowej Nagrody Bookera w 2016 roku.

Galisja, rok 1853. Najbardziej deszczowa zima w historii zniszczyła plony, mieszkańców dziesiątkuje epidemia cholery. Grupka młodych ludzi opuszcza rodzinne strony i udaje się na Kubę, aby walczyć o godne życie na plantacjach trzciny cukrowej. Ale wyprawa na zalaną słońcem wyspę kończy się zupełnie inaczej, niż się spodziewali. Cukier to oparta na faktach historia 1700 młodzieńców, którzy przybyli do Hawany w poszukiwaniu lepszego życia dla siebie i bliskich. Tam trafili jednak na Urbana Feijóo Sotomayora, Galisyjczyka, który postanowił zastąpić nimi – coraz droższych w dobie triumfu abolicjonizmu – niewolników z Afryki.

Szorstka, sugestywna proza Bibiany Candii przypomina o jednym z największych skandali w XIX-wiecznej Hiszpanii i oddaje głos tym, którym na zawsze go odebrano.

Jedna z najgłośniejszych współczesnych powieści o I wojnie światowej.

W latach 80. umierający dziadek podarował Stefanowi Hertmansowi swoje dzienniki. Pisarz odważył się zajrzeć do zapisków Urbaina dopiero po latach. Życie jego dziadka naznaczyły biedne dzieciństwo u schyłku XIX wieku w Gandawie, trauma okopów I wojny światowej i wielka, niespełniona miłość. Ślady tej ostatniej Stefan śledzi w obrazach autorstwa Urbaina, kopisty wielkich mistrzów, jak Tycjan, Rembrandt czy Velázquez.

Wojna i terpentyna to intymny fresk, życie i tragedia flamandzkiego żołnierza rzucone na wielkie płótno ubiegłego stulecia.

Wojna i terpentyna została przetłumaczona na 26 języków, w samej Holandii miała ponad 20 wydań, zdobyła Nagrodę Kultury Flamandzkiej w kategorii Literatura w 2014 roku, a także była nominowana do Międzynarodowego Bookera.

Latem 1979 roku Stefan Hertmans pod wpływem impulsu kupił dom w Gandawie, który – mimo opłakanego stanu, w jakim się znajdował – go urzekł. Dwie dekady później odkrył, że poprzedni właściciel, Willem Verhulst, był członkiem SS. Życie Verhulsta pochłonęło pisarza, zaczął rozmawiać z jego najbliższymi, przeglądał archiwa, dotarł do intymnych dokumentów. W swych wspomnieniach ponownie przechadzał się po wszystkich pokojach, w których tak długo mieszkał. Warstwa po warstwie odkrywał nie tylko tajemnice politycznej historii domu, ale także rozgrywającego się za zamkniętymi drzwiami dramatu małżeńskiego. Esesman Verhulst dzielił bowiem życie z głęboko religijną żoną o pacyfistycznych poglądach.

Wejście to wciągająca podróż przez burzliwe stulecie, w trakcie której Hertmans po raz kolejny demonstruje swe mistrzostwo w splataniu fikcji literackiej z faktem, osobista historia staje się zaś dla niego punktem wyjścia do snucia epickiej opowieści.

Spis treści:

1. Okładka

2. Strona tytułowa

3. Prolog

4. Jan. Cień drzewa i rozwiłe cień zdobi dąbrowy

5. Maciek. Cienia pragnie nówożeń, nowo za mąż dana

6. Aleksander. Cień i światło po niebie wzajem naśladuje

7. Serafin. Cień sławny on orator miał na pilnej pieczy

8. Gedeon. Cień z nami w grób, cień wiecznie stróżem naszym w grobie

9. Epilog

10. Strona redakcyjna

Tytuł: Krzywda

Redaktor inicjujący: Krzysztof Cieślik

Redaktor prowadzący: Michał Michalski

Koordynacja produkcji: Szczepan Kulpa

Opieka promocyjna: Ewelina Lebida

Projekt serii: Mimi Wasilewska

Obraz wykorzystany na okładce pod tytułem Martwa natura wanitatywna z 1709 roku, wykonany przez Philippa Sauerlanda techniką olejną, znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Fot.: Tate

Redakcja: Krzysztof Cieślik

Korekta: Michał Trusewicz, Aleksandra Marczuk-Radoszek

© Paweł Rzewuski, 2024

© Copyright for the Polish edition by ArtRage, 2025

Seria Przeszły/Ciągły

Wydanie I, poprawione, Warszawa 2025

Wydawnictwo ArtRage

wydawnictwo.artrage.pl

Wydanie pierwsze, Warszawa 2025

ISBN 978-83-68191-65-3

Opracowanie ebooka
Katarzyna Rek