Spis treści

Chronologia

Postaci

1

Nazywam się Ixca Cienfuegos

GLADYS GARCÍA (1951)

TAM, GDZIE JEST PĘPEK KSIĘŻYCA

GERVASIO POLA (1913)

RODZINA DE OVANDO (1910–1951)

FEDERICO ROBLES (1907–1951)

NORMA LARRAGOITI (1920–1940)

RODRIGO POLA (1914–1932)

2

W każdą niedzielę staruszek

MIASTO PAŁACÓW

Ixca Cienfuegos przemierza

LIBRADO IBARRA (1923–1951)

W sobotę o dziesiątej wieczorem

MACEUALLI

Aleją Mixcoac kroczy wysoki grubokościsty mężczyzna

ROSENDA

Policz dobrze, Luis

MEKSYK NA JEZIORZE

Spoza błękitnawych szyb biura

ORZEŁ BYŁ ZWIERZĘCIEM

Na dworcu Ramón Guzmán

PIMPINELA DE OVANDO (1912–1951)

Katalońskie rysy, twarz grubo ciosana

CHOCIAŻ CIERŃ UKŁUJE MNIE W RĘKĘ

Ojciec, matka, babka

PARADISE IN THE TROPICS

W korytarzu Sądu Dystryktu

ROZSTĄPIENIE SIĘ WÓD

Wyjedźmy stąd

HORTENSIA CHACÓN (1918–1951)

BY WSPIĄĆ SIĘ NA OPUNCJĘ

FELICIANO SÁNCHEZ (1938)

TRUPIA CZASZKA NA PIĘTNASTEGO WRZEŚNIA

MERCEDES ZAMACONA (1914–1915)

ORZEŁ PEŁZAJĄCY

3

BETINA RÉGULES (1954)

RODRIGO POLA (1954)

KRAINA NAJCZYSTSZEGO POWIETRZA

Posłowie

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

CHRONOLOGIA

Powieść

Historia

1900

Narodziny Federica Roblesa, syna robotników rolnych, na jednej z hacjend rodziny de Ovando.

Od 1876 roku Porfirio Díaz sprawuje dyktatorską władzę w Meksyku: powstają wielkie latyfundia; krajowe bogactwa naturalne zostają przekazane zagranicznym firmom; represje polityczne i wojskowe.

1905

Gervasio Pola, intelektualista i agitator, oraz Froilán Reyero, kuzyn Roblesa, uczestniczą w strajku w Río Blanco.

Strajk pracowników przemysłu włókienniczego w Río Blanco, pierwszy wybuch niezadowolenia skierowany przeciw dyktaturze. Rewolucja 1905 roku w Rosji.

1909

Rodzice oddają Roblesa do księdza. W kościółku w Morelii uczy się pisać i służyć do mszy. Gervasio Pola uczestniczy w prezydenckiej kampanii Madera.

Francisco I. Madero startuje w wyborach prezydenckich przeciwko Porfiriowi Díazowi. Kryzys bałkański.

1910

Gervasio Pola walczy w szeregach zwolenników Madera.

Reelekcja Díaza. 20 listopada Madero wzywa do walki zbrojnej.

1911

Triumf rewolucji wznieconej przez Madera. Rodzina de Ovando emigruje do Stanów Zjednoczonych.

Armia ludowa zwycięża oddziały Díaza; dyktator ustępuje i uchodzi z kraju. Madero, wybrany na prezydenta, zachowuje aparat wojskowy i administracyjny Díaza i nie wprowadza reform społecznych. Zapata, przywódca chłopskiej partyzantki, walczy o reformę rolną. Wojna turecko-włoska.

1913

Mercedes Zamacona opuszcza szkołę przyklasztorną i wraca na rodzinną hacjendę w Michoacán. Gervasio Pola, uwięziony przez Huertę, ucieka, by kontynuować walkę w szeregach zapatystów. Rodzi się Rodrigo Pola.

Reakcyjny zamach stanu generała Victoriana Huerty. Zabójstwo Madera. Ludowe powstanie przeciwko nowej dyktaturze, dowodzone przez Venustiana Carranzę na północy i Zapatę na południu. Wojna bałkańska.

1914

Ksiądz zabiera Roblesa (będącego już zakrystianem) na hacjendę Zamacony. Ten ucieka, by przyłączyć się do oddziałów rewolucyjnych.

Walka rewolucyjna przeciwko Huercie. Militarne zwycięstwa generała Álvara Obregóna i Pancha Villi. Rewolucjoniści obiecują reformę rolną. Ucieczka Huerty. Obregón okupuje miasto Meksyk. Pierwsza wojna światowa.

1915

Śmierć Francisca de Ovando. Rodzina osiedla się w Paryżu. Robles uczestniczy w kampanii przeciw Villi. Rodzi się Manuel Zamacona.

Zwycięska rewolucja rozpada się na frakcję mieszczańską Carranzy i na frakcje ludowe Villi i Zapaty. Villa zostaje pobity pod Celayą przez generała Obregóna, służącego pod Carranzą. Bitwa pod Ypres. Dardanele, nieudany desant aliantów na półwysep Gallipoli.

1916

Rosenda Pola pracuje w sklepie w mieście Meksyk i uczy Rodriga. Rodzi się Norma Larragoiti.

Triumf frakcji mieszczańskiej: Carranza, Obregón, Calles i de la Huerta. Bitwa pod Verdun.

1917

Robles wkracza do miasta Meksyk z oddziałami Obregóna. Doña Serena Palomo i Pioquinto podążają za cofającym się Villą na północ.

Konstytucja rewolucyjna: reforma rolna, ochrona praw robotników. Odzyskanie złóż surowców. Villa atakuje amerykańskie miasto Columbus. Ekspedycja karna generała Pershinga przeciw Villi. Stany Zjednoczone przystępują do pierwszej wojny światowej. Rewolucja rosyjska.

1918

Rodzi się Hortensia Chacón.

Carranza prezydentem. Druga bitwa nad Marną. Zawieszenie broni.

1919

Zamordowanie Zapaty przez żołnierzy Carranzy. Konferencja wersalska. Republika Weimarska.

1920

Bankructwo i samobójstwo ojca Normy Larragoiti. Dziewczynka zostaje zabrana do miasta Meksyku pod opiekę wujostwa.

Carranza odwleka wdrożenie reformy rolnej. Calles, Obregón i de la Huerta wzniecają rokosz w Agua Prieta. Zabójstwo Carranzy. Briand i Blok Narodowy.

1921

Robles studiuje prawo razem z Libradem Ibarrą.

Obregón prezydentem.Start reformy rolnej. Stany Zjednoczone – z powodu niekorzystnego dla nich 27 artykułu Konstytucji – odmawiają uznania meksykańskiego rządu. Negocjacje ze Stanami ograniczające zakres reformy rolnej. Raymond Poincaré, Warren Harding, kryzys demokracji we Włoszech i faszyści przechodzą do „akcji bezpośredniej”.

1924

Ibarra walczy o reformę rolną. Robles korzysta na wyprzedaży ziem zrujnowanych przez rewolucję rodzin. Rodzi się Beniamin de Ovando. Rodrigo Pola idzie do szkoły z Robertem Régulesem.

Calles i de la Huerta kłócą się o sukcesję po Obregónie. De la Huerta buntuje się i zostaje wygnany. Calles jako prezydent reorganizuje krajową gospodarkę. Wdraża politykę rozwoju komunikacji, buduje szkoły i zapory wodne. Stany Zjednoczone blokują nacjonalizację meksykańskich złóż naturalnych. Mussolini na czele faszystowskich Włoch. Hitler zwolniony przedterminowo z więzienia po nieudanym puczu w Monachium. Śmierć Lenina.

1928

Rodrigo Pola w szkole średniej. Ibarra adwokatem doradzającym lewicowym związkom zawodowym.

Kler odrzuca rewolucyjne prawodawstwo. Rebelia cris-teros, przeciwników laicyzacji państwa. Zabójstwo Serrana, kandydata opozycji. Obregón wybrany ponownie, potem zamordowany przez katolika. Pierwszy plan pięcioletni ZSRR. Trocki na wygnaniu w Ałma Acie.

1929

Robles wiąże się z ludźmi zarabiającymi na kasynach. Ibarra trafia do więzienia za agitację związkową.

Calles, jako Naczelny Wódz, rządzi poprzez nominalnych prezydentów i coraz bardziej zbliża się do Stanów Zjednoczonych (Morrow ambasadorem). Korupcja rewolucjonistów, spragnionych szybkiego wzbogacenia się. Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych.

1933

Hitler przejmuje władzę w Niemczech; Roosevelt i New Deal.

1934

Ibarra wychodzi z więzienia. Robles zbija fortunę na nieruchomościach.

Cárdenas prezydentem. Calles myśli, że będzie jego kolejną marionetką. Cárdenas wypędza go z kraju i nadaje nowy impuls rewolucji: reforma rolna, organizacje robotnicze i chłopskie, masowa edukacja.

1935

Rodzina de Ovando wraca do Meksyku. Robles adwokatem i doradcą amerykańskich firm. Zaręczyny Rodriga i Normy. Rodrigo opuszcza matkę.

Reforma rolna tworzy wewnętrzny rynek; migracje ze wsi do miast, gdzie rolnicy stają się robotnikami albo lumpenproletariatem. Ugruntowanie dyktatury Stalina w ZSRR; włoska inwazja na Etiopię.

1938

Robles i przywódca związkowy Feliciano Sánchez. Ibarra pracuje na rzecz edukacji ludowej na wsi. Norma i dolce vita.

Cárdenas wypowiada wojnę lokalnym kacykom i nacjonalizuje ropę. Anszlus Austrii. Trwa hiszpańska wojna domowa. Układ monachijski. Odstąpienie Niemcom Sudetów.

1940

Ślub Roblesa i Normy.

Ávila Camacho prezydentem, polityka skręca w prawo. Mieszczaństwo zyskuje na rewolucyjnych reformach i zmienia się w „nową klasę”. Zabójstwo Trockiego w Meksyku. Trwa druga wojna światowa.

1946–1952

Zasadnicza akcja powieści.

Miguel Alemán prezydentem. Meksykańska burżuazja u władzy.

Postaci

R o d z i n a   d e   O v a n d o

Francisco de Ovando, właściciel ziemski, wyemigrował po wybuchu Rewolucji.

Lorenza de Ovando, jego żona.

Joaquín de Ovando, ich syn.

Fernanda de Ovando, żona Joaquína.

Beniamin de Ovando, syn Joaquína i Fernandy.

Lucas de Ovando, bratanek don Francisca.

Angélica de Ovando, jego żona.

Pimpinela de Ovando, córka Lucasa i Angéliki; wychodzi za Rodriga Polę w 1951 roku.

R o d z i n a   Z a m a c o n a

Ojciec Agustín Zamacona, ksiądz z Morelii.

Ana María Zamacona, właścicielka niewielkiej hacjendy w pobliżu Uruapan.

Ernestina Zamacona, jej starsza córka.

Kapitan Felipe Zamacona, syn Any Maríi, oficer najpierw na służbie u Huerty, potem u Carranzy.

Mercedes Zamacona, młodsza córka Any Maríi.

Manuel Zamacona, młodszy syn Any Maríi.

Manuel Zamacona, jedyny syn Mercedes.

R o d z i n a   P o l a

Gervasio Pola, oficer w rewolucji z 1910 roku.

Rosenda Zubarán de Pola, jego żona.

Rodrigo Pola, syn Gervasia i Rosendy, narzeczony Normy Larragoiti, mąż Pimpineli de Ovando.

B u r ż u a c j a

Federico Robles, syn z chłopskiej rodziny pracującej na jednej z hacjend należących do rodziny de Ovando, żołnierz rewolucji, adwokat i doradca zagranicznych firm, bankier. Pierwsze małżeństwo z Normą Larragoiti, a drugie z Hortensią Chacón.

Norma Larragoiti de Robles, pierwsza żona Roblesa.

Roberto Régules, finansista.

Silvia Régules, jego żona.

Betina Régules, ich córka.

Jaime Ceballos, młody adwokat, narzeczony Betiny.

Juan Felipe Couto, poufny doradca i spekulant.

Don Jenaro Arriaga, bankier i spekulant.

O s o b y   d r u g i e g o   p l a n u

Junior, syn milionerów.

Pichi, studiuje filozofię.

Bobó Gutiérrez, rentier, organizator imprez.

Pedro Caseaux, gracz w polo, kochanek Silvii Régules.

Charlotte García, mistrzyni ceremonii.

Lally, modelka malarzy, muza poetów, kochanka Bobó.

Gus, homoseksualista.

Cuquita, łowczyni spadków.

Gloria Balceta, żona dyplomaty.

Paco Delquinto, miejscowy naśladowca Hemingwaya.

Juliette, miejscowa naśladowczyni Juliette Greco.

Chicho, stręczyciel.

Lopitos, sekretarz polityków.

O b c o k r a j o w c y

Książę Vampa, włoski kucharz udający arystokratę.

Dardo Moratto, argentyński pisarz, były sekretarz Victorii Ocampo i korektor tekstów Jorge Luisa Borgesa.

Natasza, dawna śpiewaczka kabaretowa w Sankt Petersburgu, Paryżu i Berlinie. Wykonywała premierowo kilka piosenek Kurta Weilla.

Contessa Aspacúccoli, z drobnej niemieckiej szlachty.

Hrabia Lemini, urodzony jako Thomas Schwartz, teksański awanturnik, który zbił majątek na meksykańskich złożach siarki.

Flavio Milós, południowoamerykański poeta imaginista, z czasem przyćmiony przez Pabla Nerudę.

Soapy Ainsworth, Amerykanka, spadkobierczyni sieci sklepów chemicznych.

Pinky, serbski książę, kuzyn trzeciego stopnia króla Aleksandra, zamordowanego w Marsylii.

Simón Evrahim, producent filmowy syryjsko-libańskiego pochodzenia.

I n t e l i g e n c i

Estévez, propagator Heideggera w Meksyku.

Bernardo Supratous, dyletant, autor wierszy naśladujących styl e. e. cummingsa.

López Wilson, marksista.

Luis Pineda, wydawca pism satyryczno-literackich, później konsul meksykański w Porto.

Pablo Berea, poeta, później wyższy urzędnik.

Jesús de Olmos, poeta i dziennikarz.

Ramón Frías, poeta, później ambasador.

Jorge Taillién, poeta i antropolog.

Roberto Ladeira, poeta, autor dzieł rozproszonych; popełnił samobójstwo w 1939 roku.

Tomás Mediana, poeta, zmarł tragicznie w 1950 roku.

Chino Taboada, reżyser.

L u d

Gladys García, dama do towarzystwa w kabaretach.

Juan Morales, taksówkarz.

Rosa Morales, jego żona.

Pepe, Juan i Jorge Morales, ich dzieci.

Pioquinto, strażnik.

Magdalena, jego żona.

Fidelio, ich syn, kelner.

Gabriel, ich syn, robotnik i emigrant.

Pepa, ich córka, bezrobotna.

Doña Serena, markietanka, niegdyś w oddziałach Pancha Villi.

Palomo, eksporucznik w Północnej Dywizji.

Beto, taksówkarz.

Tuno, robotnik.

Fifo, bezrobotny.

Hortensia Chacón, maszynistka, druga żona Federica Roblesa.

Donaciano, biurokrata, pierwszy mąż Hortensii Chacón.

R e w o l u c j o n i ś c i

Froilán Reyero, kuzyn Federica Roblesa, organizator strajku w Río Blanco.

Pedro Ríos, żołnierz Madera.

Sindulfo Mazotl, żołnierz Zapaty.

Generał Inés Llanos, zwolennik Zapaty, opuszcza go, by przyłączyć się do dyktatora Huerty.

Librado Ibarra, adwokat związkowy.

Feliciano Sánchez, przywódca robotniczy.

S t r a ż n i c y

Ixca Cienfuegos

Teódula Moctezuma

przełożył Tomasz Pindel

Tytuł oryginału

LA REGIÓN MÁS TRANSPARENTE

Projekt okładki i stron tytułowych

Łukasz Piskorek / Fajne Chłopaki

Redaktor prowadzący

Kamil Piwowarski

Korekta

Ryszarda Krzeska

Jadwiga Piller

Małgorzata Denys

Polub PIW na Facebooku! www.fb.com/panstwowyinstytutwydawniczy

Księgarnia internetowa www.piw.pl

Copyright © 1958 Carlos Fuentes

By arrangement with the author. All rights reserved.

Staraliśmy się dotrzeć do tłumaczki lub jej spadkobierców.

Prosimy o kontakt z sekretariatem PIW-u: piw@piw.pl

Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2018

ul. Foksal 17, 00-372 Warszawa

e-mail: piw@piw.pl

Wydanie drugie

ISBN 978-83-06-03459-2

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl