Spis treści

Wstęp

Einleitung

Kodeks cywilny

Zivilgesetzbuch

Kodeks cywilny | Zivilgesetzbuch

Stan prawny: / Rechtsstand: 1 październik 2017 / 1. Oktober 2017

Ochrona praw autorskich: tłumaczenia tekstów ustawowych, jak również ich opracowania w ujednoliconej wersji, są chronione krajowym i międzynarodowym prawem autorskim. Ochrona ta dotyczy również pochodzących od Wydawnictwa tytułów artykułów oraz opracowania redakcyjnego.

Urheberrechtlicher Schutz: die Übersetzungen der amtlichen Texte einschließlich der Einarbeitung von Aktualisierungen stehen unter dem Schutz des nationalen und internationalen Urheberrechts. Dies gilt auch für die nicht amtlichen Artikelüberschriften, für Anmerkungen in nicht amtlichen Fußnoten und für die sonstige redaktionelle Bearbeitung.

Wydawca: Joanna Szypulska

Korekta: dr Agnieszka Sarnowska

Projekt okładki: Maryna Wiśniewska

Projekt layoutu: Jacek Bociąg

© Wydawnictwo C.H. Beck 2017

Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00‒203 Warszawa

Skład i łamanie: DM Quadro

Wersja elektroniczna: DM Quadro

ISBN: 978-83-812-8504-9

Spis treści / Inhaltsübersicht

Wstęp

Einleitung

Kodeks cywilny

Zivilgesetzbuch

Wstęp

Niniejsze dwujęzyczne dzieło zawiera wydanie Kodeksu Cywilnego w języku polskim i niemieckim. Tym samym dostępne staje się po raz pierwszy tłumaczenie Kodeksu Cywilnego w języku niemieckim, które zawiera pełne i kompletne zmiany tej ustawy do 1 października 2017 roku.

Prawo cywilne rozwija się tak szybko i intensywnie, jak zmieniają się realia gospodarcze w Polsce w kontekście globalizacji i integracji europejskiej, czego wymownym świadectwem są liczne większe lub mniejsze zmiany w okresie ostatniego roku. Rozszerzająca i pogłębiająca się współpraca oraz swobodny przepływ towarów i usług w Unii Europejskiej generują wciąż nowe problemy w ponadgranicznym obrocie towarowym, które wymagają dostosowania tej ustawy i znajdowania odpowiednich rozwiązań legislacyjnych.

W niniejszym tłumaczeniu uwzględnione są nie tylko zmiany ustawodawcze mające miejsce do czasu zamknięcia druku, lecz zastosowane zostały w nim także w możliwie jak największym stopniu pojęcia fachowej terminologii niemieckiego prawa cywilnego, które, choć w niektórych przypadkach nie stanowią dosłownego tłumaczenia, nie zniekształcają jednak sensu polskiego oryginału. Tym samym zapewniony został najnowszy stan prawny i terminologiczny.

Zrozumienie niniejszego tekstu ustawy może być o tyle łatwiejsze, że ze względu na wspólne europejskie korzenie zarówno polskiego, jak i niemieckiego prawa cywilnego sięgające do prawa rzymskiego, wiele instytucji prawnych znanych jest w obu porządkach prawnych i dlatego liczne problemy prawne rozwiązywane są w kodeksach cywilnych obu naszych państw w podobny, a niekiedy wręcz identyczny sposób; prawnik niemiecki natrafi podczas lektury tłumaczenia kodeksu na wielu swoich „starych znajomych”.

Autorzy mają nadzieję, że niniejszym dziełem zapewnią wsparcie i dostarczą użytecznego narzędzia pracy dla użytkowników zajmujących się głównie prawem cywilnym zarówno w niemieckim obszarze językowym, jak i w Polsce, a tym samym będą mieli wkład we wzajemne rozumienie prawa.

Nadto chcielibyśmy wyrazić nadzieję, że niniejszym dziełem wniesiemy wkład w integrację europejską poprzez umożliwienie lepszej znajomości porządków prawnych państw członkowskich ponad ich granicami, ponieważ taka znajomość, która prowadzi do pogłębienia i rozszerzenia europejskiego sposobu myślenia, doprowadzi w końcu do sukcesu idei zjednoczonej Europy.

Dariusz Łubowski

Sędzia,

Autor tłumaczenia

Thomas Mrodzinsky

Sędzia,

Konsultacja językowa i merytoryczna

Warszawa/Königshain, październik 2017

Kodeks cywilny

z dnia 23 kwietnia 1964 r.

(Dz.U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.)

Kodeks cywilny

z dnia 23 kwietnia 1964 r.

tekst jednolity z 9 lutego 2017 r.

(Dz.U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.)

(Zmiany: Dz.U. z 2017 r. poz. 933; Dz.U.z 2017 r. poz. 1132)

Spis treści

Księga pierwsza. Część ogólna ... 1–125

Tytuł I. Przepisy wstępne ... 1–7

Tytuł II. Osoby ... 8–43^10

Dział I. Osoby fizyczne ... 8–32

Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych ... 8–24

Rozdział II. Miejsce zamieszkania ... 25–28

Rozdział III. Uznanie za zmarłego ... 29–32

Dział II. Osoby prawne ... 33–43

Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia ... 43^1–43^10

Tytuł III. Mienie ... 44–55^4

Tytuł IV. Czynności prawne ... 56–109^9

Dział I. Przepisy ogólne ... 56–65^1

Dział II. Zawarcie umowy ... 66–72^1

Dział III. Forma czynności prawnych ... 73–81

Dział IV. Wady oświadczenia woli ... 82–88

Dział V. Warunek ... 89–94

Dział VI. Przedstawicielstwo ... 95–109^9

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 95–97

Rozdział II. Pełnomocnictwo ... 98–109

Rozdział III. Prokura ... 109^1–109^9

Tytuł V. Termin ... 110–116

Tytuł VI. Przedawnienie roszczeń ... 117–125

Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe ... 126–352

Tytuł I. Własność ... 126–231

Dział I. Przepisy ogólne ... 126–139

Dział II. Treść i wykonywanie własności ... 140–154

Dział III. Nabycie i utrata własności ... 155–194

Rozdział I. Przeniesienie własności ... 155–171

Rozdział II. Zasiedzenie ... 172–178

Rozdział III. Inne wypadki nabycia i utraty własności ... 179–194

Dział IV. Współwłasność ... 195–221

Dział V. Ochrona własności ... 222–231

Tytuł II. Użytkowanie wieczyste ... 232–243

Tytuł III. Prawa rzeczowe ograniczone ... 244–335

Dział I. Przepisy ogólne ... 244–251

Dział II. Użytkowanie ... 252–284

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 252–265

Rozdział II. Użytkowanie przez osoby fizyczne ... 266–270^1

Rozdział III. Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne ... 271–282

Rozdział IV. Inne wypadki użytkowania ... 283–284

Dział III. Służebności ... 285–305^4

Rozdział I. Służebności gruntowe ... 285–295

Rozdział II. Służebności osobiste ... 296–305

Rozdział III. Służebność przesyłu ... 305^1–305^4

Dział IV. Zastaw ... 306–335

Rozdział I. Zastaw na rzeczach ruchomych ... 306–326

Rozdział II. Zastaw na prawach ... 327–335

Tytuł IV. Posiadanie ... 336–352

Księga trzecia. Zobowiązania ... 353–921^16

Tytuł I. Przepisy ogólne ... 353–365^1

Tytuł II. Wielość dłużników albo wierzycieli ... 366–383

Dział I. Zobowiązania solidarne ... 366–378

Dział II. Zobowiązania podzielne i niepodzielne ... 379–383

Tytuł III. Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych ... 383^1–396

Tytuł IV. (uchylony) ... 397–404

Tytuł V. Bezpodstawne wzbogacenie ... 405–414

Tytuł VI. Czyny niedozwolone ... 415–449

Tytuł VI^1. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny ... 449^1–449^11

Tytuł VII. Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania ... 450–497

Dział I. Wykonanie zobowiązań ... 450–470

Dział II. Skutki niewykonania zobowiązań ... 471–486

Dział III. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych ... 487–497

Tytuł VIII. Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu ... 498–508

Tytuł IX. Zmiana wierzyciela lub dłużnika ... 509–526

Dział I. Zmiana wierzyciela ... 509–518

Dział II. Zmiana dłużnika ... 519–526

Tytuł X. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika ... 527–534

Tytuł XI. Sprzedaż ... 535–602

Dział I. Przepisy ogólne ... 535–555^1

Dział II. Rękojmia za wady ... 556–576

Dział II^1. Roszczenie sprzedawcy w związku z wadliwością rzeczy sprzedanej ... 576^1–576^4

Dział III. Gwarancja przy sprzedaży ... 577–582

Dział IV. Szczególne rodzaje sprzedaży ... 583–602

Rozdział I. Sprzedaż na raty ... 583–588

Rozdział II. Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej. Sprzedaż na próbę ... 589–592

Rozdział III. Prawo odkupu ... 593–595

Rozdział IV. Prawo pierwokupu ... 596–602

Tytuł XII. Zamiana ... 603–604

Tytuł XIII. Dostawa ... 605–612

Tytuł XIV. Kontraktacja ... 613–626

Tytuł XV. Umowa o dzieło ... 627–646

Tytuł XVI. Umowa o roboty budowlane ... 647–658

Tytuł XVII. Najem i dzierżawa ... 659–709

Dział I. Najem ... 659–692

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 659–679

Rozdział II. Najem lokalu ... 680–692

Dział II. Dzierżawa ... 693–709

Tytuł XVII^1. Umowa leasingu ... 709^1–709^18

Tytuł XVIII. Użyczenie ... 710–719

Tytuł XIX. Pożyczka ... 720–724

Tytuł XX. Umowa rachunku bankowego ... 725–733

Tytuł XXI. Zlecenie ... 734–751

Tytuł XXII. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia ... 752–757

Tytuł XXIII. Umowa agencyjna ... 758–764^9

Tytuł XXIV. Umowa komisu ... 765–773

Tytuł XXV. Umowa przewozu ... 774–793

Dział I. Przepisy ogólne ... 774–775

Dział II. Przewóz osób ... 776–778

Dział III. Przewóz rzeczy ... 779–793

Tytuł XXVI. Umowa spedycji ... 794–804

Tytuł XXVII. Umowa ubezpieczenia ... 805–834

Dział I. Przepisy ogólne ... 805–820

Dział II. Ubezpieczenia majątkowe ... 821–828

Dział III. Ubezpieczenia osobowe ... 829–834

Tytuł XXVIII. Przechowanie ... 835–845

Tytuł XXIX. Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i podobne zakłady ... 846–852

Tytuł XXX. Umowa składu ... 853–859^9

Tytuł XXXI. Spółka ... 860–875

Tytuł XXXII. Poręczenie ... 876–887

Tytuł XXXIII. Darowizna ... 888–902

Tytuł XXXIII^1. Przekazanie nieruchomości ... 902^1–902^2

Tytuł XXXIV. Renta i dożywocie ... 903–916

Dział I. Renta ... 903–907

Dział II. Dożywocie ... 908–916

Tytuł XXXV. Ugoda ... 917–918

Tytuł XXXVI. Przyrzeczenie publiczne ... 919–921

Tytuł XXXVII. Przekaz i papiery wartościowe ... 921^1–921^16

Dział I. Przekaz ... 921^1–921^5

Dział II. Papiery wartościowe ... 921^6–921^16

Księga czwarta. Spadki ... 922–1088

Tytuł I. Przepisy ogólne ... 922–930

Tytuł II. Dziedziczenie ustawowe ... 931–940

Tytuł III. Rozrządzenia na wypadek śmierci ... 941–990^1

Dział I. Testament ... 941–958

Rozdział I. Przepisy ogólne ... 941–948

Rozdział II. Forma testamentu ... 949–958

Oddział 1. Testamenty zwykłe ... 949–951

Oddział 2. Testamenty szczególne ... 952–955

Oddział 3. Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych ... 956–958

Dział II. Powołanie spadkobiercy ... 959–967

Dział III. Zapis i polecenie ... 968–985

Rozdział I. Zapis zwykły ... 968–981

Rozdział II. Zapis windykacyjny ... 981^1–981^6

Rozdział III. Polecenie ... 982–985

Dział IV. Wykonawca testamentu ... 986–990^1

Tytuł IV. Zachowek ... 991–1011

Tytuł V. Przyjęcie i odrzucenie spadku ... 1012–1024

Tytuł VI. Stwierdzenie nabycia spadku lub przedmiotu zapisu windykacyjnego, poświadczenie dziedziczenia i ochrona spadkobiercy ... 1025–1029^1

Tytuł VII. Odpowiedzialność za długi spadkowe ... 1030–1034^3

Tytuł VIII. Wspólność majątku spadkowego i dział spadku ... 1035–1046

Tytuł IX. Umowy dotyczące spadku ... 1047–1057

Tytuł X. Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych ... 1058–1088

Księga pierwsza. Część ogólna

Tytuł I. Przepisy wstępne

Art. 1 Zakres regulacji

Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi.

Art. 2 (uchylony)

Art. 3 Nieretroakcja

Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.

Art. 4 (uchylony)

Art. 5 Nadużycie prawa

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Art. 6 Ciężar dowodu

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Art. 7 Domniemanie dobrej wiary

Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary.

Tytuł II. Osoby

Dział I. Osoby fizyczne

Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych

Art. 8 Początek

§ 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.

§ 2. (uchylony)

Art. 9 Domniemanie urodzenia się żywym

W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.

Art. 10 Uzyskanie pełnoletności

§ 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.

§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa.

Art. 11 Pełna zdolność

Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

Art. 12 Brak zdolności

Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

Art. 13 Ubezwłasnowolnienie całkowite

§ 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską.

Art. 14 Skutki braku zdolności

§ 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.

§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.

Art. 15 Ograniczona zdolność

Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.

Art. 16 Ubezwłasnowolnienie częściowe

§ 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Art. 17 Zgoda przedstawiciela ustawowego

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

Art. 18 Potwierdzenie umowy

§ 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.

§ 2. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.

§ 3. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

Art. 19 Czynność jednostronna

Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.

Art. 20 Umowy w drobnych sprawach

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Art. 21 Rozporządzanie zarobkiem

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.

Art. 22 Przedmioty swobodnego użytku

Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.

Art. 22[1] Pojęcie konsumenta

Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Art. 23 Ochrona dóbr osobistych

Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Art. 24 Środki ochrony

§ 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

Rozdział II. Miejsce zamieszkania

Art. 25 Pojęcie

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Art. 26 Dziecko

§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Art. 27 Pupil

Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Art. 28 Jeden domicyl

Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Rozdział III. Uznanie za zmarłego

Art. 29 Przesłanki

§ 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.

§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.

Art. 30 Zdarzenia szczególne

§ 1. Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.

§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia – z upływem lat dwóch od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość.

§ 3. Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nieprzewidzianym w paragrafach poprzedzających, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

Art. 31 Domniemanie śmierci

§ 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego.

§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych – pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe.

§ 3. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.

Art. 32 Równoczesność śmierci

Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły jednocześnie.

Dział II. Osoby prawne

Art. 33 Osobowość prawna

Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Art. 33[1] Odpowiedzialność subsydiarna za zobowiązania jednostki

§ 1. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.

§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, o której mowa w § 1, odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie; odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się niewypłacalna.

Art. 34 Skarb Państwa

Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych.

Art. 35 Organizacja osób prawnych

Powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy; w wypadkach i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację i sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut.

Art. 36 (uchylony)

Art. 37 Uzyskanie osobowości prawnej

§ 1. Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.

Art. 38 Funkcje organów

Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Art. 39 Skutki braku umocowania

§ 1. Kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu nie będąc jej organem albo przekraczając zakres umocowania takiego organu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania.

§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy umowa została zawarta w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje.

Art. 40 Odpowiedzialność Skarbu Państwa

§ 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.

§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania powstałe w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia, a według cen z chwili zapłaty.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

Art. 41 Siedziba osoby prawnej

Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.

Art. 42 Brak organów

§ 1. Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora.

§ 2. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.

Art. 43 Ochrona dóbr osobistych

Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.

Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia

Art. 43[1] Pojęcie przedsiębiorcy

Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33^1 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Art. 43[2] Działanie pod firmą

§ 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.

§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Art. 43[3] Wyłączność firmy

§ 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.

§ 2. Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.

Art. 43[4] Firma osoby fizycznej

Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

Art. 43[5] Firma osoby prawnej

§ 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.

§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.

§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jej śmierci – zgody jej małżonka i dzieci.

§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 43^2 § 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 43[6] Firma oddziału

Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie „oddział’’ ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Art. 43[7] Zmiana firmy

Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.

Art. 43[8] Firma po utracie wspólnika

§ 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jego śmierci – za zgodą jego małżonka i dzieci.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym.

§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.

Art. 43[9] Zakaz zbycia firmy

§ 1. Firma nie może być zbyta.

§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.

Art. 43[10] Bezprawne naruszenie prawa do firmy

Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.

Einleitung

Dieser Band enthält als zweisprachige Textausgabe das Zivilgesetzbuch in polnischer und deutscher Sprache. Damit liegt erstmals eine vollständige, sämtliche Gesetzesänderungen bis 1. Oktober 2017 berücksichtigende Übersetzung des Zivilgesetzbuchs in deutscher Sprache vor.

Das Zivilrecht entwickelt sich so schnell und intensiv, wie sich auch die wirtschaftlichen Bedingungen in Polen unter dem Eindruck der zunehmenden Globalisierung und der europäischen Integration ändern; zahlreiche größere und kleinere Änderungen binnen Jahresfrist legen hiervon ein beredtes Zeugnis ab. Die sich erweiternde und vertiefende wirtschaftliche Zusammenarbeit und Freizügigkeit von Waren und Dienstleistungen in der Europäischen Union verursachen immer neue Probleme im grenzüberschreitenden Warenverkehr, die eine Anpassung des Gesetzes erfordern und somit einer Lösung, auch durch den Gesetzgeber, bedürfen.

In der vorliegenden Übersetzung sind nicht nur die bei Redaktionsschluss bestehenden Gesetzesänderungen berücksichtigt; sie ist auch sprachlich und terminologisch im größtmöglichen Maß an die Termini technici des deutschen Zivilrechts angepasst und stellt deshalb an einigen Stellen keine wortwörtliche Übersetzung dar, ohne allerdings den Sinn des polnischen Originaltextes zu verfälschen. Damit ist sie nicht nur gesetzgeberisch, sondern auch terminologisch auf dem derzeit neuesten Stand.

Dabei dürfte das Verstehen der Übersetzung des Gesetzestexts auch dadurch erleichtert werden, dass wegen der gemeinsamen europäischen Wurzeln sowohl des polnischen als auch des deutschen Zivilrechts im römischen Recht viele Rechtsinstitute beiden Rechtsordnungen bekannt sind und deshalb zahlreiche Rechtsprobleme einer ähnlichen, manche sogar einer identischen Lösung in den benachbarten Zivilrechtskodifikationen zugeführt werden; der deutsche Jurist wird daher bei der Lektüre auf zahlreiche „alte Bekannte” stoßen.

Die Autoren hoffen, mit dem vorliegenden Band sowohl im deutschsprachigen Raum als auch in Polen dem Nutzer, der mit der zentralen Rechtsmaterie des Zivilrechts in Berührung kommt, eine Hilfe und ein taugliches Arbeitsmittel an die Hand gegeben und damit einen Beitrag auf dem Weg der juristischen Verständigung geleistet zu haben.

Zugleich möchten sie ihrer Hoffnung Ausdruck verleihen, mit diesem Band ein wenig zu einem Zusammenwachsen Europas beitragen zu können, indem sie ermöglichen, dass die Rechtssysteme von Mitgliedsstaaten über deren Grenzen hinaus verstanden werden, denn dieses Verständnis ist es, das zu einer Erweiterung und Vertiefung des europäischen Gedankens – und damit letztlich zu einem Erfolg der Idee Europas – führt.

Dariusz Łubowski

Richter,

Autor der Übersetzung

Thomas Mrodzinsky

Richter,

Sprachliche und fachliche Konsultation

Warschau/Königshain, Oktober 2017

Zivilgesetzbuch

vom 23. April 1964

(Dz.U. [polnisches Gesetzblatt] aus 2017, Pos. 459 m.Ä)

Zivilgesetzbuch

Gesetz vom 23. April 1964

Konsolidierte Fassung vom 9. Februar 2017

(Dz.U. [polnisches Gesetzblatt] aus 2017, Pos. 459 m.Ä)

(Änderung in Dz.U. 2017, Pos. 933; Dz.U. 2017, Pos. 1132)

Inhaltsübersicht

Erstes Buch. Allgemeiner Teil ... 1–125

Titel I. Einleitungsvorschriften ... 1–7

Titel II. Personen ... 8–43^10

Abschnitt I. Natürliche Personen ... 8–32

Unterabschnitt I. Rechtsfähigkeit und Geschäftsfähigkeit ... 8–24

Unterabschnitt II. Wohnsitz ... 25–28

Unterabschnitt III. Todeserklärung ... 29–32

Abschnitt II. Juristische Personen ... 33–43

Abschnitt III. Unternehmer und ihre Rechtsbezeichnungen ... 43^1–43^10

Titel III. Vermögen ... 44–55^4

Titel IV. Rechtsgeschäfte ... 56–109^9

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 56–65^1

Abschnitt II. Vertragsschluss ... 66–72^1

Abschnitt III. Form der Rechtsgeschäfte ... 73–81

Abschnitt IV. Mängel einer Willenserklärung ... 82–88

Abschnitt V. Bedingung ... 89–94

Abschnitt VI. Vertretung ... 95–109^9

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 95–97

Unterabschnitt II. Vollmacht ... 98–109

Unterabschnitt III. Prokura ... 109^1–109^9

Titel V. Frist ... 110–116

Titel VI. Verjährung ... 117–125

Zweites Buch. Eigentum und andere dingliche Rechte ... 126–352

Titel I. Eigentum ... 126–231

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 126–139

Abschnitt II. Inhalt und Ausübung des Eigentums ... 140–154

Abschnitt III. Erwerb und Verlust des Eigentums ... 155–194

Unterabschnitt I. Eigentumsübertragung ... 155–171

Unterabschnitt II. Ersitzung ... 172–178

Unterabschnitt III. Andere Fälle des Erwerbs und Verlusts von Eigentum ... 179–194

Abschnitt IV. Miteigentum ... 195–221

Abschnitt V. Schutz des Eigentums ... 222–231

Titel II. Erbnießbrauch ... 232–243

Titel III. Beschränkte dingliche Rechte ... 244–335

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 244–251

Abschnitt II. Nießbrauch ... 252–284

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 252–265

Unterabschnitt II. Nießbrauch durch natürliche Personen ... 266–270^1

Unterabschnitt III. Nießbrauch durch landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaften ... 271–282

Unterabschnitt IV. Andere Nießbrauchsfälle ... 283–284

Abschnitt III. Dienstbarkeiten ... 285–305^4

Unterabschnitt I. Grunddienstbarkeiten ... 285–295

Unterabschnitt II. Persönliche Dienstbarkeiten ... 296–305

Unterabschnitt III. Leitungsrecht ... 305^1–305^4

Abschnitt IV. Pfandrecht ... 306–335

Unterabschnitt I. Pfandrecht an beweglichen Sachen ... 306–326

Unterabschnitt II. Pfandrecht an Rechten ... 327–335

Titel IV. Besitz ... 336–352

Drittes Buch. Schuldverhältnisse ... 353–921^16

Titel I. Allgemeine Vorschriften ... 353–365^1

Titel II. Mehrheit von Schuldnern oder Gläubigern ... 366–383

Abschnitt I. Gesamtschuldverhältnisse ... 366–378

Abschnitt II. Teilbare und unteilbare Schuldverhältnisse ... 379–383

Titel III. Allgemeine Vorschriften über vertragliche Schuldverhältnisse ... 383^1–396

Titel IV. (aufgehoben) ... 397–404

Titel V. Ungerechtfertigte Bereicherung ... 405–414

Titel VI. Unerlaubte Handlungen ... 415–449

Titel VI^1. Haftung für den durch ein gefährliches Produkt verursachten Schaden ... 449^1–449^11

Titel VII. Erfüllung von Schuldverhältnissen und Folgen ihrer Nichterfüllung ... 450–497

Abschnitt I. Erfüllung von Schuldverhältnissen ... 450–470

Abschnitt II. Folgen der Nichterfüllung von Schuldverhältnissen ... 471–486

Abschnitt III. Erfüllung und Folgen der Nichterfüllung von Verpflichtungen aus gegenseitigen Verträgen ... 487–497

Titel VIII. Aufrechnung, Schulderneuerung, Schuldbefreiung ... 498–508

Titel IX. Gläubiger- oder Schuldnerwechsel ... 509–526

Abschnitt I. Gläubigerwechsel ... 509–518

Abschnitt II. Schuldnerwechsel ... 519–526

Titel X. Schutz des Gläubigers bei Zahlungsunfähigkeit des Schuldners ... 527–534

Titel XI. Kauf ... 535–602

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 535–555^1

Abschnitt II. Gewährleistung für Mängel ... 556–576

Abschnitt II^1. Anspruch des Verkäufers im Zusammenhang mit der Mangelhaftigkeit der verkauften Sache ... 576^1–576^4

Abschnitt III. Qualitätsgarantie ... 577–582

Abschnitt IV. Besondere Verkaufsarten ... 583–602

Unterabschnitt I. Ratenverkauf ... 583–588

Unterabschnitt II. Vorbehalt des Eigentums der verkauften Sache. Verkauf auf Probe ... 589–592

Unterabschnitt III. Wiederkaufsrecht ... 593–595

Unterabschnitt IV. Vorkaufsrecht ... 596–602

Titel XII. Tausch ... 603–604

Titel XIII. Liefervertrag ... 605–612

Titel XIV. Landwirtschaftlicher Werklieferungsvertrag ... 613–626

Titel XV. Werkvertrag ... 627–646

Titel XVI. Bauvertrag ... 647–658

Titel XVII. Miete und Pacht ... 659–709

Abschnitt I. Miete ... 659–692

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 659–679

Unterabschnitt II. Miete von Wohn- und Nutzraum ... 680–692

Abschnitt II. Pacht ... 693–709

Titel XVII^1. Leasingvertrag ... 709^1–709^18

Titel XVIII. Leihe ... 710–719

Titel XIX. Darlehen ... 720–724

Titel XX. Bankkontovertrag ... 725–733

Titel XXI. Auftrag ... 734–751

Titel XXII. Führung fremder Geschäfte ohne Auftrag ... 752–757

Titel XXIII. Agenturvertrag ... 758–764^9

Titel XXIV. Kommissionsvertrag ... 765–773

Titel XXV. Beförderungsvertrag ... 774–793

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 774–775

Abschnitt II. Beförderung von Personen ... 776–778

Abschnitt III. Beförderung von Sachen ... 779–793

Titel XXVI. Speditionsvertrag ... 794–804

Titel XXVII. Versicherungsvertrag ... 805–834

Abschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 805–820

Abschnitt II. Vermögensversicherung ... 821–828

Abschnitt III. Personenversicherung ... 829–834

Titel XXVIII. Verwahrung ... 835–845

Titel XXIX. Haftung, Pfandrecht und Verjährung von Ansprüchen der Personen, die Hotels und ähnliche Einrichtungen unterhalten ... 846–852

Titel XXX. Lagervertrag ... 853–859^9

Titel XXXI. Gesellschaft ... 860–875

Titel XXXII. Bürgschaft ... 876–887

Titel XXXIII. Schenkung ... 888–902

Titel XXXIII^1. Übergabe von Grundstücken ... 902^1–902^2

Titel XXXIV. Rente und Leibrente ... 903–916

Abschnitt I. Rente ... 903–907

Abschnitt II. Leibrente ... 908–916

Titel XXXV. Vergleich ... 917–918

Titel XXXVI. Auslobung ... 919–921

Titel XXXVII. Anweisung und Wertpapiere ... 921^1–921^16

Abschnitt I. Anweisung ... 921^1–921^5

Abschnitt II. Wertpapiere ... 921^6–921^16

Viertes Buch. Erbrecht ... 922–1088

Titel I. Allgemeine Vorschriften ... 922–930

Titel II. Gesetzliche Erbfolge ... 931–940

Titel III. Verfügungen von Todes wegen ... 941–990^1

Abschnitt I. Testament ... 941–958

Unterabschnitt I. Allgemeine Vorschriften ... 941–948

Unterabschnitt II. Testamentsform ... 949–958

Abschnitt I. Gewöhnliche Testamente ... 949–951

Abschnitt II. Besondere Testamente ... 952–955

Abschnitt III. Gemeinsame Vorschriften für gewöhnliche und besondere Testamente ... 956–958

Abschnitt II. Berufung zum Erben ... 959–967

Abschnitt III. Vermächtnis und Auflage ... 968–985

Unterabschnitt I. Einfaches Vermächtnis ... 968–981

Unterabschnitt II. Vindikatoriches Vermächtnis ... 981^1–981^6

Unterabschnitt III. Auflage ... 982–985

Abschnitt IV. Testamentsvollstrecker ... 986–990^1

Titel IV. Pflichtteil ... 991–1011

Titel V. Annahme und Ausschlagung der Erbschaft ... 1012–1024

Titel VI. Bestätigung des Erbschaftserwerbs, Urkunde über den Erbschaftserwerb und Schutz des Erben ... 1025–1029^1

Titel VII. Haftung für Nachlassverbindlichkeiten ... 1030–1034^3

Titel VIII. Nachlassgütergemeinschaft und Nachlassteilung ... 1035–1046

Titel IX. Verträge über den Nachlass ... 1047–1057

Titel X. Besondere Vorschriften über die Erbfolge von landwirtschaftlichen Betrieben ... 1058–1088

Erstes Buch. Allgemeiner Teil

Titel I. Einleitungsvorschriften

Art. 1 Geltungsbereich

Dieses Gesetzbuch regelt die bürgerlich-rechtlichen Verhältnisse zwischen natürlichen und juristischen Personen.

Art. 2 (aufgehoben)

Art. 3 Zeitliche Geltung des Gesetzes

Dieses Gesetz gilt nicht rückwirkend, es sei denn, dass sich dies aus seinem Wortlaut oder Zweck ergibt.

Art. 4 (aufgehoben)

Art. 5 Rechtsmissbrauch

Ein Recht darf nicht auf eine Art und Weise ausgeübt werden, die seiner gesellschaftlich-wirtschaftlichen Zweckbestimmung oder den Grundsätzen des gesellschaftlichen Zusammenlebens entgegensteht. Ein solches Handeln oder Unterlassen des Berechtigten gilt nicht als Ausübung seines Rechts und genießt keinen Schutz.

Art. 6 Beweislast

Die Beweislast für eine Tatsache trifft die Person, die aus ihr Rechtsfolgen ableitet.

Art. 7 Vermutung des guten Glaubens

Macht das Gesetz Rechtsfolgen vom guten oder bösen Glauben abhängig, wird das Bestehen des guten Glaubens vermutet.

Titel II. Personen

Abschnitt I. Natürliche Personen

Unterabschnitt I. Rechtsfähigkeit und Geschäftsfähigkeit

Art. 8 Anfang

§ 1. Jeder Mensch erwirbt die Rechtsfähigkeit mit dem Zeitpunkt seiner Geburt.

§ 2. (aufgehoben)

Art. 9 Vermutung der Lebendgeburt

Wird ein Kind geboren, wird vermutet, dass es lebend zur Welt gekommen ist.

Art. 10 Eintritt der Volljährigkeit

§ 1. Volljährig ist, wer das achtzehnte Lebensjahr vollendet hat.

§ 2. Durch die Eheschließung wird ein Minderjähriger volljährig. Er verliert die Volljährigkeit nicht durch die Nichtigkeitserklärung der Ehe.

Art. 11 Volle Geschäftsfähigkeit

Die volle Geschäftsfähigkeit wird mit Eintritt der Volljährigkeit erworben.

Art. 12 Geschäftsunfähigkeit

Geschäftsunfähig sind Personen, die das dreizehnte Lebensjahr nicht vollendet haben, sowie vollständig entmündigte Personen.

Art. 13 Vollständige Entmündigung

§ 1. Eine Person, die das dreizehnte Lebensjahr vollendet hat, kann vollständig entmündigt werden, wenn sie infolge von Geisteskrankheit, Geistesschwäche oder einer anderen Art der psychischen Störung, insbesondere wegen Trunksucht oder Rauschgiftsucht, nicht in der Lage ist, ihre Handlung selbst zu bestimmen.

§ 2. Ein vollständig Entmündigter ist unter Vormundschaft zu stellen, es sei denn, dass er noch unter elterlicher Gewalt steht.

Art. 14 Rechtsfolgen der Geschäftsunfähigkeit

§ 1. Ein Rechtsgeschäft, das von einem Geschäftsunfähigen vorgenommen wurde, ist nichtig.

§ 2. Schließt eine geschäftsunfähige Person ein Rechtsgeschäft über Dinge des täglichen Lebens, so wird ein solches Rechtsgeschäft mit dem Zeitpunkt seiner Erfüllung wirksam, es sei denn, dass es zu einer erheblichen Benachteiligung der geschäftsunfähigen Person führt.

Art. 15 Beschränkte Geschäftsfähigkeit

Beschränkt geschäftsfähig sind Minderjährige, die das dreizehnte Lebensjahr vollendet haben, sowie teilweise entmündigte Personen.

Art. 16 Teilweise Entmündigung

§ 1. Ein Volljähriger kann wegen Geisteskrankheit, Geistesschwäche oder einer anderen psychischen Störung, insbesondere wegen Trunksucht oder Rauschgiftsucht, teilweise entmündigt werden, sofern sein Zustand nicht die vollständige Entmündigung erfordert, er jedoch der Hilfe bei der Erledigung seiner Angelegenheiten bedarf.

§ 2. Für einen teilweise Entmündigten ist Pflegschaft anzuordnen.

Art. 17 Einwilligung des gesetzlichen Vertreters

Vorbehaltlich der gesetzlich vorgesehenen Ausnahmen ist zur Wirksamkeit eines von einer beschränkt geschäftsfähigen Person vorgenommenen Rechtsgeschäfts, durch das sie eine Verbindlichkeit eingeht oder über ihr Recht verfügt, die Einwilligung ihres gesetzlichen Vertreters erforderlich.

Art. 18 Genehmigung des Vertrags

§ 1. Zur Rechtswirksamkeit eines von einer beschränkt geschäftsfähigen Person ohne Einwilligung des gesetzlichen Vertreters abgeschlossenen Rechtsgeschäfts ist die Genehmigung des gesetzlichen Vertreters erforderlich.

§ 2. Die beschränkt geschäftsfähige Person kann den Vertrag nach Erlangung der vollen Geschäftsfähigkeit selbst genehmigen.

§ 3. Der Vertragspartner einer beschränkt geschäftsfähigen Person kann sich auf die fehlende Einwilligung des gesetzlichen Vertreters nicht berufen. Er kann jedoch dem gesetzlichen Vertreter eine angemessene Frist zur Genehmigung des Vertrages setzen; nach fruchtlosem Ablauf der Frist wird er von seinen Verpflichtungen aus diesem Rechtsgeschäft frei.

Art. 19 Einseitiges Rechtsgeschäft

Ein von einer beschränkt geschäftsfähigen Person ohne die gesetzlich erforderliche Einwilligung des gesetzlichen Vertreters vorgenommenes einseitiges Rechtsgeschäft ist nichtig.

Art. 20 Verträge über Dinge des täglichen Lebens

Eine beschränkt geschäftsfähige Person kann ohne Einwilligung des gesetzlichen Vertreters Verträge über Dinge des täglichen Lebens schließen.

Art. 21 Verfügung über Arbeitseinkommen

Eine beschränkt geschäftsfähige Person kann ohne Einwilligung des gesetzlichen Vertreters über ihr Arbeitseinkommen verfügen, es sei denn, dass das Vormundschaftsgericht aus wichtigen Gründen etwas anderes bestimmt.

Art. 22 Frei verfügbare Vermögensgegenstände

Hat der gesetzliche Vertreter einer beschränkt geschäftsfähigen Person bestimmte Vermögensgegenstände zur freien Verfügung überlassen, so erlangt diese Person in Bezug auf Rechtsgeschäfte, die diese Gegenstände betreffen, volle Geschäftsfähigkeit. Ausgenommen davon sind Rechtsgeschäfte, für deren Vornahme die Einwilligung des gesetzlichen Vertreters nach dem Gesetz nicht genügt.

Art. 22[1] Begriff des Verbrauchers

Als Verbraucher gilt jede natürliche Person, die ein Rechtsgeschäft mit einem Unternehmer vornimmt, das weder mit ihrer wirtschaftlichen noch mit ihrer beruflichen Tätigkeit unmittelbar verbunden ist.

Art. 23 Schutz persönlicher Rechtsgüter

Die persönlichen Rechtsgüter des Menschen, insbesondere Gesundheit, Freiheit, Ehre, Gewissensfreiheit, Name oder Pseudonym, eigenes Bild, Briefgeheimnis, Unverletzlichkeit der Wohnung, wissenschaftliche, künstlerische, erfinderische und rationalisierungsbezogene Tätigkeit stehen, unabhängig von in anderen Vorschriften vorgesehenem Schutz, unter dem Schutz des Zivilrechts.

Art. 24 Beseitigungs- und Unterlassungsanspruch

§ 1. Wird durch eine fremde Handlung ein höchstpersönliches Recht einer Person gefährdet, so kann sie die Unterlassung der Handlung verlangen, es sei denn, dass diese nicht rechtswidrig ist. Im Falle einer Verletzung kann sie verlangen, dass der Verursacher die zur Beseitigung der Folgen erforderlichen Maßnahmen ergreift, insbesondere, dass er Erklärungen entsprechenden Inhalts und in entsprechender Form abgibt. Sie kann ferner nach den in diesem Gesetzbuch vorgesehenen Grundsätzen eine Wiedergutmachung in Geld oder die Zahlung eines angemessenen Geldbetrages für einen angegebenen gesellschaftlichen Zweck verlangen.

§ 2. Ist infolge der Verletzung eines persönlichen Rechtsguts ein Vermögensschaden entstanden, kann der Geschädigte Schadensersatz nach den allgemeinen Grundsätzen verlangen.

§ 3. Die vorstehenden Vorschriften lassen in anderen Vorschriften, insbesondere im Urheber- und Patentrecht, vorgesehene Rechte unberührt.

Unterabschnitt II. Wohnsitz

Art. 25 Begriff

Wohnsitz einer natürlichen Person ist der Ort, an dem die Person ihren ständigen Aufenthalt hat.

Art. 26 Wohnsitz des Kindes

§ 1. Wohnsitz eines unter elterlicher Gewalt stehenden Kindes ist der Wohnsitz der Eltern oder desjenigen Elternteils, dem die elterliche Gewalt ausschließlich zusteht, oder dem die Ausübung der elterlichen Gewalt anvertraut wurde.

§ 2. Steht die elterliche Gewalt beiden Elternteilen zu und haben diese getrennte Wohnsitze, so befindet sich der Wohnsitz des Kindes bei demjenigen Elternteil, bei dem das Kind sich ständig aufhält. Hält das Kind sich bei keinem Elternteil ständig auf, so bestimmt das Vormundschaftsgericht seinen Wohnsitz.

Art. 27 Pflegebefohlener

Wohnsitz einer unter Vormundschaft stehenden Person ist der Wohnsitz des Vormunds.

Art. 28 Nur ein Wohnsitz

Man kann nur einen Wohnsitz haben.

Unterabschnitt III. Todeserklärung

Art. 29 Voraussetzungen

§ 1. Ein Verschollener kann für tot erklärt werden, wenn seit dem Ende des Kalenderjahres, in dem er nach den vorhandenen Nachrichten noch gelebt hat, zehn Jahre verstrichen sind; wenn der Verschollene im Zeitpunkt der Todeserklärung jedoch das siebzigste Lebensjahr vollendet hätte, genügt der Ablauf von fünf Jahren.

§ 2. Vor dem Ende des Kalenderjahres, in dem der Verschollene das dreiundzwanzigste Lebensjahr vollendet hätte, kann die Todeserklärung nicht erfolgen.

Art. 30 Besondere Ereignisse

§ l. Wer während eines Fluges oder einer Seereise im Zusammenhang mit einem Flugzeug- oder Schiffsunglück oder im Zusammenhang mit einem anderen besonderen Ereignis verschollen ist, kann nach Ablauf von sechs Monaten seit dem Tage des Unglücks oder des besonderen Ereignisses für tot erklärt werden.

§ 2. Lässt sich der Tag des Flugzeug- oder Schiffsunglücks nicht ermitteln, so beginnt der Lauf der sechsmonatigen Frist mit Ablauf eines Jahres seit dem Tag, an dem das Flugzeug oder das Schiff seinen Bestimmungshafen erreichen sollte, und in Ermangelung eines Bestimmungshafens, nach Ablauf von zwei Jahren seit dem Tag, an dem es die letzte Nachricht von ihm gegeben hat.

§ 3. Wer im Zusammenhang mit direkter Lebensgefahr in einem in den vorstehenden Paragraphen nicht vorgesehenen Fall verschollen ist, kann nach Ablauf eines Jahres seit dem Tage für tot erklärt werden, an dem die Gefahr aufgehört hat oder ihr Ende den Umständen nach erwartet werden konnte.

Art. 31 Todesvermutung

§ 1. Es wird vermutet, dass der Verschollene zu dem in dem Beschluss über die Todeserklärung festgestellten Zeitpunkt gestorben ist.

§ 2. Als Zeitpunkt des vermuteten Todes des Verschollenen gilt derjenige Zeitpunkt, der den Umständen nach der wahrscheinlichste ist, und bei Ermangelung jeglicher Daten der erste Tag der Frist, nach deren Ablauf die Todeserklärung möglich gewesen ist.

§ 3. Ist die Todeszeit im Beschluss über die Todeserklärung nur dem Tage nach bestimmt, so gilt als Zeitpunkt des vermuteten Todes das Ende dieses Tages.

Art. 32 Vermutung gleichzeitigen Todes

Sind mehrere Personen während einer ihnen gemeinsam drohenden Gefahr gestorben, so wird vermutet, dass sie gleichzeitig gestorben sind.

Abschnitt II. Juristische Personen

Art. 33 Rechtsfähigkeit

Juristische Personen sind der Fiskus und diejenigen Organisationseinheiten, denen durch besondere Rechtsvorschriften Rechtsfähigkeit zuerkannt wird.

Art. 33[1] Subsidiäre Haftung für Verbindlichkeiten einer Organisationseinheit

§ 1. Auf Organisationseinheiten, denen das Gesetz Rechtsfähigkeit zuerkennt, sind die Vorschriften über juristische Personen entsprechend anzuwenden.

§ 2. Sofern besondere Vorschriften nichts anderes bestimmen, haften für Verbindlichkeiten einer in § l genannten Organisationseinheit ihre Mitglieder subsidiär; diese Haftung beginnt in dem Zeitpunkt, in dem die Organisationseinheit zahlungsunfähig geworden ist.

Art. 34 Fiskus

Der Fiskus gilt in denjenigen Zivilrechtsverhältnissen als Träger von Rechten und Pflichten, die das Staatsvermögen betreffen, das nicht anderen staatlichen juristischen Personen gehört.

Art. 35 Organisation juristischer Personen

Die Entstehung, die Verfassung und die Auflösung juristischer Personen bestimmen eigene Vorschriften; in den in diesen Vorschriften vorgesehenen Fällen und im darin vorgesehenen Umfang regelt auch die Satzung der juristischen Person ihre Organisation und Handlungsweise.

Art. 36 (aufgehoben)

Art. 37 Erlangung der Rechtsfähigkeit

§ 1. Eine Organisationseinheit erlangt die Rechtsfähigkeit mit Eintragung in das zuständige Register, es sei denn, dass besondere Vorschriften etwas anderes bestimmen.

§ 2. Die Arten dieser Register sowie ihre Organisation und die Art und Weise ihrer Führung werden durch besondere Vorschriften geregelt.

Art. 38 Funktion der Organe

Die juristische Person handelt durch ihre Organe in der im Gesetz und der auf diesem Gesetz beruhenden Satzung vorgesehenen Art und Weise.

Art. 39 Wirkungen des Vollmachtmangels

§ 1. Wer als Organ einer juristischen Person in ihrem Namen, ohne ihr Organ zu sein oder unter Überschreitung seiner Vollmacht einen Vertrag schließt, ist zur Rückerstattung dessen, was er von der anderen Partei in Erfüllung des Vertrages erhalten hat, sowie zum Ersatz des Schadens verpflichtet, den die andere Partei dadurch erlitten hat, dass sie den Vertrag in Unkenntnis des Mangels der Vollmacht geschlossen hat.

§ 2. Die vorstehende Vorschrift ist entsprechend anzuwenden, wenn der Vertrag im Namen einer nicht bestehenden juristischen Person geschlossen worden ist.

Art. 40 Haftung des Fiskus

§ 1. Der Fiskus haftet nicht für die Verbindlichkeiten staatlicher juristischer Personen, es sei denn, dass eine besondere Vorschrift etwas anderes bestimmt. Staatliche juristische Personen haften nicht für Verbindlichkeiten des Fiskus.

§ 2. Bei einer unentgeltlichen Übernahme eines Vermögensbestandteils einer staatlichen juristischen Person zugunsten des Fiskus aufgrund geltender Gesetze, haftet dieser gemeinsam mit der juristischen Person gesamtschuldnerisch für die Verbindlichkeiten, die in der Zeit entstanden sind, als der Vermögensbestandteil das Eigentum der juristischen Person darstellte, und zwar bis zur Höhe des Wertes des Bestandteils zum Zeitpunkt der Übernahme, welcher zu bestimmen ist nach seinem im Zeitpunkt der Bezahlung geltenden Verkehrswert.

§ 3. Die Vorschriften der §§ 1 und 2 sind auf die Haftung der Einheiten der Gebietskörperschaften und ihrer juristischen Personen entsprechend anzuwenden.

Art. 41 Sitz der juristischen Person

Soweit das Gesetz oder die auf diesem beruhende Satzung nichts anderes bestimmen, ist Sitz der juristischen Person der Ort, wo sich der Sitz ihres geschäftsführenden Organs befindet.

Art. 42 Fehlen der Organe

§ 1. Kann eine juristische Person ihre Geschäfte mangels hierzu berufener Organe nicht führen, so hat das Gericht für sie einen Pfleger zu bestellen.

§ 2. Der Pfleger hat unverzüglich für die Berufung von Organen der juristischen Person und bei Bedarf für die Liquidation der juristischen Person zu sorgen.

Art. 43 Schutz der persönlichen Rechtsgüter

Die Vorschriften über den Schutz der persönlichen Rechte natürlicher Personen sind auf juristische Personen entsprechend anzuwenden.

Abschnitt III. Unternehmer und ihre Rechtsbezeichnungen

Art. 43[1] Begriff des Unternehmers

Der Unternehmer ist eine in Art. 33^1 § 1 bezeichnete natürliche Person, eine juristische Person und eine Organisationseinheit, die im eigenen Namen eine wirtschaftliche oder berufliche Tätigkeit führt.

Art. 43[2] Tätigkeit unter der Firma

§ 1. Der Unternehmer führt seine Tätigkeit unter seiner Firma.

§ 2. Die Firma wird im entsprechenden Register bekannt gemacht, es sei denn, dass Sondervorschriften etwas anderes bestimmen.

Art. 43[3] Unterscheidungsfähigkeit der Firma

§ 1. Die Firma eines Unternehmers hat sich ausreichend von Firmen anderer Unternehmer, die auf demselben Markt tätig sind, zu unterscheiden.

§ 2. Die Firma darf niemanden über die Person des Unternehmers, sein Tätigkeitsfeld, seinen Tätigkeitsort und seine Bezugsquellen täuschen.

Art. 43[4] Firma der natürlichen Person

Die Firma einer natürlichen Person ist ihr Vorname und Familienname. Dies schließt die zusätzliche Führung eines Pseudonyms oder einer auf den Gegenstand der Tätigkeit des Unternehmers hinweisenden Bezeichnung und anderer beliebiger Bezeichnungen für die Firma nicht aus.

Art. 43[5] Firma der juristischen Person

§ 1. Die Firma einer juristischen Person ist ihr Name.

§ 2. Die Firma enthält die Bezeichnung der Rechtsform der juristischen Person, die in abgekürzter Form angegeben werden kann; darüber hinaus kann sie auf den Gegenstand der Tätigkeit und den Sitz dieser juristischen Person hinweisen und andere beliebig ausgewählte Bezeichnungen enthalten.

§ 3. Die Firma einer juristischen Person kann den Familiennamen oder das Pseudonym einer natürlichen Person enthalten, soweit dies der Darstellung der Beziehung dieser Person zur Firma, insbesondere zur Errichtung oder der Tätigkeit des Unternehmers dient. Die Führung des Familiennamens oder des Pseudonyms einer natürlichen Person im Namen einer Firma bedarf der schriftlichen Zustimmung dieser Person, und im Fall ihres Todes der Zustimmung ihres Ehegatten und der Kinder.

§ 4. Der Unternehmer kann sich einer Abkürzung der Firma bedienen. Die Vorschrift des Art. 43^2 § 2 ist entsprechend anzuwenden.

Art. 43[6] Firma der Zweigniederlassung

Die Firma einer Zweigniederlassung einer juristischen Person enthält deren vollständigen Namen und die Bezeichnung „Zweigniederlassung” mit dem Hinweis auf die Ortschaft, in der die Firma ihren Sitz hat.

Art. 43[7] Änderung der Firma

Eine Änderung der Firma bedarf der Eintragung im Register. Im Fall der Umwandlung der juristischen Person kann die bisherige Firma beibehalten werden, mit Ausnahme der Bezeichnung, die auf die Rechtsform der juristischen Person hinweist, sofern diese einer Änderung unterlag. Dasselbe gilt für die Umwandlung einer Personengesellschaft.

Art. 43[8] Firma nach Ausscheiden eines Gesellschafters

§ 1. Verliert ein Gesellschafter, dessen Name in der Firma enthalten war, seine Mitgliedschaft, kann die Gesellschaft in ihrer Firma den Namen des ehemaligen Gesellschafters nur mit seiner in Schriftform geäußerten Zustimmung, im Falle seines Todes mit Zustimmung seiner Ehegattin / seines Ehegatten und seiner Kinder, beibehalten.

§ 2. Im Falle der Fortsetzung der Wirtschaftstätigkeit einer natürlichen Person durch eine andere natürliche Person, die ihr Rechtsnachfolger ist, gilt die Vorschrift des § 1 entsprechend.

§ 3. Derjenige, der ein Unternehmen erwirbt, kann das Unternehmen unter dessen bisheriger Firma führen. Er soll jedoch einen Zusatz, der auf die Firma oder den Namen des Erwerbers hinweist, einfügen, es sei denn, dass die Parteien etwas anderes bestimmt haben.

Art. 43[9] Verbot der Veräußerung der Firma

§ 1. Die Firma darf nicht veräußert werden.

§ 2. Der Unternehmer kann einen anderen Unternehmer zur Benutzung seiner Firma bevollmächtigen, wenn dies keine Täuschung darstellt.

Art. 43[10] Rechtswidrige Verletzung des Rechts an der Firma

Der Unternehmer, dessen Recht an der Firma durch Handeln einer anderen Person gefährdet wird, kann die Unterlassung des Handelns verlangen, es sei denn, dass es nicht rechtswidrig ist. Im Falle der Verletzung des Rechts kann er ferner verlangen, die Folgen zu beseitigen, Erklärungen entsprechenden Inhalts und in entsprechender Form abzugeben, einen Vermögensschaden nach allgemeinen Grundsätzen zu ersetzen oder den Gewinn zu erstatten, der durch die Person erlangt wurde, welche die Verletzung begangen hat.