© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Recenzent: prof. dr hab. med. Elżbieta Krajewska-Kułak

Redaktor ds. publikacji medycznych: mgr Jolanta Jedlińska

Redaktor merytoryczny: mgr Elżbieta Woińska

Korekta: Zespół

Projekt okładki i stron tytułowych: Lidia Michalak-Mirońska

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2016 r., (wyd. I)

Warszawa 2020

ISBN 978-83-200-6084-3

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

email: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: mobisfera.pl

Spis treści

Wstęp

Adresaci

Historia kinesiotapingu

Teoretyczne podstawy metody kinesiotapingu

Nazwa metody

Zastosowanie metody

Praktyczne podstawy metody kinesiotapingu

Materiały i akcesoria

Przygotowanie skóry do oklejeń

Kształty oklejeń podstawowych i sposoby ich wykonania

Podstawowa edukacja pacjenta

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Korekcja mechaniczna

Korekcja powięziowa

Korekcja przestrzenna

Korekcja więzadłowa/ścięgnowa

Korekcja funkcjonalna

Korekcja limfatyczna

Najważniejsze wytyczne do aplikacji korekcji kinesiotapingu

Problemy funkcjonalne w obrębie twarzy

Uszkodzenie V nerwu czaszkowego

Ból głowy

Obrzęk twarzy

Problemy funkcjonalne w obrębie szyjnego odcinka kręgosłupa

Ból szyjnego odcinka kręgosłupa

Zwiększone napięcie mięśni szyjnego i szyjno-piersiowego odcinka kręgosłupa

Niestabilność w obrębie szyjnego odcinka kręgosłupa typu smagnięcie biczem

Problemy funkcjonalne w obrębie piersiowego odcinka kręgosłupa

Ból piersiowego odcinka kręgosłupa

Zwiększone napięcie mięśni piersiowego odcinka kręgosłupa

Problemy funkcjonalne w obrębie lędźwiowego i lędźwiowo-krzyżowego odcinka kręgosłupa

Ból lędźwiowego i lędźwiowo-krzyżowego odcinka kręgosłupa

Problemy funkcjonalne w obrębie kręgosłupa

Skolioza jednołukowa skrzywienie kręgosłupa jednołukowe

Skolioza dwułukowa skrzywienie kręgosłupa dwułukowe

Problemy funkcjonalne w obrębie stawu barkowego

Staw barkowy niestabilny, wiotki – podwichnięcie dolne

Staw barkowy z osłabioną siłą mięśniową mięśnia naramiennego

Staw barkowy niestabilny – podwichnięcie przednie

Staw barkowy spastyczny

Staw barkowy bolesny, przeciążeniowy

Problemy funkcjonalne w obrębie stawu łokciowego

Staw łokciowy bolesny, przeciążeniowy

Łokieć tenisisty/golfisty

Staw łokciowy spastyczny – przykurcz zgięciowy

Problemy funkcjonalne w zakresie stawu nadgarstkowo-promieniowego

Staw nadgarstkowo-promieniowy wiotki

Staw nadgarstkowo-promieniowy spastyczny

Staw nadgarstkowo-promieniowy bolesny, przeciążeniowy

Palce dłoni zaciskające się – spastyczne

Palce dłoni w utrwalonym wyproście

Problemy funkcjonalne w obrębie stawu kolanowego

Kolano niestabilne, przeciążone

Osłabienie mięśnia czworogłowego uda

Przeprost w stawie kolanowym

Rzepka niestabilna – przesunięcie boczne i górne

Koślawość kolan u dzieci

Problemy funkcjonalne w obrębie stawu skokowego

Stopa opadająca – porażenie mięśnia piszczelowego przedniego

Stopa opadająca – porażenie mięśni strzałkowych

Staw skokowy niestabilny – uszkodzenie więzadeł

Naderwanie ścięgna piętowego (Achillesa) z osłabieniem mięśnia trójgłowego łydki

Problemy funkcjonalne w obrębie palców stopy

Koślawość palucha (hallux)

Deformacje palców stóp – odchylenie boczne

Deformacja palców stóp – palce podwijające się, młoteczkowate

Problemy funkcjonalne w obrębie mięśni skośnych brzucha

Osłabienie mięśni skośnych wewnętrznych brzucha

Problemy funkcjonalne w obrębie naczyń chłonnych

Obrzęki kończyn dolnych

Obrzęki kończyn górnych, np. na tle krążeniowym

Obrzęki kończyn górnych po mastektomii

Inne problemy

Uszkodzenia w obrębie żeber

Blizny

Alergie na plastry kinesiotapingu i odparzenia skóry

Zakończenie

Przydatne strony internetowe

Literatura przedmiotu

Wstęp

Popularność kinesiotapingu jako metody wykorzystywanej w fizjoterapii i jej pozytywny odbiór wśród personelu medycznego i pacjentów sprawia, że będzie ona coraz szerzej stosowana, a popyt na usługi w tym zakresie będzie rósł. Niniejsza książka, prosta i konkretna w formie, stanowi doskonałe źródło informacji dla osób chcących zapoznać się z metodą kinesiotapingu, zwłaszcza w sytuacji ograniczonej liczby publikacji na ten temat[1]. Naukowe podejście do praktyki klinicznej, w tym wiarygodne i spójne źródła informacji, są niezwykle istotne dla wciąż rozwijającej się dziedziny medycyny, jaką jest fizjoterapia. Wpisuje się to w obowiązujący paradygmat Medycyny Opartej na Faktach (Evidence Based Medicine – EBM)[2].

Celem niniejszej publikacji jest przybliżenie czytelnikowi samej metody, jej podwalin i zasad oraz przedstawienie kinesiotapingu jako podstawowej lub uzupełniającej metody w terapii wybranych problemów funkcjonalnych. Głównym tematem książki są konkretne przypadki problemów funkcjonalnych oraz propozycje sprawdzonych, skutecznych technik kinesiotapingu, zmierzających do zniesienia lub zmniejszenia poszczególnych problemów. Przykłady poparto szczegółowym opisem oraz bogatym materiałem zdjęciowym. Zaproponowane rozwiązania nie wyczerpują i nie mogą wyczerpać całego zakresu możliwości kinesiotapingu zarówno w odniesieniu do przedstawionych problemów funkcjonalnych, jak i do innych zastosowań. Każdy terapeuta kinesiotapingu, mający odpowiednie przygotowanie teoretyczne oraz doświadczenie praktyczne, jest w stanie i powinien wypracować własne rozwiązania właściwe dla danego pacjenta w danej fazie terapii zgodnie z postawionymi jej celami. Jest to zgodne z filozofią twórcy metody kinesiotapingu – Kenzo Kase[3].

Adresaci

Książka przeznaczona jest głównie dla personelu medycznego pracującego z osobami chorymi lub niepełnosprawnymi: lekarzy specjalistów rehabilitacji medycznej, ortopedii, neurologii, fizjoterapeutów oraz studentów medycyny, fizjoterapii i pielęgniarstwa. Zawarte w niej informacje, dotyczące teoretycznych podstaw metody kinesiotapingu, sprawiają, że metoda ukazuje się jako profesjonalne narzędzie w procesie leczenia. Pozycja ta może stanowić świetną pomoc w codziennej praktyce zarówno dla osób znających metodę, jak i dla tych, którzy chcą ją dopiero poznać. Książka może być przydatna dla osób, które mają ukończony kurs w zakresie kinesiotapingu, lecz z różnych względów nie praktykowały. Może również stanowić punkt wyjścia dla osób wahających się co do rozpoczęcia kształcenia w zakresie tej metody. Książka przez swą unikalną zawartość treści teoretycznych, strukturę, czytelny układ, jasno przedstawiony proces terapeutyczny może stanowić świetny materiał dydaktyczny dla szerokiej rzeszy studentów fizjoterapii, medycyny, pielęgniarstwa i innych kierunków oraz dla wykładowców wyższych uczelni medycznych.

Szczególną wartość tej publikacji stanowi praktyczne przedstawienie najczęściej spotykanych problemów funkcjonalnych i konkretnych sposobów ich rozwiązania z użyciem metody kinesiotapingu w postaci zwięzłego, rzeczowego opisu, zilustrowanego krok po kroku. Umożliwia to uniknięcie ewentualnych nieporozumień, wynikających z błędnej interpretacji samego opisu.

W celu ułatwienia orientacji oraz jasnego przekazania najważniejszych informacji większość rozdziałów ma następujący układ:

Problem

Opis problemu

Cel

Aplikacja

- Pozycja wyjściowa pacjenta

- Oklejenie

oraz opcjonalnie uwagi.

Historia kinesiotapingu

Twórcą metody kinesiotapingu jest Kenzo Kase D.C.[4], który urodził się w 1942 roku. Po ukończeniu Meiji University i National College of Chiropractic w Chicago z powodzeniem stworzył i kieruje wieloma placówkami medycznymi sygnowanymi jego nazwiskiem. Od 1973 roku opracował i rozwinął metodę znaną pod nazwą kinesiotapingu (Kinesio® Taping) oraz stosowane w niej plastry (Kinesio Tex Tape®). Kenzo Kase jest autorem wielu książek z dziedziny kinesiotapingu oraz prezydentem największej organizacji zrzeszającej terapeutów i instruktorów kinesiotapingu – Kinesio Taping Association (KTA).

Kinesio Taping Association stawia sobie dwa podstawowe cele:

- zapewnienie wysokiego poziomu szkolenia adeptów kinesiotapingu, organizację kursów i wydawanie certyfikatów,

- współpracę z uczelniami i instytutami naukowymi prowadzącymi badania nad kinesiotapingiem.

KTA prowadzi sympozja międzynarodowe, organizowane w USA i Japonii, będące forum wymiany doświadczeń między instruktorami, terapeutami oraz naukowcami zainteresowanymi metodą kinesiotapingu, w tym badaniami klinicznymi. Dzięki staraniom KTA zaprezentowano zastosowanie kinesiotapingu w sporcie podczas letnich igrzysk olimpijskich w Seulu w 1988 roku i w Pekinie w 2008 roku.

Członkowie KTA uzyskują dodatkowo dostęp do obszernej bazy danych tego stowarzyszenia (przez jego stronę internetową), zawierającej wiele materiałów z tej dziedziny, często niepublikowanych.

Teoretyczne podstawy metody kinesiotapingu

Nazwa metody

Nazwa metody, przyjęta przez jej twórcę, brzmi Kinesio® Taping, niemniej jednak w piśmiennictwie anglojęzycznym spotyka się również nazwę kinesiology taping oraz skrót KT. Na potrzeby tej książki przyjęto najczęściej spotykaną w piśmiennictwie polskim nazwę kinesiotaping, choć spotyka się również (rzadziej) wersję kinezjotaping.

Zastosowanie metody

Kinesiotaping może być stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, może też stanowić uzupełnienie innych metod fizjoterapeutycznych. Wspomaga powrót konkretnych struktur ciała pacjenta do ich normalnego funkcjonowania przez aplikację specjalnych plastrów bezpośrednio na skórę techniką zależną od postawionego celu terapii. Wykorzystuje zasady kinezjologii – nauki o ruchu człowieka. Techniki kinesiotapingu wspierają naturalne procesy samoleczenia organizmu pacjenta przez:

- poprawę funkcji mięśni i stawów (ułatwienie i wspomaganie),

- normalizację napięcia mięśni (zmniejszenie zbyt wysokiego, zwiększenie zbyt niskiego),

- aktywację układu limfatycznego i endogennego systemu znieczulenia,

- poprawę mikrokrążenia.

Dodatkowe zalety kinesiotapingu to:

- ciągłość terapii (24 godziny na dobę),

- brak negatywnych odczuć skórnych u pacjenta,

- długi okres używania jednej aplikacji (3–5 dni).

Przypisy

[1] Literatura przedmiotu na końcu niniejszej książki.

[2] Mikołajewska E.: Medycyna oparta na faktach w fizjoterapii. Valetudinaria, 2007, 2, 88–91. Mikołajewska E., Mikołajewski D.: EBM w fizjoterapii – wykorzystanie zasobów internetowych. Rehabili- tacja w Praktyce, 2008, 4, 50–52. Mikołajewska E.: Dominujące trendy we współczesnej rehabilitacji. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2010, 1, 87–102. Płaszewski M.: Praktyka oparta na dowodach – zasady i kierunki rozwoju Evidence Based Medicine w fizjoterapii. Rehabilitacja Medyczna, 2006, 10(1), 1–8.

[3] Kase K., Wallis J., Kase J.: Clinical therapeutic applications of the kinesio tapping method. Ken Kai Co Ltd. 2003; rozdział Introduction.

[4] D.C. – Doctor of Chiropractic.