© Copyright by

Krystyna Bezubik & e-bookowo 2018

Zdjęcie na okładce: Wojciech Wojtkielewicz

Projekt okładki: e-bookowo

Korekta: Patrycja Bukowska

Konsultacja prawna: mec. Bogumił Wasilewski

ISBN 978-83-7859-925-8

Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

www.e-bookowo.pl

Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl

Patronat:

Sponsor:

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości

bez zgody wydawcy zabronione

Wydanie I, 2018

Konwersja do epub A3M Agencja Internetowa

Wstęp

Niech zgadnę: właśnie skończyłaś pisać swoją książkę? A może jesteś jeszcze w trakcie pisania? Na pewno coraz częściej zastanawiasz się nad tym, co dalej. Nie możesz się doczekać, aby podzielić się swoim dziełem z czytelnikami. Rodzi się jednak pytanie, jak to zrobić. Jak wydać swoją książkę? Może tak jak ja kilka lat temu przeglądasz Internet, szukając na nie odpowiedzi? Byłam nastolatką, gdy zadałam sobie to pytanie po raz pierwszy. A jako absolwentka polonistyki i autorka pierwszej powieści na serio zaczęłam szukać wydawcy. Pamiętam, jak byłam pewna, że moja powieść „Dwadzieścia cztery” stanie się po prostu bestsellerem. Dzisiaj cieszę się, że nie wydałam jej w całości. Że pojawiły się tylko fragmenty w pismach literackich. Bo przecież nie każdą książkę pisze się po to, by ją wydać. Niektóre tworzy się po to, by nauczyć się pisać. Mam nadzieję, że Ty już jesteś gotowy podjąć to wyzwanie wydawnicze.

Przez kilka lat prowadzenia kursów i organizowania warsztatów zauważyłam, że nawet osoby, które jeszcze nie napisały książki, już zastanawiają się, jak ją wydać, jak wygląda proces szukania wydawnictwa i docierania do czytelników. Też tak miałam. Akurat mnie pisanie do szuflady nigdy nie bawiło. Zawsze chciałam dzielić się swoim pisaniem z czytelnikami.

W końcu nie powinniśmy pisać tylko dla siebie. Musimy myśleć też o naszych czytelnikach. Nasze dzieła zaczynają żyć, gdy stają się książkami. Gdy plik w komputerze staje się publikacją, po którą sięga drugi człowiek. Jakoś nie wierzę zapewnieniom początkujących autorów, którzy twierdzą, że piszą tylko dla siebie. Oczywiście w pierwszej kolejności piszemy dla siebie, ale zawsze z tyłu głowy mamy wizję kogoś, kto czyta, kto się zachwyca, kto staje się naszym czytelnikiem. Ja przynajmniej mam.

Może towarzyszy Ci przekonanie, że wydanie książki jest trudne. Że udaje się to tylko nielicznym. Częściowo jest to prawda. Znam autorów całkiem nieźle napisanych książek, którzy wysyłali swój maszynopis do kilkudziesięciu wydawnictw i nigdy nie otrzymali odpowiedzi lub otrzymali odpowiedź odmowną. Ale znam też historie autorów, do których wydawnictwa same się zgłaszały z propozycją napisania i wydania u nich książki. Bywają sytuacje, gdy autorzy świadomie rezygnują z pośrednictwa wydawnictwa, wydają książkę na własną rękę i odnoszą sukces.

Wydanie książki w dzisiejszych czasach jest o wiele prostsze niż było kilkanaście lat temu. Rynek wydawniczy oferuje najróżniejsze rozwiązania. Ważne, by je znać, by się na nie otworzyć i wybrać najlepszą dla siebie opcję.

Prowadząc przez ponad sześć lat kursy pisarskie, zauważyłam, że początkujący autorzy zadają na ogół pytania, które można zmieścić w trzech kategoriach:

Jak wydać swoją książkę – samodzielnie czy przez wydawnictwo?

Jak chronić swoje prawa autorskie – czy wydawnictwo może ukraść moją książkę? Jaka umowa z wydawnictwem jest najkorzystniejsza?

Co zrobić, by dotrzeć do czytelników i zainteresować ich swoją książką? Jak promować i sprzedawać swoją publikację?

Dlatego zdecydowałam się podzielić tę książkę na trzy części.

Pierwsza część dotyczy metod wydawania książki. Pokażę Ci, jakie stoją przed Tobą możliwości wydawnicze – czym różni się wydanie tradycyjne od self-publishingu, kim jest agent literacki. Przygotuję Cię także do stworzenia przyciągającej uwagę propozycji wydawniczej.

W drugiej części omawiam zagadnienia związane z prawem autorskim. Może jako początkujący autor nie wiesz, do czego może być przydatna wiedza na temat prawa autorskiego. Uwierz mi – potrzebujesz tych informacji! Chociażby po to, by wiedzieć, jak chronić swoje teksty i co robić, gdy natkniesz się na plagiat. A także po to, by świadomie podpisać korzystną dla siebie umowę wydawniczą.

Trzecia część poświęcona jest zagadnieniom związanym z promocją książki, czyli z docieraniem do czytelników. Potrzebujesz tej wiedzy, aby sprzedać swoją książkę.

Kilka lat temu byłam w podobnej sytuacji jak Ty. Napisałam. Szukałam informacji o tym, jak wydać swoje opowiadania. Chociaż już wtedy miałam tytuł doktora, nagrody w konkursach literackich, publikacje w pismach („Fa-art”, „Epea”), poszukiwanie wydawcy mojego tomiku opowiadań trochę trwało. I muszę Ci się przyznać, że każde następne wydanie książki było dla mnie nowym doświadczeniem. Zdobywałam kolejną porcję wiedzy na temat tego, co robić, by ze swoim dziełem dotrzeć do czytelników.

Tak naprawdę publikacja mojej pierwszej książki z jednej strony była totalną porażką, z drugiej – stanowiła motywację do zdobywania wiedzy. Na potrzeby i własne, i moich kursantów. Brałam udział w szkoleniach dotyczących rynku wydawniczego i związanych z prawem autorskim. Poznawałam wydawców i rozmawiałam z nimi. Uważnie słuchałam opowieści autorów o ich przygodach związanych z wydawaniem. W międzyczasie wydałam swój doktorat, co wskazało mi właściwą ścieżkę współpracy autora z wydawnictwem.

Trzecią książkę – „Piszę, bo chcę. Poradnik kreatywnego pisania” – wydałam na własnych, korzystnych dla mnie warunkach. Już w chwili podpisywania umowy z wydawnictwem wiedziałam, że muszę sama zająć się promocją. Dlatego zdobyłam patronaty medialne dla mojej książki, uzyskałam rekomendację do umieszczenia na okładce i stronie sprzedażowej. Wystąpiłam na antenie Radia Białystok oraz w programie śniadaniowym TVP 3 Białystok. Jak to zrobiłam? Opowiem Ci w kolejnych rozdziałach tej książki. Muszę jednak podkreślić jedną rzecz.

Gdy prowadzę webinary o wydawaniu, na samym początku mówię: „nie zawsze, nie wszędzie”. I tak jest w przypadku tego poradnika. Przekazuję Ci wiedzę o najczęściej stosowanych praktykach wydawniczych, z którymi się spotkałam. Jednak od każdej reguły istnieją wyjątki.

Chcesz się dowiedzieć, jak wydać i wypromować książkę? Zacznij od przeczytania tej, którą trzymasz w rękach.

Część I

Jak wydać książkę?

Rozdział pierwszy
Skończyłam pisać! Co dalej?

Przez kilka ostatnich lat blok zajęć o wydaniu książki na kursach, które prowadzę, zaczynam od pytania: „Właśnie skończyłyście pisać swoją książkę. Postawiłyście ostatnią kropkę. Co teraz robicie?”. Na ogół zaczynają się pojawiać odpowiedzi typu: „Szukam wydawcy”, „Daję znajomym do przeczytania”. Wydawałoby się, że są to odpowiedzi właściwe – po napisaniu szukamy sposobu, aby książka ukazała się w księgarniach. Jednak prawidłowa odpowiedź brzmi: „Odkładam książkę na kilka tygodni do szuflady”. Tak – aby wypuścić książkę z szuflady, musisz ją najpierw na jakiś czas w niej zamknąć. Moje kursantki na ogół szybko się domyślały, że chodzi o nabranie dystansu do tego, co się napisało.

Napisałaś książkę. To jest dopiero pierwsza wersja Twojej książki. To tak, jakbyś się przeprowadziła do nowego mieszkania i po prostu wstawiła meble. Część z nich stoi tu, gdzie powinna stać, część wymaga przestawienia. Gdy przyjrzysz się uważnie, może się okazać, że niektóre są całkowicie niepotrzebne. Inne nie pasują do tego konkretnego pokoju, ale dobrze będą wyglądać w innym.

Tak samo jest z treścią książki. Może się okazać (i prawie zawsze się okazuje), że są fragmenty, które warto usunąć. Inne za to warto rozbudować. To już jest redakcja1, czyli proces weryfikacji utworu od strony logicznej, merytorycznej, stylistycznej i językowej. A konkretnie – redakcja autorska. Ty jako autorka jesteś pierwszym redaktorem swojej książki. Jesteś pierwszą osobą, która sprawdza to, co napisała. Aby to zrobić, musisz na jakiś czas zapomnieć o książce. Najlepiej, żebyś zajęła się jakimś innym projektem. Jak długo? Stephen King radzi, by odłożyć książkę na sześć tygodni. Ja proponuję dwa miesiące. Po tym czasie spojrzysz na swoją książkę jak na coś nowego, a dzięki temu dostrzeżesz, że są w niej fragmenty, które warto poprawić. Czasem trzeba coś usunąć lub dopowiedzieć. Stephen King ujmuje to tak: „Po sześciu tygodniach odpoczynku zdołacie też łatwiej dostrzec większe dziury logiczne i niekonsekwencje w charakterystyce postaci. Mówię tu o dziurach dość wielkich, by przejechała przez nie ciężarówka. Zdumiewające, jak wiele rzeczy umyka uwadze autora, gdy jest zajęty pierwszym aktem tworzenia”2.

Niezależnie od tego, na jak długo odłożysz swoją książkę, radzę Ci, abyś ją sobie wydrukowała i wszystkie uwagi w pierwszej kolejności naniosła na wydruk, a dopiero potem przeniosła do komputera. Dlaczego? Otóż na wydruku zobaczysz więcej. Monitor ma to do siebie, że maskuje wiele niedoskonałości. Ukrywa oczywiste błędy. Czytanie na wydruku jest najlepszą opcją.

Gdy już przeczytasz, naniesiesz swoje uwagi, możesz pokazać tekst czytelnikowi. I niekoniecznie „jakiemuś” czytelnikowi, ale swojemu idealnemu czytelnikowi. Gdy skończyłam pisać „Raj na kredyt”, chciałam się upewnić, że tekst rzeczywiście jest dobry, a nie mi się tylko tak wydaje. Dlatego w kręgu swoich znajomych znalazłam dwie osoby, które pasowały do moich wyobrażeń o idealnym czytelniku. I właśnie im pokazałam tekst. I to one dały mi zielone światło. Potwierdziły, że napisałam dobrą książkę. Tak samo zrobiłam wcześniej z poradnikiem pisarskim „Piszę, bo chcę”. Pokazałam go moim dawnym kursantkom, bo o nich myślałam, pisząc. Bo o tego typu kobietach myślałam jako o swoich czytelniczkach. I ich opinię uważałam za najważniejszą.

Czy to znaczy, że musisz słuchać każdej rady? Stosować się do każdej uwagi? Nie. Proponuję, abyś nauczyła się słuchać uwag swoich pierwszych czytelników przez palce. To znaczy – naucz się wybierać takie, które rzeczywiście mają sens. Każdy czytelnik jest inny. Ale to Ty jesteś autorem. To Twoja książka. Może zdarzyć się tak, że sugestie pierwszych czytelników okażą się sprzeczne. Część osób będzie zachwycona, część stwierdzi, że im się nie podoba. Jeśli jest pół na pół – możesz uznać, że nie musisz niczego zmieniać. Może być tak, że niektóre uwagi będą prowadziły do tego, żebyś napisała inną, całkiem nową książkę. Tu bym się zastanowiła na Twoim miejscu, czy warto tych uwag słuchać. To Twoja książka! Twój styl pisania. Chyba że wszyscy czytelnicy wyrażą dokładnie taką samą opinię. Wtedy warto posłuchać i wziąć ją pod uwagę. Generalnie warto słuchać uwag, które się powtarzają, i stosować się do nich. Szczególnie do uwag typu – „nie rozumiem”, bo może pod tym pojęciem kryje się jakiś Twój skrót myślowy.

Steven King, na którego już się powoływałam, wypowiada podobne zdanie: „Czy wszystkie opinie mają tę samą wagę? Nie dla mnie. W ostatecznym rozrachunku przede wszystkim słucham Tabby, bo to dla niej piszę, ją chcę zachwycić. Jeżeli piszecie głównie dla jednej osoby (oczywiście poza sobą), radzę, abyście wysłuchali uważnie jej zdania (znam pewnego gościa, który twierdzi, że pisze przede wszystkim dla kogoś, kto nie żyje od piętnastu lat, lecz większość z nas jest w zgoła innej sytuacji). A jeśli to, co usłyszycie, ma sens, dokonajcie zmian. Nie możecie wpuścić całego świata do swej historii, ale tych, którzy liczą się najbardziej, owszem. I powinniście”3. A nieco wcześniej pisze: „Jeśli wszyscy czytelnicy waszej książki twierdzą, że macie problem (…), to macie problem i lepiej coś z nim zróbcie”4.

Skrócony plan działania

Napisz – odłóż do szuflady – przeczytaj i popraw – pokaż czytelnikom – wysłuchaj uwag, których warto wysłuchać – nanieś ewentualne poprawki zgodnie z sugestiami czytelników – przygotuj propozycję wydawniczą5.

Rozdział drugi
Na ile jesteś gotowy wydać książkę?

„Tego i tak nikt nie będzie chciał wydać”. „Jeśli to ma polegać na wysyłaniu propozycji do wydawnictw i otrzymywaniu odpowiedzi odmownych, to nie chcę”. Takie mniej więcej zdania wielokrotnie słyszałam w ramach konsultacji. W ogóle zauważyłam, że można podzielić autorów na dwie grupy – takich, którzy uważają, że bez problemu wydadzą swoją książkę i odniosą sukces czytelniczy, oraz takich, którzy nie wierzą, że wydanie książki jest w ogóle możliwe. No dobrze, jest jeszcze trzecia grupa. Autorzy, którzy uważają, że można wydać książkę, ale będzie to bardzo trudne. Rzeczywiście wydanie książki nie jest łatwe. A na pewno będzie bardzo trudne, czy wręcz niemożliwe, gdy na drodze staną nam własne przekonania. Jeżeli pisząc, wychodzisz z założenia, że nikt nie będzie chciał wydać Twojej książki, zrobisz wszystko, by tak się stało. Naprawdę. Sama jakiś czas temu przyłapałam się na blokującym mnie przekonaniu, które sprawiało, że ukończony „Raj na kredyt” trzymałam w szufladzie. Mimo że od krytyka literackiego otrzymałam pozytywną recenzję i zielone światło na wypuszczenie tekstu w świat, zatrzymałam się na etapie: „Chcę wydać”.

Wiesz, co trzymało mnie w miejscu? Przekonanie, że moich tekstów literackich nikt nie zechce czytać, że tylko moje teksty poradnikowe znajdą czytelników. Że opowiadaniem czy minipowieścią, jaką jest „Raj na kredyt”, nikt się nie zainteresuje. Wiem, skąd się wzięło to przekonanie. Wiem, jak sobie z nim poradzić. I w tym rozdziale pokażę Ci, jak to zrobić. Zacznijmy jednak od… testu.

TEST

1. Co czujesz na myśl, że Twoja książka będzie dostępna dla czytelników?

2. Czy wierzysz w to, że Twoja książka jest wyjątkowa?

3. Czy wiesz, czym wyróżnia się Twoja książka na tle literatury o podobnej tematyce?

4. Czy wiesz, kto mógłby być Twoim czytelnikiem? Jaki typ osób mógłby sięgnąć po Twoją publikację?

5. Czy jesteś gotowy ze spokojem przyjmować opinie na temat książki? Nawet te negatywne?

6. Czy jesteś gotowy wytrwać w decyzji wydania książki, nawet jeśli przez jakiś czas spotkasz się z odmową ze strony wydawców?

7. Czy jesteś gotowy podpisać się swoim imieniem i nazwiskiem na okładce książki?

8. Czy jesteś gotowy do spotkań z czytelnikami podczas spotkań autorskich?

9. Chcesz wydać pod pseudonimem, pod którym prowadzisz blog z 40 tysiącami wejść miesięcznie?

Co czujesz po przeczytaniu powyższych pytań? Jeśli na większość z nich odpowiedziałeś: „Nie” lub: „Nie wiem”, możesz nie być gotowy do wydania swojej książki. Na szczęście tę gotowość można w sobie wypracować i jest to niezwykle piękna praca – możesz mi wierzyć na słowo. Zakładam, że skoro czytasz tę książkę, jesteś gotowy zacząć…

Nie będę Cię okłamywała – nie każdy wydaje książkę za pierwszym podejściem. Nie każda wydana publikacja trafia do wielu czytelników. Wydanie książki oznacza podjęcie konkretnej, mocnej decyzji. To postanowienie, że cokolwiek się wydarzy, Ty opublikujesz swój utwór.

Wydanie książki wymaga przygotowania mentalnego – uciszenia głosu krytyka wewnętrznego oraz wzmocnienia wiary w siebie i swoje możliwości. Przede wszystkim musisz wierzyć w swoją książkę i w to, że warto ją wydać, że dostarczy wartości czytelnikowi (na przykład zapewni mu dobrą zabawę).

Dlatego na początek przygody, jaką stanie się Twoja droga wydawnicza, przygotowałam kilka ćwiczeń coachingowych.

Ćwiczenie

Podejmij decyzję i zapisz ją poniżej. Decyzja składa się z jednego krótkiego zdania. Musi być ono precyzyjne, konkretne i sformułowane w pozytywny sposób. Może brzmieć: „Wydam swoją książkę i dotrę z nią do czytelników”.

Ćwiczenie

Co czujesz, czytając swoją decyzję? Co pojawia się w Twoim ciele na myśl o wydaniu książki? Radość i lekkość czy strach i poczucie ściśniętego żołądka? Jeśli ta druga wersja, to proponuję ćwiczenie, w ramach którego popracujesz ze swoim strachem.

Napisz najczarniejszy z możliwych scenariuszy związany z Twoim pisaniem. Jak najdokładniej opisz wszystko, czego się boisz. I zdystansuj się do tego. To są tylko Twoje myśli.

Czy na samą myśl o wykonaniu ćwiczenia odczuwasz strach? Jeśli tak – określ, czego się boisz. Spotkania z wilkiem, który do tej pory ukrywał się w lesie? Jeśli nie wyjdziesz mu naprzeciw i nie oswoisz go – nie przekonasz się, czy rzeczywiście jest taki straszny. Dopóki go nie poznasz, dopóki będziesz go ukrywać – to on będzie decydował o Twoim życiu i pisaniu. To do niego będzie należała decyzja, czy w ogóle zaczniesz pisać, poszukiwać wydawcy, dzielić się swoją twórczością.

A może boisz się tego, czego możesz dowiedzieć się o sobie? Może boisz się, że odkryjesz coś, co Ci się nie spodoba? Pamiętaj, że tylko wtedy, gdy odkryjesz i nazwiesz swoje obawy, będziesz mógł je zmienić. A raczej: dopiero wtedy, gdy je odkryjesz, pojawi się możliwość zmiany.

Ćwiczenie

Weź kartkę papieru i zapisz na niej wszystkie przekonania dotyczące Ciebie jako pisarza i Twojej książki.

Na kolejnej kartce spisz wszystkie przekonania negatywne oraz te, które mogą Cię blokować. Co z nimi zrobić?

Na trzeciej kartce pojedynczo zapisz każde z przekonań.

Spójrz na przykłady:

„Moja książka jest beznadziejna”.

Zadaj sobie pytania: Czy to jest absolutna prawda? Zawsze i wszędzie? Czy wszyscy tak uważają?

Zastanów się, czy chcesz w taki sposób myśleć o sobie i swojej książce. Jeśli nie – jakim innym przekonaniem możesz zastąpić negatywną opinię?

„Moja książka spodoba się wybranym czytelnikom…”

Zrobione? W takim razie zapisz teraz trzy argumenty, które potwierdzą, że nowa myśl jest prawdziwa.

Na przykład:

– „Publikowałem fragmenty na blogu i otrzymałem pozytywne komentarze”.

– „Ta tematyka jest teraz modna”.

– „Są różni czytelnicy i mają różny gust; niektórzy lubią książki takie jak moja”.

Jak się teraz czujesz?

Podobnie postępując, zamień wszystkie pozostałe lub wybrane przekonania, które Cię blokują.

1. Spal bezpiecznie drugą kartkę, zawierającą blokujące Cię przekonania. Jeśli dołączyłeś do grupy na Facebooku „Piszemy, bo chcemy - Kawiarnia Literacka”, zamieść zdjęcie płonącej kartki z adnotacją: #JestemWolny.

Ćwiczenie

Jeśli wierzysz, że coś zrobisz – uda Ci się! Wiara stanowi fundament każdego działania.

Stwórz teraz listę o nazwie „Dlaczego uda mi się wydać książkę?”. Zapisz na niej wszystko, co może wzmocnić Twoją wiarę w opublikowanie Twojego dzieła.

Na przykład:

„Dlaczego uda mi się wydać książkę?”

– „Bo naprawdę tego chcę i jest to dla mnie ważne”.

– „Bo biorę udział w kursie i uczę się, jak to zrobić”.

– „Mam ludzi, którzy mnie wspierają”.

Do dzieła!

Moja lista: Dlaczego mi się uda!

Gdy stworzysz swoją listę, pamiętaj, aby codziennie czytać ją na głos (najlepiej dwa razy dziennie). Możesz też nagrać ją na dyktafon i odsłuchiwać.

Rozdział trzeci
Self-publishing
czy tradycyjne wydawnictwo?

Jak wydać książkę? Kilka lat temu sama zadawałam sobie to pytanie. Moja przeglądarka Google twierdzi, że jest to często wpisywana fraza. Na moim blogu artykuły na temat wydawania cieszą się największą popularnością. Gdy weszłam w świat wydawania i zapoznałam się z całym arsenałem możliwości publikacji książki, uznałam, że pytanie powinno być nieco inaczej sformułowane. Nie: „Jak wydać książkę?”, ale: „Jaką formę publikacji wybrać?”. Naprawdę! Właścicielka wydawnictwa, w którym wydałam „Piszę, bo chcę. Poradnik kreatywnego pisania”, powiedziała: „Wydanie książki jest bardzo łatwe, jeśli robi się to na co dzień. Znacznie trudniejsze jest tak zwane zaistnienie na rynku”6. W dzisiejszych czasach wydanie książki stało się czymś egalitarnym – dostępnym dla każdego. Kiedyś na warsztatach zadałam pytanie: „Czy wydanie książki jest trudne?”. Jedna z uczestniczek odpowiedziała, że jest prostsze niż kiedykolwiek do tej pory. I miała rację.

Jaką formę publikacji wybrać?

Autor ma dwie możliwości wydania książki. Droga trudniejsza to współpraca z tradycyjnym wydawnictwem. Oznacza to, że wysyłamy propozycję wydawniczą do znanym nam (wybranych) wydawnictw, czekamy na ich odpowiedź, a gdy zostaje podjęta decyzja – podpisujemy umowę (często z przeniesieniem autorskich praw majątkowych na wydawcę7).

W wersji idealnej wydawnictwo zajmuje się wszystkimi kwestiami. Oddajesz swoją książkę sztabowi specjalistów, którzy dbają o jej oprawę graficzną, aspekt merytoryczny, redakcję i korektę. Inwestują w Twoją książkę, tak aby była jak najbardziej wartościowa i aby czytelnik otrzymał prawdziwą perełkę.

Wydawnictwo zajmuje się promocją, dystrybucją i sprzedażą publikacji. Zysk ze sprzedaży wpływa na Twoje konto, a Ty, dysponując wolnym czasem, skupiasz się na pisaniu kolejnej książki.

Tak wygląda sytuacja idealna. I takiego przebiegu całego procesu Ci życzę. Jednak współpraca z wydawcą wiąże się również z pewnymi niespodziankami, niekoniecznie miłymi. Jakie to mogą być niespodzianki?

1. Wydawca nie płaci autorowi (mimo podpisanej umowy).

2. Wydawca kupuje Twoją książkę, wypłacając Ci jednorazową kwotę (na przykład 5000 zł)8.

3. Wydawca umieszcza Twoją książkę na swojej stronie internetowej i… na tym poprzestaje (autor sam musi zająć się promocją).

4. Cena minimalna, po jakiej będzie sprzedawana książka, to na przykład 0,99 zł. Serio! Kilka lat temu istniało wydawnictwo, które po takiej cenie sprzedawało e-booki.

Druga opcja to self-publishing, czyli forma, w której autor sam wydaje swoją książkę, sam ją sprzedaje i… czasami jest jedynym, który ją czyta. Żarty żartami, ale self-publishing staje się coraz bardziej popularny w Polsce.

W tym przypadku autor również ma dwie możliwości do wyboru: sam zajmie się opracowaniem książki (składem, uzyskaniem numeru ISBN, drukiem) i otrzyma gotowe egzemplarze z dostawą do domu lub podpisze umowę z wydawnictwem/firmą wydawniczą, które zajmą się przygotowaniem i drukiem książki (autor jedynie pokrywa wszystkie koszty).

Wbrew pozorom self-publishing posiada dość długą tradycję. Nawet w Polsce. Sama byłam zaskoczona, gdy odkryłam, że Juliusz Słowacki płacił za wydanie swoich poezji. W liście do matki pisał: „Ja jestem szczęśliwy, i gdyby nawet 2000 franków wydane na druk nie zwróciły się, to powiem, żem niedrogo szczęście kupił”9.

Do grona znanych self-publisherów należeli też: Virginia Woolf, Oscar Wilde, Mark Twain i inni podziwiani dzisiaj twórcy. A najbardziej popularnym polskim self-publisherem jest Michał Szafrański – autor bloga „Jak oszczędzać pieniądze”. Wymienić należy też Aleksandrę Budzyńską, Tomka Tomczyka i innych.

Może mniej znana, a jednak wydająca z dużym sukcesem, jest również Małgorzata Kadysz. Jej poradnik Mężczyzna prosty w obsłudze stał się bestsellerem w Empiku. Skąd więc przekonanie, że self-publisher to autor drugiej (a tak w ogóle to piątej) kategorii? Po pierwsze, moim zdaniem cały czas pokutuje mit, że dobrego autora wydaje wydawnictwo. Chyba jeszcze mnie trochę czasu, zanim tego rodzaju myślenie się zmieni.

Po drugie, self-publisherzy często usilnie wydają książki, które nie są gotowe na to, by pokazać je światu; które wymagają dopracowania. Self-publishing oznacza sporą inwestycję, a dążąc do oszczędności, autorzy zapominają, że każda książka potrzebuje i redakcji, i korekty (niekiedy trzykrotnej). Z oszczędności może też wynikać jakość druku oraz projektu grafiki i okładki. W efekcie książka robi wrażenie niedopracowanej.

Istnieje jeszcze opcja pośrednia – autor wydaje książkę za pośrednictwem wydawnictwa, ale ponosi część kosztów związanych z jej publikacją (na przykład 50%) – vanity-publishing. To opcja, którą wydawnictwo może zaproponować debiutantowi. Warto pamiętać, że wydawnictwo jest firmą i musi zarobić na książce, tak jak każda inna firma zarabia na produktach, które oferuje. Nie ma pewności, że czytelnicy sięgną po książkę debiutanta, więc pokrycie części (albo całości) kosztów przez autora zabezpiecza wydawnictwo przed stratą.

Self-publishing czy tradycyjne wydawnictwo?

Aby pomóc Ci w podjęciu decyzji, przygotowałam zestawienie wad i zalet obu opcji (UWAGA! Dotyczy sytuacji w wersji idealnej), a także listę kilku pytań kontrolnych.

Wydawnictwo

Self-publishing

Zalety

– gwarancja jakości pod względem wykonania technicznego książki;

– wygoda, tj. możliwość zlecenia większości zadań specjalistom;

– dystrybucja i sprzedaż należą do obowiązków wydawnictwa (książka znajdzie się w księgarniach);

– organizowanie akcji promocyjnych przez wydawnictwo;

– pełna swoboda;

– pełna kontrola nad tekstem (autor nie musi zmieniać fabuły, stylu książki);

– wpływ na wygląd książki (samodzielny wybór grafiki, projektu);

– większy procent ze sprzedaży (od 50% do 100%);

Wady

– brak pewności, że ktokolwiek zapozna się z Twoją propozycją wydawniczą (wydawnictwa niechętnie wydają debiutantów);

– długi czas oczekiwania na odpowiedź po wysłaniu propozycji wydawniczej; częsty brak odpowiedzi;

– długi proces przygotowania książki do druku;

– konieczność pójścia na kompromis, związana na przykład z wprowadzaniem zmian w tekście;

– coraz częściej wydawnictwa oczekują, że autor poniesie część kosztów związanych z przygotowaniem książki do wydania;

– niewielki profit ze sprzedaży – na ogół około 10% w przypadku książki papierowej, do 30-40% w przypadku e-booka;

– konieczność samodzielnego wykonania pracy, którą w wydawnictwie zajmuje się sztab osób (redakcja, korekta, łamanie, grafika);

– koszty związane z przygotowaniem i drukiem książki (na przykład redakcja – od 12 zł za stronę normatywną; korekta – od 8 zł za stronę normatywną; druk – średnio 5 zł netto za wydrukowanie jednego egzemplarza książki (Koszt druku zależy od wielu czynników: liczba stron, typ okładki, na przykład miękka, ze skrzydełkami, twarda, liczba kolorowych stron, nakładu);

– promocją i dystrybucją autor zajmuje się samodzielnie;

– autor ponosi ryzyko, że inwestycja w przygotowanie książki się nie zwróci.

Pytania kontrolne:

Self-publishing

1. Czy jestem gotowa:

a) wziąć na siebie odpowiedzialność za kształt i przygotowanie mojej książki?

b) zająć się samodzielnie promocją mojej książki?

c) ponieść koszty związane z przygotowaniem książki do publikacji?

d) współpracować z księgowym?

2. Czy mam swoje grono potencjalnych czytelników (na przykład uczestników moich zajęć, moich klientów, czytelników mojego bloga)?

Wydanie przez wydawnictwo

1. Czy jestem gotowa:

a) wysyłać książkę do wielu wydawnictw?

b) ze spokojem przyjmować odpowiedzi odmowne lub brak odpowiedzi (nie poddawać się)?

c) pracować nad treścią książki zgodnie z wytycznymi wydawnictwa?

d) zgodzić się na minimalny zysk ze sprzedaży książki?

e) przenieść swoje autorskie prawa majątkowe na wydawcę?

2. Czy mam już jakieś osiągnięcia literackie (nagrody w konkursach, publikacje w czasopismach)?

Ćwiczenie

Co w Twoim odczuciu oznacza „idealne wydanie książki”? Jak rozumiesz ten termin? Opisz idealną wizję związaną z wydaniem Twojej książki. W jakim wydawnictwie chcesz ją wydać? Na jakich warunkach? Na jakich recenzjach, reakcjach czytelników Ci zależy? W tej chwili wszystko jest możliwe. Po prostu to opisz!

Rozdział czwarty
Self-publishing.
Co? Gdzie? Kiedy?

„Stworzymy nową jakość self-publishingu” – wielokrotnie powtarzała moja znajoma w trakcie rozmów o zakładanym przez nią wydawnictwie i planach dotyczących między innymi wydania mojej książki literackiej – „Raj na kredyt”. Nowa jakość oznaczała książki dopracowane pod względem merytorycznym, językowym i graficznym. Nowa jakość oznaczała również współpracę wydawnictwa z autorem w zakresie promocji i sprzedaży książek.

Co warto wiedzieć na temat self-publishingu i vanity-publishingu? Przede wszystkim to, że self-publishing jest jedną z form wydania książki. W niektórych przypadkach jedyną możliwą. W niektórych – bardziej opłacalną.

To prawda – ta metoda sprawia, że na rynku ukazuje się wiele słabych książek. A jednak… Skoro autor nie zmusza ani mnie, ani innych do czytania i zachwycania się – dlaczego nie? Jeśli znajduje czytelników, którzy chętnie sięgają po jego publikacje – dlaczego nie?

Rozmowy z wydawcami potwierdzają opinię, że brak odpowiedzi z wydawnictwa nie zawsze świadczy o tym, że książka jest zła. Może świadczyć o tym, że:

– nikt nie zapoznał się z Twoją propozycją wydawniczą, bo zginęła w morzu innych;

– jesteś debiutantem, więc szansa na to, że się sprzedasz, jest niewielka (wydawnictwo nie chce ryzykować);

– Twoja książka (choć dobrze napisana) będzie słabo się sprzedawać;

– źle sformułowałeś e-mail z propozycją wydawniczą.

Zanim jednak zdecydujesz się na self-publishing, musisz być pewien, że rzeczywiście chcesz wydać tę książkę. Moja propozycja – odłóż książkę na kilka miesięcy. Przeczytaj ją na świeżo i dopiero wówczas zdecyduj, czy rzeczywiście chcesz ją opublikować. Zbyt wczesna, niedopracowana publikacją może przynieść Ci więcej szkody niż pożytku, szczególnie jeśli na poważnie myślisz o byciu pisarzem.

Często jest tak, że pierwszą książkę piszemy po to, by nauczyć się, jak pisać. Podkreślam zatem raz jeszcze: zanim zdecydujesz się na self-publishing, musisz być pewien, że chcesz wydać tę książkę. Przeczytaj tekst po kilku miesiącach. Pokaż kilku osobom, które są Twoimi idealnymi czytelnikami. Zbierz ich opinie. Jeśli książka podoba się i Tobie, i przynajmniej połowie osób, którym ją pokazałeś – możesz spróbować drogi jako self-publisher.

Wspomniałam o tym, że self-publishing może stać się bardziej opłacalny niż współpraca z wydawnictwem. Tak, jeśli jesteś znanym blogerem. Tak, jeśli posiadasz liczne grono czytelników. Tak, jeśli jesteś trenerem, coachem. Tak, jeśli masz grono swoich klientów i zbudowaną bazę kontaktów.

Decydując się na self-publishing, pamiętaj, żeby zainwestować w redakcję i korektę tekstu. Jeśli na czymś nie należy oszczędzać – to na pewno na tym. Każda książka wymaga przejrzenia przez osobą trzecią (lub wręcz osoby trzecie).

W dużych wydawnictwach książka jest poprawiana nawet czterokrotnie. Najpierw przechodzi redakcję stylistyczną i językową, czyli pierwsze, bardzo dokładne „czyszczenie”. Potem jest czytana przez trzech (czasami dwóch korektorów, a raczej korektorki, bo w tym zawodzie przeważają kobiety). Bywa, że mimo to zdarzają się drobne błędy (na przykład literówki).

W mniejszych wydawnictwach redakcję i korektę wykonuje często tylko jedna osoba, na ogół jednak czyta (i poprawia) tekst dwa lub trzy razy. Jeśli sam będziesz poprawiał swoją książkę – na pewno przeoczysz wiele błędów. Nie ma znaczenia, czy jesteś dobry językowo i czy świetnie znasz zasady ortografii i interpunkcji. Jako autor nie masz dystansu do tego, co piszesz. Oczywiście jeśli korektorka zaproponuje zmiany, które Ci się nie spodobają, bo zmienią sens zdania, zakłócą rytm – możesz je odrzucić. Masz do tego prawo.

Nie warto kłócić się o każde zmienione słowo, lepiej zaufać specjaliście, jednak… Otóż kiedyś, w jedynym z moich opowiadań, redaktor chciał zmienić słowo „historia” na „bajka”. Czujesz różnicę znaczeniową między tymi dwoma wyrazami? Dla mnie oznaczają całkowicie coś innego, więc zamiana rzeczywiście wpłynęłaby wymowę tego, co chciałam przekazać. Jak może się domyślasz – nie zgodziłam się na modyfikację.

Wszystko sam

Jako self-publisher możesz zająć się wszystkim sam. To oznacza, że:

– szukasz osoby, która zajmie się redakcją lub korektą tekstu, na przykład wpisując w przeglądarkę internetową hasło: „korekta tekstów” albo „korekta i redagowanie tekstów” (ja polecam Patrycję Bukowską);

– projektujesz samodzielnie okładkę lub zlecasz pracę grafikowi;

– zajmujesz się samodzielnie łamaniem i składem tekstu (tj. umieszczeniem tekstu w kolumnach, wyborem fontów, marginesów, układu) lub zlecasz pracę specjaliście;

– rejestrujesz się w serwisie https://e–isbn.pl/IsbnWeb, aby uzyskać numer ISBN. Musisz jednak zarejestrować się jako instytucja wydawnicza. Również korektorzy, graficy lub drukarnia mogą Ci pomóc w uzyskaniu numeru ISBN – zanim wybierzesz osoby do współpracy, zapytaj, czy oferuję taką pomoc;

– idziesz do drukarni (wydawnictwa) i korzystasz z usługi „Druk na żądanie” (w przypadku książki papierowej);

– przygotowujesz plik PDF i/lub konwertujesz tekst do formatów Mobi i ePUB;

– sam zajmujesz się promocją i sprzedażą książki (za pośrednictwem własnej strony internetowej oraz podczas spotkań autorskich), a także kwestiami księgowymi itp.

Wydawnictwa vanity i platformy self-publishingowe

Przeraża Cię konieczność zajęcia się wszystkim samodzielnie? Drugą opcją dla self-publishera jest możliwość skorzystania z platformy self-publishingowej lub podpisanie umowy z wydawnictwem, które przygotuje Twoją książkę i zadba o to, by znalazła się w księgarniach (tzn. zajmie się dystrybucją Twojej publikacji).

Mimo że ponosisz koszty przygotowania publikacji, wydawnictwo znajdzie specjalistów, którzy wykonają korektę tekstu, zaprojektują okładkę, zajmą się łamaniem i składem tekstu, drukiem książki (lub konwersją do popularnych dla e-booków formatów), sprzedażą i/lub dystrybucją książki do księgarń. Jest to opcja, dzięki której nie będziesz sypiać na pudłach z wydrukowanymi egzemplarzami.

Ta opcja często zwalnia Cię również z konieczności zajmowania się księgowością. To wydawnictwo pilnuje wpłat zaliczek na podatek dochodowy, a na koniec roku wystawia Ci rozliczenie PIT. Wszystko, przynajmniej teoretycznie, wygląda tak, jak w przypadku umowy-zlecenia czy umowy o dzieło. Oczywiście w tym przypadku dzielisz się z wydawnictwem częścią swojej prowizji ze sprzedaży książki. Tak – dobrze zrozumiałeś – ponosisz koszty druku, korekty i, jeśli korzystasz przy sprzedaży z pośrednictwa platformy, dodatkowo płacisz prowizję za każdy sprzedany egzemplarz.

Oferty wydawnictw i platform self-publishingowych mogą być zróżnicowane. Ważne, aby uważnie zapoznać się z informacjami dla autorów zawartymi na stronie internetowej. Aby ułatwić Ci zadanie, przygotowałam listę wybranych wydawnictw i platform self-publishingowych. UWAGA! Lista ma wyłącznie poglądowy charakter i nie zawiera wszystkich firm oferujących opcję self-publishingu. Zanim zdecydujesz się na jakąkolwiek współpracę, poczytaj opinie innych osób na ich temat.

http://www.wydawnictwopoligraf.pl/ (książki papierowe i e-booki);

http://spoti.pl/ (kreator tworzenia publikacji);

http://beezar.pl/;

https://ridero.eu/pl/; (e-booki, możesz dla siebie zamówić wydruk)

https://www.e-bookowo.pl/ (możliwość wydania e-booka na zasadach bycia autorem portalu
e-bookowo.pl, self-publishing, druk na żądanie);

http://wydacksiazke.pl/oferta/ (książki elektroniczne i papierowe);

https://www.rozpisani.pl/jak-wydac-ksiazke (książki papierowe i elektroniczne).10

Ćwiczenie

Wejdź na stronę każdego wydawnictwa, które wymieniałam (i innych, które możesz odnaleźć w Internecie) i uzupełnij tabelę. Zrób to, nawet jeśli nie chcesz wydawać na zasadach self-publishingu. Dzięki temu zobaczysz, jak dużo masz możliwości i łatwiej będzie Ci ustalać warunki z wydawnictwem.

Nazwa

wydawnictwa

Dane

kontaktowe

Zasady publikacji i koszty (czy oferują korektę, redakcję, projekt okładki, gdzie można kupić książki wydane przez to wydawnictwo)

Opinie

Rozdział piąty
Pułapki self-publishingu

Zazwyczaj w trakcie wydawania książki autor jest przekonany, że pozostaje mu już tylko czekać na sławę… Niestety, po opublikowaniu rzadko bywa tak różowo. Zdarza się, że nawet po podpisaniu umowy wydawnictwo okazuje się nieuczciwe, a na autora czyhają liczne pułapki.

Jak ustrzec się przed niespodziankami?

Przede wszystkim skorzystaj z przeglądarki internetowej i poszukaj opinii o wydawnictwie, w którym planujesz wydać książkę. Wejdź też na stronę internetową tego wydawnictwa i przeczytaj uważnie, jaki zakres pomocy oferuje. Jak promuje (i czy w ogóle) swoje książki? Gdzie je sprzedaje? Sprawdź, jakich autorów wydało w ostatnim czasie i postaraj się skontaktować z nimi, by dowiedzieć się, jak przebiegała ich współpraca z wydawnictwem, jak sprzedaje się ich książka i czy są zadowoleni.

I ostatnia wskazówka: przed podpisaniem jakiejkolwiek umowy przeczytaj ją uważnie i skonsultuj z prawnikiem.

Ostrzegę Cię przed częścią pułapek, na które możesz się natknąć, nie po to, aby Cię zniechęcić, ale po to, abyś wiedziała, czego możesz się spodziewać i na co warto uważać. Teoretycznie są to kwestie dotyczące głównie self-publishingu, jednak mogą pojawić się również w trakcie współpracy z tradycyjnym wydawnictwem.

1. Książka nigdy nie opuści magazynu firmy wydawniczej

Jeśli zapłaciłaś firmie za przygotowanie i druk książki, może się okazać, że wydawnictwu wcale nie zależy na tym, aby Twoja książka znalazła się w księgarniach. Bo wydawnictwo już na Tobie zarobiło. Może też być tak, że firma, której zaufałaś, nie ma podpisanych umów z hurtowniami czy księgarniami.

Dobra rada: Przed podpisaniem umowy i opłaceniem czegokolwiek sprawdź, czy wydawnictwo zawarło kontrakt z księgarniami i hurtowniami. Takie informacje na ogół są podawane na stronach internetowych. Zwróć także uwagę, czy w umowie, którą podpisujesz, znajduje się potwierdzenie, że wydawnictwo zajmie się dystrybucją i sprzedażą Twojej książki.

2. Mimo że wydawnictwo pobrało pieniądze na ten cel, nie zadba o redakcję i korektę książki

Serio. Znam taką historię. Autorka zamówiła dla siebie wydruk tomiku swoich wierszy. Po rozpakowaniu pudła z wydrukowanymi egzemplarzami schowała je do piwnicy i nigdy więcej nikomu nie pokazała.

Dobra rada: Uczciwe wydawnictwo pokaże Ci zakres prac na każdym etapie powstawania Twojej książki. Masz prawo zaakceptować lub odrzucić redakcję tekstu. Masz prawo zobaczyć przed wydrukiem, jak wygląda Twoja książka po dokonaniu składu. Masz prawo o to prosić (a wręcz żądać). Jeśli wydawnictwo odmawia, możesz być pewna, że coś jest nie tak. I – oczywiście – sama umowa: sprawdź, czy jest w niej zapis potwierdzający zajęcie się przez wydawnictwo redakcją i korektą.

3. Zawyżone koszty przygotowania książki do druku

Tu chyba nie muszę dodawać komentarza…

Dobra rada: Porównaj oferty cenowe kilku wydawnictw i drukarni. Poszukaj w Internecie stawek redaktorów, korektorów (przykłady znajdziesz również w materiałach dodatkowych do tego kursu). Jeśli cena wydaje Ci się dziwnie wysoka lub niska – to sygnał, że coś może być nie tak.

3. Autor nie ma prawa do egzemplarzy autorskich

Zawierając umowę z wydawnictwem, sprawdź, czy jest w niej zapis dotyczący egzemplarzy autorskich. Warto o to dopytać. Dlaczego? Może być tak, że jako autorka co jakiś czas będziesz mogła odkupić konkretną liczbę egzemplarzy swojej publikacji. Warto zatem jeszcze przed podpisaniem umowy wiedzieć, ile zapłacisz za swoje książki.

4. Spanie na książkach

Ten punkt opisuje sytuację, w której wydawnictwo nie zajmuje się dystrybucją, tylko wydrukowane książki wysyła bezpośrednio do Ciebie. Może więc skończyć się tak, że otrzymasz kilka lub kilkanaście pudeł, które będziesz musiała przechowywać w swoim domu.

Dobra rada: Jeśli decydujesz się na samodzielną dystrybucję lub korzystasz z usług wydawnictwa, które nie zajmuje się kolportażem, zastanów się, ile książek rzeczywiście będziesz mogła sprzedać. Przemyśl, w jaki sposób i gdzie sprzedawać swoje książki. Możesz też udać się do małych księgarni, by porozmawiać z właścicielami, czy byliby gotowi zawrzeć z Tobą umowę i przyjąć niewielką część nakładu. Podkreślam: niewielką część, bo może być tak, że księgarnia zdecyduje się wziąć od Ciebie zaledwie 10 egzemplarzy.

Dobra rada: Jako self-publisher szczególnie mocno zaangażuj się w promocję swojej książki. Jak? Opowiem w jednym z kolejnych rozdziałów.

5. Hejt

Coś, czego nie rozumiem. Są jednak osoby, które budują swoją popularność (i chyba poczucie własnej wartości) na hejtowaniu kogoś. Niestety ofiarami takich osób padają również self-publisherzy. Decydując się na wydanie książki we własnym zakresie, warto mieć tego świadomość. I warto zabezpieczyć się, opracowując plan awaryjny pod tytułem „Co zrobię, gdy…”, a także zadbać o redakcję i korektę. Wiem, że już o tym pisałam, ale… jeśli hejterzy nie mają do czego się przyczepić, wyłapują błędy językowe, by na ich podstawie udowodnić, że Twoja książka to grafomaństwo.

6. Jestem gorszą autorką

To pułapka, która może tkwić w Twojej głowie… Jeśli czujesz się gorszą autorką, inni rzeczywiście mogą Cię tak odbierać. Zastanów się, dlaczego tak się czujesz? Jakie przekonania sprawiają, że wydając na zasadach self-publishingu, czujesz się mniej wartościowa od innych autorów? Nazwij i wypisz te określenia. Możesz również powtórzyć ćwiczenie z pierwszego rozdziału dotyczącego zmiany negatywnych przekonań.

Tylko Ci przypominam, że Juliusz Słowacki też był self-publisherem. Co Ty na to?

Ćwiczenie

Jakiej sytuacji z wydaniem książki na zasadach self-publishingu najbardziej się boisz? Co zrobisz, aby nie dopuścić do niej? Co zrobisz, jeśli urzeczywistni się to, czego się boisz? Jakie rozwiązania już teraz widzisz?

Rozdział szósty
Na drodze ku propozycji wydawniczej i czytelnikowi

Wyobraź sobie, że właśnie wybierasz się w daleką podróż. Znasz jej cel, ale nie do końca wiesz, jak będzie wyglądała droga. Wyruszasz w nią po raz pierwszy… Co robisz? Ja bym się stopniowo do niej przygotowywała. Zawsze, gdy jadę gdzieś po raz pierwszy, sprawdzam, co jest mi potrzebne. Oglądam mapę w Internecie, by wiedzieć, jak z dworca dostać się do hotelu. Chociaż zostawiam sobie sporo miejsca na spontaniczność, pewne rzeczy wolę mieć zaplanowane, przygotowane.

Wydanie książki też jest swego rodzaju przygodą polegającą na poszukiwaniu sposobu, w jaki ją wydasz. Ekscytującą drogą do potencjalnych czytelników. Dlatego proponuję, żebyś się do niej porządnie przygotował. W tym rozdziale chcę Ci zaproponować kilka ćwiczeń. Proszę, wykonaj je uważnie i uczciwie.

Po pierwsze, nawet jeśli w pierwszej chwili wydadzą Ci się dziwne, niepotrzebne, uwierz mi – dzięki swoim odpowiedziom i odrobinie włożonego teraz wysiłku Twoja propozycja wydawnicza będzie znacznie bardziej dopracowana.

Po drugie, już w tej chwili zaczynasz tworzyć podstawę swoich działań promujących książkę. Tak – nawet jeśli podjąłeś decyzję, że wolisz wydawać na zasadach self-publishingu, zrób część ćwiczeń z tego rozdziału – tych dotyczących określania Twojego czytelnika i wartości Twojej książki. Pomogą Ci one dotrzeć do czytelników. Zatem do dzieła!

Czy wiesz, dla kogo piszesz?

Dla siebie tworzy się co najwyżej listę zakupów. Książki pisze się dla czytelników. Tak przynajmniej uważa Umberto Eco. To naprawdę szalenie ważne, abyś miał świadomość, kim jest Twój czytelnik idealny; kto stanowi Twoją grupę docelową. Dlaczego? Bo tę informację będziesz musiał zawrzeć w swojej propozycji wydawniczej. Ponadto mając świadomość, dla kogo jest Twoja książka, łatwiej dotrzesz do potencjalnych czytelników. Dlatego proponuję, abyś zastanowił się, dla kogo napisałeś książkę. Czy są to kobiety czy mężczyźni? A może płeć nie ma znaczenia, bo Twoi czytelnicy są po prostu miłośnikami literatury fantasy? Może piszesz dla nastolatków albo wręcz przeciwnie – Twoi czytelnicy to właściciele firm, którzy chcą mieć więcej wolnego czasu dla siebie?

Profil swojego czytelnika możesz stworzyć niezależnie od tego, czy Twoja książka jest poradnikiem, powieścią czy tomikiem wierszy.

Ćwiczenie

Jak określić profil swojego czytelnika? Uzupełnij poniższy schemat

MÓJ CZYTELNIK

Mój czytelnik jest: (płeć, wiek, zainteresowania, czytelnik określonego typu literatury, rola społeczna, zawód itp.),

który potrzebuje: (wiedzy, porad, rozrywki, relaksu itp.),

ponieważ ceni sobie: (samorozwój, realizowanie celów, określony typ narracji itp.).

Przykłady

Moja czytelniczka jest kobietą, która chce pisać, ale nie wie, jak zacząć. Może już pisze do szuflady, ale boi się komukolwiek pokazać swoje teksty? Może chce przeżyć przygodę związaną z pisaniem, ale coś ją trzyma w miejscu? Potrzebuje wsparcia, motywacji, wiedzy i umiejętności radzenia sobie z blokadami; wskazówek, jak znaleźć czas, a także ćwiczeń i sugestii dotyczących pracy nad własnym warsztatem pisarskim, ponieważ ceni sobie możliwość realizowania własnych marzeń i celów; chce napisać książkę i zależy jej, by była to dobra książka, która rzeczywiście pozyska grono czytelników.

Mój czytelnik jest nastolatkiem, czytelnikiem fantasy, w szczególności miłośnikiem książek Sapkowskiego. Potrzebuje interesujących pozycji fantasy, w których świat przedstawiony będzie nawiązywał do mitologii, wierzeń ludowych, a on sam razem z bohaterami będzie miał okazję przeżyć niewiarygodne historie. Ceni sobie dobrze napisane książki fantasy, właśnie w stylu Sapkowskiego. Zależy mu na wiarygodnych bohaterach oraz szybkiej akcji.

Twoja kolej!

Mój czytelnik jest…, który potrzebuje…, ponieważ ceni sobie…

Masz trudności z odpowiedzią na powyższe pytania? W takim razie zastanów się, komu pokazałbyś swoją książkę? Kogo ze swoich znajomych widzisz w charakterze czytelnika swojej książki? A może spójrz pod kątem tego, jakiego rodzaju czytelnikiem jesteś Ty sam? Jakie książki czytasz? I czy pisałeś książkę, którą sam chciałbyś przeczytać? Może Twoja książka powstała dla ludzi podobnych do Ciebie?

Czy znasz swoją konkurencję?

Biorąc pod uwagę, jak wiele pozycji ukazuje się w Polsce każdego roku (to naprawdę kilkadziesiąt tysięcy!), złudzeniem jest twierdzenie, że nikt jeszcze nie napisał książki takiej jak Twoja. Podobnie jak moja obejmuje określoną tematykę, powstała w określonej konwencji itp. Przykro mi, że to mówię, ale masz konkurencję. Warto, abyś wiedział, jakie książki – podobne do Twojej – są już dostępne w księgarniach i w Internecie, nawet jeśli ukazały się w ciągu kilku ostatnich lat. Oczywiście może tak być, że od kilkunastu lat nikt nie poruszył Twojej tematyki, nie napisał książki dotyczącej poruszanego przez Ciebie obszaru – to również należy wiedzieć.

Jeżeli więc na przykład piszesz książkę o fotografii, warto zorientować się, jakie tytuły ukazały się w ciągu kilku ostatnich lat, w jakich wydawnictwach i – co najważniejsze – jaki zakres zagadnień obejmują i na ile są podobne do Twojej.

Zacznij od stworzenia listy książek podobnych do Twojej. Następnie sprawdź, o czym dokładnie są: zerknij do opisów na stronach księgarni, przejrzyj spisy treści. Zwróć uwagę na zakres tematyczny tych pozycji. A może już je czytałeś?

Ćwiczenie

Lista książek podobnych do mojej:

Czym się wyróżniam?

Oczywiście nie chodzi o pytanie, czym wyróżniasz się jako mężczyzna, człowiek, tylko czym Twoja książka wyróżnia się na tle podobnych pozycji. A może właśnie wpisuje się w jakiś popularny i chętnie czytany nurt?

Może napisałeś książkę o wampirach (wiem, to od dawna niemodne)? Może sięgną po nią wielbiciele „Zmierzchu”? A może opisujesz świat wampirów inaczej niż Meyer? Może na tle literatury wampirycznej wyróżniasz się tym, że wracasz do wizerunku wampira z książki Stockera „Dracula”?

Jeśli piszesz thriller, może okaże się bardziej wciągający niż te, które aktualnie piszą polscy autorzy.

Jeśli piszesz romans, może jego fabuła jest oparta na mniej znanym, słabiej rozpoznawalnym schemacie, z większą liczbą pikantnych scen.

Jeśli piszesz poradnik, zastanów się, co nowego w nim zawrzeć. Co odkrywczego? Mój poradnik o kreatywnym pisaniu „Piszę, bo chcę” wyróżnia się tym, że jest fabularny, napisany w formie dialogowej jako zapis rozmów przy kawiarnianym stoliku.

Ćwiczenie

Twoja kolej. Czym Twoja książka wyróżnia się na tle podobnej literatury?

Ćwiczenie

Dlaczego czytelnicy będą chcieli sięgnąć właśnie po Twoją książkę?

Jak znaleźć wydawnictwo?

Wiesz, jaki błąd popełniają autorzy, wysyłając swoją propozycję wydawniczą? Wysyłają swoją książkę do wszystkich wydawnictw bez sprawdzania profilu danego wydawnictwa. W efekcie wydawnictwo specjalizujące się w wydawaniu poradników dla rodziców i książek dla dzieci otrzymuje powieść erotyczną (przykład autentyczny).

Nie rób czegoś takiego! Nie wysyłaj tomiku poezji do wydawnictwa specjalizującego się w wydawaniu poradników (i odwrotnie) – tracisz czas swój i redaktorów, niczego nie zyskując.

Od czego zatem zacząć?

Sporządź listę wydawnictw, w których mógłbyś wydać swoją książkę. Upewnij się, czy wydają książki podobne do Twojej, czyli sprawdź profile wydawnicze.

1. W pierwszej kolejności możesz przejrzeć własną półkę z książkami i spisać nazwy wydawnictw z okładek. Możesz też skorzystać z dostępnych katalogów:

http://ksiazki.wp.pl/wydawnictwa.html?ticaid=116ac7

http://www.wydawca.com.pl/index.php?s=info&kat=2&dzial=53&id=304

2. Sprawdź profil wybranych przez siebie wydawnictw. Jak to zrobić? Po prostu wejdź na stronę wydawnictwa lub sklepu i zobacz, co wydają.

3. Podziel wydawnictwa na trzy grupy:

a. Tak, tu chcę wydać swoją książkę.

b. Tak – tu mogę wydać swoją książkę.

c. Z tymi wydawnictwami nie chcę mieć nic wspólnego (bo widziałem ich książki i nie podoba mi się sposób wydania; słyszałem też, że nie płacą autorom).

Ćwiczenie

Moja lista wydawnictw:

4. Dysponując listą wydawnictw, wejdź na strony internetowe każdego z nich i poszukaj informacji typu „Dla autorów”, „Dla debiutantów”, „Współpraca”.

Większość wydawnictw zamieszcza na swoich stronach internetowych informacje dla autorów, którzy chcą za ich pośrednictwem wydać książkę – dzięki temu dowiesz się, czy propozycję wydawniczą wysłać w formie wydruku, czy wystarczy e-mail. Dowiesz się również, jak wielką objętościowo partię tekstu wysłać. Co więcej – część wydawnictw wręcz zamieszcza formularz kontaktowy umożliwiający przesłanie propozycji wydawniczej.

Ćwiczenie

Przy nazwie każdego z wybranych wydawnictw zanotuj dane kontaktowe i informacje, czego dane wydawnictwo oczekuje od autorów.

Wydawnictwo

Dane kontaktowe

Oczekiwania wobec autorów

Rozdział siódmy
Propozycja wydawnicza

Kilka lat temu wysłałam do kilku wydawnictw swoją książkę. Zazwyczaj wydawcy chcieli otrzymać fragment tekstu i zaznaczali, że jeśli nie będą zainteresowani – nie odpowiedzą. I rzeczywiście nie odpisywali. Dlatego cieszyłam się z każdej odpowiedzi, nawet tej odmownej: „Dziękujemy za przesłanie propozycji wydawniczej. Nie jesteśmy nią w tej chwili zainteresowani”. O dziwo, czułam się potraktowana jak człowiek, a nie jak natręt.

Przykro mi. Musisz się z tym pogodzić. Jeśli wysyłasz teksty do wydawnictw tradycyjnych (przez tradycyjne wydawnictwo rozumiem wydawnictwo niewydające na zasadach self-publishingu), najczęściej nie otrzymasz odpowiedzi. Chyba że wydawnictwo jest zainteresowane. Ale to już inna historia.

Wiem, jakie emocje łączą się z odpowiedzią odmowną lub brakiem odpowiedzi. A właściwie mam wrażenie, że brak odpowiedzi jest trudniejszy do przyjęcia. Tak naprawdę nie wiemy, jako autorzy, co może za nim stać. Co wrażliwsi i mniej pewni siebie autorzy odbierają to jako informację: „Nie potrafisz pisać. Twoja książka jest beznadziejna”. Wieść gminna głosi, że rzeczywiście 90% procent literackich propozycji wydawniczych nie nadaje się do druku. Nie wiem, czy to prawda. Jako jurorka w konkursach literackich widziałam, że więcej przesyłanych nam książek zasługiwało na druk. Ale na ogół wymagało poważnej redakcji. Jednak duża część przysyłanych propozycji rzeczywiście jeszcze nie spełniała wymogów jury, czy też ich publikacja na danym etapie przyniosłaby autorowi więcej szkody niż pożytku. Naprawdę nie od razu pisze się świetną książkę.

I rzeczywiście odpowiedź odmowna lub brak odpowiedzi z wydawnictwa na ogół oznacza: „Nie jesteśmy zainteresowani”. Ty, jako autor, możesz to sobie tłumaczyć: „Durnie, nie znają się na dobrej książce!” albo: „Moja książka jest beznadziejna!”.

Brak odpowiedzi czy odpowiedź odmowna rzeczywiście mogą oznaczać, że redaktor nie docenił Twojej książki lub że na tym etapie nie jest ona gotowa, by ujrzeć światło dzienne. Ja na przykład cieszę się, że moja debiutancka powieść nigdy nie została w całości opublikowana. Cieszę się, bo dzisiaj się do niej nie przyznaję. Była po prostu próbą pisarską i posiadała wiele zarówno bardzo dobrych, jak i słabych stron.

Brak odpowiedzi lub odpowiedź odmowna mogą również oznaczać:

– autor jest debiutantem, nikt go nie zna; wydawnictwo boi się zainwestować w jego książkę;

– propozycja wydawnicza została przeoczona;

– obecnie na rynku jest przesyt literaturą tego typu;

– to się nie sprzeda; moda na to minęła; takich pozycji nikt nie kupuje; właśnie ukazuje się książka o podobnej tematyce napisana przez kogoś znanego.

Może razi Cię, gdy piszę, że książka może się sprzedać albo może się nie sprzedać. Przecież Tobie chodzi i o misję, i o to, by zmienić świat; piszesz dla przyjemności, a nie dla zysku… Może tak jest, pamiętaj jednak: wydawnictwo nie jest instytucją charytatywną. Wydawnictwo to firma, która musi się utrzymać. Jeśli będzie wydawało książki, których nikt nie kupi – przestanie istnieć.

Jest jeszcze jeden powód, dla którego możesz nigdy nie otrzymać odpowiedzi z wydawnictwa albo otrzymać odpowiedź odmowną:

Twoja propozycja wydawnicza/list do wydawnictwa na dzień dobry przekreślają Twoje szanse.

Jak przygotować propozycję wydawniczą?

Czy wchodziłaś już na strony wydawnictw i znasz wskazówki dla autorów, którzy chcą wysłać propozycję wydawniczą? Jeśli tak – naprawdę dużo zrobiłaś i dużo wiesz na temat tego, jak powinna wyglądać propozycja.

Nie ma jednego wspólnego wzorca propozycji wydawniczej. Wybrane wydawnictwa nadal chcą otrzymywać od Ciebie wydrukowany tekst pocztą tradycyjną, jednak zdecydowana większość z nich woli e-mail. Niektóre wymagają przesłania całej książki, inne z kolei preferują fragment. Kiedyś w rozmowie telefonicznej z wydawcą dowiedziałam się, że na podstawie otrzymanego fragmentu wie, że umiem trzymać pióro. Tego, czy potrafię napisać książkę, dowie się po przeczytaniu całości.

Wręcz przeciwnie uważa znajoma właścicielka innego wydawnictwa – twierdzi, że wystarczy wysłać jedynie fragment, a najlepiej ograniczyć się do pięciu stron, bo w przypadku odrzucenia przez wydawnictwo propozycji autor przynajmniej oszczędza czas, który musi poświęcić na przygotowanie swojego fragmentu11. Poza tym autor zdecydowanie częściej wyłoży się na całości książki niż na wybranym jej fragmencie. A jeśli fragment przypadnie do gustu, wydawnictwo poprosi o więcej.

Dwa różne wydawnictwa. Dwa różne spojrzenia. Dlatego jeszcze raz podkreślam: ważne jest, aby dowiedzieć się, czego oczekuje wybrane przez Ciebie wydawnictwo. Jeśli jeszcze tego nie zrobiłaś, najwyższa pora nadrobić. Jeżeli nie znalazłaś takiej informacji na stronie internetowej – zadzwoń i zapytaj, czego oczekują. Może się okazać, że nie chcą wydawać debiutantów albo polskich autorów. Wiedząc to, zaoszczędzisz czas i ewentualne rozczarowanie.

W większości przypadków propozycja wydawnicza składa się z kilku elementów:

list (e-mail) do wydawnictwa;

notka o Tobie jako autorze;

streszczenie lub konspekt książki;

fragment lub całość książki.

E-MAIL

Zanim dowiesz się, jak powinien wyglądać list (e-mail) do wydawnictwa, chcę Ci pokazać autentyczne wiadomości, które autorzy kierują do wydawnictw. Nieco je zmodyfikowałam, aby ukryć tożsamość nadawców, starałam się jednak zachować ich autentyzm.

a. wiadomość w stylu: „Nie przeczytałem tego, co macie na stronie”

Witam!

Chciałbym zapytać ile wynosi koszt wydania debiutanckiej książki w państwa wydawnictwie.

Interesuje mnie wydanie na ebooku + ewentualna redakcja tekstu.

Pozdrawiam12

[Na stronie wydawnictwa można bez trudu odnaleźć odpowiedź na powyższe pytanie – KB]

b. wiadomość w stylu: „O co chodzi?” i/lub bez załącznika

1. Potpourri, dwa niewymiarowe opowiadania o skazanych na sukces.

Czapla

2. Pusta wiadomość, niezawierająca ani jednego słowa, a w załączniku seria krótkich tekstów.

c. „Zagubiona”

Szanowna Pani,

przeglądałam stronę internetową stworzoną przez Pani wydawnictwo i trochę się niepokoję. Nie zauważyłam żadnej książki w tematyce podobnej do mojej (ale może coś przeoczyłam). Czy mogę tylko coś zasugerować? Nie myśleliście Państwo może o współpracy z takimi portalami jak XYZ? Ja jako czytelnik najczęściej tam wyszukuję jakichś pozycji i sądzę, że moja książka mogłaby się tam promować. Mam nadzieję, że nie pomyślała Pani, że próbuję tu coś narzucić. To nie jest moją intencją.

Z wyrazami szacunku

d. Nie powiem, kim jestem!

Witam!

Mam gotową powieść.

Tekst - moim zdaniem - jest poprawny „językowo”, nie wymaga redakcji. Trzeba dodać okładkę i odpowiednie formatowanie.

(…) Podawane przeze mnie nazwisko i imię jest pseudonimem. Prawdziwe nazwisko wraz z numerem konta podam po ustaleniu warunków współpracy i ew. podpisaniu umowy. Pseudonim oznacza, że do książki nie dołączę zdjęcia ani notki biograficznej.

Oczekuję odpowiedzi - także negatywnej. Kontakt tylko e-mailowy.

Łączę pozdrowienia

Ćwiczenie

Wyobraź sobie, że jesteś redaktorką w wydawnictwie i musisz podjąć decyzję, z którym autorem nawiążesz współpracę. Przeczytaj uważnie powyższe wiadomości. Zapisz swoje wrażenia. Co myślisz o ich autorach? Co czujesz, czytając ich e-maile? Czy jesteś zainteresowana otworzeniem załącznika?

W jakim celu przytoczyłam te przykłady? Nie po to, aby kogokolwiek ośmieszyć. Często jesteśmy nieświadomi tego, jak możemy zostać odebrani tylko na podstawie treści samej wiadomości.

Poznanie antyprzykładów sprawi, że inaczej podejdziesz do stworzenia własnej propozycji wydawniczej oraz zrozumiesz redaktora, który czyta Twój list; zrozumiesz, dlaczego znaczna część propozycji odpada już na etapie otworzenia listu od autora.

Od jednej z redaktorek, która przez wiele lat pracowała w dość dużym wydawnictwie książkowym, dowiedziałam się, że około 80–90% propozycji wydawniczych odpadało na etapie czytania wiadomości przez redaktora bez otwierania załącznika.

Co zawrzeć w e-mailu?

Pamiętaj, aby się podpisać. Imię i nazwisko to podstawa. Uczą nas tego w szkole, ale jakoś zapominamy o tym, wysyłając propozycję wydawczą. Nie przesyłaj wiadomości podpisanej: „Czapla”. Jeśli to Twoje nazwisko, dodaj imię, aby stało się to wyraźne, na przykład: „Irena Czapla”.

Nie wysyłaj e-maili (listów) podpisanych pseudonimami typu: „kociczka500”, „orcio2001” ani anonimowych wiadomości.

Nikt nie potraktuje Cię poważnie, skoro sama siebie nie traktujesz poważnie! Poza tym jeśli redaktor będzie miał wątpliwości, czy wydać Twoją książkę, może wziąć pod uwagę, kim jesteś, jaki jest Twój typ osobowości, i zada sobie pytanie, czy „sprawdzisz się” podczas spotkań autorskich.

Zamieść krótki opis tego, co wysyłasz (tematykę, gatunek); określ, w jaki nurt literatury wpisuje się Twoja książka; do jakich czytelników może trafić i czym wyróżnia się na tle podobnych pozycji. Jeśli podeszłaś poważnie do zadań z poprzedniego rozdziału – już to masz!

Wskazówka: Pisząc ten fragment listu, wyobraź sobie, że do windy, którą akurat jedziesz, wsiada redaktor z wybranego przez Ciebie wydawnictwa. Masz 30 sekund, aby go przekonać, że akurat Twoją książkę warto wydać.

Napisz coś o sobie. Kim jesteś? Czym się zajmujesz? Dwa zdania w zupełności wystarczą. Jeśli prowadzisz blog, jesteś trenerką, coachem, masz już swoją publiczność – napisz o tym!

Słyszałam o autorze, który razem z propozycją wydawniczą przesłał plan promocji swojej książki. Nie dość, że wydawnictwo od razu go przyjęło, to również zaproponowało mu wyższy procent ze sprzedaży książki. Oczywiście taki plan wysyłasz w załączniku; w e-mailu tylko sygnalizujesz, że go przekazujesz.

Ćwiczenie

Napisz przykładowy e-mail do wydawnictwa.

ZAŁĄCZNIK

Jeżeli w e-mailu przedstawiłaś się, zaznaczając, co wysyłasz i kim jesteś, zwiększasz swoje szanse na to, że redaktor otworzy załącznik.

Co warto wysłać w załączniku?

Jeśli wydawnictwo nie ma szczególnych wymagań, w załączniku mogą się znaleźć:

1. Notka o Tobie

Tym razem dłuższa, powiedzmy – pół strony A4. Tylko błagam, nie pisz:

Jestem mamą dwójki dzieci. Nauczycielką, pedagogiem. Pracuję w przedszkolu. Lubię czytać książki fantasy.

Pokaż, że jesteś kimś ciekawym, że masz pasję. Jeśli napisałaś poradnik, podkreśl swoje doświadczenie eksperckie. OK, możesz jak najbardziej napisać, kim jesteś z zawodu i z wykształcenia, zrób to jednak w sposób, który przekona innych, że to ma znaczenie i że jest ciekawe.

Sprawiam, że każde dziecko może mieć beztroskie dzieciństwo. Jestem pedagogiem specjalnym i piszę bajki terapeutyczne dla dzieci. Od lat pracuję w przedszkolu. Obserwuję, jak dzieci różnie sobie radzą z trudnymi sytuacjami życiowymi. Widzę, jak odpowiednie historie pozwalają im uporać się z trudnymi emocjami. Na swoich podopiecznych sprawdziłam działanie historii, które tworzę. Poza tym skończyłam kurs biblioterapii, co również pozwoliło… Publikowałam już… Prowadzę blog, na którym mam 10 tysięcy unikalnych wejść miesięcznie. To rodzicie moich podopiecznych, a także czytelniczki bloga namawiają mnie na wydanie książki…

Dobra rada:

Bądź pewna siebie i tego, co piszesz. Zastanów się nad zdaniem, od którego zaczniesz notkę o sobie – musi od razu przykuwać uwagę. Moje brzmi: „Piszę, bo chcę, i pomagam innym uwierzyć, że też mogą”.

Ćwiczenie

Jak może brzmieć notka o Tobie?

2. Streszczenie lub konspekt książki

Streszczenie lub konspekt zależą od tego, co napisałaś i jakie są wymagania wydawnictwa. Na ogół w przypadku powieści jest to streszczenie. I ponownie – zacznij je od powtórzenia notki reklamowej:

Książka jest o… i na tle podobnych pozycji wyróżnia się…

Podkreśl, co w tej historii i w sposobie jej opowiedzenia jest wyjątkowe, a dopiero potem rzeczywiście zarysuj historię, którą opowiadasz.

Co na temat streszczeń mają do powiedzenia wydawcy i agenci literaccy?

„Ja na przykład lubię dostawać takie rozbudowane konspekty, gdzie mam rozpisany plan rozdziałów i kilka słów o każdym z nich. Jeśli jest to powieść, która ma pięć rozdziałów, to informacja, że w pierwszym rozdziale poznajemy takich i takich bohaterów i coś tam się z nimi dzieje. W drugim coś się z nimi dzieje. W trzecim jest zwrot akcji, w czwartym dodajecie jeszcze jednego bohatera, a w piątym jest zamknięcie. W skrócie – czego z każdego z rozdziałów dowie się czytelnik”13.

„Od autorów, którzy się do nas zgłaszają, wymagamy przesłania zarysu całej fabuły. Słowo „całej” jest tutaj kluczowe. Nie interesuje nas krótki opis, w którym jest więcej pytań niż odpowiedzi (na przykład „Kto zabił niewinną Mieczysławę?”, „Czy Eleonora poślubi Władysława?”). Chcemy otrzymać pełne streszczenie utworu, w którym wszystkie istotne wątki zostaną opisane, całość nie powinna przekraczać dwóch stron. Jest to dla nas między innymi test na sprawdzenie, czy autor panuje nad swoją książką”14.

Dobra rada:

Nie używaj imion i nazwisk swoich bohaterów. Nie pisz: „Barbara Kowalska”; pisz: „Barbara” albo: „sekretarka”. Dzięki temu streszczenie będzie lżejsze i łatwiejsze do przeczytania i zrozumienia.

W przypadku poradników na ogół tworzy się konspekt. Przypomina on spis treści książki, zazwyczaj jest pisany językiem korzyści, czyli precyzyjnie zdradza, co czytelnicy zyskają, czytając Twoją książkę.

Używaj takich sformułowań, jak: „Jak wychować zdrowe dziecko”; „Jak znaleźć czas na to, co ważne”; „Czym jest manipulacja” itp. Bądź precyzyjna i konkretna. Oczywiście pod hasłem: „Jak znaleźć czas na to, co ważne”, jak najbardziej dopisz, co znajdzie się w tym rozdziale; o jakich technikach zarządzania sobą w czasie czy zarządzania energią piszesz. Pamiętaj, że najprawdopodobniej zwracasz się do kogoś, kto nie zna się na Twojej tematyce; najlepiej wyjdź z założenia, że tworzysz konspekt dla laika, którego masz przekonać, że Twoja książka jest dobra. Myśl też o takim konspekcie jak o spisie treści, który ma przekonać czytelnika do przeczytania całości.

Dobra rada: Daj swój konspekt do przeczytania znajomemu. Komuś, kto nigdy nie słyszał, jak opowiadałaś o swojej książce, a kto równocześnie należy do Twojej grupy docelowej. Zapytaj, czy wszystko rozumie i czy konspekt przekonuje go do przeczytania książki w całości.

3. Fragment lub cała książka

Fragment czy całość? Informacje zazwyczaj znajdziesz na stronie internetowej wydawnictwa. A jeśli ich brak? Możesz zadzwonić, dopytać lub wyjść z założenia, że wystarczy fragment i solidne streszczenie/konspekt.

Niezależnie od tego, ile stron wyślesz, miej świadomość, że uważnie zostanie przeczytanych tylko kilka. Za „kilka” możesz spokojnie przyjąć pięć stron. Zatem niezwykle ważne jest to, co znajdzie się na tych pięciu pierwszych stronach. Jeśli wysyłasz fragment, wybierz ten najlepszy, najciekawszy; taki, z którego rzeczywiście jesteś dumna i o którym wiesz, że spokojnie może reprezentować Twoją książkę. Dlaczego jest to tak istotne?

Po wysłaniu do wydawnictw fragmentu mojego poradnika „Piszę, bo chcę” od jednej z pań redaktor usłyszałam, że w książce nie ma przykładów, ćwiczeń (a tego właśnie oczekują czytelnicy poradników), poza tym język jest zbyt literacki. Obok innych uczuć, które pojawiły się po przeczytaniu tej odpowiedzi, było również zdziwienie, bo przecież w mojej książce znajduje się kilkadziesiąt ćwiczeń, a także wiele przykładów i odwołań. Tak. Tylko że je wysłałam fragment składający się ze wstępu i jednego rozdziału. I rzeczywiście, pięć pierwszych stron było napisanych pięknym literackim językiem, a wstęp nie zawierał ani ćwiczeń, ani przykładów. To, że pojawiły się na stronie szóstej lub siódmej, nie miało już znaczenia.

Pamiętaj też, aby dopracować fragment, który wysyłasz. Zadbaj o poprawność językową swojego tekstu. Nie musisz wiedzieć, gdzie postawić przecinek; w tekście mogą pojawić się literówki. Dla redaktora ważniejsza będzie płynność podczas czytania niż to, czy wszystkie przecinki są na swoim miejscu. Znajoma redaktor wyżej ceni poprawne językowo teksty, które przyjemnie się czyta, niż napisane hiperpoprawną polszczyzną, ale za to kompletnie suche.

Nie znaczy to oczywiście, że możesz wysłać tekst, w którym roi się od błędów. Ważne jest, aby redaktor widział, że naprawdę przysiadłaś do wysyłanego fragmentu i że jest on dopracowany.

A zatem zanim wyślesz tekst, przeczytaj go nawet trzy razy. Wydrukuj i nanieś poprawki na wydruku. Uwierz mi – na monitorze nie zauważysz połowy błędów, które bez problemu dostrzeżesz na papierze.

Wydrukowane? Poprawione? Poprawki naniesione? W takim razie odłóż tekst na co najmniej tydzień i wydrukuj ponownie, a potem jeszcze raz nanieś poprawki.

Ćwiczenie

Stosując się do powyższych wskazówek, stwórz streszczenie lub konspekt swojej książki.

Wskazówki techniczne

Kiedyś oficjalnie ogłaszałam, że w ramach konsultacji czytam bezpłatnie do pięciu stron. Zaznaczałam, że strona normatywna to jest 1800 znaków za spacjami. W rezultacie zaczęłam otrzymywać sporo tekstów, których objętość wynosiła około pięciu stron, jednak te pięć stron często nie miało nic wspólnego z pięcioma stronami, o których myślałam. Zdarzało się, że były pisane maczkiem, czyli fontem15 wielkości 10 (dla mnie to już maczek); wyjątkowo tego nie lubiłam. Niektóre teksty, choć zapisane większym fontem, były mało czytelne, ponieważ autorki (na ogół bardzo młode kobiety) używały ozdobnych fontów , na przykład takich.

Uwierz mi, teksty w całości zapisane takim fontem naprawdę źle się czyta. Nie lubiłam też otrzymywać tekstów skompresowanych, bo na ogół oznaczało to, że muszę najpierw ściągnąć z Internetu program (na ogół płatny) i pobrać przesłany tekst na dysk, by po pewnej dawce gimnastyki móc go otworzyć i przeczytać. Wyjątkowo tego nie lubiłam. Wydawcy też zazwyczaj nie lubią.

Jeśli wysyłasz swój tekst do wydawnictwa, zadbaj o to, by całość była czytelna i estetyczna.

Co to oznacza?

4. Font

Zwykły, prosty. Im bardziej zwykły, tym lepszy. Ja lubię Times New Roman, Arial. Te dokumenty są zapisane przy użyciu Adobe Caslon Pro. Wielkość fontu też ma znaczenie – 12 to minimum. Spokojnie możesz użyć także 14 – fonty tej wielkości to standard. Ważny jest też odstęp poszczególnymi wierszami, czyli tzw. interlinia; optymalne ustawienie to 1,5.

Pamiętaj, że wysyłasz tekst do kogoś, kto pracuje oczami. Jeśli wyślesz tekst zapisany maczkiem, bardzo fikuśnym (czytaj: trudnym do rozczytania) fontem, z interlinią równą 1, może się zdarzyć, że redaktor nawet nie podejmie trudu odczytania Twojego tekstu.

5. Format

Nigdy nie wysyłaj tekstów spakowanych. Żadnych rarów czy zipów. Twój tekst powinien otwierać się od razu w oknie przeglądarki.

Najbezpieczniej jest zawsze wysyłać tekst zapisany w formacie .pdf. Pliki .pdf mają tę zaletę, że prawie zawsze się otwierają i mają taki sam wygląd, jaki im nadałaś. Wysyłając swoją propozycję w pdf-ie, masz pewność, że redaktor zobaczy dokładnie to samo, co Ty widzisz na swoim monitorze.

Uwaga: Zdarza się jednak, że wydawnictwa przyjmują tylko propozycje w formatach .doc lub .rtf. Warto zatem zerknąć na stronę internetową wydawnictwa i sprawdzić jego wymagania.

6. Estetyka

Pisząc o estetyce, mam na myśli marginesy, akapity i zwykłą czytelność tekstu. Zadbaj, aby było widać, że podeszłaś do swojej propozycji poważnie; że się postarałaś.

7. Załącznik

Jak często zdarza Ci się zapomnieć o dodaniu załącznika? Mnie wielokrotnie. Wysyłając e-mail, sprawdź, czy na pewno wysyłasz kompletną ofertę. Na ogół nikt Ci nie odpowie, prosząc o brakujący załącznik.

Możesz też zadzwonić do wydawnictwa i upewnić się, czy wszystko dotarło. Jak dotąd żadna z osób odbierających telefon nie odmówiła mi udzielenia tego rodzaju informacji. A jeśli rozmówcą okaże się właściciel (co zdarza się w przypadku małych wydawnictw), możesz przy okazji dopytać o dodatkowe kwestie. W ten sposób kiedyś dowiedziałam się, że moja propozycja jest dwunasta w kolejce.

8. Pole „Do” w wiadomości

Jeśli kusi Cię opcja wysłania jednego e-maila do kilku (kilkunastu) wydawnictw jednocześnie, pamiętaj, żeby ukryć adresatów wiadomości. Może być tak, że redaktor nie poczuje się zobowiązany do zapoznania się z Twoją propozycją, gdy zobaczy, że została wysłana również do innych wydawnictw.

Oprócz propozycji…

Oczywiście nie musisz ograniczać się do powyższych opcji. Jeżeli masz jakikolwiek kontakt z wydawnictwem, skorzystaj z niego. Znasz osobiście autora, który wydał książkę? Podpytaj, w jaki sposób możesz skontaktować się z wydawnictwem i do kogo powinnaś napisać. Znasz recenzentów książkowych? Zawsze możesz poprosić ich o pomoc i polecenie. Pamiętaj, że wydawnictwa często są zasypywane propozycjami wydawniczymi, dlatego polecenie i osobisty kontakt mogą sprawić, że zostaniesz zauważona i nie zginiesz w morzu innych propozycji – szczególnie dotyczy to autorów powieści.

Nie znasz nikogo, kto mógłby Cię polecić? Nie masz bezpośredniego kontaktu z wydawnictwem? Zadzwoń. Zapytaj chociażby, na kogo zaadresować propozycję wydawniczą; do kogo wysłać e-mail; do kogo zwrócić się w ogólnej wiadomości.

Nagłówek „Szanowny Panie” brzmi bardziej osobiście i szybciej przykuje uwagę niż nagłówek „Szanowni Państwo” (nie mówiąc o nagłówkach typu: „Witam” itp.).

Jeśli mogę Ci doradzić: unikaj nagłówka „Witam”. Zgodnie z normą języka polskiego „Witam” możesz używać, gdy przyjmujesz gości w swoim domu; potocznie jest używany w bliskich relacjach, czyli gdy zwracasz się do kolegi lub do kogoś, kogo dobrze znasz. Mimo że nagłówek jest niezwykle popularny, niektórzy mogą poczuć się urażeni takim zwrotem. Lepiej zatem zacząć od „Dzień dobry”, a jeszcze lepiej od „Szanowny/Szanowna…”.

Co możesz znaleźć na stronie wydawnictwa? Przykładowe zapisy i formularze do składania propozycji wydawniczej

I.

Zasady przesyłania propozycji wydawniczych:

Przyjmujemy maszynopisy w wersji elektronicznej (.pdf lub Word).

Teksty wraz z notką o autorze i krótkim streszczeniem prosimy przesyłać na adres:
propozycjewydawnicze@czarnaowca.pl

Wydawnictwo odpowiada wyłącznie na wybrane propozycje, kontaktując się z autorami tekstów.

Czas rozpatrywania propozycji: do trzech miesięcy.

Przepraszamy, ale redakcja nie recenzuje nadesłanych tekstów ani nie udziela porad.
Nie ma też obowiązku uzasadniania swojej decyzji.

Źródło: http://www.czarnaowca.pl/wspolpraca

II.

WYDAJ U NAS KSIĄŻKĘ

Teksty przyjmujemy wyłącznie drogą elektroniczną w formacie .doc lub .rtf. Prosimy o przysyłanie ich jednocześnie na dwa adresy:

redakcja@czarne.com.pl oraz lukasz@czarne.com.pl.

Szanowni Państwo!

Prosimy o przysyłanie od razu całej książki.

Przyjmujemy do czytania wyłącznie prozę i literaturę faktu.

Jeśli książka nas zainteresuje, skontaktujemy się z Państwem w ciągu 3 miesięcy.

Propozycje wydawnicze recenzujemy wyłącznie na wewnętrzne potrzeby wydawnictwa.

Źródło: https://czarne.com.pl/wydaj-u-nas

III.

1. Część dotycząca dzieła

Podaj proponowany tytuł książki.

Napisz, jaka jest tematyka książki i zagadnienia w niej poruszasz, ewentualnie dołącz krótkie streszczenie.

Postaraj się określić, kto może być zainteresowany przeczytaniem Twojej książki.

Jeśli Twoja książka nie jest jeszcze napisana, określ ile czasu potrzebujesz, aby ją ukończyć.

Ile stron liczy lub będzie liczył cały Twój tekst? (Zapisany w edytorze tekstu na przykład MS Word, LibreOffice Writer).

Dołącz tekst lub jego fragment o objętości nie mniejszej niż 10 stron.

To pole jest opcjonalne, jednak mając tekst lub jego fragment, będzie nam znacznie łatwiej podjąć decyzję w sprawie Twojej publikacji.

2. Część dotycząca autora

Imię i nazwisko;

Adres e-mail;

Wiek;

Dodatkowe informacje o Tobie, ewentualnie wykaz książek oraz innych publikacji wcześniej wydanych (opcjonalne).

Jakie są Twoje plany związane z pisarstwem? Czy przewidujesz pisanie kolejnych książek w przyszłości (opcjonalne).

3. Postanowienia i pytania końcowe

Wyrażam zgodę na przetwarzanie i wykorzystywanie moich danych osobowych na potrzeby wewnętrzne wydawnictwa oraz umieszczenie ich w bazie danych Novae Res s.c., zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku (Dz. U. Nr 133, pozycja 883).

Wyślij kopię tego zgłoszenia na Twój adres e-mail (kopia nie będzie zawierać załączników).16

IV.

Wypełnij poniższy formularz, a my skontaktujemy się z Tobą!

Proponowany tytuł książki;

Imię;

Nazwisko;

Telefon;

E-mail;

Opis książki, tematyka publikacji, sugerowany odbiorca;

Szacunkowy czas potrzebny na napisanie książki (w tygodniach);

Przewidywana liczba stron (lub objętość książki w tysiącach znaków bez spacji);

Załączniki (preferowane formaty plików .doc, .docx, .pdf, maksymalny łączny rozmiar wszystkich plików 5 MB);

Spis treści;

Przykładowy rozdział;

Krótki biogram;

Wypełniając formularze rejestracyjne, adresowe i fakturowe, wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Helion SA z siedzibą w Gliwicach, zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133, poz. 883). Oświadczam, że zostałem/-am poinformowany/-a, i podanie moich danych osobowych ma charakter dobrowolny oraz że przysługuje mi prawo wglądu do nich, jak również możliwość ich poprawiania.17

Rozdział ósmy
A może agent literacki?

Czy oglądając film produkcji amerykańskiej, zwróciłeś kiedykolwiek uwagę na postać agenta literackiego? Czy zauważyłeś, że pisarz nie kontaktuje się bezpośrednio z wydawcą, tylko z agentem, który pilnuje, aby pisarz przede wszystkim pisał? Resztą zajmuje się sam pisarz. Prawda, że wspaniałe?

Kilkanaście lat temu Izabela Filipiak pisała tak:

„Pisarze, którzy umieją zaplanować swoją karierę w taki sposób, by wyglądała jak dobrze zaplanowana akcja w pierwszoligowym meczu, zawsze budzili mój podziw. Wydaje się, że mają dwie głowy – jedną do spraw natury twórczej i duchowej, drugą – do spraw bieżących. Ten dwugłowy efekt bierze się stąd, że na zachód od naszego kraju te bieżące obowiązki przyjmuje na siebie osoba zwana agentem. Agent spełnia różne funkcje – od zastępczej matki i powiernika do uczciwego, chociaż zdystansowanego pośrednika. Mając agenta, nie musisz przejmować się tym, że właśnie piszesz dramatyczną scenę, w której wszystkie postacie dyszą żądzą zemsty, oraz że niechcący przeniesiesz część tej energii na niewinnych ludzi, domagających się wywiązania z terminów i umów, na których się nie znasz. Twoja agentka, jako twoja tarcza, jest uprzejma i wymagająca. Blokuje natrętów. Gdy ty się wstydzisz mówić o pieniądzach, ona się nie wstydzi. Ale ponieważ w naszym kraju nie zanosi się na poważniejszą zmianę w relacji wydawca – pisarz, masz jedno wyjście. Musisz wejść w kontakt ze swoją „wewnętrzną agentką”. To będzie część twojego twórczego ja, którą ekspediujesz do rozmów i negocjacji, podczas gdy ty nie dajesz się wytrącić z rozważań o naturze spadających liści”18.

Czy rzeczywiście nadal mamy tylko jedno wyjście? Czy możemy zatrudnić jedynie „agentkę wewnętrzną”? Otóż nie. W Polsce funkcjonuje już coś takiego jak instytucja agenta literackiego (agencji literackiej), choć nadal nie jest to zbyt popularny zawód, a nawet – mam wrażenie – zawód jeszcze w powijakach. Daleko nam do sytuacji panującej na Zachodzie, gdy wydawcy nie rozmawiają bezpośrednio z pisarzami, lecz kontaktują się z agentami pisarzy. Tak – na Zachodzie pisarz poszukuje agenta, a agent poszukuje wydawnictwa. U nas wciąż jest to zbyt rzadkie, ale kto wie…?

Kim jest agent literacki?

W wersji idealnej agent literacki to pośrednik między autorem a wydawcą. Agent literacki szuka wydawnictwa, negocjuje dla autora jak najlepszą umowę, w tym – oczywiście – stawki, a także dba o to, by wydawca zajął się w odpowiedni sposób promocją utworu.

Agent literacki może współpracować z już uznanym autorem, może też rozpocząć współpracę z debiutantem, który sam nie potrafi znaleźć wydawcy.

W wersji idealnej agent literacki zarabia na sprzedaży książek autora, pobierając ustalony procent wynagrodzenia autora.

W wersji mniej idealnej agent literacki znajdzie wydawcę, ale nie będzie zainteresowany pomocą podczas organizacji promocji książki. To agent ustala stawkę godzinową, na którą zgadzasz się, zawierając z nim umowę. Może okazać się po prostu wydawcą lub osobą prowadzącą kursy na temat wydawania i promowania książki. I w tejże wersji mniej idealnej agent współpracuje tylko ze znanymi autorami, pomagając im w promocji książki i organizowaniu spotkań autorskich.

Jak zapewne się domyślasz, wersja mniej idealna dotyczy polskiego rynku wydawniczego. Zapewne z czasem zmieni się to na lepsze, ale na razie możemy albo przyjąć sytuacją taką, jaka jest, albo działać bez agenta.

Jak wybrać agenta?

Jeśli zdecydujesz się na poszukiwanie agenta, na pewno go znajdziesz (w wersji bardziej lub mniej idealnej). Wpisz w przeglądarkę Google wyrażenie „agent literacki” lub „agencja literacka”. Może nie zostaniesz zasypany morzem propozycji, jednak kilka wyników na pewno się pojawi.

Dodatkowo listę agencji literackich znajdziesz również na stronie:

https://instytutksiazki.pl/rynek-ksiazki,7,agencje-literackie,15.html (online 5.11.2018 r.)

Zanim jednak zdecydujesz się na współpracę, zwróć uwagę, czy taka osoba:

– ma sieć kontaktów z wydawnictwami, jakiekolwiek zaplecze w postaci wcześniejszej pracy w wydawnictwie lub po prostu czy zna rynek wydawniczy;

– pomogła komuś wydać książkę;

– ma dobre opinie na swojej stronie internetowej;

– zna się na prawie autorskim i umie czytać umowy;

– potrafi negocjować warunki kontraktów.

Agencja autorska

Przeglądając Internet, możesz także znaleźć agencje autorskie. Są to na ogół instytucje współpracujące z autorami, którzy już wydali książkę. I właśnie agencje autorskie na ogół pomagają w organizowaniu spotkań autorskich i promocji książki.

Niektóre agencje autorskie pełnią również funkcję agencji literackiej, czyli agencji pomagającej wydać książkę.

Rozdział dziewiąty
Czas porozmawiać o pieniądzach

Wydając swoją książkę, musisz się liczyć z koniecznością poniesienia pewnych kosztów. Jest to dość oczywiste dla self-publisherów, że autor zawsze płaci. Tak naprawdę ponosi część kosztów związanych z przygotowaniem książki do druku, nawet jeśli nie odbywa się to na początku procesu publikacji.

W przypadku wydawania na tradycyjnych warunkach (bez płacenia z góry) autor może nie płaci bezpośrednio, ale otrzymuje niższą prowizję ze sprzedaży książki. Nie zdziwiła Cię rozbieżność między procentem dla self-publishera (50–75%) a tradycyjnego autora (około 10%)? Przypomnę to, co pisałam w jednym z poprzednich rozdziałów: wydawnictwo to firma, która zadba o to, by wyjść na swoje.

Powinnaś wiedzieć jeszcze jedno: otóż swoich 10% (czy też nawet 75%) nie otrzymasz od pełnej ceny okładkowej, tylko od 50% ceny widniejącej na okładce. Bo 50% ceny książki to cena hurtowni.

Przykład:

Jeśli cena detaliczna książki (na okładce) wynosi 35 zł – Ty otrzymasz 13,13 zł:

– 35 zł – 50% (marże handlowe hurtowni i księgarni) = 17,50 zł;

– 17,50 zł – 25% (wynagrodzenie wydawnictwa self-publishingowego) = 13,13 zł.

Oczywiście inaczej jest w sytuacji, gdy sprzedajesz e-booka lub książkę papierową podczas spotkań autorskich lub gdy Twoją publikację można nabyć wyłącznie bezpośrednio u wydawcy (wydawnictwo sprzedaje Twoją książkę bez pośrednictwa księgarni i hurtowni) – wówczas rzeczywiście otrzymasz 75% od pełnej ceny okładkowej.

Między wydaniem tradycyjnym a self-publishingiem istnieją możliwości pośrednie. Dobrze, żebyś o nich wiedział. Przedstawię Ci dwie główne opcje.

1. Wydawnictwo zajmie się Twoją książką, pod warunkiem że poniesiesz część kosztów przygotowania publikacji. Może to być na przykład 50%. Teoretycznie nie jesteś self-publisherem, w praktyce jednak ponosisz pewne koszty.

Tak zostało to przedstawione na stronach wydawnictwa Novae Res:

„Wydanie z zachowaniem swobody dysponowania dziełem przez autora (opublikowanie dzieła z dofinansowaniem przez autora przy udzieleniu licencji niewyłącznej).

Autorom, którzy woleliby zachować swobodę dysponowania dziełem, proponujemy współpracę na następujących warunkach:

- Autor otrzymuje wynagrodzenie tantiemowe w wysokości 20% od ceny każdego sprzedanego egzemplarza książki drukowanej oraz 25% od każdej książki elektronicznej,

- zachowuje możliwość dysponowania tekstem w czasie trwania umowy (na przykład możliwość wydania w innym wydawnictwie) w zamian za uczestnictwo w części kosztów przygotowania książki i zarządzania nią w czasie trwania umowy.

Szczegóły współpracy ustalane są indywidualnie z każdym autorem po zapoznaniu się przez nas z propozycją wydawniczą i po jej pozytywnej ocenie przez kolegium wydawnicze”19.

2. Istnieje jeszcze inna opcja: przygotowujesz e-book za pośrednictwem wydawnictwa specjalizującego się w wydawaniu e-booków. Wydajesz e-book jako autor wydawnictwa, czyli nie ponosisz kosztów korekty, redakcji, składu itp., jednak w opcji masz możliwość zamówienia druku na życzenie. Na ogół oznacza to, że zamawiasz dowolną liczbę egzemplarzy (na przykład 20 sztuk).

Na stronie wydawnictwa e-bookowo jest to opisane tak:

„Oferujemy także usługę druku na życzenie dla autorów i self-publisherów. Autor płaci wyłącznie za druk swojej książki w dowolnej liczbie egzemplarzy, już od jednej sztuki. Autor staje się właścicielem całego nakładu. Może sprzedawać swoje książki samodzielnie lub za pośrednictwem e-bookowo.

Wydawnictwo nadaje numer ISBN i wysyła egzemplarze obowiązkowe do Biblioteki Narodowej. Sprzedając swoją papierową książkę za naszym pośrednictwem, otrzymujesz aż 70% jej ceny netto. W przypadku druku na życzenie bez wkładu własnego autor otrzymuje prowizję w wysokości 10% ceny netto od każdego sprzedanego egzemplarza książki papierowej.

Przygotowanie książki do druku dla naszych autorów jest bezpłatne”20.

Ile kosztuje wydanie książki?

Wiesz już, że wydanie książki kosztuje. Pewnie zastanawiasz się, jakie to są koszty. Oczywiście możesz poszperać w Internecie. Możesz zadzwonić do drukarni, podpytać. Aby ułatwić Ci zadanie, przygotowałam kilka przykładowych cenników. Mam nadzieję, że pomogą Ci się zorientować w kosztach wydania książki.

A. Usługi redakcyjne

Zapanuj nad Słowami (Bookowska.pl)

REDAKCJA (pierwsze czytanie): 260 zł netto/arkusz.

KOREKTA (drugie czytanie): 160 zł netto/arkusz wydawniczy (= 40 000 znaków ze spacjami).

SKŁAD I PRZYGOTOWANIE DO DRUKU:

150 zł netto/arkusz.

E-bookowo

(gdy decydujesz się na opcję self-publishingu)

https://www.e-bookowo.pl/dla-autorow.html (online 10.11.2018 r.)

KOREKTA: 3 zł/strona.

REDAKCJA: 5 zł/strona.

SKŁAD DO DRUKU: 3 zł/strona.

Podane ceny dotyczą znormalizowanego maszynopisu (1800 znaków na stronie), należy do nich doliczyć VAT 23%.

Rozpisani.pl21

20 stron

50 stron

100 stron

200 stron

Korekta

103 zł

309 zł

515 zł

1030 zł

Redakcja

+korekta

290 zł

870 zł

1450 zł

2900 zł

Redakcja

+korekta+skład do druku

432 zł

1296 zł

2160 zł

4320 zł

Ridero.pl

Korekta:

Proza: 1 arkusz (40000 znaków) = 120 zł (brutto).
Poezja: 1 wers = 17 groszy (brutto).

B. Projekt okładki

Rozpisani.pl – 531 zł

E-bookowo.pl – 150 zł

Ridero.pl – od 199 zł

C. Druk książki

Cena druku zależy od wielu czynników:

od rodzaju papieru;

od tego, czy wybierzesz okładkę miękką czy twardą;

druk kolorowy czy czarno-biały itp.

Przygotowałam dla Ciebie trzy symulacje kosztów druku książki, korzystając z kalkulatora dostępnego na stronie drukarni Sowa. Obie dla nakładu 500 sztuk i 1000 sztuk22.

Format pracy

A5

Nakład

500

Liczba stron

100

w tym kartek kolorowych (4+1),

0

w tym kartek kolorowych (4+0)

0

Papier (strony cz.-b.)

offset 80 g/m2

Okładka

kolorowe – jednostronne

Papier okładki

satynowany 200 g/m2

Oprawa

klejona

Informujemy, że cena wskazana przez niniejszy kalkulator ma charakter orientacyjny – dokładna cena zamówienia zostanie przedstawiona po otrzymaniu materiałów do druku.

Koszt druku jednego egzemplarza: 3,87 PLN netto.

Koszt druku nakładu: 1933,00 PLN netto.

Dla publikacji z numerem ISBN oraz czasopism specjalistycznych z numerem ISSN (spełniających warunki 5% VAT) stawka VAT wynosi 5%.

Dla pozostałych – stawka VAT wynosi 23%.

Podane ceny mają charakter orientacyjny. Po zapoznaniu się z materiałami mogą ulec skorygowaniu.

Format pracy

A5

Nakład

500

Liczba stron

200

w tym kartek kolorowych (4+1, 4+4)

0

w tym kartek kolorowych (4+0)

0

Papier (strony cz.-b.)

offset 80 g/m2

Okładka

kolorowe – jednostronne

Papier okładki

satynowany 200 g/m2

Oprawa

klejona

Informujemy, że cena wskazana przez niniejszy kalkulator ma charakter orientacyjny – dokładna cena zamówienia zostanie przedstawiona po otrzymaniu materiałów do druku.

Koszt druku jednego egzemplarza: 5,62 PLN netto.
Koszt druku nakładu: 2808,50 PLN netto.

Dla publikacji z numerem ISBN oraz czasopism specjalistycznych z numerem ISSN (spełniających warunki 5% VAT) stawka VAT wynosi 5%.

Dla pozostałych – stawka VAT wynosi 23%.

Podane ceny mają charakter orientacyjny. Po zapoznaniu się z materiałami mogą ulec skorygowaniu.

Format pracy

A5

Nakład

1000

Liczba stron

200

w tym kartek kolorowych (4+1, 4+4)

0

w tym kartek kolorowych (4+0)

0

Papier (strony cz.-b.)

offset 80 g/m2

Okładka

kolorowe – jednostronne

Papier okładki

satynowany 200 g/m2

Oprawa

klejona

Informujemy, iż cena wskazana przez niniejszy kalkulator ma charakter orientacyjny – dokładna cena zamówienia zostanie przedstawiona od otrzymaniu materiałów do druku.

Koszt druku jednego egzemplarza: 3,59 PLN netto

Koszt druku nakładu: 3590,00 PLN netto

Skąd wziąć na to pieniądze?

1. Oszczędności

Wiedząc, że wydanie książki łączy się z pewnymi kosztami finansowymi, możesz zacząć oszczędzać pieniądze na ten cel. Jak to zrobić? Nie jestem najlepszym doradcą finansowym, jednak mogę Ci podpowiedzieć jeden niezwykle skuteczny i prosty sposób na oszczędzanie.

Potrzebujesz oddzielnego konta w banku (bez karty płatniczej), z którego nie będziesz mogła pobierać pieniędzy. Tak, żebyś na co dzień mogła udawać, że takiego konta po prostu nie posiadasz.

Co miesiąc odkładaj na nie 10% swoich zarobków lub jakąkolwiek inną sumę, której nie odczujesz. Trochę to potrwa, ale zaoszczędzisz potrzebną kwotę.

2. Sponsor

Sponsor to ktoś, kto zapłaci za wydanie Twojej książki. Najczęściej jest to przedsiębiorca. Zazwyczaj oznacza to, że na okładce lub jednej z końcowych stron pojawi się informacja o sponsorze choćby w postaci logo firmy.

Zanim spotkasz się ze sponsorem, przygotuj się. Nastaw się, że usłyszysz pytania typu: „Kiedy ukaże się książka? W jakim nakładzie? Jaki jest przewidywany koszt?”. Musisz się przygotować na taką rozmowę. Warto też wiedzieć, co możesz zaproponować sponsorowi w zamian za pokrycie całości czy części kosztów przygotowania książki do druku.

Możesz na przykład przygotować rozpiskę tego typu:

– do 500 zł – logo na tylnej okładce;

– od 600 do 1000 zł – ostatnia strona z reklamą firmy;

– powyżej 1000 zł – możliwość rozstawienia roll-upu na spotkaniu autorskim.

3. Sponsorowanie społecznościowe (crowdfunding)

Według definicji z Wikipedii (wybacz, że sięgnęłam do tego źródła) jest to „forma finansowania różnego rodzaju projektów przez społeczność, która jest lub zostanie wokół tych projektów zorganizowana. Przedsięwzięcie jest w takim przypadku finansowane przez dużą liczbę drobnych, jednorazowych wpłat dokonywanych przez osoby zainteresowane projektem”.23 Polskie portale crowdfundingowe to między innymi:

– Wspieram to (https://wspieram.to/);

– Polak potrafi (https://polakpotrafi.pl/);

– Wspólny Projekt (https://www.wspolnyprojekt.pl/);

– Wspieram kulturę (http://wspieramkulture.pl/).

Na stronie Polak potrafi znajdziesz zakończone sukcesem akcje crowdfundingowe. Autorzy tych akcji zdobyli pieniądze na wydanie swoich książek. Ucz się na ich przykładzie24.

4. Przedsprzedaż

Jeśli chodzi o książkę, opisany niżej sposób poznałam stosunkowo niedawno (a przynajmniej niedawno dowiedziałam się, jak przebiega sam proces, bo już wcześniej o nim słyszałam lub stosowałam w przypadku sprzedaży kursów online). Potrzebujesz zrobić tylko trzy kroki:

- zapytaj swoją publiczność (na blogu, fanpage’u, z listy mailingowej), czy byłaby zainteresowana Twoją książką;

- następnie zadaj pytanie: „Czy coś stoi na przeszkodzie, abyś już dzisiaj kupiła moją książkę? Dzięki temu napiszę/wydam ją szybciej”;

- sprzedaj swoją książkę, jeszcze zanim ją napiszesz/wydasz (oczywiście musi być pewne, że ją napiszesz i wydasz).

Sposób polecany self-publisherom i osobom, które mają swoją publiczność i które zapracowały na zaufanie swoich czytelników.

Przedsprzedaż kontra crowdfunding

Właściwie przedsprzedaż i crowdfunding zakładają, że sprzedajesz coś, co jeszcze się nie ukazało. Przy typowej przedsprzedaży Twoi czytelnicy kupują książkę, której jeszcze fizycznie nie ma. Przy akcji crowdfundingowej Twoja społeczność wpłaca Ci pieniądze, byś mogła wydać swoją książkę. W zamian otrzymują nagrody, jedną z nich jest Twoja książka. Co się bardziej opłaca?

Do tej pory zawsze korzystałam z przedsprzedaży – zarówno kursów, jak i książek. Jest to proste do zorganizowania, a pieniądze od razu do mnie trafiają. Ostatnio jednak zdecydowałam się na akcję crowdfundingową, aby zebrać fundusze na wydanie książki „Piszę codziennie. 36-dniowe wyzwanie”. Przyznam, że ta forma bardzo przypadła mi do gustu.

W przypadku przedsprzedaży dajesz swoim potencjalnym czytelnikom tylko jeden wybór: kupić – nie kupić. W przypadku crowdfundingu ten wachlarz możliwości jest o wiele szerszy. Osoby, które mnie wsparły, miały możliwość wpłacenia od 10 do 550 zł, gdzie nagrodą za 10 zł były podziękowania na końcu książki, za 50 zł – wydana książka, a za 550 zł – strona reklamowa w mojej książce. Cel – zebranie 3000 zł. Gdybym zrobiła typową przedsprzedaż, potrzebowałabym sprzedać książkę 60 osobom. Dzięki crowdfundingowi i różnorodności cegiełek do wykupienia – wystarczyły 23 osoby, które chciały wesprzeć mój projekt.

Musisz jednak wiedzieć

Zanim zdecydujesz, że crowdfunding bardziej Ci się opłaca, musisz wiedzieć jeszcze jedno. Otóż jeśli robisz zbiórkę przez platformę do crowdfundingu i nie zbierzesz 100% zakładanej sumy, nie zobaczysz ani grosza. W przypadku przedsprzedaży – to od razu są Twoje pieniądze. W obu sytuacjach potrzebujesz społeczności, która Ci ufa i poczuje, że może kupić coś, co jeszcze nie istnieje. W jednej i drugiej opcji musisz stworzyć kampanię promocyjną, która zapewni szum wokół tego, co robisz.

Jak skutecznie zebrać pieniądze w crowdfundingu?

Zacznijmy od tego, że chcesz wydać książkę i zdecydowałaś się na opcję płatną. Może już wiesz, że chcesz zebrać fundusze przez akcję crowdfundingową, bo ta forma bardzo Ci odpowiada. Ale czy wiesz, że nie każda akcja kończy się sukcesem? Że musisz się postarać, by przekonać ludzi do wpłacenia Ci pieniędzy?

Chcę się podzielić swoimi przemyśleniami i doświadczeniem z akcji, którą sama jakiś czas temu przeprowadziłam. Była to pierwsza moja akcja, ale w bardzo krótkim czasie zebrałam kwotę, która była mi potrzebna. A właściwie zebrałam 101% zakładanej sumy.

Jak wybrać platformę?

Platform do crowdfundingu jest kilka. Wszystkie są tak naprawdę dobre, ale każda z nich rządzi się trochę innymi zasadami. Wybierając platformę, warto sobie zadać kilka pytań:

Co jestem gotowa zrobić?

Czy chcę nakręcić filmik z promocją akcji, czy jednak wolę z tego zrezygnować?

Na pewno pomocne bywają rozmowy z osobami, które już prowadziły taką akcję.

Gdy wybierałam platformę, zdecydowałam się na tę, która pozwalała mi odebrać moje fundusze, gdy zbiorę 80%. Większość platform wymaga, byś zebrała 100% (gdy zbierzesz mniej, pieniądze wrócą do wpłacających). Te 80% pozwalało mi na większy spokój w trakcie zbiórki.

Od czego zacząć?

Tak jak przy pisaniu książki – od inspiracji. Wcale nie żartuję. Zanim stworzyłam i wrzuciłam na platformę swój projekt, przejrzałam kilka innych, by zorientować się, co mnie przyciąga, jakie nagrody mogę zaproponować. Dzięki temu wiedziałam, jak opisać swój projekt.

Na samym początku warto też zadać sobie pytania:

Dlaczego ludzie mają wesprzeć akurat mój projekt?

Dlaczego to, co robię, jest aż tak ważne, by przekonać świat, że to musi ujrzeć światło dzienne?

Pamiętaj też, by dokładnie przeliczyć, jakiej sumy potrzebujesz. Jeśli jest to wydanie książki, sprawdź, ile kosztuje redakcja, korekta, projekt okładki i druk. Dodaj do tego jeszcze podatek i opłatę za korzystanie z platformy. Tak – to, że zbierzesz pięć tysięcy, nie znaczy, że na Twoje konto wpłynie pięć tysięcy. Przemyśl też, jakimi funduszami sama dysponujesz i za co możesz zapłacić z własnych środków.

Jak dobrać nagrody?

Bardzo ważnym elementem zachęcającym ludzi do wpłaty są nagrody, które rozdasz za wsparcie Twojego projektu. Warto naprawdę porządnie je przemyśleć. Dla mnie inspiracją były inne projekty, które przejrzałam. Widziałam, co mnie interesowało, co mi się nie podobało. Od razu też decydowałam, co chcę i mogę zrobić, a czego nie jestem w stanie zaproponować. Wiedziałam, że breloczki do kluczy, zakładki czy mydełka to nie dla mnie. Nie lubię gadżetów, więc nie czułabym się uczciwie, proponując nagrodę, co do której sama nie mam przekonania. Dlatego zamiast kubka z tytułem książki – wolałam odręcznie napisać list.

Wzięłam też pod uwagę, ile sama byłabym gotowa zapłacić za umieszczenie logo na okładce czy całą stronę z reklamą w książce.

Jak promować projekt?

Właściwie promocja projektu nie różniła się szczególnie od promocji kursu czy wydanej książki. Nagrałam filmik zapraszający do wsparcia projektu. Pisałam posty na Facebooku. Ale zrobiłam też coś więcej. Na bieżąco – co drugi, trzeci dzień informowałam, jaką kwotę już mam zebraną. W ten sposób też zapraszałam do wsparcia projektu.

Po drugie do około 20 osób wysłałam osobistą wiadomość z informacją, że chcę wydać książkę i zbieram na to fundusze. Oczywiście wysyłając wiadomości prywatne, liczyłam się z tym, że mogę kogoś zrazić do siebie. Jednak większość osób bardzo życzliwie odpowiedziało na tego typu wiadomość. Niektórzy nawet mi podziękowali, że o nich pomyślałam.

Na zakończenie

Nie każdy projekt kończy się sukcesem, nie każdy też musi zakończyć się sukcesem. Jednak ważna jest wiara w swój projekt. Trzeba wierzyć, że to, co robisz, jest wartościowe. Jeśli Ty w to nie uwierzysz, inni też nie uwierzą.

Część II

Prawo autorskie

Rozdział dziesiąty
Po co autorowi prawo autorskie?

Czy oglądałeś kiedykolwiek film „Julie and Julia”? Ja trafiłam na niego niedawno. Głównie ze względu na Meryl Streep, którą podziwiam jako aktorkę. Dlaczego akurat w materiałach mówiących o wydawaniu książki, a konkretnie o prawie autorskim, piszę o filmie „Julie and Julia”? Odpowiedź jest dość prosta.

Jeśli widziałeś ten film, może pamiętasz pewną scenę… Julia Child (Meryl Streep) poznaje autorkę książki kulinarnej. Kobieta opowiada o tym, jak wydawnictwo ukradło jej prawa autorskie. Przypominało mi to pewne spotkanie grona jury z autorką nagrodzonego tomiku wierszy; podczas spotkania redakcyjnego, przygotowującego tomik do wydania, padło pytanie, czy tytułem wiersza może być cytat pochodzący z utworu innego autora. Niedawno śledziłam również w Internecie zmagania znajomej blogerki z inną autorką, która na swoim blogu wykorzystała fragmenty tekstów mojej znajomej, zapomniawszy dodać, że nie są jej autorstwa.

Wszystko, o czym piszę, dotyczy prawa autorskiego i ochrony Twoich praw jako autora. Może gdy siadasz przed komputerem i przelewasz myśli na papier, nie zdajesz sobie sprawy, że coś takiego jak prawo autorskie zaczyna Cię dotyczyć? Może wysyłając utwór do wydawnictwa, nie zastanawiasz się, czy umowa, którą potencjalnie będziesz mógł podpisać, okaże się dla Ciebie korzystna? A może publikując za darmo (i bez zawierania umowy) w jakimś piśmie czy gazecie, nie zastanawiasz się, czy kiedykolwiek będziesz mogła opublikować swój tekst ponownie, na przykład jako fragment własnej książki? A może właśnie zastanawiasz się, czy wysyłając tekst do kilkunastu wydawnictw jednocześnie, ten tekst jest bezpieczny? Czy wydawnictwo nie wyda go na przykład bez Twojej zgody?

Wiem, że może tak być, ponieważ i ja nie sądziłam, że kiedykolwiek zacznę zagłębiać się w jakąkolwiek ustawę lub konsultować swoje umowy z prawnikiem. Z jednej strony nauczyło mnie tego niezbyt przyjemne doświadczenie wydawnicze. Z drugiej – zaczęłam poznawać tajniki prawa autorskiego na potrzeby kursu „Piszę, bo chcę”. I jakkolwiek autor może, ale nie musi być specjalistą od prawa autorskiego, uważam, że powinien dysponować podstawową choćby wiedzą na ten temat, by wiedzieć, jak poruszać się w świecie umów czy Internetu. Dlatego chcę Ci przekazać najważniejsze informacje na ten temat:

– czym są autorskie prawa osobiste, a czym prawa majątkowe;

– jak chronić swoje prawa autorskie i co robić, gdy ktoś je naruszy;

– jakie są typy umów i które z nich okazują się bardziej korzystne dla autora.

To co? Zaczynamy!

Prawo autorskie – informacje wstępne

Od czego zacząć? Może od zastrzeżenia. Otóż wszystko, o czym piszę w tej części książki, dotyczy prawa autorskiego obowiązującego na terytorium Polski. Informacje, które Ci przekażę, mogą nie pokrywać się z prawem obowiązującym poza Polską.

Najważniejszym pojęciem jest własność intelektualna. Tak, tekst Twojego utworu stanowi Twoją własność intelektualną. Co to oznacza?

„Pojęcie prawo własności intelektualnej czy też prawo na dobrach niematerialnych odnosi się do wszelkich wytworów ludzkiego umysłu, jak i praw do korzystania z nich. Prawo własności intelektualnej pozwala na zapewnienie sobie wyłączności właśnie w zakresie niematerialnych składników przedsiębiorstwa”25.

Książka jest Twoją własnością intelektualną, ponieważ najważniejsza jest jej treść. I choć treść może zostać wyrażona w formie materialnej (druk, nagranie audio itp.), nie jest czymś materialnym. To, co napiszesz, jest wartością. Przecież w przypadku Twojej książki nie liczy się papier, na którym została ona wydrukowana; nie liczą się nawet słowa; liczą się światy, które stworzyła Twoja wyobraźnia. Liczy się to, co przeżyje Twój czytelnik. Liczy się czas, który spędziłeś na pisaniu. Liczy się zakres Twojej wiedzy i emocje, jakie włożyłeś w tekst.

Jak to wszystko chronić? W Polsce treści na przykład książek podlegają w szczególności ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (pierwotna publikacja: Dz.U. Nr 24, poz. 83, tekst jedn., Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.). Ustawa w artykule 1 stwierdza:

W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

1) wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);

2) plastyczne;

3) fotograficzne;

4) lutnicze;

5) wzornictwa przemysłowego;

6) architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;

7) muzyczne i słowno-muzyczne;

8) sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;

9) audiowizualne (w tym filmowe).

21. Ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia; nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne.

3. Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, chociażby miał postać nieukończoną.

4. Ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności.

Kilka artykułów dalej:

Art. 4. Nie stanowią przedmiotu prawa autorskiego:

1) akty normatywne lub ich urzędowe projekty;

2) urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole;

3) opublikowane opisy patentowe lub ochronne;

4) proste informacje prasowe.

Jak zauważyłeś, ustawa pochodzi z 1994 roku. Nie oszukujmy się jest przestarzała – niektóre punkty są już nieaktualne. Ale wciąż obowiązuje w Polsce, więc będę się do niej odwoływać.

Ustawa ustawą, a interpretacja interpretacją, dlatego w problematycznych sytuacjach polecam Ci konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie autorskim. Podkreślam – który specjalizuje się w prawie autorskim i zna się na nim!

Czym jest utwór? Kiedy utwór zaczyna być chroniony?

Utwór

Każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Kiedyś Iwona26, jedna z moich kursantek, pojawiła się na zajęciach przerażona. Od kilku miesięcy rozmawiała w zamkniętej grupie na Facebooku z pewnym pisarzem, dzieląc się z nim swoimi tekstami i opowiadając o tym, co pisze.

Któregoś dnia odkryła, że pan nie jest wobec niej uczciwy, zaczęła więc martwić się, czy nie wykorzysta fragmentów jej tekstów i rozmów z nią w swojej nowej książce; czy nie ukradnie tego, co mu podsyłała. Obawiała się, czy nie przestanie być autorką swojego dzieła.

Czy miała podstawy do takich obaw? Jak to wygląda w teorii prawnej, w świetle przepisów prawa autorskiego?

Przede wszystkim Twój utwór, Twoje dzieło – książka, wiersz, opowiadanie, esej, reportaż – chronione prawem autorskim na każdym etapie powstawania. Zauważ, jak brzmi definicja „utworu”, podana w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

Każdy

– przejaw działalności twórczej – wszystko, co tworzysz (zdjęcia, obrazy, teksty);

– o indywidualnym charakterze – stworzone przez Ciebie, będące wyrazem Twojej indywidualnej myśli twórczej;

– ustalony w jakiejkolwiek postaci – zapisane na serwetce, w pliku w komputerze, w zeszycie, opublikowane na stronie internetowej (na przykład na blogu);

– niezależnie od wartości – słabe teksty też podlegają ochronie prawa autorskiego (!);

– przeznaczenia – nawet jeśli napiszesz wiersz w ramach prezentu walentynkowego, jest on utworem i podlega ochronie prawem autorskim;

– i sposobu wyrażenia – obraz, zdjęcie, tekst.

Tak, nawet niepublikowane fragmenty tekstów Iwony są utworami, których nikt bezprawnie nie może ogłosić jako swoich. Twoje szkice i teksty zamknięte w szufladzie, wiersze, które pisałaś jako nastolatka, są utworami i są chronione prawem autorskim. Świetna wiadomość, prawda?

Kto jest autorem Twojej książki, czyli domniemanie autorstwa

Domniemywa się, że twórcą jest osoba:

której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub

której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu.

Dopóki twórca nie ujawni swojego autorstwa, w wykonaniu prawa autorskiego zastępuje go producent lub wydawca, a w razie ich braku – właściwa organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi.

Wróćmy na chwilę do Iwony i pisarza, z którym korespondowała i któremu wysyłała fragmenty swojej książki.

Co by było, gdyby opublikował on fragmenty książki Iwony pod swoim imieniem i nazwiskiem? Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie określa, kto jest twórcą danego dzieła. Ustawa mówi o domniemaniu autorstwa. Oznacza to na przykład, że jeżeli czyjeś nazwisko widnieje na okładce, domniemywa się, że cała książka jest jego autorstwa. Podobnie możemy domniemywać, że teksty na blogu (o ile nie są inaczej podpisane), są autorstwa danego blogera. W skrócie: jeśli utwór został podpisany czyimś nazwiskiem, domniemywa się, że widniejąca pod nim osoba jest jego autorem.

Zatem gdyby pisarz opublikował teksty Iwony pod swoim nazwiskiem, teoretycznie oficjalnie mógłby uchodzić za autora tych tekstów, jednak domniemanie daje pewną furtkę; daje możliwość zamieszczenia sprostowania. Teoretycznie. Gdyby autor podpisał teksty swoim nazwiskiem, Iwona i tak miałaby możliwość podważyć taką sytuację. Wystarczyłoby, że przedstawiłaby świadka, który zaświadczyłby o jej autorstwie. Wystarczyłby zapis korespondencji prowadzonej z pisarzem, wskazujący, że to ona jest autorką. Wystarczyłyby pliki w komputerze, rękopis – cokolwiek, co potwierdziłoby, że Iwona jest twórczynią tekstów.

Co zrobiła Iwona, by zabezpieczyć swoje prawa autorskie i mieć dowód, że rzeczywiście jest autorką swoich tekstów? Zapisała i wydrukowała całą korespondencję z pisarzem. Równie szybko założyła blog, na którym umieściła swoje teksty. Z tego, co wiem, pisarz nie naruszył ani jej praw autorskich osobistych ani majątkowych. Czym są prawa osobiste i majątkowe? O tym dowiesz się w następnym rozdziale.

Rozdział jedenasty
Autorskie prawa osobiste i majątkowe

Jakiś czas temu, gdy ta książka była jeszcze tylko kursem online, jedna z uczestniczek, wyznała, że czuje pewną obawą. Otóż w jej książce są fragmenty zapisane dość specyficzną polszczyzną. I jej, jako autorce, zależy na zachowaniu tej polszczyzny, bo dzięki temu zachowa autentyzm zapisanych przez nią wywiadów. A z drugiej strony boi się, że redaktorzy lub korektorzy bez kontaktu z nią mogą zmienić te fragmenty na bardziej poprawne, ale mniej autentyczne. Autorka się zastanawiała, jak może uchronić swój zapis przed zmianą. Odpowiedź na jej pytanie bez trudu można odnaleźć w ustawie, we fragmencie dotyczącym osobistych praw autorskich.

Autorskie prawa osobiste chronią więź twórcy z autorem, czyli mówią o tym, że twórca jest autorem swojego utworu. Tak jest i będzie na wieki wieków. Niezależnie od tego, czy twórca podpisze swój utwór imieniem i nazwiskiem, pseudonimem, czy wyda anonimowo, wciąż pozostaje autorem tego, co stworzył. Co więcej – bez jego zgody nikt nie może zmienić treści utworu.

Co to oznacza w praktyce?

Wysyłasz tekst do wydawnictwa. Książka, artykuł przechodzą przez ręce redaktorów i korektorów, którzy sugerują zmiany stylistyczne, językowe, może nawet usunięcie określonych fragmentów. W świetle prawa autorskiego wydawnictwo ma obowiązek otrzymać Twoją zgodę na wprowadzenie tych zmian, dlatego najczęściej w pierwszej kolejności wszystkie uwagi redakcyjne są nanoszone na wydruku, który Ty otrzymujesz i na którym zaznaczasz zmiany, z którymi się zgadzasz. Bo w końcu wszyscy wiemy, że słowo „bajka” znaczy coś innego niż słowo „historia”, a użycie każdego z tych słów może całkowicie zmienić sens tego, co napisałaś.

Jedynymi zmianami, jakie można wprowadzić w Twoim utworze bez konsultacji z Tobą, są zmiany wynikające z zasad poprawności językowej: w Twoim tekście bez konsultacji z Tobą można poprawić ortografię i interpunkcję, o ile błędy w Twoim tekście nie były zamierzonym zabiegiem artystycznym.

Autorskie prawa osobiste nie podlegają zrzeczeniu lub zbyciu. Twórca nie może przestać być autorem swojego dzieła, choćby nawet bardzo chciał. „To na jakiej zasadzie działa ghostwriter?” – zapytałam kiedyś prawnika prowadzącego warsztaty. Otrzymałam mniej więcej taką odpowiedź: „Gostwriter (pisarz widmo) pozostaje autorem swojego utworu. W świetle prawa jego działalność można interpretować tak, że zgadza się na publikację swojego utworu pod pseudonimem, którym w tym przypadku jest imię i nazwisko innego twórcy. I równie przypadkowo przekazuje swoje prawa autorskie majątkowe na rzecz innego twórcy”.

Co zrobić, gdy ktoś narusza Twoje autorskie prawa osobiste?

Historia Iwony z poprzedniego rozdziału zakończyła się pomyślnie. Strach przed kradzieżą jej tekstów okazał się niepotrzebny. Opisuję tę historię, ponieważ moim zdaniem Iwona zadziała szybko i rozsądnie. To, co szczególnie zasługuje na podkreślenie, to fakt, że dysponowała zapisanym przebiegiem korespondencji z pisarzem, więc w każdej chwili mogła udowodnić, że jest autorką swoich tekstów. Podkreślam to: ważne, aby mieć zachowane pliki w komputerze lub świadka; kogoś, kto wie, że rzeczywiście to Ty napisałaś swoją książkę, wiersze czy opowiadania.

Nie każda historia miewa pozytywne zakończenie. Oczywiście zdarza się, że jedni autorzy kradną teksty innych. Szczególnie w Internecie jest to widoczne, chociaż nie tylko. Na przykład Jola, inna moja kursantka, kiedyś zaczęła się żalić. Otóż przez kilka lat prowadziła stronę poświęconą tańcowi hula. Z czasem zrezygnowała. Stronę przejęła inna dziewczyna. I wszystko byłoby w porządku, gdyby nie fakt, że na stronie pozostały opisy i artykuły Joli, ale pojawiło się nazwisko nowej prowadzącej wraz z wyraźną sugestią, że to właśnie ona jest autorką treści.

Inna historia. Znajoma blogerka, Kasia, dowiedziała się od swoich czytelników, że pewna młoda blogerka pisze opowiadania na kanwie jej opowiadań. I nie chodzi wyłącznie o inspirację, ale o zaczerpnięcie całych fragmentów bez większej zmiany. Zmieniono jedynie imiona bohaterów. Innymi słowami – plagiat.

Co robić w takiej sytuacji? Co robić, gdy odkryjesz swój tekst podpisany cudzym nazwiskiem? Możesz zacząć od e-maila, kontaktu osobistego i zwykłej rozmowy. I poprosić lub zażądać zaprzestania naruszania praw autorskich osobistych na przykład poprzez:

– usunięcie Twoich tekstów ze strony;

– napisanie wyjaśnienia, w którym osoba naruszająca Twoje prawa osobiste przyznaje, że korzysta z Twojej pracy;

– podpisanie własnych tekstów swoim nazwiskiem i zastosowanie się do wytycznych prawa cytatu.

Jeśli taka nieoficjalna forma kontaktu nie przyniesie efektów, można pójść krok dalej. Tak zrobiła Anna, ponieważ blogerka naruszająca jej prawa zupełnie nie rozumiała, o co chodzi. Anna przygotowała wraz z prawnikiem pismo, które – po pierwsze – umieściła na swoim blogu i na stronie na Facebooku (w piśmie pojawił się adres bloga i pseudonim młodej blogerki). Po drugie – pismo przedstawiła blogerce, umieszczając je w komentarzach do wpisów. Pomogło. Nie chciałabym znaleźć się w skórze młodej blogerki i przeżywać jej wstydu.

Jak może brzmieć takie pismo/list z żądaniem zaprzestania naruszania praw autorskich? Oto propozycja od prawnika:

WEZWANIE DO OKREŚLONEGO ZACHOWANIA

Występując jako wyłączny twórca utworu: … i działając na podstawie art. 78 par. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, żądam natychmiastowego zaniechania naruszania moich praw do tego utworu w postaci…

Ponadto żądam natychmiastowego dopełnienia czynności prowadzących do usunięcia skutków naruszenia moich autorskich praw osobistych w drodze…

O wykonaniu przedmiotu tego Wezwania proszę poinformować w formie pisemnej w terminie 3 dni od otrzymania Wezwania, pod rygorem skutków prawnych i dochodzenia dalej idących roszczeń.

Podpisany

Odsyłam Cię też do odpowiedniego artykułu z ustawy:

Art. 78. 1. Twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub – na żądanie twórcy – zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny.

Co na to prawnik? 27

Powyższy artykuł ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest przepisem określającym sankcje w przypadku naruszenia dyspozycji artykułu 16 tej ustawy i brzmi następująco:

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem.

Katalog autorskich praw osobistych zawiera w szczególności prawa do: nierozerwalnej więzi autora z jego dziełem, oznaczenia dzieła nazwiskiem albo pseudonimem twórcy, decydowaniu o upublicznienia dzieła i formie upublicznienia, integralności treści dzieła, wprowadzania zmian do niego, pieczy nad dalszymi losami dzieła po upublicznieniu.

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest jednym z aktów prawnych regulujących prawa autorskie. Powszechną i ogólną ochronę w tym zakresie zapewnia kodeks cywilny, w art. 23 wymieniając także „twórczość naukową i artystyczną”, a dochodząc roszczeń na podstawie art. 78 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, można równocześnie korzystać z ochrony na podstawie kodeksu cywilnego, tj. z art. 24 par. 3 tego kodeksu. O wyborze podstawy prawnej (to jest łącznie lub rozdzielnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych lub kodeksu cywilnego) oraz treści roszczeń decyduje twórca, którego prawa naruszono.

Twórca korzystający z ochrony z art. 78 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie musi dowodzić winy sprawcy naruszenia, co jest istotnym ułatwieniem procesowym; zawinienie sprawcy ma znaczenie dla dochodzonych roszczeń z tytułu naruszenia. W wyroku z dnia 11 stycznia 1979 r., I CR 393/78, LEX nr 64058 Sąd Najwyższy stwierdził, że odpowiedzialność z tytułu naruszenia autorskich dóbr osobistych „jest odpowiedzialnością obiektywną, niezależną od winy i dobrej lub złej wiary osoby, która się naruszenia dopuściła. Natomiast uznanie, że pozwany działał ewentualnie w dobrej wierze, może mieć wpływ na dobór środków, które mają służyć do usunięcia skutków naruszenia. W razie przyjęcia takiego stanu środki te powinny być umiarkowane. Środki zastosowane przez sąd wojewódzki, tj. zniszczenie istniejących jeszcze egzemplarzy dzieła, mogłyby być usprawiedliwione tylko przy przyjęciu złej wiary”.

Roszczeń z tytułu naruszenia autorskich prawa osobistych może dochodzić wyłącznie twórca, a w razie dzieła zbiorowego – każdy ze współautorów.

Adresatem takich roszczeń mogą być: sprawca bezpośredni naruszenia oraz sprawcy pośredni, na przykład pomocnicy, osoby osiągające korzyści z naruszeń prawa osobistego lub osoby nakłaniające do naruszeń.

Roszczenia z art. 78 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych obejmują:

a) roszczenie o zaniechanie: zmierza do przerwania stanu narażenia na naruszanie i stanu naruszania prawa autorskiego; nie wymaga dowodzenia winy naruszającego; wymaga wskazania, jakie działania mają zostać zaniechane;

b) roszczenie o usunięcie skutków naruszenia: co do zasady nadaje się do podniesienia po naruszeniu prawa autorskiego, w szczególności w postaci: złożenia publicznego oświadczenia o odpowiedniej treści i formie lub adresowanego do konkretnych osób lub grup, ogłoszenia całości lub części wyroku sądu, wycofania z obrotu lub zniszczenia egzemplarzy zawierających utwór naruszający prawa autorskie, ponownej publikacji utworu w postaci niezawierającej naruszeń praw autorskich; nie wymaga dowodzenia winy naruszającego;

c) roszczenie o zadośćuczynienie: polega na przyznaniu twórcy odpowiedniej sumy pieniędzy za doznaną krzywdę (na przykład utratę klientów, utratę zaufania czytelników, cierpień psychicznych, konieczności dochodzenia swoich praw w sądach); wymaga udowodnienia winy sprawcy;

d) roszczenie o zapłatę na wskazany cel społeczny: roszczenie niezależnie od zadośćuczynienia dla pokrzywdzonego twórcy; ma funkcje prewencyjne i represyjne.

Co nie jest naruszeniem prawa autorskiego?

Inspiracja, prawo cytatu i prawo do wypowiedzi krytycznej

Inspiracja

Przeczytałaś wspaniały wiersz. Tak bardzo Cię poruszył, że zaczynasz pisać własny utwór nawiązujący do poznanego wiersza. Czy masz prawo to zrobić? Tak. Dobrze byłoby wskazać, że Twoją inspiracją stał się taki a taki wiersz, takiego a takiego autora.

Kilka lat temu na rynku pojawiła się saga „Zmierzch”. Tuż po niej nastąpił wysyp książek o dobrych wampirach, którzy nie chcą żywić się ludzką krwią. Oczywiste było, że autorzy kolejnych książek o wampirach zainspirowali się pomysłem Stephenie Meyer. Mieli do tego prawo. Nawet nie musieli prosić autorki „Zmierzchu” o pozwolenie. Tworzyli własne, wymyślone od początku do końca historie, inspirowane pomysłem Meyer.

Uwaga – przepisanie i zamieszczenie bez zmian fragmentu cudzego utworu nie jest inspiracją. Nawet jeśli zmienisz pojedyncze słowa, na przykład imiona bohaterów, będzie to plagiat, a nie inspiracja. Czym więc jest inspiracja? Według Słownika języka polskiego PWN to:

1. »natchnienie, zapał twórczy«;

2. »wpływ wywierany na kogoś, sugestia«28.

Prawo cytatu

Oczywiście masz prawo przytaczać fragmenty lub pojedyncze zdania innych autorów. Możesz to robić na zasadzie cytatu, to znaczy stosując kursywę lub znak cudzysłowu, podając nazwisko twórcy i źródło, z którego korzystasz. Nieważne, czy jest to strona internetowa czy książka. Nie musisz nikogo prosić o pozwolenie, aby móc go cytować. Jednak, podkreślam jeszcze raz, musisz zaznaczyć, że dane zdanie, wyrażenie, fragment, napisał ktoś inny.

Również bez pytania o czyjąkolwiek zgodę możesz stworzyć parafrazę, pastisz lub parodię innego utworu. Twoja parodia będzie już nowym utworem.

A co znajdziesz w ustawie?

Art. 29. 1. Wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym wyjaśnianiem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości.

2. Wolno w celach dydaktycznych i naukowych zamieszczać rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty większych utworów w podręcznikach i wypisach.

21. Wolno w celach dydaktycznych i naukowych zamieszczać rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty większych utworów w antologiach.

Ochrona autorskich praw osobistych

Rozdział 9 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych – Ochrona autorskich praw majątkowych

Art. 79. 1. Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa:

1) zaniechania naruszania;

2) usunięcia skutków naruszenia;

3) naprawienia wyrządzonej szkody:

a) na zasadach ogólnych albo

b) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu;

4) wydania uzyskanych korzyści.

2. Niezależnie od roszczeń, określonych w ust. 1, uprawniony może się domagać:

1) jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w rozpatrywanej sprawie, w sposób i w zakresie określonym przez sąd;

2) zapłaty przez osobę, która naruszyła autorskie prawa majątkowe, odpowiedniej sumy pieniężnej, nie niższej niż dwukrotna wysokość uprawdopodobnionych korzyści odniesionych przez sprawcę z dokonanego naruszenia, na rzecz Funduszu, o którym mowa w art. 111, gdy naruszenie jest zawinione i zostało dokonane w ramach działalności gospodarczej wykonywanej w cudzym albo we własnym imieniu, choćby na cudzy rachunek.

3. Sąd może nakazać osobie, która naruszyła autorskie prawa majątkowe, na jej wniosek i za zgodą uprawnionego, w przypadku gdy naruszenie jest niezawinione, zapłatę stosownej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego, jeżeli zaniechanie naruszania lub usunięcie skutków naruszenia byłoby dla osoby naruszającej niewspółmiernie dotkliwe.

Czy autor może zarabiać na swojej twórczości, czyli majątkowe prawa autorskie

Tak, obok praw osobistych istnieje coś takiego jak prawa majątkowe – prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. W ustawie zostało to ujęte następująco:

Art. 17. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Czym są pola eksploatacji? Miejscami i formami, w jakich pojawi się Twoja książka. Bo książka może pojawić się w postaci papierowej, jako e-book, audiobook, może także zostać sfilmowana. Niezależnie od tego, w jakiej formie Twoja książka zostanie opublikowana i rozpowszechniona, masz prawo czerpać z tego korzyści majątkowe, krótko mówiąc: zarabiać na tym, co stworzyłaś. Czy ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych zakłada jakiś konkretny procent ze sprzedaży Twoich dzieł? Tak, jest w niej zapis dotyczący sprzedaży rękopisów.

Art. 191. Twórcy i jego spadkobiercom przysługuje prawo do wynagrodzenia w wysokości 5% ceny dokonanych zawodowo odsprzedaży rękopisów utworów literackich i muzycznych.

W przeciwieństwie do praw osobistych, które są wieczne, niezbywalne, prawa majątkowe mają swój termin obowiązywania – przez całe życie autora i 70 lat po jego śmierci. Później przechodzą na ogół na spadkobierców. Przeczytaj, co mówi na ten temat ustawodawca w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

Art. 36. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, autorskie prawa majątkowe gasną po upływie siedemdziesięciu lat:

1) od śmierci twórcy, a do utworów współautorskich – od śmierci współtwórcy, który przeżył pozostałych;

2) w odniesieniu do utworu, którego twórca nie jest znany – od daty pierwszego rozpowszechnienia, chyba że pseudonim nie pozostawia wątpliwości co do tożsamości autora lub jeżeli autor ujawnił swoją tożsamość;

3) w odniesieniu do utworu, do którego autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca – od daty rozpowszechnienia utworu, a gdy utwór nie został rozpowszechniony – od daty jego ustalenia;

4) w odniesieniu do utworu audiowizualnego – od śmierci najpóźniej zmarłej z wymienionych osób: głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów, kompozytora muzyki skomponowanej do utworu audiowizualnego.

Prawa majątkowe – w przeciwieństwie do praw osobistych – możesz przekazać innej osobie lub wydawnictwu. I w ten sposób wchodzimy w obszar umów, jakie autor może podpisać z wydawnictwem. Uwaga! Pamiętaj, aby czytać wszystkie umowy, które podpisujesz. To naprawdę ważne!

Gdy książka ma dwóch lub kilku autorów

Trzymam właśnie w rękach książkę dziewczyny, która uczestniczyła w moich wakacyjnych warsztatach pisarskich. Już wtedy opowiadała, że książka powstaje, że pisze ją wspólnie z dwoma koleżankami. I rzeczywiście na kładce można zobaczyć trzy nazwiska-pseudonimy. Może też znasz takie książki napisane przez co najmniej dwie osoby. Może to nie najczęstsze zjawisko, ale i nie takie odosobnione. Może sama piszesz taką książkę? A może chcesz napisać książkę, której współautorem będzie nie inny pisarz, ale grafik. Warto, żebyś wiedziała, że zagadnienie współautorstwa również zostało uwzględnione w ustawie. Zagadnienie współautorstwa reguluje w szczególności art. 9 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych29:

Art. 9. 1. Współtwórcom przysługuje prawo autorskie wspólnie. Domniemywa się, że wielkości udziałów są równe. Każdy ze współtwórców może żądać określenia wielkości udziałów przez sąd na podstawie wkładów pracy twórczej.

2. Każdy ze współtwórców może wykonywać prawo autorskie do swojej części utworu mającej samodzielne znaczenie bez uszczerbku dla praw pozostałych współtwórców.

3. Do wykonywania prawa autorskiego do całości utworu potrzebna jest zgoda wszystkich współtwórców. W przypadku braku takiej zgody każdy ze współtwórców może żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeka, uwzględniając interesy wszystkich współtwórców.

4. Każdy ze współtwórców może dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia prawa autorskiego do całości utworu. Uzyskane świadczenie przypada wszystkim współtwórcom, stosownie do wielkości ich udziałów.

5. Do autorskich praw majątkowych przysługujących współtwórcom stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych.

Jeżeli powstały utwór ma więcej niż jednego autora, na mocy prawa powstaje wspólnota prawna do takiego utworu, ograniczająca – w szczególności – swobodę wykonywania majątkowych praw autorskich do utworu.

Współautorom (tj. osobom, które w ramach porozumienia włożyły twórczy wkład w powstanie dzieła) przysługuje taka sama ochrona prawna jak jedynemu autorowi dzieła. Aby uniknąć wątpliwości o zakresie współautorstwa i prawach do wspólnego dzieła, najlepiej jest zawrzeć uprzednio umowę regulującą takie zagadnienia, jak na przykład: zakres połączenia utworów wielu twórców, zakres udziału twórców w pożytkach ze wspólnego utworu, kolejność wnoszenia wkładów w powstające dzieło, postanowienie o wspólnym decydowaniu o finalnym kształcie dzieła czy zasady wykonywania wspólnego prawa. W zakresie praw majątkowych wspólność dzieła może zostać zniesiona i przyznana jednemu lub kilku współautorom.

Wspólność majątkowych praw autorskich nie umniejsza osobistych prawa autorskich, skutkiem czego uprawnienia osobiste powinny być wykonywane – co do zasady – za jednomyślną zgodą wszystkich współautorów.

Rozdział dwunasty
Umowy wydawnicze.
Czy autor musi wiedzieć, co podpisuje?

Często jest tak, że autor, który po raz pierwszy wydaje swoją książkę, podpisuje wszystko, co dostanie. Czasem wręcz uważa, że skoro zainteresowało się nim jakieś wydawnictwo, to już jest wspaniale, już wszystko jest na dobrej drodze, już złapał pana Boga za nogi. Przynajmniej ja tak miałam, gdy wydawałam pierwszą książkę „Podróż”. Umowa była dość krótka, lakoniczna, brakowało w niej wielu informacji (o czym wtedy nie wiedziałam), a wydawnictwo okazało się niewypłacalne.

Na szczęście podpisałam umowę licencyjną, zachowując dla siebie swoje majątkowe prawa autorskie – dzięki temu w odpowiednim momencie mogłam ponownie wydać tomik w innym wydawnictwie i na korzystnych dla mnie warunkach. Byłoby to zdecydowanie trudniejsze, gdybym podpisała umowę autorską z przeniesieniem praw majątkowych na wydawnictwo.

O co chodzi z umową licencyjną i umową o przeniesienie praw majątkowych na wydawcę? Podczas jednego ze szkoleń, w których uczestniczyłam, pani prawnik porównała obie umowy do sprzedaży i wynajmu mieszkania.

Umowa z przeniesieniem praw majątkowych na wydawcę

Umowa z przeniesieniem praw majątkowych na wydawcę przypomina sprzedaż mieszkania i, jak zapewne się domyślasz, jest umową trwałą. Trudno ją rozwiązać.

Oczywiście każdą umowę można rozwiązać za porozumieniem stron. Jeśli obie strony, Ty i wydawnictwo, zechcecie rozwiązać taką umowę, możecie to zrobić. Jednak jeśli Ty zechcesz rozwiązać taką umowę, a wydawnictwo nie – pojawiają się problemy.

Zasady i okoliczności wypowiadania tego rodzaju umów regulują szczegółowo art. 56-59 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Okoliczności, w jakich twórca może odstąpić od umowy lub ją wypowiedzieć:

a) naruszenie istotnych interesów twórczych autora;

b) okoliczność, w której nabywca autorskich praw majątkowych lub licencjobiorca nie wykonał zobowiązania do rozpowszechniania utworu w umówionym terminie, a w przypadku jego braku – w ciągu dwóch lat od przyjęcia utworu;

c) jeżeli publiczne udostępnienie utworu następuje w nieodpowiedniej formie albo ze zmianami, którym twórca mógłby słusznie się sprzeciwić, i taki stan trwa po bezskutecznym wezwaniu do zaniechania naruszenia praw twórcy.

Co jeszcze warto wiedzieć? Otóż umowa jest umową autorską z przeniesieniem praw majątkowych na wydawcę tylko wtedy, gdy w umowie zostało to wyraźnie ujęte. Co to oznacza? W umowie powinna pojawić się informacja, że jest to umowa autorska z przeniesieniem praw majątkowych. Mam nadzieję, że dzięki tak częstemu powtarzaniu tej formułki zapadnie Ci ona w pamięć.

Oprócz tego taka umowa musi mieć formę pisemną. W każdym innym przypadku jest to umowa licencyjna. Oczywiście i w tej umowie, i w każdej innej muszą zostać określone pola eksploatacji. Jeśli podpisujesz umowę autorską z przeniesieniem praw majątkowych (lub nawet umowę licencyjną) na wydanie książki w formie papierowej, wydawnictwo nie może zrobić z niej e-booka czy audiobooka – w tym wypadku pojawia się konieczność podpisania oddzielnej umowy lub aneksu do umowy.

Art. 53. Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Art. 64. Umowa zobowiązująca do przeniesienia autorskich praw majątkowych przenosi na nabywcę, z chwilą przyjęcia utworu, prawo do wyłącznego korzystania z utworu na określonym w umowie polu eksploatacji, chyba że postanowiono w niej inaczej.

Art. 65. W braku wyraźnego postanowienia o przeniesieniu prawa uważa się, że twórca udzielił licencji.

Umowa licencyjna

Umowa licencyjna przypomina natomiast wynajęcie mieszkania. Jest umową zdecydowanie mniej trwałą i łatwą do rozwiązania. Nie są wymagane szczególne okoliczności, by ją rozwiązać. Można ją także rozwiązać bez podawania przyczyn. Oczywiście bywają pewne zastrzeżenia (o których za chwilę), jednak jest to umowa zdecydowanie bardziej bezpieczna dla autora.

W przypadku umowy licencyjnej warto wiedzieć, że może zostać ona zawarta na czas określony lub nieokreślony. Może też być wyłączna lub niewyłączna. W umowie koniecznie należy sprecyzować, na jaki rodzaj licencji umawiasz się z wydawcą.

Umowa licencyjna na czas określony lub nieokreślony

W umowie musi pojawić się informacja, czy udzielasz licencji na czas nieokreślony czy określony – jest to zapis zawierający ustalony przez Ciebie okres, przez jaki wydawca może korzystać z Twojego dzieła. Pamiętasz przykład z wynajęciem mieszkania? Twoi lokatorzy mogą wprowadzić się do niego bez określania terminu wynajmu lub określając dokładną datę wyprowadzki. Jak sądzisz, w którym przypadku pozbędziesz się ich szybciej, jeśli okażą się kłopotliwi?

W ustawie jest zapis o pięcioletniej licencji, zatem nawet jeśli podpisujesz umowę z licencją na czas nieokreślony, wydawca może korzystać z Twojego utworu przez pięć lat.

Art. 66. 1. Umowa licencyjna uprawnia do korzystania z utworu w okresie pięciu lat na terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma swoją siedzibę, chyba że w umowie postanowiono inaczej.

2. Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, prawo uzyskane na podstawie umowy licencyjnej wygasa.

Oczywiście taką umowę możesz rozwiązać dużo wcześniej. Teoretycznie nawet dzień po jej podpisaniu. O ile w umowie nie zostanie określony inny termin wypowiedzenia, umowa licencyjna na czas nieokreślony wypowiadana jest z rocznym wyprzedzeniem. Co to oznacza? Jeśli 25 kwietnia 2019 roku wypowiadasz umowę na czas nieokreślony, przestaje ona być ważna z końcem roku 2020.

Paradoksalnie umowa na czas określony (lub oznaczony) może okazać się umową zdecydowanie bardziej trwałą niż umowa zawarta na czas nieokreślony, ponieważ jeśli podpisujesz umowę na czas określony (na przykład pięć lat), przez te pięć lat nie możesz jej zmienić, czyli wypowiedzieć.

Reasumując: zgodnie z treścią art. 66 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, co do zasady i w braku odrębnych postanowień, licencja będzie uznana za udzieloną na pięć lat (choć wykładnia umowy licencyjnej może doprowadzić do ustalenia innej treści woli obu stron w tym zakresie). Jeżeli strony zechcą zawrzeć umowę licencyjną na czas nieoznaczony, powinno to zostać wyraźnie określone30.

W przypadku zawarcia umowy licencyjnej na okres dłuższy niż pięć lat dopiero po upływie przewidzianego terminu umowę uważa się za zawartą na czas nieoznaczony; umowa wygasa po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta, i może zostać wypowiedziana jak umowa zawarta na czas nieoznaczony (tj. twórca może ją rozwiązać z rocznym wyprzedzeniem na koniec roku kalendarzowego).

Aby rozwiązać umowę licencyjną, zawartą na czas oznaczony, podczas jej obowiązywania, należy przewidzieć okoliczności na to pozwalające.

Jeśli umowę licencyjną zawarto na czas nieoznaczony i nie określono w niej okresu wypowiedzenia, twórca może rozwiązać taką umowę z rocznym wyprzedzeniem na koniec roku kalendarzowego.

Jeśli umowę licencyjnej zawarto na czas nieoznaczony i określono w niej okres wypowiedzenia, twórca może rozwiązać taką umowę z zachowaniem umówionego okresu wypowiedzenia.

Umowy licencyjne zawarte na czas nieoznaczony co do zasady nie mogą wyłączać prawa ich wypowiadania, ponieważ prowadziłoby to faktycznego wyzucia z prawa i ograniczało wolność twórcy. Dopuszczalne są jednak umowy na czas nieoznaczony bez możliwości wypowiedzenia, jeżeli nie naruszają interesów twórcy i odpowiadają specyfice danego prawa (na przykład przy licencjach niewyłącznych z ryczałtowym wynagrodzeniem płatnym z góry, tak jest chociażby w przypadku programów komputerowych).

Umowa licencyjna wyłączna i niewyłączna

Nawiązując znów do przykładu z wynajęciem mieszkania, może być tak, że swoje mieszkanie wynajmujesz tylko jednej osobie. Zgadzacie się na to, że tylko ona będzie w tym lokum mieszkała. Tak samo jest z umową licencyjną wyłączną. Podpisując ją, zgadzasz się na to, że tylko wybrane wydawnictwo będzie wydawało Twoją książkę. Podczas trwania takiej umowy nie możesz podpisać umowy z innym wydawnictwem. Chyba że… z jednym wydawnictwem podpisałaś umowę na wydanie e-booka, z innym chcesz zawrzeć umowę o wydrukowanie. Pamiętasz? Umowa obowiązuje w zakresie określonych w niej pól eksploatacji!

Mieszkanie możesz oczywiście wynajmować kilku osobom jednocześnie, jeśli żadna z nich nie zastrzega wyłączności. Jest to umowa niewyłączna. Dysponując taką podpisaną umową, możesz śmiało wydać książkę w innym wydawnictwie. Jest to dobre rozwiązanie, gdy publikujesz swój tekst w czasopiśmie, gazecie.

Co do publikacji w czasopiśmie – podczas jednego ze szkoleń z prawa autorskiego wśród uczestników byli, jak mi się wydawało, dość doświadczeni poeci. Ogólnie mówiąc, pewna nieformalna grupa, która od lat spotyka się w swoim gronie, publikując w lokalnych pismach i wydając swoje tomiki. Wyobraź sobie, jakie było moje zaskoczenie, gdy jedna z tych osób powiedziała: „Ja swoje wiersze publikuję w XYZ. Czy mogę je opublikować ponownie w swoim tomiku? Nie wiem tego”.

Tak naprawdę odpowiedź na to pytanie znajduje się w umowie, jaką ta osoba podpisała z redakcją. Na pewno był tam zapis dotyczący tego, czy była to umowa na wyłączność czy nie. Dlatego decydując się na publikację pojedynczego utworu, upewnij się, jaką umowę podpisujesz. Najkorzystniejsza dla Ciebie będzie oczywiście ta niewyłączna – wówczas bez problemu możesz umieścić w książce swój wiersz, opowiadanie, a nawet fragment książki.

A jeśli umowa była ustna lub e-mailowa? Przecież zdarza się, że zgadzamy się na publikację w trakcie rozmowy na żywo lub po wymianie wiadomości z wydawnictwem. Pamiętaj, że umowa ustna czy zgoda e-mailowa również są umowami obowiązującymi i równie ważnymi jak te zawarte pisemnie. Sugeruję więc, abyś na przykład zachował całą korespondencję z wydawnictwem – w najgorszym wypadku może stać się dowodem w sądzie, częściej jednak może się przydać, aby sprawdzić, czy dobrze pamiętasz (albo czy wydawca dobrze pamięta) ustalenia dotyczące Twojej publikacji.

Umowy ustne lub e-mailowe są traktowane jako umowy niewyłączne i licencyjny zawarte na czas nieokreślony. Jeśli zatem publikujesz swój wiersz (artykuł, opowiadanie) w gazecie, z którą nie zawarłeś żadnej umowy – możesz swój wiersz (artykuł, opowiadanie) opublikować również w innym piśmie, na swoim blogu czy też w tomiku.

Na koniec podaję Ci jeszcze dwa zapisy pochodzące bezpośrednio z ustawy:

Art. 67. 1. Twórca może udzielić upoważnienia do korzystania z utworu na wymienionych w umowie polach eksploatacji z określeniem zakresu, miejsca i czasu tego korzystania.

2. Jeżeli umowa nie zastrzega wyłączności korzystania z utworu w określony sposób (licencja wyłączna), udzielenie licencji nie ogranicza udzielenia przez twórcę upoważnienia innym osobom do korzystania z utworu na tym samym polu eksploatacji (licencja niewyłączna).

3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, licencjobiorca nie może upoważnić innej osoby do korzystania z utworu w zakresie uzyskanej licencji.

4. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, uprawniony z licencji wyłącznej może dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych, w zakresie objętym umową licencyjną.

5. Umowa licencyjna wyłączna wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Art. 68. 1. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, a licencji udzielono na czas nieoznaczony, twórca może ją wypowiedzieć z zachowaniem terminów umownych, a w ich braku na rok naprzód, na koniec roku kalendarzowego.

2. Licencję udzieloną na okres dłuższy niż pięć lat uważa się, po upływie tego terminu, za udzieloną na czas nieoznaczony.

Licencje Creative Commons

Jakiś czas temu przygotowywałam bezpłatne materiały promocyjne. Konkretnie e-book z wyborem artykułów z mojego bloga. Chciałam, aby funkcjonował w Internecie jako bezpłatny materiał do pobrania, zachęcający do zapisu na mój newsletter i zapoznania się z moim poradnikiem pisarskim „Piszę, bo chcę”. Udostępniłam go m.in. na chomikuj.pl. Później jednak uznałam, że nie jest to najlepszy pomysł. Każdy będzie mógł zrobić z tymi materiałami wszystko, co zechce. Na to nie czułam już wewnętrznej zgody. Chciałam, żeby był to bezpłatny e-book, ale taki, którego nikt nie będzie zmieniał, przekształcał lub publikował wybranych artykułów. I – oczywiście – zależało mi na podkreśleniu, że jest to tekst mojego autorstwa i że za każdym razem ma być podpisany moim imieniem i nazwiskiem. Na szczęście wzięłam udział w szkoleniu, podczas którego sympatyczny prawnik opowiadał o licencjach Creative Commons (CC). Przy jego pomocy znalazłam dla swojego e-booka odpowiednie oznaczenie i ostatecznie, wrzucając plik do Internetu, czułam, że w jakimś stopniu zabezpieczam swoje prawa autorskie. W jakimś stopniu, bo zawsze może znaleźć się ktoś, kto nieświadomie lub świadomie je naruszy.

Czy kiedykolwiek spotkałaś się z określeniem Creative Commons? Może zauważyłaś je, kiedy pobierałaś bezpłatne zdjęcia z Internetu? Jeśli nie, warto je poznać, ponieważ pojawia się w umowach autorskich. Licencje CC są dość powszechne w Internecie. Co więcej, swoje materiały również możesz objąć licencją Creative Commons.

Wszystkie informacje znajdziesz na stronie: http://creativecommons.pl.

Czym jest licencja CC?

Podstawowym narzędziem Creative Commons są licencje prawne pozwalające zastąpić tradycyjny model „Wszystkie prawa zastrzeżone” zasadą „Pewne prawa zastrzeżone” – przy jednoczesnym poszanowaniu zasad prawa autorskiego. Licencje Creative Commons oferują różnorodny zestaw warunków licencyjnych – swobód i ograniczeń. Dzięki temu autor może samodzielnie określić zasady, na których chce dzielić się swoją twórczością z innymi. W ciągu dziesięciu lat działalności Creative Commons zbudowała silną pozycję na świecie poprzez intensywną promocję twórczości oraz tworzenie warunków legalnego dostępu do dóbr kultury. (…)

Twórca, korzystając z licencji, zawsze zachowuje prawa autorskie, jednocześnie umożliwia innym kopiowanie i rozpowszechnianie. Dodatkowo może określić, czy ich wykorzystywanie może odbywać się wyłącznie w warunkach niekomercyjnych, lub ograniczyć możliwości tworzenia utworów zależnych. (…)

Licencje Creative Commons nie naruszają wolności, które przyznaje prawo autorskie wszystkim użytkownikom w ramach dozwolonego użytku i prawa cytatu. Użycie licencji pozwala na jednoznaczne definiowanie dodatkowych uprawnień dla użytkowników (licencjobiorców). Licencjobiorca musi zawsze dochować warunków licencji, w innym wypadku licencja automatycznie wygasa. Oznacza to konieczność poprawnego informowania o autorze i jego prawach na każdej kopii utworu oraz zakaz korzystania ze środków ograniczających dostęp do tych utworów31.

Cztery podstawowe warunki licencji CC to:

Uznanie autorstwa. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne, pod warunkiem że zostanie przywołane nazwisko autora pierwowzoru.

Użycie niekomercyjne. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne jedynie do celów niekomercyjnych.

Na tych samych warunkach. Wolno rozprowadzać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.

Bez utworów zależnych. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać utwór jedynie w jego oryginalnej postaci – tworzenie utworów zależnych nie jest dozwolone.32

Sześć podstawowych licencji CC (oznaczenia Creative Commons):

1) Uznanie Autorstwa (CC-BY);

2) Uznanie Autorstwa – użycie niekomercyjne (CC-BY-NC);

3) Uznanie Autorstwa – użycie niekomercyjne – na tych samych warunkach (CC-BY-NC-ND);

4) Uznanie Autorstwa – użycie niekomercyjne – bez utworów zależnych (CC-BY-NC-ND);

5) Uznanie Autorstwa – na tych samych warunkach (CC-BY-SA);

6) Uznanie Autorstwa – bez utworów zależnych (CC-BY-ND).

Autorska umowa o dzieło

W swojej karierze podpisałam niejedną autorską umowę o dzieło. Na ogół dotyczyły one artykułów publikowanych w książkach zbiorowych oraz w pismach branżowych i były podpisywane z datami wstecznymi. Czytając je i podpisując, lekko się uśmiechałam i za każdym razem byłam nieco rozbawiona. W umowie był zapis, że wydawnictwo zamawia artykuł o konkretnym tytule, na określony temat, w ustalonym terminie. Komiczność tej sytuacji polegała na tym, że artykuł był już napisany i został przyjęty przez wydawnictwo do publikacji. Umowa stanowiła pewną formalność. No może nie do końca, bo wynikało z niej, czy w późniejszym czasie będę mogła ten artykuł gdzieś jeszcze opublikować.

Jak już się zapewne domyślasz, autorską umowę o dzieło podpisujesz wtedy, gdy wydawnictwo zamawia u Ciebie utwór. Najczęściej jest to artykuł. Ale może też być książka. Często wydawnictwa zamawiają u autorów poradniki. Wydawnictwo wie, że specjalizujesz się w finansach, pracujesz z kobietami, więc zgłasza się do Ciebie i zamawia poradnik o zarządzaniu finansami dla kobiet. Ty przygotowujesz konkretną propozycję. Jeśli wydawnictwu się spodoba, podpisujesz z nim autorską umowę o dzieło.

W takiej umowie muszą się znaleźć:

– tematyka (tytuł) zamawianego dzieła;

– wymogi wydawnictwa dotyczące dzieła (na przykład długość, jakość);

– termin wykonania dzieła;

– kara umowna za niedostarczenie dzieła w terminie lub dostarczenie dzieła, które nie będzie spełniało wymogów wydawnictwa.

Może przeraża Cię kara umowna, bo przecież wszyscy doskonale wiemy, że w przypadku pisania książki termin na ogół przesuwa się w czasie. Na szczęście według ustawy autor jest zawsze stroną słabszą – wydawnictwa ma dać Ci szansę zrealizować do końca umowę. Jeśli nie dostarczysz dzieła w terminie, w pierwszej kolejności wydawnictwo jest zobowiązane przesunąć termin wykonania dzieła. Jest jeden przypadek, gdy taką umowę można unieważnić, nie oferując autorowi drugiego terminu.

Dotyczy książek i artykułów, które muszą ukazać się w określonym terminie. Na przykład 22 lutego 2018 roku Piszę, bo chcę obchodziło swoje sześciolecie. Z tej okazji pewne wydawnictwo zdecydowało się wydać książkę o pisaniu. I co? Książka musiała ukazać się w okolicach 22 lutego. Publikacja jej nawet miesiąc później nie miałaby sensu. Jeśli przyjąłeś zlecenie napisanie takiej książki i nie zmieściłeś się w terminie – przykro mi, ale dotyka Cię kara umowna.

Co w momencie, gdy książka lub artykuł nie spełniają wymogów wydawnictwa (najlepiej by było, gdyby zostały określone w umowie)?

Są trzy możliwości:

– wydawnictwo przyjmuje Twoje dzieło w takiej formie, w jakiej je dostarczyłaś;

– wydawnictwo może uzależnić przyjęcie Twojego dzieła od wprowadzenia poprawek – w aneksie do umowy określa się nowy termin i zaznacza, jakiego rodzaju poprawki należy uwzględnić.

A co jeśli książka ponownie nie spełni wymogów? Wydawnictwo może:

– odrzucić utwór lub przyjąć go, obniżając jednocześnie wynagrodzenie autora (uwaga – musi być zgoda obu stron!);

– nie przyjąć utworu (również wtedy, gdy nie da się poprawić usterek).

A oto kilka zapisów z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

Art. 54. 1. Twórca jest obowiązany dostarczyć utwór w terminie określonym w umowie, a jeżeli termin nie został oznaczony – niezwłocznie po ukończeniu utworu.

2. Jeżeli twórca nie dostarczył utworu w przewidzianym terminie, zamawiający może wyznaczyć twórcy odpowiedni dodatkowy termin z zagrożeniem odstąpienia od umowy, a po jego bezskutecznym upływie może od umowy odstąpić.

Art. 55. 1. Jeżeli zamówiony utwór ma usterki, zamawiający może wyznaczyć twórcy odpowiedni termin do ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie może od umowy odstąpić lub żądać odpowiedniego obniżenia umówionego wynagrodzenia, chyba że usterki są wynikiem okoliczności, za które twórca nie ponosi odpowiedzialności. Twórca zachowuje w każdym razie prawo do otrzymanej części wynagrodzenia, nie wyższej niż 25% wynagrodzenia umownego.

2. Jeżeli utwór ma wady prawne, zamawiający może od umowy odstąpić i żądać naprawienia poniesionej szkody.

3. Roszczenia, o których mowa w ust. 1, wygasają z chwilą przyjęcia utworu.

4. Jeżeli zamawiający nie zawiadomi twórcy w terminie sześciu miesięcy od dostarczenia utworu o jego przyjęciu, nieprzyjęciu lub uzależnieniu przyjęcia od dokonania określonych zmian w wyznaczonym w tym celu odpowiednim terminie, uważa się, że utwór został przyjęty bez zastrzeżeń. Strony mogą określić inny termin.

Rozdział trzynasty
Ochrona wizerunku

Uwielbiam chodzić na spotkania autorskie. Nie zawsze tak było, jednak z czasem dostrzegłam wartość słuchania innych pisarzy. Pamiętam jedno z takich spotkań, gdy pomyślałam, że ja też tak chcę. Chcę usiąść na podium, inteligentnie odpowiadać na pytania prowadzącego. Trochę żartować. Trochę być poważną.

To moje marzenie się spełniło. I przyznam się, że uwielbiam spotkania autorskie. Coś czuję, że Ty też je polubisz. Jeśli na poważnie myślisz o wydaniu książki i dotarciu z nią do czytelników, spotkania autorskie czekają na Ciebie. Będziesz opowiadać o swojej książce. Będziesz podpisywać egzemplarze własnej publikacji. Będą robić Ci zdjęcia, a pewnie i Ty zadbasz, by zdjęcia ze spotkania pojawiły się w sieci.

Czy kiedykolwiek zastanawiałaś się, czy możesz bezpiecznie umieścić zdjęcia ze spotkania autorskiego w sieci na przykład na swoim blogu czy na Facebooku? Przecież na tych zdjęciach znajdują osoby często przypadkowe, których możesz nie znać; mimo że przyszły na spotkanie z Tobą, nie podpisywały przecież zgody na upublicznienie wizerunku. Mój znajomy prawnik zazwyczaj mówi: „Tak, możesz. Tylko umieść na oczach tych osób czarną przepaskę”. Czy wyobrażasz sobie zdjęcia Twoich czytelników z czarnymi przepaskami na oczach? Ja tak – i już zaczynam się śmiać. Na szczęście nie jest to konieczne. Ustawa określa również warunki ochrony wizerunku. Ważne, abyś znała ten artykuł:

Art. 81. 1. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.

2. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:

1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych;

2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

W przypadku spotkania autorskiego zastosowanie ma zapis: osoby stanowiącej jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Spotkanie autorskie jak najbardziej zalicza się do imprez, więc nie musisz posiadać zgody na upowszechnianie wizerunku osób, które przyszły. Pewne wątpliwości może budzić zapis: „szczegół całości”. Co to znaczy? Ja na ogół nie wrzucam do sieci zdjęć ze zbliżeniem na twarz tylko jednej osoby; staram się, aby były to zdjęcia grupowe, ponieważ – zgodnie ze znaną mi interpretacją – zdjęcie grupowe to takie, na którym są widoczne co najmniej trzy twarze. Inna interpretacja „szczegółu całości” mówi, że twarz może zajmować tylko 20% powierzchni zdjęcia. Z przykładami obu interpretacji spotkałam się w trakcie szkoleń.

Trochę inna sytuacja dotyczy Ciebie jako głównego bohatera spotkania autorskiego. Ciebie można fotografować. Można umieszczać w sieci Twoje zdjęcia ze spotkania autorskiego. Jako autor na swoim spotkaniu autorskim stajesz się osobą powszechnie znaną, która wykonuje swoje funkcje zawodowe.

Może Cię to dziwić, że tak szczegółowo wszystko omawiam. Jednak uważam, że czasami lepiej jest dmuchać na zimne, niż potem próbować wyprostować zawikłaną sytuację.

Część III

Promocja książki.

Jak dotrzeć do czytelników?

Rozdział czternasty
Promuj swoją książkę, zanim ją wydasz

„Czytając setki artykułów, [zauważyłam, że] wszyscy piszą, jak sprawić, by książka była wydana, jak ją napisać, ale co potem? Przecież nie mogę siedzieć bezczynnie i patrzeć, czy z półki w sklepie zniknęła moja książka czy nie. (…) Chciałabym zobaczyć Pani artykuł o tym, jaką drogę obrać, kiedy już jest się w miejscu, w którym chciało się być i do którego się dążyło” – napisała w e-mailu pewna początkująca pisarka.

Kilka lat temu znalazłam się w podobnej sytuacji. Wydałam swój tomik opowiadań pod tytułem „Podróż”. Gdy zobaczyłam okładkę na stronie internetowej wydawnictwa, poczułam się jak w siódmym niebie.

Wysłałam radosny e-mail do znajomych i oczekiwałam, że książeczka zacznie się sprzedawać w tempie błyskawicznym. Jakże się myliłam! Po pół roku sprzedały się zaledwie cztery egzemplarze. Fakt, format, w którym został zrobiony e-book, mógł być mało przyjazny dla odbiorcy. Ktoś mi zasygnalizował, że jednak dużym błędem okazała się moja bierność. Wydawnictwo wykonało pracę, do jakiej się zobowiązało, tymczasem ja czekałam, że tomik sam się sprzeda. Tak, siedem lat temu niewiele wiedziałam o promocji książek. Od tego czasu jednak sporo się nauczyłam. Ale po kolei…

W Polsce ukazuje się kilkadziesiąt tysięcy książek rocznie. Wyobraź sobie, że Twoja książka jest jedną z nich. A teraz wyobraź sobie czytelnika, który stoi przed regałem z wszystkimi wydanymi pozycjami. Jakie jest prawdopodobieństwo, że sięgnie właśnie po Twoją? Czy teraz rozumiesz, jak ważna jest promocja książki? Jak ważne jest komunikowanie światu, że Twoja książka istnieje, że warto po nią sięgnąć?

Od czego zacząć?

Czy wiesz, dla kogo piszesz lub napisałaś swoją książkę? Czy już wiesz, kim jest Twój idealny czytelnik? Kobietą, mężczyzną, dzieckiem? Ile ma lat? Czym się interesuje? Jakimi wartościami kieruje się w życiu?

Kilka lat temu wydawało mi się, że moje opowiadania są dla wszystkich, dlatego zaskakiwało mnie pytanie: „Dla kogo piszesz?”. Dzisiaj wiem, że każda książka (nieważne czy poradnik czy powieść) jest przeznaczona dla konkretnej grupy docelowej. Jeśli wiem, kim są moi czytelnicy, łatwiej będzie mi do nich dotrzeć.

Pamiętasz? Jakiś czas temu prosiłam Cię o scharakteryzowanie Twojego idealnego czytelnika (we fragmencie dotyczących przygotowywania propozycji wydawniczej). Już wtedy wspominałam, że ten element przyda Ci się nie tylko na etapie konstruowania propozycji wydawniczej, lecz także okaże się pomocny i po wydaniu książki, i przed jej opublikowaniem.

Tak, promocję możesz zacząć przed ukazaniem się książki na rynku.

W trakcie procesu wydawniczego również znajdą się elementy, o które warto zadbać, a które mają duży wpływ na promocję Twojej książki. Plus, oczywiście, kwestia promocji już po wydaniu.

UWAGA!

Promocja to nie to samo co sprzedaż. Promocja to informowanie świata o tym, że Twoja książka istnieje. To pisanie o tym, dla kogo jest, o czym jest i że można po nią sięgnąć. Sprzedaż jest pochodną promocji. A właściwie – promocję robisz po to, by sprzedać swoją książkę!

W tym kroku przekażę Ci wskazówki dotyczące sposobów, które możesz wykorzystać, by promować swoją książkę na każdym etapie jej powstawania i wydawania. Niektóre z punktów omówię dokładniej w kolejnych krokach (na przykład jak organizować spotkanie autorskie, jak trafić do radia, jak prowadzić fanpage).

UWAGA! Możliwości promocyjne są ograniczone wyłącznie Twoją kreatywnością. Nie musisz sięgać jedynie do tych z listy. Wpadniesz na inny pomysł? Super! Sprawdź, czy zadziała.

Zanim skończysz pisać…

Pamiętasz, jak firma Heyah wchodziła na rynek? Wiem, było to dawno temu, jednak ja do tej pory pamiętam tajemnicze reklamy i billboardy, na których była tylko czerwona ręka i nic więcej. Żadnej wskazówki, do czego ta ręka się odnosi. Pamiętam i swoją, i moich znajomych ciekawość i niecierpliwe oczekiwanie na rozwiązanie zagadki. Podświadomie polubiliśmy ten znak, a co za tym idzie – sieć komórkową.

Gdy pojawiły się późniejsze reklamy operatora, zostały od razu zauważone, a nowa sieć automatycznie zyskała klientów; pozyskała ich jeszcze przed oficjalną premierą.

Możesz zrobić tak samo. Możesz zadbać o grono potencjalnych czytelników, zanim skończysz pisać swoją książkę. Zgodnie z teorią marketingową potencjalny klient średnio pięć razy musi zetknąć się z firmą, by zdecydował się na zakup jej produktów.

Z książką jest podobnie. Nie wierzysz? W takim razie odpowiedz na pytanie: Czy chętniej sięgniesz po książkę, o której coś wiesz, której autora znasz, czy po książkę, o której nigdy nie słyszałeś lub z której autorem nigdy się nie zetknąłeś?

W jaki sposób możesz zebrać grono przyszłych czytelników? Jak możesz zacząć promować książkę, zanim skończysz ją pisać?

a) Media społecznościowe typu Facebook

Masz swój profil w mediach społecznościowych, chociażby na Facebooku? Świetnie. Zacznij opowiadać, że piszesz książkę. Relacjonuj, jak Ci idzie, na jakim etapie jesteś. Wrzucaj zdjęcia swojego biurka. Pokazuj siebie przy komputerze. Pokazuj zrzuty monitora, na którym wyświetla się strona (lub przegląd stron) Twojego dzieła.

Możesz to robić na profilu prywatnym. Możesz założyć fanpage dla siebie jako autora lub dla swojego bohatera. Proponuję zacząć od profilu prywatnego.

Jak często przypominać o swojej książce? Na profilu prywatnym przynajmniej raz w tygodniu. Na fanpage’u posty publikuje się codziennie (do niedawna uważano, że co najmniej dwa razy dziennie, ale opinie na ten temat są różne). Moje doświadczenie pokazuje, że warto przynajmniej raz dziennie.

Ćwiczenie

Zrób listę mediów społecznościowych, które lubisz, na których posiadasz profil; następnie zapytaj swoich potencjalnych czytelników (na przykład znajomych), na jakich portalach założyli konta.

Ćwiczenie

Zapewne masz ulubionych autorów. Sprawdź, czy prowadzą swoje fanpage’e. Poszukaj ich kanałów na YouTubie lub w Google+ albo na Instagramie lub LinkedIn. Zobacz, co umieszczają w mediach społecznościowych.

Ile informacji z tych, które zamieszczają, trafia do Ciebie? Jakie pomysły możesz wykorzystać? Zapisz te, które Ci się podobają.

b) Blog

Nie tylko w mediach społecznościowych, lecz także na blogu możesz opowiadać, jak postępuje pisanie. W tym przypadku możesz sobie pozwolić na dłuższe wpisy.

Na blog możesz także wrzucać fragmenty swojej książki.

Jeśli jesteś specjalistą w danym temacie, możesz po prostu pisać artykuły poradnikowe. Tak, blog zawodowy daje Ci możliwość zaprezentowania się publiczności, a co za tym idzie – swoim przyszłym czytelnikom.

Ćwiczenie

Sporządź listę 10 tematów, o których możesz pisać na swoim blogu. Nie musisz wymyślać gotowych tytułów.

c) Ankieta

Jest to opcja raczej dla autorów książek specjalistycznych, poradnikowych niż dla osób piszących teksty beletrystyczne.

Na Facebooku, na blogu lub za pośrednictwem mailingu możesz przeprowadzić ankietę na temat oczekiwań przyszłych czytelników, a równocześnie zebrać adresy e-mail, by zyskać listę osób oczekujących na książkę.

Jak to może wyglądać?

Załóżmy, że chcesz napisać poradnik o radzeniu sobie z blokadami finansowymi. Informujesz o tym swoich fanów, czytelników newslettera i… prosisz ich o wypełnienie ankiety, dzięki której książka odpowie na ich rzeczywiste potrzeby.

Możesz zadać pytania typu:

1. Jakie masz teraz problemy, jeżeli chodzi o… (Twoja dziedzina)?

2. Co sprawia Ci największą trudność, jeżeli chodzi o…. (Twoja dziedzina)?

3. Jakie są Twoje 3 największe frustracje?

4. Jakie są Twoje największe pragnienia, jeśli chodzi o…. (Twoja dziedzina)?

5. Co dla Ciebie oznacza odniesienie sukcesu/pokonanie trudności w tej dziedzinie/sprawie? Jakie uczucia się z tym wiążą?

6. Po czym poznasz, że jest to ten sukces, którego pragniesz?

7. Jak Twój biznes/Twoje życie będą wyglądać, jeśli ten problem zostanie rozwiązany, a Ty odniesiesz sukces?

8. Czego już próbowałeś, aby rozwiązać ten problem? Jakie wiązały się z tym frustracje?

9. Czego nie próbowałeś – i dlaczego?

10. Czy regularnie rozmawiasz z kimś na temat swojego problemu?

11. Czy zapłaciłaś kiedyś komuś za rozwiązanie tego problemu? Skąd wiedziałaś, co powinieneś kupić i w jaki sposób to kupiłeś?

12. Co frustruje Cię najbardziej, jeśli chodzi o zakup tego typu produktu/usługi?

13. Jakie są Twoje ulubione strony internetowe, książki, grupy na Facebooku itd?33

W ostatnim pytaniu prosisz o osobę, która wypełniła ankietę pozostawienie swojego imienia i adresu e-mail, podkreślając, że dzięki temu jako pierwszy otrzyma informacje o wydanej książce i będziesz mieć możliwość jej zakupu z bonusem.

Uwaga! Z tego rodzaju listy może zaledwie 10% osób sięgnąć po Twoją książkę, ale sądzę jednak, że i tak warto, ponieważ dzięki temu:

poinformujesz świat, że Twoja książka powstaje;

sprawdzisz, czy jest na nią zapotrzebowanie;

poznasz język swoich przyszłych czytelników, dowiesz się, jakich sformułowań używają (ta wiedza okaże się przydatna i w treści książki, i w notkach sprzedażowych);

zyskasz pierwszych czytelników;

informacja, że zbadałeś rynek i dowiedziałeś się, że są chętni na kupienie Twojej książki, może być ważna dla wydawnictwa.

Narzędzia do tworzenia ankiet:

Survey Monkey;

Google Forms;

Wufoo;

Typeform.

Ćwiczenie

Opracuj trzy, cztery pytania, które mógłbyś zadać w swojej ankiecie.

UWAGA! Pamiętaj, że nikt nie lubi wypełniać długich ankiet.

d) Newsletter, lista mailingowa

Z blogiem i stroną internetową jest tak, że ludzie wchodzą, wychodzą i zapominają, że byli (nawet jeśli im się podobało). Dlatego warto zbierać adresy e-mail i wysyłać newsletter – to jest lista Twoich potencjalnych czytelników.

Oczywiście zbierając adresy e-mail, pamiętaj o GIODO oraz o tym, by używać profesjonalnych narzędzi (na przykład FreshMail, MailChimp, Get Response, MailerLite, ActiveCampaign). Niektóre do określonej liczby subskrybentów są bezpłatne. Ja zdecydowałam się na FreshMail ze względu na łatwość kontaktu z zapleczem technicznym. Wiele osób wybiera MailChimpa, ponieważ do dwóch tysięcy subskrybentów jest bezpłatny.

Ćwiczenie

Zastanów się, jak możesz pozyskać subskrybentów swojego newslettera. Wybierz z poniższych podpowiedzi, pomyśl też o własnych sposobach:

okienko do zapisów na swojej stronie głównej, pod każdym postem (wyskakujący pop-up);

bezpłatne materiały (na przykład darmowy e-book – mogą być choćby trzy strony), stanowiące wartościową dla Twoich czytelników treść (porada lub fragment powstającej książki w zamian za podanie adresu e-mail);

bezpłatne warsztaty, webinar.

Ćwiczenie

Na pewno czytasz jakieś newslettery. Wymień je i sprecyzuj, dlaczego je lubisz i otwierasz, podczas gdy inne lądują w folderze „Spam”.

A teraz napisz, jakie dobre praktyki chcesz wykorzystać w swoim newsletterze, czym chcesz się zainspirować.

Zastanów się też, jak często chcesz wysyłać newsletter (raz w tygodniu, raz w miesiącu?).

Kiedy zaczynać akcje promocyjne?

Pamiętam webinar, w czasie którego omawiałam możliwe formy promocji książek. Jeden z uczestników zadał pytanie: „Kiedy zacząć promować książkę? Na jakim etapie pisania?”. Może czytając wcześniejsze wskazówki, zadajesz sobie dokładnie to samo pytanie.

Na pewno nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi, opcji idealnej dla wszystkich. Warto, żebyś słuchał siebie i uczciwie podchodził do procesu pisania i uczciwie podchodził do swoich możliwości. Szczególnie gdy piszesz pierwszą książkę. Bo jednak bywa tak, że pierwszą książkę pisze się po to, by nauczyć się pisać. Na pewno nie warto promować czegoś, co się nie ukaże. Chociaż warto promować siebie jako osobę, która pisze, która stawia swoje pierwsze kroki w świecie pisarskim. Jednak… Jeśli przez kilka lat promujesz siebie jako początkującego autora, a nie opublikowałeś nic, chociażby na swoim blogu, Twoi znajomi mogą przestać Cię traktować poważnie…

Kiedy więc zacząć promować książkę?

Moim zdaniem masz dwie opcje:

W chwili, gdy zaczynasz pisać.

W chwili, gdy jesteś pewny, że ukończysz swoją książkę lub już ją ukończyłeś i zaczynasz szukać możliwości jej wydania.

Rozdział piętnasty
Promuj swoją książkę
w trakcie wydawania

Pamiętam, gdy wydawałam swój poradnik „Piszę, bo chcę”. Tak mniej więcej pół roku wcześniej założyłam blog. A od kilku lat prowadziłam fanpage. Oczywiście wszystko robiłam bardziej pod kątem kursów niż pod kątem poradnika. Moi fani chyba nawet nie wiedzieli, że mam zamiar wydać książkę. Może wtedy jeszcze nie do końca byłam świadoma, że mogę promować książkę w trakcie pisania, a może… Zadziałało coś innego. Poradnik zaczęłam pisać kilka lat wcześniej. I wtedy ogłosiłam światu, że piszę książkę. Jednak ten pomysł później z różnych powodów odłożyłam na bok. I gdy na serio wróciłam do pisania poradnika, nie chciałam po raz kolejny ogłaszać światu, że piszę książkę. W efekcie promocję poradnika tak na serio zaczęłam już po podpisaniu umowy z wydawnictwem.

Może jesteś w podobnej sytuacji. Może skończyłaś pisać książkę, ale w trakcie pisania nie przyszło Ci do głowy, że warto już docierać do przyszłych czytelników. Nie przejmuj się. Możesz działania promocyjne zacząć razem z procesem wydawniczym. Jak najbardziej możesz sięgnąć do porad z poprzedniego rozdziału. Ale masz też repertuar całkiem innych możliwości promocyjnych.

Blog, media społecznościowe, newsletter

Kontynuujesz lub wdrażasz kroki z punktu pierwszego (przed wydaniem książki).

Dodatkowo:

chwalisz się podpisaną umową;

pokazujesz fanom projekty okładki i pozwalasz im wybrać;

opowiadasz, że otrzymałaś tekst po pierwszej, drugiej, trzeciej korekcie;

relacjonujesz, co robisz i co robi wydawnictwo, aby książka się pojawiła.

Okładka

Naprawdę. Nie wierzysz mi? Przypomnij sobie, jak zachowujesz się w księgarni, gdy szukasz książki na określony temat. Bierzesz pierwszą lepszą z półki. Nie znasz autora, niczego nie słyszałeś o samej publikacji. Zaintrygował Cię tytuł. Może przyciągnął rysunek na okładce.

Co robisz? Ja w takich sytuacjach czytam tekst znajdujący się na tylnej okładce. Czytam notkę biograficzną, opinię, fragmenty recenzji. Przeglądam spis treści. Czytam pierwszą stronę lub losowo wybrany fragment. I choć mówi się: „Nie oceniaj książki po okładce”, dobra okładka ma znaczenie. Warto więc o nią zadbać.

Tytuł – ma być przyciągający, intrygujący.

Nie masz głowy do tytułów? Nie tylko Ty. Marcinowi Wrońskiemu tytuły wymyśla jego redaktorka (a przynajmniej tak twierdził podczas jednego ze spotkań autorskich, w którym uczestniczyłam). Wydawnictwo również może Ci pomóc zatytułować książkę albo zasugerować zmianę tytułu, jeśli uzna, że Twój jest słaby. Warto z tej pomocy skorzystać, bo tytuł ma znaczenie, a ludzie zatrudnieni w wydawnictwie wiedzą na ogół, co podoba się ich czytelnikom i jakie wyrażenia się sprawdzają.

Jeśli wydajesz książkę samodzielnie, warto poprosić o pomoc znajomych z Facebooka lub innego medium społecznościowego. Serio. Wymyśl kilka opcji tytułów i zapytaj fanów, która bardziej im się podoba. Może się zdarzyć, że fani zaproponują Ci całkiem inną opcję – tytuł, który podbije Twoje serce. Naprawdę warto skorzystać z pomocy innych osób. Nie dość, że zyskasz najlepszy tytuł, to poinformujesz świat o tym, że wydajesz książkę.

Jeśli jesteś autorką poradnika, książki eksperckiej, pamiętaj, że tytuł ma zdradzać, o czym będzie książka. Ma zapowiadać treść stanowiącą korzyść dla czytelnika. Po poradniki sięgamy na ogół po to, aby rozwiązać jakiś problem; tytuł ma obiecywać, że książka nam w tym pomoże. Z tytułem poradnika jest trochę tak, jak z nagłówkiem artykułu na blog czy nazwą warsztatów.

Może to być tytuł brzmiący wprost:

Opowieści orientalne w psychoterapii pozytywnej. Kupiec i papuga

Od dobrego do wielkiego. Czynniki trwałego rozwoju i zwycięstwa firm

Porozmawiajmy o seksie

Może to być tytuł typu „Jak…”:

Jak wyleczyć nieuleczalne choroby

Jak radzić sobie z osobami, które utrudniają Ci życie

Tytuł polecenie:

Zmień swoje myśli, by zmienić siebie

Po prostu żyj. Klucz do podniesienia jakości Twojego życia

Uwolnij swoje bogactwo

Prowokacyjne pytania:

Dlaczego jesteś głupi, chory i biedny oraz jak stać się mądrym, zdrowym i bogatym?

Rutyna w związku?

Opinia na tylnej okładce (do wykorzystania również na stronie sprzedażowej czy blogu) podnosi wartość książki w oczach księgarzy i czytelników.

Po napisaniu książki zastanów się, komu mogłabyś pokazać swoje dzieło? Kto mógłby napisać trzyzdaniową opinię? Czy zdobycie takiej rekomendacji jest trudne?

Mojej znajomej zależało na kilku zdaniach napisanych przez Agnieszkę Perepeczko. Wysłała do niej wiadomość na Facebooku, bo nie miała innej możliwości kontaktu. Dzień później otrzymała odpowiedź, a dwa tygodnie później krótką opinię. Naprawdę warto mierzyć wysoko.

Ja, pisząc swój poradnik, pomyślałam o pewnej dziennikarce, osobie prowadzącej warsztaty dla kobiet. Moją idealną czytelniczką jest kobieta, której zależy na rozwoju, wyszłam więc z założenia, że może wiedzieć, kim jest ta osoba. Oto treść wysłanego przeze mnie e-maila:

„Tytuł wiadomości: Czy mogę prosić?

Dzień dobry,

poznałyśmy się jakiś rok temu na warsztatach w Białymstoku, potem prowadziłyśmy korespondencję e-mailową w związku z Podlaskim Kongresem Kobiet.

Po roku się odzywam. Tym razem z pytaniem i jednocześnie z prośbą.

Napisałam książkę. Jestem w trakcie wydawania. Powstanie e-book i wersja papierowa. Jest to poradnik kreatywnego pisania „Piszę, bo chcę”.

Na co dzień prowadzę kursy pisarskie.

Książka jest dla mnie ważna i – mam nadzieję – że będzie ważna dla kobiet, które ją przeczytają. Dla kobiet, bo z kobietami na co dzień pracuję i o nich myślałam, pisząc.

Przelałam na papier bardzo ważną część siebie, swojego doświadczenia, ale – mam nadzieję – również wspierającej energii, którą zawsze dzielę się z moimi kursantkami.

I tu zaczyna się pytanie, a właściwie prośba.

Czy zgodziłabyś się przeczytać tę książkę i – jeśli Ci się spodoba – napisać kilka zdań opinii na okładkę (i równocześnie stronę internetową)?

Będę wdzięczna za odpowiedź”.

Prawda, że krótko? Nie jest to szczególnie ambitny tekst, wystarczył jednak, by zainteresować adresata. Możesz stwierdzić, że zadanie miałam ułatwione, bo byłam na warsztatach u tej osoby, bo już jej coś proponowałam, podczas gdy Ty nigdy na żywo nie spotkałaś osoby, którą chcesz poprosić o opinię. Jeśli tak, w e-mailu możesz napisać, że znasz ją, wiesz, co robi, czytałaś jej książki i cenisz ją jako eksperta. Oczywiście pisz prawdę.

Czy taka opinia kosztuje? Ja nie płaciłam. Moja znajoma również nie. Jednak może się zdarzyć, że osoba, którą prosisz, uzna to za swoją pracę, i poda Ci cenę. Nie obrażaj się. Nie kłóć się z nią z tego powodu. Zastanów się, czy możesz sobie pozwolić na taką inwestycję.

Ćwiczenie

Zrób listę osób, które chciałabyś poprosić o opinię. Napisz przykładowy e-mail do takiej osoby.

Partnerzy medialni

Logo partnerów medialnych na tylnej okładce, podobnie jak opinie, podnosi wartość książki w oczach księgarzy.

Powrócę do przykładu koleżanki z poprzedniego punktu – właściciele księgarni zapytali ją o partnerów medialnych. Partnerzy medialny przydadzą się także wtedy, gdy książka już się ukaże – jako pierwsi poinformują swoich odbiorców, że jest dostępna, może nawet zorganizują konkurs. Opłaca się mieć patronów.

Jak pozyskać patronaty medialne?

Zastanów się, jakie media docierają do Twoich potencjalnych czytelników? Lepiej zgłosić się do portali kobiecych czy biznesowych? Przygotuj listę kilku miejsc (radio, telewizja, portale internetowe).

Następnie:

wejdź na ich stronę internetową; poszukaj informacji, na jakiej zasadzie są udzielane patronaty medialne; jakie obowiązki bierze na siebie na przykład portal internetowy, a jakie należą do Ciebie (na ogół jest to umieszczenie logo na okładce i na stronie poświęconej książce). Może się też okazać, że na stronie internetowej znajduje się konkretny formularz do wypełnienia;

nie ma informacji na stronie? Napisz lub zadzwoń. I już na tym etapie zaznacz, na czym Ci zależy (na przykład na recenzji książki, na konkursie). Określ również, co oferujesz w zamian. Tak – patronat to forma wymiany barterowej. Logo na okładce jest formą reklamy danego medium, za którą Ty otrzymujesz reklamę swojej książki.

Rozdział szesnasty
Jak dotrzeć do czytelników,
gdy książka jest już w sprzedaży

Wyobraź sobie, że trzymasz w rękach swoją książkę. Właśnie otrzymałeś swoje egzemplarze z księgarni. O czym teraz myślisz? Co czujesz? Na pewno radość i dumę. Na pewno też pragniesz, aby Twoja książka trafiła do czytelników.

Jeśli zastosujesz się do wskazówek z poprzednich rozdziałów i zaczniesz promować książkę przed wydaniem, Twoi czytelnicy będę już ustawiać się w kolejce. To nie znaczy jednak, że Ty możesz leżeć na kanapie i czekać na przelew. Wydanie książki to dopiero początek. Teraz czeka Cię piękny ciąg dalszy pracy związanej z promocją.

Co zatem możesz zrobić, aby czytelnicy dowiedzieli się o Twojej wydanej książce?

a) Tekst sprzedażowy

Tekst sprzedażowy jest to opis książki przeznaczony na stronę wydawnictwa, księgarni; jeden z podstawowych elementów promujących książkę. Oczywiście w zależności od tego, czy tworzysz powieść, tomik poezji czy poradnik, tekst będzie nieco inaczej zbudowany. W przypadku powieści stanie się raczej streszczeniem książki – zapowiedzią czytelniczej przygody. W przypadku poradnika – opowieścią o czytelniku i jego problemach oraz korzyściach, jakie zapewni mu lektura książki.

Jakie elementy może zawierać tekst sprzedażowy?

opis czytelnika: kim jest, czym się zajmuje, w jakich okolicznościach kupi książkę, jaką jego potrzebę zaspokoi lektura Twojej książki;

cechy Twojej książki, na przykład: „zawiera praktyczne ćwiczenia/rysunki”, twarda oprawa, bestseller; opis korzyści dla czytelnika, zwroty typu: „przeczytasz z wypiekami na twarzy”; „przetłumaczona na kilkanaście języków” itp.

informacje o autorze: ogólne dokonania, nagrody, inne publikacje; jeżeli książka jest poradnikiem – pokaż, że jesteś ekspertem, że masz doświadczenie;

opinie; czytelników, recenzentów, opinia z okładki.

Żeby nie zostawić Cię z suchą teorią, przygotowałam teksty sprzedażowe pochodzące z czterech różnych książek (dwie powieści, dwa poradniki). Przeczytaj je, proszę.

I.

„Kiedy na schodach kawiarni Elli zostaje znalezione niemowlę, wszyscy zadają sobie pytanie – jacy rodzice są w stanie porzucić własne dziecko? Hollywoodzka aktorka Ruth Seymour wraca do rodzinnego Lakeview na kilka letnich miesięcy. Czy jednak jej jednorazowa przygoda z przystojnym kolegą z planu nie będzie miała poważniejszych konsekwencji? Jess czuje się coraz bardziej obco w towarzystwie przyjaciółek, które niedawno zostały mamami. Przerażona, że wkrótce może je całkiem utracić, postanawia jak najszybciej zajść w ciążę. Jednak czy na pewno jest gotowa na macierzyństwo? Po paskudnym rozstaniu z partnerem Nina wprowadza się do ojca, Patricka, z którym od dawna nie utrzymywała kontaktu. Czy odważy się zdradzić mu pilnie strzeżony sekret? Jedno jest pewne: ktoś w miasteczku wie więcej, niż się do tego przyznaje. Ale prawdy nie można ukrywać wiecznie… Więcej zaskakujących zwrotów akcji niż zakrętów w kolejce górskiej – doskonała lektura”. Mail on Sunday

„Książka, od której nie sposób się oderwać… Znakomita”. Sunday Independent

„Melissa Hill mieszka z mężem Kevinem, córką Claire i psem Homerem w Blackrock w hrabstwie Dublin. Jest autorką powieści obyczajowych – zajmują one pierwsze miejsca na listach bestsellerów, przetłumaczono je na 25 języków”.34

II.

„Każdy związek ma dwie twarze.

Każda historia ma dwie strony.

Zwłaszcza gdy kluczem do idealnego związku nie jest prawda, ale mroczny sekret.

Fatum i furia jest jak rozsypująca się układanka. Gdy wszystko wydaje się jasne, prawda zaczyna wychodzić na jaw. Fatum to opowieść Lancelota o spotkaniu kobiety, która odmieniła jego życie, w Furii Mathilde mówi o tym, jak było naprawdę. Dwadzieścia cztery lata, dwoje ludzi. Misternie splecione perspektywy porywają i hipnotyzują, a nieoczekiwany zwrot akcji sprawia, że czytelnik musi zakwestionować wszystko, co do tej pory wiedział o związku Lancelota i Mathilde. Pokazując ciążące nad człowiekiem fatum i władające nim demony – furie, Lauren Groff odkrywa istotę bliskości i samotności, porusza to, co sekretne, skrywane i mroczne. O tej powieści nie da się zapomnieć. Misterne i zmysłowe... Powieści Lauren Groff są zbyt wyjątkowe i niezwykłe, by pozostały niezauważone”. The New York Times

„To piękna i nieustannie trzymająca w napięciu proza”. The New Yorker

„Tylko Groff potrafi tak subtelnie nasycać każdą scenę sprzecznymi warstwami emocji”.

Huffington Post35

III.

„Żyj brudniej, jedz czyściej” – takim przewrotnym hasłem autorka, doświadczony lekarz, zachęca nas do bardziej racjonalnego i odważnego podejścia do zdrowia, które neguje wiele zbyt pochopnie przyjętych konwencji.

Mikrobiom – zbiorcza nazwa trylionów żyjących w nas bakterii – to dziś jeden z najgorętszym tematów w medycynie. Czerpiąc z wyników najnowszych badań, dr R. Chutkan pokazuje, że typowa zachodnia dieta oraz przesadnie sterylny styl życia pozbawia ją nas wsparcia ze strony »dobrych« bakterii jelitowych, które odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia i naraża ją na rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych. Te zaburzenia równowagi mikrobiomu, powodowane naszymi niezdrowymi przyzwyczajeniami, wywołują lawinowy wzrost chorób autoimmunologicznych i przewlekłych.
Na szczęście odpowiednie zmiany w codziennym trybie życia i odżywiania oraz mniejszy zapał w stosowaniu antybiotyków mogą odwrócić te procesy. Rozliczne skutki tego mogą nas zadziwić:

poprawa trawienia;

lepszy stan skóry;

złagodzenie lub usunięcie reakcji alergicznych;

eliminacja trądziku, czyraków, opryszczki;

odporność na przeziębienia

dobry nastrój;

energia na co dzień.

Oprócz fascynującej wiedzy w książce znajdziemy m.in. praktyczne zalecenia dietetyczne, przestrogi przed szkodliwą obsesją na punkcie czystości oraz wskazania, jak chronić się przed nadmiarem antybiotyków, lecząc się z drobniejszych infekcji bez uciekania się do tych środków”36.

IV.

„Piszesz do szuflady? A może nigdy jeszcze nie pisałaś, ale zawsze o tym marzyłaś? Od dawna planujesz: Napiszę, książkę, ale…

– nie mam czasu;

– nie jestem pewna, czy się uda, czy mam talent;

– ciągle słyszę w swojej głowie głos mówiący: Przestań, tylko się ośmieszysz, to nie dla Ciebie;

– nie mam odpowiedniego wykształcenia, popełniam błędy ortograficzne;

– inne.

Po ale można wstawić cokolwiek. Każdy powód może być dobrym pretekstem do niepisania. Jednak czy warto trzymać teksty zamknięte w szufladzie? Czy warto spełnianie marzeń odkładać na bliżej nieokreśloną przyszłość?

Krystyna Bezubik, autorka książki „Piszę, bo chcę. Poradnik kreatywnego pisania” twierdzi, że nie. Zawsze jest dobry moment, by zacząć. Mówi o tym w trakcie swoich warsztatów i kursów pisarskich.

Poradnik „Piszę, bo chcę” to 220 stron porad pisarskich, dialogów o pisaniu i kilkadziesiąt ćwiczeń.

Poradnik ten pod pewnym względem jest szczególny – posiada strukturę dialogów między czterema osobami: prowadzącą kurs kreatywnego pisania i trzema kursantkami – kobietami, które chciałyby pisać, ale stale coś je powstrzymuje. Czytając książkę, poczujesz się, jakbyś sama uczestniczyła w kursie kreatywnego pisania.

Dzięki lekturze poradnika Piszę, bo chcę dowiesz się:

– jak pokonać blokady twórcze;

– gdzie szukać inspiracji;

– jak budować motywację do pisania;

– jak znaleźć czas na pisanie;

– jak ćwiczyć warsztat pisarski (od planowania książki po jej wstępną redakcję).

Do poradnika w formie e-booka dołączone są:

– nagrania audio ćwiczeń o charakterze wizualizacji (Wyobraź sobie…);

– tomik opowiadań pod tytułem „Podróż”.

Według jednej z pierwszych czytelniczek:

„Piszę, bo chcę. Poradnik kreatywnego pisania to książka, która obala mity dotyczące pisania, a jednocześnie stanowi narzędzie doskonalenia warsztatu pisarskiego. (…) Poradnik Krzysi udowadnia, że pisanie to sztuka wymagająca pracy. Zaangażowania. Dyscypliny. Czasu. Że pisania można się nauczyć. Że pisanie można ćwiczyć. Że pisanie to zawód jak każdy inny”. Ela37

Ćwiczenie

Czas, abyś napisał swój tekst sprzedażowy. Możesz wykorzystać notatki z lekcji „Na drodze ku propozycji wydawniczej”.

b) Filmik na YouTubie, na stronę o książce, na Twój blog

Najprostszy filmik, o jakim myślę, to filmik jedno-, dwuminutowy. Autor przed kamerą opowiada o swojej książce i zachęca do zapoznania się z nią i do przeczytania. Może to być też filmik z pokazem slajdów reklamujących Twoją książkę. Może to też być filmik lub nagranie audio z odczytanym przez Ciebie (lub kogoś, kto dobrze czyta) fragmentem książki.

Jak to wygląda w praktyce? Sprawdź:

https://www.youtube.com/watch?v=FE_FAJEsRd4

https://www.youtube.com/watch?v=SWKbm9WgV2U

https://www.youtube.com/watch?v=IkLfr_Df5z8

https://www.youtube.com/watch?v=wktCtnJpAmo

Jak nakręcić taki film, gdy nie masz dostępu do profesjonalnego sprzętu, a promocją zajmujesz się sama? Telefonem! Nie wierzysz? W takim razie obejrzyj ten filmik:

https://www.youtube.com/watch?v=yphdXvXkOwg.

Co prawda nie jest o książce (ale o pisaniu) i był kręcony spontanicznie, w kawiarni, ale właśnie za pomocą komórki.

Jak zrobić intro lub pokaz slajdów? Możesz skorzystać z własnego komputera i bezpłatnych programów: Canva (tworzenie grafiki) oraz Windows Movie Maker (montaż filmiku). Uwierz mi – to prostsze, niż początkowo może Ci się wydawać.

c) Fragmenty i cytaty

Może szukałaś kiedyś książki na Chomikuj.pl (oczywiście – nie popieram piractwa) i znalazłaś fragment składający się ze spisu treści, wstępu i krótkiego rozdziału? Pod fragmentem znajdował się link odsyłający na stronę, na której mogłeś kupić pełną wersję książki.

A może pamiętasz, jak kilka lat temu w pociągach na siedzeniach leżały małe książeczki wielkości notesu? Były to fragmenty książek do przeczytania w trakcie podróży. Można je było zabrać do domu. Takie miniaturowe książeczki można znaleźć także w księgarniach oraz na stronach internetowych wydawnictw.

Jest to jeden z łatwiejszych sposobów promocji książki. I nie myślę w tej chwili o drukowaniu małych książeczek, ale o umieszczeniu fragmentów Twojego dzieła na blogu, stronie księgarni czy stronie internetowej poświęconej książce. Potencjalny czytelnik sprawdzi, czy podoba mu się fragment Twojej książki. Jeśli tak – jest szansa, że sięgnie po całość.

Co może być takim fragmentem? Rozdział jak najbardziej, jednak nie tylko. Jeśli przygotowujesz książkę kucharską, pięknie ilustrowaną zdjęciami potraw, możesz udostępnić bezpłatny e-book z nazwami i zdjęciami dań. Bez przepisów, bez dodatkowej treści. Oczywiście zdjęcia muszą być takie, żeby na ich widać leciała czytelnikowi ślinka.

Możesz ze swojej książki wybrać kilka, kilkanaście ciekawych cytatów, takich złotych myśli. Wrzuć je na zdjęcie, tworząc prostą grafikę, i umieść w mediach społecznościowych. Oczywiście pamiętaj, aby obok cytatu pojawiło się Twoje imię i nazwisko (lub pseudonim artystyczny) i tytuł książki. Przygotowanie takiej grafiki jest proste; w zupełności wystarczy Ci Canva.

Ćwiczenie

Jaki fragment swojej książki możesz udostępnić w sieci? A jaki wykorzystasz na ulotce reklamującej Twoją książkę? Jakie cytaty umieścisz na grafikach w mediach społecznościowych? Wypisz wszystkie pomysły. Wklej wszystkie cytaty.

d) Bezpłatne egzemplarze

Jesienią 2015 roku byłam na szkoleniu poświęconym rynkowi wydawniczemu. Prowadził je właściciel pewnego białostockiego wydawnictwa. Z sali padło pytanie, do ilu miejsc wysyła książkę (na przykład aby uzyskać recenzję). Prowadzący przez chwilę zastanowił się i odpowiedział: „Teraz wydałem taką niewielką książkę… wysłałem już około 80 egzemplarzy. Tyle egzemplarzy musi wysłać wydawca, aby książka została zauważona”.

Kolejne pytanie z sali (tym razem moje) dotyczyło promocji w Trójce (Program Trzeci Polskiego Radia). Dowiedziałam się, że taka promocja jest płatna (1200 zł) i że rozgłośnia dodatkowo otrzymuje od wydawnictwa 50 egzemplarzy książki do rozdania czytelnikom. Prowadzący podkreślił, że to się opłaca.

Tak – rozdawanie książki za darmo jest formą promocji. Może i 50 słuchaczy Trójki otrzyma książkę bezpłatnie, ale przy okazji ilu słuchaczy Trójki dowie się, że książka istnieje, że warto po nią sięgnąć? Tak, może kilkunastu blogerów otrzyma Twoją książkę do recenzji, ale ilu ich czytelników dowie się, że Twoja książka powstała?

Wiem, że dla self-publishera, który zapłacił za druk, decyzja o rozdawaniu za darmo może być bolesna, jednak warto spojrzeć na to z szerszej perspektywy. Ilu czytelników, którzy nie wygrali książki, zyskasz dzięki jednemu konkursowi? Do ilu czytelników dotrzesz dzięki jednej recenzji?

Zastanów się, jaką liczbę egzemplarzy możesz przeznaczyć na cele promocyjne.

e) Recenzje w pismach lub na blogach

Opcja promocji łącząca się z rozdawaniem bezpłatnych egzemplarzy. Oczywiście egzemplarze otrzymują recenzenci. Blogerzy książkowi też chętnie przyjmują książki w formacie PDF. Chociaż są tacy, którzy nie lubią e-booków.

Nie wysyłaj książek, gdzie popadnie. Nie ma sensu recenzja książki dla dzieci na blogu poświęconym erotyce!

Mija się z celem recenzja poradnika dla rodziców na blogu poświęconym finansom, pisanym z myślą o właścicielach firm. Jeśli jednak jest to blog o finansach dla młodych małżeństw z dziećmi, wówczas Twoi czytelnicy mogą być również czytelnikami bloga.

W pierwszej kolejności opracuj listę pism i blogów, które mają podobną do Twojej grupę czytelników. Sprawdź, czy są to miejsca, które polecają lub recenzują książki, a potem… Pisz, dzwoń, pytaj, wysyłaj egzemplarze książki.

Jak zwiększyć szanse na uzyskanie recenzji? Jak pozyskać recenzentów?

W moim przypadku okres pisania poradnika pokrył się z czasem odkrywania blogosfery. Blogi odkryłam naprawdę bardzo późno. Oczywiście wiedziałam, że są, ale dopiero dwa lata temu zaczęłam je czytać, komentując wybrane artykuły, podpisując się i w stosownym polu umieszczając adres swojej strony internetowej.

Pod artykułami ulubionych blogerek wstawiałam plusy lub lajki. Jak sądzicie, do kogo w pierwszej kolejności napisałam z pytaniem, czy chciałby otrzymać mój poradnik i napisać recenzję? Tak, te osoby chętnie się zgodziły, bo już mnie znały, bo nie byłam dla nich anonimowa.

Jeśli prowadzisz fanpage, masz swoją grupę na Facebooku, możesz ogłosić, że kilka pierwszych osób, które się do Ciebie zgłosi, otrzyma egzemplarz recenzencki. Zrób z tego konkurs, przygotuj coś wyjątkowego.

Z czasem blogerzy książkowi zaczną sami kontaktować się z Tobą.

Czas wykorzystać patronaty medialne. Tak, patroni mogą być zobowiązani do umieszczenia recenzji. Oczywiście – jeśli zawarłeś z nimi taką umowę.

f) Konkursy

Lubisz konkursy? Ja tylko wybrane, chociaż kiedyś pisywałam krótkie teksty, aby wygrać książkę. Ludzie na ogół też lubią, szczególnie te z konkretną nagrodą. Moim zdaniem książka jest dobrą nagrodą.

Konkurs możesz zorganizować sam na swoim blogu. Nie musi to być coś ambitnego. Może to być wyzwanie, kto pierwszy do Ciebie napisze. Albo proste zadanie, pytanie, na przykład: „Dlaczego chcesz wygrać moją książkę? Najciekawsza odpowiedź zostanie nagrodzona”. Jeśli stanowisz jednoosobowe jury, zaznacz, że wybór będzie w pełni subiektywny.

Konkursy mogą też przeprowadzać Twoi patroni medialni lub blogerzy, którzy otrzymali Twoją książkę do recenzji.

g) Spotkania autorskie

Tak naprawdę od nich powinnam zacząć. Nic nie zastąpi spotkania na żywo z czytelnikami. Pomyśl, ile razy sam wychodziłeś ze spotkań autorskich z nową książką pod pachą, chociaż nie planowałeś zakupu?

Spotkania z autorami tak właśnie działają. O spotkaniach opowiem Ci w kolejnym rozdziale.

h) Forma książki, gadżety, dodatki

Moi znajomi jakiś czas temu wydali książeczkę dla dzieci o Wilczku-Milczku. Książeczka jak książeczka, ale to, co do niej przyciąga, co intryguje, a równocześnie czyni ją atrakcyjniejszą w oczach dzieci i rodziców, to… ręcznie szyte wilczki zaprojektowane przez lokalną artystkę. Tak, do każdej książeczki jest dołączony mały wilczek-zabawka.

Jakiś dodatek zawsze sprawi, że książka wyda się bardziej atrakcyjna. Takim gadżetem mogą być nagrania audio, wideo, rysunki – tylko od Ciebie zależy (i – ewentualnie od Twojego wydawcy), co dołączysz do książki.

i) Radio, telewizja

Czy znasz audycje radiowe lub telewizyjne, w których mówi się o książkach? Prowadzący opowiadają o swoich wrażeniach z lektury, zachęcając do przeczytania. Jeśli nie znasz, warto, abyś zaczął się rozglądać za tego typu programami. Zacznij od stacji lokalnych. Przejrzyj program, ramówkę. Zorientuj się, kto prowadzi takie audycje. Możesz też zadzwonić lub napisać do redakcji z pytaniem, na jakich zasadach odbywa się promocja. W niektórych przypadkach jest to opcja płatna, w niektórych bezpłatna, a głosem decydującym jest głos prowadzącego program.

Moja znajoma dziennikarka, która prowadzi podobny program w Polskim Radiu Białystok, opowiedziała mi, na jakiej zasadzie wybiera książki do omówienia w swojej audycji. Na podstawie jej opowieści przygotowałam dla Ciebie kilka podpowiedzi.

Przede wszystkim list/paczkę z książką wyślij na imię i nazwisko osoby prowadzącej program. Jeśli wyślesz na ogólny adres redakcji, dziennikarz może nigdy nie otrzymać Twojej przesyłki. Poza tym będzie mu miło, że ktoś go zna i docenia jego pracę.

Okładka. W pierwszej kolejności oglądana jest okładka. Następnie analizowany jest tytuł – czy brzmi ciekawie. Następnie estetyka – czy książka jest ładna (wiem, to kwestia gustu). Informacja o autorze – kim jest. Uprzedzam: nie sprawdzi się notka, w której ograniczysz się do informacji, że jesteś właścicielem trzech kotów. Powiedz coś o sobie. Zdradź, kim jesteś, czym się zajmujesz. To, że masz trzy koty, może być ciekawostką uzupełniającą. Oczywiście znaczenie mają też informacje znajdujące się na tylnej okładce oraz polecenia. Treść – najistotniejsza z punktu widzenia autora – jest brana pod uwagę dopiero w trzeciej kolejności.

Warto, abyś dołączył krótki list do dziennikarza. Napisz w nim, że przesyłasz swoją książkę i masz nadzieję, że się spodoba i zostanie omówiona na antenie. Moja znajoma dziennikarka lubi listy pisane ręcznie, bo są czymś niezwykłym w naszych czasach. W każdym razie – nawet jeśli napiszesz list na komputerze, pamiętaj, że nagłówek i podpis powinny być odręczne.

Jak poznawać dziennikarzy? Jak dostać się do audycji?

Mogą to być pytania, które sobie zadajesz. Istnieje przekonanie, że nie znając odpowiednich ludzi, niczego się nie osiągnie i można zapomnieć o występie w audycji. Tak, znając właściwych ludzi, łatwiej osiągnąć swój cel, ale bez tego też można sobie poradzić. Moje doświadczenie pokazuje, że znajomości nie są konieczne. Kilka lat temu, gdy zaczynałam prowadzić kursy, a chciałam pojawić się w radiu, po prostu napisałam do redakcji. Do odpowiedniego dziennikarza. I wiesz… wystarczyło.

A ludzi po prostu się poznaje. Bywając, obracając się wśród nich. Nie dam Ci jednoznacznej odpowiedzi, jak to zrobić, opowiem Ci jednak swoją historię.

Kiedyś przyjęłam zaproszenie na spotkanie autorskie swojej dawnej kursantki. Okazało się, że jej znajomą jest dziennikarka telewizyjna. Podeszłam, przedstawiłam się, chwilę porozmawiałyśmy o możliwości mojego występu w telewizji. Przypomniałam się, pisząc emaile. I choć wtedy nic z tego nie wyszło, z dziennikarką polubiłyśmy się na Facebooku.

Spotkałyśmy się później podczas jednej z prowadzonych przez nią konferencji. Porozmawiałyśmy czysto koleżeńsko. Nawet słowem nie wróciłam do tematu mojego występu. Miesiąc później sama zaprosiła mnie do programu.

Chcesz poznawać nowe osoby? Wychodź z domu. Bierz udział w spotkaniach literackich. Podchodź do ludzi. Rozmawiaj z nimi. Raz tylko spędzisz miło czas. Innym razem – będzie to kamyk, który uruchomi lawinę zdarzeń.

Jeśli chodzi o media, podpowiem Ci tylko, abyś popytał znajomych. Może znają kogoś, może mogą Cię komuś polecić, podpowiedzieć kontakt. Gdy pytasz i szukasz – znajdujesz. Warto też pamiętać o zasadzie trzech. Jeśli polecą Cię trzy osoby, masz bardzo duże szanse, aby się dostać.

j) Za darmo

Dużo napisałam o rozdawaniu bonusów, tym razem nie mam jednak na myśli ani książki, ani jej fragmentu. Mam na myśli coś, co jest Twoim dziełem, a co rozdajesz za darmo.

Podam Ci własny przykład. Wybrałam dziesięć artykułów opublikowanych na swoim blogu i złożyłam je w e-book. Na końcu dodałam informację o poradniku, podkreślając, że e-book mogą otrzymać osoby zapisane na mój newsletter i że publikację można znaleźć również na Chomiku oraz za symboliczną złotówkę kupić w sklepach internetowych.

Znajoma pisarka, self-publisherka, przygotowała krótki antyporadnik o tym, jak nie napisać książki, który udostępniła za darmo na stronie swojego sklepu. Dodatkowo w poradniku poleciła kilka osób i miejsc, które w jakiś sposób jej pomogły (na przykład zainspirowały), między innymi mnie i mój blog jako dobrą przestrzeń, w której można się dużo dowiedzieć o pisaniu. A potem… Napisała do osób, które pobrały e-book, prosząc je o opinię. Oczywiście otrzymała kilka pozytywnych wiadomości, dodatkowo te osoby zareklamowały jej materiał.

Nie tylko self-publisherzy tak robią. „Za darmo” jest znaną i coraz bardziej popularną formą promocji.

Czy masz dla czytelników bonus, który stanie się reklamą Twojej książki?

k) Reklama płatna

Do tej pory raczej skupiałam się na reklamie bezpłatnej. Oczywiście możesz skorzystać z usług agencji PR-owej lub agencji reklamowej, które dla Ciebie i Twojej książki opracują plan promocyjny. Możesz wykupić reklamę na Facebooku lub w Google Adwords. Możesz zamówić artykuł sponsorowany w gazecie czy występ w radiu.

Ćwiczenie

Obudź swoją kreatywność. Przejrzyj zasoby swojej pamięci.

Jakie inne (niż opisane w materiałach) sposoby na promocje książki przychodzą Ci na myśl?

Jak, nie mając czasu, możesz promować swoją książkę?

Jak w sposób kreatywny możesz promować swoją książkę?

Jak możesz w sposób jeszcze nieznany promować swoją książkę? Jak możesz w sposób anielski/diabelski promować swoją książkę?

Ćwiczenie

Czas, abyś przygotował plan promocji Twojej książki. Kiedy ją rozpoczniesz? Zapisz konkretną datę, na przykład 9 sierpnia. Co zrobisz, zanim książka się ukaże? Co zrobisz, gdy książka już pojawi się w księgarniach? Opisz swój plan krok po kroku.

Rozdział siedemnasty
Spotkanie autorskie
– po co i jak je organizować?

Jak sądzisz, z czego w promocji książki nie można zrezygnować? Co jest autentycznie ważne? Domyślasz się już? Jeśli nie – zdradzam. Są to spotkania na żywo z czytelnikami, czyli spotkania autorskie. Może gdy czytasz te słowa, czujesz wewnętrzny bunt, bo przecież Ty nie chcesz spotykać się z czytelnikami. A może po prostu strach – nie wiem jak to ma wyglądać – boisz się kompromitacji. A może zadajesz sobie pytanie: „Po co w ogóle spotykać się z czytelnikami?”. Spotykam się z takimi reakcjami na szkoleniach. Na blogu otrzymuję pytania typu: Czy warto organizować spotkania autorskie? A co, jeśli autor nie chce spotykać się z czytelnikami? Zdarza się, że w oczach moich kursantek widzę strach na samą myśl o tym, że miałyby wystąpić publicznie, przeczytać swój tekst, opowiedzieć o tym, co piszą lub odpowiadać na pytania uczestników.

Kilka lat temu organizowałam swoje pierwsze spotkanie autorskie w nieistniejącej już kawiarni Kafka Art Cafe. Do dzisiaj pamiętam swoje zdenerwowanie i nogi jak z galarety. Na szczęście siedziałam. Pamiętam też, jak drżał mi głos, choć podobno nie było tego słychać.

Czy było warto przez to przechodzić? Uważam, że tak.

Doskonale rozumiem obawę przed spotkaniem autorskim, bo do obawy związanej z pokazaniem swojej twórczości dołącza strach przed wystąpieniem publicznym. Warto jednak ten strach przezwyciężać!

Po co organizować spotkania autorskie?

Chociażby po to, żeby przekonać się, że to wcale nie jest straszne. Naprawdę. Ludzie, którzy przychodzą na spotkania autorskie, są na ogół przyjaźnie nastawieni do autora. Ciekawi Ciebie i tego, co napisałaś. Niezwykle rzadko zdarzają się nieprzyjemne sytuacje. Sama miałam taką raptem raz. Jakoś wybrnęłam, potem zostałam kilkakrotnie przeproszona.

Organizuj spotkania, by poczuć się pisarką. Spotkanie autorskie, nawet takie, na którym pojawi się tylko kilka osób, może wiele dać Ci jako autorce. Dopiero wtedy zaczniesz postrzegać siebie jako pisarkę, poetkę. Możesz uwierzyć mi na słowo – Twoi znajomi, Twoja rodzina również inaczej na Ciebie spojrzą.

Kolejną zaletą spotkań autorskich jest to, że masz zawsze bliższy kontakt z czytelnikami, którzy – jak już pisałam – są ciekawi Ciebie jako autorki. Są ciekawi tego, co piszesz. A po spotkaniu staną się jeszcze bardziej ciekawi i chętniej sięgną po Twoje publikacje. Wiesz, kiedy obserwuję wzrost sprzedaży swojego poradnika? Zawsze po spotkaniach na żywo z ludźmi, którzy potencjalnie mogą być zainteresowani tym, co tworzę.

Pamiętaj też, że spotkanie autorskie jest to istotna forma promocji Ciebie jako autorki. I promocji Twojej twórczości. I wcale nie kończy się na spotkaniu. Ważniejsze niż frekwencja jest to, jak wykorzystasz fakt, że spotkanie autorskie miało miejsce oraz kto się pojawi.

Wspaniale, jeśli pojawi się ktoś z mediów (tradycyjnych lub internetowych).

Wspaniale, jeśli następnego dnia ktoś napisze lub opowie o Twoim spotkaniu autorskim. Jednak Ty również możesz o to zadbać. Umów się z kimś, by robił zdjęcia, które pojawią się na Twojej stronie czy Facebooku, by osoby, które nie dotarły na spotkanie, mogły zauważyć, że jesteś pisarką.

Jak organizować spotkania autorskie?

Spotkanie autorskie. Łatwo mówić, ale jak je zorganizować? Gdzie pójść, kogo poprosić? Jeśli wydałaś książkę z tradycyjnym wydawnictwem, któremu nie płaciłaś za wydanie, prawdopodobnie to ono zajmie się promocją Twojej książki, co oznacza również organizowanie spotkań autorskich. Jest to bardzo komfortowa sytuacja, gdyż to ktoś inny przejmie za Ciebie większość obowiązków. Nie ukrywam jednak – nie zawsze tak jest. Nie każde wydawnictwo zorganizuje Ci spotkanie. Nawet jeśli wydajesz jako self-publisherka albo wydawca sam z siebie nie proponuje Ci spotkania, zapytaj wprost: „czy może Ci pomóc w zorganizowaniu spotkania autorskiego i jak”. Uwaga! Zawsze może wysłać Twoją ofertę do bibliotek, co też będzie dla Ciebie pewnym ułatwieniem. Tak czy siak, zawsze też zająć się organizacją swojego spotkania. Nie jest to wcale trudne! Opowiem Ci o swoich trzech spotkaniach autorskich, które organizowałam lub znalazłam kogoś, kto zorganizował je dla mnie. Nie chodzi o to, że chcę Ci się pochwalić. Chcę pokazać, że dużo, naprawdę dużo można zrobić samodzielnie, nawet mając niewielkie doświadczenie.

Gdy organizowałam swoje pierwsze spotkanie, nawet za bardzo się nie zastanawiałam, jak to zrobić. Poszłam do kawiarni, porozmawiałam z właścicielką, która była bardzo chętna, aby mnie przyjąć. Z jednej strony dlatego, że chciała, aby kawiarnia była miejscem artystycznych spotkań, z drugiej – kawiarnia tuż po otworzeniu poszukiwała możliwości organizowania spotkań, eventów, które przyciągnęłyby ludzi. Właścicielka przyjęła mnie więc z otwartymi ramionami. Zrobiła wydarzenie na swoim fanpage’u. Wysłała informacje do prasy. Ja ze swojej strony wysłałam zaproszenie do znajomych i skorzystałam z możliwości wysłania informacji przez Stowarzyszenie Kobieteria, do którego już wtedy należałam. W sumie frekwencja mnie zaskoczyła.

W dniu spotkania nie miałam osoby, która by mnie prezentowała. Sama się przedstawiałam. Przeczytałam kilka fragmentów. Odpowiedziałam na pytania. Żałuję jedynie tego, że nikt nie zrobił zdjęć, a ja o tym w ogóle nie pomyślałam. Jednak fakt organizowania tego spotkania, to fakt, że informacja o nim poszła w eter sprawił, że zostałam zaproszona do radia, do audycji o piątej rano. Miałam swoje pierwsze w życiu pięć minut na antenie.

Drugie spotkanie już wyglądało inaczej. Głównie dlatego, że skorzystałam z opcji oferowanej przez Książnicę Podlaską. Organizuje ona cotygodniowe spotkania dla autorów regionalnych o nazwie Środy Literackie. Wiedziałam, że coś takiego się odbywa. Zadzwoniłam więc do Książnicy. Dowiedziałam się, że mam przynieść swoją książkę i poczekać na decyzję. I tu pojawiły się małe schody… Muszę Ci opowiedzieć o tych problemach, bo ten fragment historii świetnie ilustruje, jak bardzo nasze myśli i obawy mijają się z rzeczywistością. Otóż zaniosłam swoją książkę, a po miesiącu nie otrzymałam żadnej odpowiedzi. Domyślasz się, o czym pomyślałam? „Nie chcą mnie, nie podoba im się moja książka!”. Na szczęście tupnęłam nogą i uznałam, że jestem poważną osobą, kontaktuję się z poważną instytucją, zatem chcę być potraktowana poważnie i otrzymać odpowiedź, nawet odmowną. Zadzwoniłam i dowiedziałam się, że moja książką gdzieś zaginęła, nie dotarła do osoby odpowiedzialnej. Wysłałam książkę po raz drugi, tym razem w formie elektronicznej. I… dostałam się. Na spotkanie czekałam kilka miesięcy, ale się opłacało. Bo tym razem to Książnica zapewniła miejsce, promocję wydarzenia i prowadzącego. A ja otrzymałam wynagrodzenie za swoje spotkanie autorskie i znalazłam się w telewizji. Ta opcja była też o tyle korzystna, gdyż tego typu cykliczne spotkania na ogół mają swoją stałą publiczność, więc coś takiego jak pusta sala mi nie groziło.

Trzecie spotkanie, to, które miałam w tym roku, zorganizował mi WOAK w Białymstoku. Po kilku latach działania w województwie podlaskim mam już kontakty, mam znajomych i w przypadku tego spotkania to znajoma z WOAK-u zaproponowała mi pomoc w zorganizowaniu spotkania. To ona uzyskała zgodę i w ten sposób ja razem z moją książką znalazłam się w programie z okazji Dnia Kobiet.

Pamiętaj, im więcej będziesz robić, tym więcej ludzi poznasz. I z czasem będzie Ci coraz łatwiej. Ale warto zacząć nawet od takiego spotkania, może trochę partyzanckiego, w kawiarni.

Wskazówki dla Ciebie:

1. Zacznij od pytania do wydawnictwa, czy może Ci pomóc w organizacji spotkania autorskiego i w jaki sposób.

2. Rozejrzyj się, czy w Twoim mieście są kawiarnie, księgarnie, w których odbywają się takie spotkania. Porozmawiaj z właścicielami. Na pewno będą miejsca, w których Ci odmówią. Będą też takie, w których przyjmą Cię z otwartymi ramionami. Pamiętaj, że właścicielom na przykład kawiarni to też się opłaca. Mają wieczór, gdy może przyjść więcej osób. Mają wydarzenie, dzięki któremu będą mogli promować miejsce.

3. Zadzwoń do bibliotek publicznych, domów kultury. Przedstaw się, powiedz, kim jesteś. Zorientuj się, czy są zainteresowani, aby zorganizować spotkanie autorskie, jeśli tak, to na jakich warunkach. Zapytaj, czy możesz wysłać e-maila ze swoją propozycją. I po tygodniu, dwóch, zadzwoń – upewnij się, że Twoja wiadomość dotarła. Po prostu się przypominaj. To naprawdę ważne. Wysyłając tylko wiadomość – tracisz swój czas.

4. Rozejrzyj się, czy w twoim województwie ktoś nie organizuje cyklicznych spotkań dla autorów z regionu. Jeśli tak – zadzwoń, dowiedz się, co możesz zrobić, aby uczestniczyć w takim spotkaniu. Możesz też iść jako uczestnik i porozmawiać z organizatorami.

5. Jeśli wydałaś książkę branżową, poradnik – zorientuj się, poszukaj stowarzyszeń, fundacji, instytucji, które docierają do Twojej grupy docelowej. Zadzwoń do nich lub napisz. Zapytaj, czy byliby zainteresowani zorganizowaniem spotkania. A może mają możliwość rozesłania informacji, na przykład przez swoją stronę na Facebooku.

Pamiętaj też o zasadzie trzech korzyści – organizacja tego spotkania opłaci się instytucji, ludziom, którzy przyjdą, i Tobie. Jak? Możesz na przykład napisać, o czym jest Twoja książka (poradnik), w jaki sposób zmieni życie czytelników. Może zaproponuj pracownikom, członkom instytucji zniżkę albo promocję na swojej stronie. Tak – to dla stowarzyszenia, fundacji też może mieć znaczenie, że ktoś o nich dodatkowo napisze. Twoja korzyść – dotrzesz do swoich potencjalnych czytelników.

6. Jeśli jesteś coachem, trenerem – pamiętaj, aby zabierać swoje książki ze sobą na szkolenia. Dać je uczestnikom do przejrzenia. Może nie jest to spotkanie autorskie, ale jest to spotkanie na żywo z potencjalnymi czytelnikami. W moim przypadku, jak na razie, wszystkie warsztaty zakończyły się sprzedażą przynajmniej jednego egzemplarza książki.

Ćwiczenie

Zrób listę znanych Ci miejsc, w których że odbywają się spotkania autorskie. Następnie poszukaj w Internecie, gdzie jeszcze takie spotkania można zorganizować.

Ćwiczenie

Zrób listę bibliotek publicznych, domów kultury w Twoim województwie. Sprawdź, jak możesz się z nimi skontaktować. Zadzwoń i zapytaj, czy możesz u nich zorganizować swoje spotkanie autorskie i na jakich warunkach.

Nazwa instytucji

Dane kontaktowe

(adres, telefon, imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej za organizację wydarzeń)

Na jakich zasadach organizują spotkania z autorami

Jak poradzić sobie ze strachem?

Zorganizowanie spotkania to jedno, a bezsenne noce przed spotkaniem to drugie. Pojawiają się myśli, że przecież się tylko skompromituję, że nic z tego nie wyjdzie. Drżący głos i miękkie nogi. Jednym słowem – strach przed kompromitacją, przed czytaniem na głos swoich tekstów, przed wystąpieniem publicznym.

Mogę Cię pocieszyć. Z czasem będzie coraz łatwiej. Z czasem z większym luzem i przyjemnością będziesz przygotowywała się do spotkania autorskiego. Mam nadzieję, że nawet je polubisz tak jak ja. Co zrobić jednak teraz, gdy trema ściska gardło? Zacznij od oddychania! Nie, wcale nie żartuję! Oddech, ćwiczenia oddechowe wyraźnie zmniejszają poziom kortyzolu (hormonu stresu) we krwi. I naprawdę możesz sobie bardzo, ale to bardzo pomóc w ciągu jednej minuty. No może dwóch. Bo tyle właśnie czasu potrzebujesz do wykonania tego ćwiczenia.

Usiądź wygodnie lub się połóż. Nie krzyżuj rąk ani nóg. Zacznij oddychać przez nos. Pamiętaj, aby cały czas oddychać przez nos. Licz do czterech (co sekundę). Oddychaj w tak:

- wdychaj powietrze przez nos, licząc do czterech;

- wstrzymaj powietrze, licząc do czterech;

- wydychaj powietrze przez nos, licząc do czterech;

Powtarzaj to ćwiczenie przez dwie minuty.

Technikę tę poznałam na szkoleniu z wystąpień medialnych w telewizji TVN. Prowadząca zapewniała, że jest to technika, którą stosują komandosi przed akcją. Sprawdziłam. Naprawdę pomaga.

Jest jeszcze jedno bardzo skuteczne ćwiczenie oddechowe, które nazywa się 4–7–8.

- licząc w myślach do czterech, wciągaj powietrze przez nos;

- licząc w myślach do siedmiu, wstrzymaj powietrze;

- licząc do ośmiu wydychaj powietrze przez usta tak, jakbyś zdmuchiwał świeczkę;

Cały cykl powtórz osiem razy.

Na wszelki wypadek podaję Ci też link na stronę z filmikiem instruktażowym, jak wykonać to ćwiczenie:

https://www.drweil.com/videos-features/videos/the-4-7-8-breath-health-benefits-demonstration/

Gdy robiłam to ćwiczenie po raz pierwszy, poczułam, jak ramiona opadają mi w dół. Nawet nie zdawałam sobie sprawy, że są napięte. Aha – powtarza się cały proces kilka razy dziennie (nie oddychaj tak, prowadząc samochód!), przez osiem tygodni. Nawet tydzień przed spotkaniem autorskim może przynieść dobre efekty. Jest jeszcze jedna sztuczka, którą chcę Ci zdradzić. Czy zauważyłaś, jak w zależności od samopoczucia, emocji zmienia się Twoja postawa ciała? Gdy jesteśmy zdenerwowani, smutni, przyjmujemy inne pozy niż wtedy, gdy czujemy się pewni siebie. Hormony, które buszują po naszym ciele, bardzo mocno na nie wpływają. A wiesz, że działa to też w drugą stronę? Otóż przyjmując odpowiednią pozycję ciała, sprawiasz, że w Twoim organizmie pojawiają się konkretne hormony, a Ty zaczynasz czuć się inaczej. Wystarczą tylko dwie minuty. Niesamowite, prawda? Także wystarczy, jeśli przed samym spotkaniem przyjmiesz pozycję, którą ja nazywam pozycją Wonder Woman. Co to znaczy? Stajesz prosto, w lekkim rozkroku. Nogi tak mniej więcej na szerokość bioder, może trochę szerzej. Dłonie na biodrach38.

Dwie minuty w tej pozycji wystarczą, aby w Twoim ciele wzrósł poziom testosteronu, hormonu wpływającego między innymi na poczucie władzy, ale i pewności siebie. A jeśli dodatkowo przez te dwie minuty będziesz się uśmiechała, w Twoim ciele pojawi się serotonina (hormon szczęścia), dzięki czemu będziesz bardziej rozluźniona. W Internecie znajdziesz wiele innych metod na radzenie sobie ze stresem. Ja się ograniczam do tych, bo te przetestowałam na sobie i wiem, że działają. Uważam też, że lepiej znać mniej metod, ale je systematycznie stosować. Co z tego, że będziesz znała na pamięć encyklopedię ćwiczeń oddechowych, jeśli nie będziesz ich robiła?

Jak przygotować się do spotkania autorskiego?

Ach, spotkania autorskie… Czasami odbywają się w bibliotekach, czasami w kawiarniach lub w salach uniwersyteckich. Nie wszędzie jest dobra akustyka. Nie zawsze organizatorzy zapewniają nagłośnienie. Czasami hałas wokół przeszkadza w skupieniu. Na wiele rzeczy nie mamy wpływu… Jednak jest coś, co zdumiewa. Gdy autor nie potrafi przeczytać swojego tekstu, a ja jako słuchaczka nie słyszę, czy też nie rozumiem odczytywanego fragmentu. Tak, wiem, też nie jestem święta. Kiedyś na pewnym spotkaniu, wcale nie pisarskim, czytałam swoje opowiadania. Koleżanka powiedziała później: „Wiesz co, masz piękne teksty. Tylko źle je czytasz. Niewyraźnie”. Tak, to że źle czytam, poczułam już w trakcie spotkania. Ja nie przeczytałam tych tekstów przed spotkaniem. Wyszłam z założenia, że tak dobrze je znam (przecież to ja je napisałam), że przecież bez problemu je odczytam. Nic bardziej mylnego. W trakcie spotkania okazało się, że wcale tak dobrze nie pamiętam swoich opowiadań, co przełożyło się na pomyłki, przejęzyczenia.

Tak. Na wiele rzeczy nie masz wpływu. Masz za to zawsze wpływ na swoje przygotowanie. A przygotować się do spotkania autorskiego, do odczytywania swoich tekstów na głos oznacza przeczytać te teksty kilka razy na głos w domu. Dzięki temu nawet gdy będziesz bardzo spięta – odczytasz swoje teksty o wiele lepiej, niż gdybyś się nie przygotowała.

Autor nie musi mieć umiejętności aktorskich. Nie musisz czytać z niebywale jaką modulacją głosu. Miłosz czytał moim zdaniem dość topornie. Ale zawsze czytał głośno, wolno, wyraźnie. GŁOŚNO-WOLNO-WYRAŹNIE. Zapamiętaj to sobie. To najważniejsza zasada dobrego czytania. Równocześnie trzy zasady, którym każdy z nas może sprostać!

Wolno – jak nauczyć się czytać wolno? Proponuję czytać przed lustrem. Nam zawsze wydaje się, że czytamy wolno. Trochę inaczej to brzmi. Lustro daje Ci widza. Sprawia, że automatycznie zaczynasz czytać wolniej, a przy okazji uczysz się łapania kontaktu wzrokowego.

Głośno – ja mam z tym problem. Sugeruję spotkać się ze znajomymi. Posadzić ich kilka kroków od siebie i zapytać, co dla nich znaczy głośno. I zapamiętać. Naprawdę, czytanie dla kogoś, kto udzieli Ci informacji zwrotnej, bardzo Ci pomoże.

Wyraźnie. Tu już zaczyna się ćwiczenie dykcji. Nie wysyłam Cię do logopedy. Proponuję, abyś przede wszystkim zaczęła ćwiczyć samogłoski i szerokie otwieranie ust. Dlaczego samogłoski? Bo w języku polskim to one przede wszystkim wpływają na wyrazistość mowy. Jak to robić?

Głośno wypowiedz samogłoski: „a”, „o”, „u”, „e”, „i”, „y”. Oczywiście rób to przed lustrem. Pamiętaj, aby otwierać usta na szerokość dwóch palców.

A – usta bardzo szeroko otwarte – duże koło.

O – usta wyraźnie przybierają kształt tej samogłoski.

E – oznacza szeroki uśmiech itd.

Dodatkowo możesz poćwiczyć z korkiem. Następnym razem gdy otworzysz butelkę wina, nie wyrzucaj korka. Posłuży on do ćwiczeń w wyraźnym mówieniu. Po prostu między zęby wkładasz korek (w pozycji poziomej) i przez pięć minut czytasz dowolny tekst. Możesz też poczytać wierszyki dykcyjne, które dołączam do tej lekcji. Wystarczy, aby po kilku dniach czytać i mówić wyraźniej.

Instrukcje, jak wykonać ćwiczenie z korkiem znajdziesz też w tym filmiku:

https://www.youtube.com/watch?v=uoa4xhzCuyA

Często zbyt mało otwieramy usta, gdyż mamy spięte mięśnie twarzy. Tak, dobrze się domyślasz. Stres sprawia, że zaciskamy szczękę, a to przekłada się na zaciśnięte mięśnie. Dlatego też warto sobie masować policzki, aby rozluźnić te mięśnie.

A co z pytaniami?

Spotkania autorskie to nie tylko czytanie tekstów. To rozmowa, przemowa. To opowieść o Tobie jako autorce i o tym, co napisałaś. Warto przed spotkaniem zastanowić się, co możesz powiedzieć czytelnikom. Co chcesz im powiedzieć?

Jeśli Twoje spotkanie będzie ktoś prowadził, możesz razem z tą osobą ustalić, o czym będziecie rozmawiać. Ta osoba może również podesłać Ci swoje pytania.

A gdy nie masz takiej możliwości? Zacznij pytać samą siebie. Czego Ty jako czytelniczka chciałabyś od siebie się dowiedzieć? Co ważnego, ciekawego możesz czytelnikom przekazać. Zrób przykładową listę pytań i postaraj się na nie odpowiedzieć (w myślach albo na głos). Oczywiście może się okazać, że otrzymasz całkiem inny zestaw pytań. Jednak i tak łatwiej Ci pójdzie odpowiadanie na pytanie zadane przez inne osoby, gdy poćwiczysz na swoich własnych pytaniach w domu.

A o co mogą pytać czytelnicy? Często powracają pytania o miejsce pisania w Twoim życiu, skąd czerpiesz inspiracje, pomysły? Jak długo piszesz? Czy piszesz o sobie? Co jest dla Ciebie w Twojej twórczości najważniejsze? Co możesz poradzić tym, którzy chcą zacząć pisać i pójść w Twoje ślady?

Co zrobić, gdy pytanie Cię zaskoczy, nie będziesz wiedziała, jak na nie odpowiedzieć? Zawsze możesz powiedzieć coś takiego: „To naprawdę ciekawe pytanie. Potrzebuję czasu, aby się nad nim zastanowić. Proszę mi zostawić swój adres e-mail, napiszę po spotkaniu”.

To wszystko. Zakładam, że już wiesz, po co i jak organizować spotkania autorskie. A także wiesz, jak się do takiego spotkania przygotować.

Rozdział osiemnasty
Promocja książki w praktyce

Gdy podjęłam decyzję o przygotowaniu tej książki, wiedziałam, że ten rozdział musi się w niej pojawić. Że nie mogę poprzestać na teorii. Po prostu muszę pokazać w niej jak najwięcej przykładów z życia wziętych. Pod pojęciem „z życia wziętych” rozumiem – z mojej praktyki. Wiem, do swoich przykładów odwoływałam się już wcześniej. Jednak nie do wszystkich i nie do tych z zakresu promocji. Gdy piszę ten rozdział, jestem już ponad rok po premierze „Raju na kredyt” i kilka lat po wydaniu poradnika „Piszę, bo chcę”. Jedną i drugą książkę promowałam w dużej mierze sama. Na poradniku już od dłuższego czasu zarabiam. „Raj na kredyt” jest spełnieniem moich marzeń literackich. I choć do tej pozycji podeszłam dość idealistycznie, pamiętałam, że muszę ją promować, aby sprzedać.

Nie zawsze wszystko układało mi się rewelacyjnie. Poniosłam kilka porażek. Ale też odniosłam kilka sukcesów. Gdzieś odmówiono mi udziału w konferencji, ale za to organizatorzy innej konferencji sami się do mnie zgłosili z zaproszeniem. Piszę Ci o tym, byś wiedział, że będzie różnie. Nie zawsze wszystko ułoży się po Twojej myśli. Czasami spotkasz się z odmową. Ale też będą chwile, gdy wszystko będzie idalanie. Obserwuję swoje kursantki i widzę, że gdy podejmują decyzję o wydaniu i promocji – odnoszą sukcesy. W zależności od tego, jakie mają zasięgi i jaki wysiłek wkładają w proces promocji – mają efekty.

Nie przypadkowo piszę o zasięgach. Jest to naprawdę bardzo ważne, byś zadbała o swoje zasięgi jako autor. Szczególnie gdy zdecydujesz się na self-publishing. Dlatego naprawdę warto zadbać o blog, fanpage i pojawianie się w grupach dla osób czytających. Jak pisałam wcześniej – po Twoją książkę w pierwszej kolejności sięgną osoby, które Cię znają, kojarzą, lubią. O wiele trudniej będzie Ci sprzedać książkę czytelnikom, którzy się nigdy wcześniej z Tobą nie spotkali.

Czas przejść do konkretów. W tym rozdziale chcę Ci opowiedzieć o tym, jak wyglądała promocja moich książek. O niektórych rzeczach już pisałam wcześniej, dlatego też skupię się na tych najważniejszych.

Jak promowałam poradnik „Piszę, bo chcę”?

Zacznę od pewnego wydarzenia, które pomogło mi dotrzeć do potencjalnych czytelników. Może sama w tym uczestniczyłaś? Mam na myśli cykl webinarów „Pisz i zarabiaj?”. Do tej pory wspominam je z wielkim sentymentem, bo były to moje pierwsze webinary, które organizowałam. Wcześniej zrobiłam tylko testowy webinar dla kilku osób, by nauczyć się obsługiwać Hangout39. A tu wskoczyłam od razu na głęboką wodę. Przygotowałam cały cykl. Zaprosiłam gości. I udało się. Zaufało mi pięć kobiet, które przyjęły ode mnie zaproszenie i razem ze mną chciały porozmawiać o pisaniu i pieniądzach.

Fakt, głównym celem tych webinarów było rozreklamowanie mnie i tych kobiet jako specjalistek w swoich dziedzinach. Ale to też była okazja, by powiedzieć, że wkrótce ukaże się książka. Do tej pory uważam, że strategicznie było to szalenie dobre posunięcie. Połączenie sił sprawiło, że informacja o webinarze dotarła do szerszego grona osób, niż gdybym robiła te webinary w pojedynkę.

Popełniłam może tylko jeden lub dwa błędy. Otóż nie dałam możliwości uczestnikom zapisania się na żadną listę. Ani listę newsletterową, ani listę oczekujących na książkę. W efekcie nie przeprowadziłam też przedsprzedaży ani nie wyciągnęłam z tych webinarów takich korzyści, jakie bym mogła. Za to bardzo dużo się nauczyłam. A samo doświadczenie bardzo mi pomogło.

Im więcej wystąpień na żywo, tym lepiej

Gdy już znałam datę wydania poradnika „Piszę, bo chcę”, pomyślałam o kolejnych webinarach. Wtedy byłam na etapie zachwytu tą formą dotarcia do czytelników i przyznam, że okazała się dla mnie skuteczna. W dniu premiery przygotowałam webinar o tym, jak zacząć pisać. A potem dwa kolejne – o kształtowaniu warsztatu pisarza i rozmowę z korektorką o redakcji i korekcie tekstu. Wszystkie trzy stanowiły cykl „Jak napisać książkę”. Każdy z nich poskutkował sprzedażą książki. A przecież o to chodzi, prawda?

Webinary były dla mnie (i nadal są) dobrą formą dotarcia do czytelników, bo są bardzo proste do zorganizowania. Chociaż – uważaj! Mody się zmieniają. Gdy piszę te słowa, mam poczucie, że webinary częściowo odchodzą już do lamusa. Już nie są tak skuteczne jak były dwa, trzy lata temu. Nawet nowsza forma wystąpienia na żywo, jaką jest live na Facebooku, już nie jest tak skuteczna. Poza tym – wystąpienia online są mniej skuteczne niż te na żywo. Pewnie sama oglądasz webianry i live i wiesz, jak to jest ze strony uczestnika. Łatwo w międzyczasie oglądać posty na Facebooku, sprawdzać pocztę, patrzeć przez okno i robić dziesięć innych rzeczy równocześnie. Dlatego nie zaniedbuj spotkań autorskich na żywo.

Zdjęcia, grafiki, cytaty

Oczywiście, wydając poradnik, zadbałam o przygotowanie grafik z okładką i cytatem lub poradą pisarską. Publikowałam fragmenty poradnika na swoim blogu, udostępniałam recenzje, które z czasem zaczęły się pojawiać.

Dwie akcje, dwa posty z tamtego okresu uważam za szczególnie udane. Oba stworzyłam jeszcze przed wydaniem poradnika.

Pierwszy post – wrzuciłam post z trzema propozycjami okładki i poprosiłam o wskazanie tej, która się najbardziej podoba. Ludzie uwielbiają pomagać. Lubią odpowiadać na proste pytanie. Szum zrobił się w sposób naturalny. Niewymuszone komentarze, podpowiedzi, prywatne wiadomości. O tak! O to chodzi.

Drugi post – gdy otrzymałam skład książki do zaakceptowania, zrobiłam takie oto zdjęcie:

Wiem, nie jest najlepszej jakości. Ale swój efekt osiągnęło. Przypomniało moim fanom, że książka wkrótce się ukaże. A kot przyciągnął uwagę. Nie wiem, jak koty to robią, ale naprawdę są pod tym względem niesamowicie skuteczne.

Co mogę Ci zaproponować? Baw się! Cytatami, zdjęciami. I pamiętaj, by wrzucać jak najwięcej zdjęć okładki. Ludzie zapomną tytuł, zapomną Twoje imię i nazwisko, ale zapamiętają okładkę.

I pamiętaj, by umieszczać link do strony z książką. A co ważniejsze pamiętaj też, by pomiędzy takimi zdjęciami jak moje z kotem umieszczać posty sprzedażowe z pytaniem, kto chce książkę. Książkę można już kupić itp. Jeśli ludziom nie powiesz wprost, oni nie domyślą się, co mają zrobić. Tak działamy. I ja, i Ty.

Po schodach do raju

Jedna z recenzentek w kontekście książki „Raj na kredyt” napisała: „książka miała świetnie przemyślaną, zaplanowaną i zrealizowaną kampanię promocyjną. Naprawdę byłam pod wrażeniem, obserwując i ucząc się jednocześnie, jakie narzędzia można wykorzystać, by dotrzeć do ludzi ze swoją twórczością”40. Bardzo miło mi się zrobiło, gdy przeczytałam to zdanie recenzji, bo naprawdę włożyłam sporo wysiłku, by przygotować tę kampanię.

Na czym polegała? Zaczęłam od wysłania fragmentu „Raju…” czytelnikom mojego newslettera. To naprawdę był zwykły PDF podarowany jako prezent świąteczny. I naprawdę był tylko prezentem, bo książka ukazała się dużo, dużo później.

A potem, nieśmiałe wzmianki na Facebooku, że rozmawiamy z korektorką o wyborze czcionki, że „Raj…” znalazł swojego wydawcę. Bardzo długo nie zdradzałam, o czym jest książka. Bardzo długo tylko podawałam tytuł. A wszystko po to, by zaintrygować. Gdy już miałam wstępną grafikę okładki, wrzuciłam niewielki fragment tej grafiki. Sam tytuł z pytaniem: „Jak sądzicie, o czym jest książka?”. Pojawiło się wiele niesamowitych odpowiedzi.

Im bliżej wydania, tym więcej. Nagrałam wideo, na którym pokazałam rękopisy i opowiedziałam o początkach książki. Gdy otrzymałam z drukarni egzemplarz próbny, zrobiłam spontaniczny live o tym, czym jest egzemplarz próbny, dlaczego warto go zamówić i… zdradziłam, o czym jest moja książka.

A potem już było szaleństwo. Egzemplarz próbny nosiłam wszędzie ze sobą. I robiłam zdjęcia gdzie się da. Wymyślałam hasła. Zamówiłam skrzydełka na długopis jako gadżet do książki. Napisałam list do czytelników. Ela Sokołowska zadbała o zakładki i nalepki adresowe z okładką książki, torby z cytatami. Kreatywność w wymyślaniu kampanii promocyjnych nie zna granic.

Podczas promocji codziennie zapowiadałam premierę. A że premiera była w Białymstoku, a ja mam fanów na całym świecie, zrobiłam live z premiery. Oczywiście w międzyczasie publikowałam na blogu. Artykuł był na temat promocji. Opisywałam w nim, jak ja to robię. Były też fotorelacja i wideorelacja z premiery. Był fragment książki na blogu, bezpłatny fragment do pobrania ze strony. Zapłaciłam też Facebookowi za reklamę. Robiłam też oczywiście webinary, live, spotkania z czytelnikami. Na początku tylko na moich stałych spotkaniach kawiarnianych. Stopniowo zaczęłam organizować wyjazdy, wywiady u patronów medialnych.

Po drodze były zarówno błędy, jak i sukcesy. Czasami też rozczarowania. Ciebie też spotkają. Ważne, by je przeczekać, wygadać i dalej robić swoje.

Sprzedaż książki jako efekt uboczny

Czy znasz moje pisarskie wyzwanie „Piszę codziennie”? Uwielbiam je. To chyba moja ulubiona forma warsztatowa, którą organizuję. Za każdym razem cieszy się dużą popularnością. Za każdym razem mam grupę kilkudziesięciu osób, które piszą, publikują i mnie poznają. Wracam do wyzwania. Wiesz, że wymyślałam je po to, by promować swój poradnik „Piszę, bo chcę”? Taki był mój główny cel. Naprawdę.

Pierwotnym założeniem wyzwania było zebranie dużej grupy osób na wyzwanie, warsztaty. Chciałam pozwolić im, by poznali mnie, moje podejście do pisania, wzbudzić w nich poczucie niedosytu i na koniec zaproponować im zakup książki.

Dlatego też już na początek, odsyłam uczestników wyzwania do moich artykułów na blogu, pod którymi mam reklamę książki. Po zakończeniu wyzwania pokazuję książkę, podaję link do strony sprzedażowej. Zawsze jakiś procent uczestników chce więcej. Chcą zapisać się na kurs i/lub kupić książkę. Oczywiście pewnej grupie wystarcza wyzwanie jako forma warsztatów. I to też jest w porządku. Od początku wiedziałam, że tak będzie i dlatego układam ćwiczenia w wyzwaniu tak, by stanowiły pewną zamkniętą całość. Tak, by uczestnicy poczuli, że otrzymali przemyślaną całość i poczuli, że naprawdę ich szanuję.

Często jest tak, że klienci i potencjalni czytelnicy dojrzewają. Kupują książkę po kilku miesiącach. Zapisują się na kurs po roku, po dwóch latach od poznania mnie. U Ciebie też tak będzie. Więc się nie poddawaj. Czasami na efekt jakiejś akcji będziesz musiała poczekać trochę dłużej. Dużo zależy od tego, do ilu osób dotrzesz. Na ile Ci te osoby ufają. Ile wysiłku włożysz.

Zakończenie

Długo się zastanawiałam, o czym Ci napisać w zakończeniu. W głowie mam Twój obraz. Widzę, jak czytasz, jak wypełniasz kolejne ćwiczenia. Widzę, że czasami się boisz wyzwania, które jest przed Tobą. Czasami możesz się czuć rozczarowana, bo nie obiecuję Ci, że będzie łatwo.

Nie potrafię Ci obiecać, że będzie łatwo. Że spotkasz tylko przychylnych Ci ludzi. Ale wiem, że jeśli zaczniesz szukać, to ich spotkasz. Wiem, że jeśli otworzysz się na możliwości, dotrzesz ze swoją twórczością do czytelników.

Jednym razem będzie trochę łatwiej, innym – trudniej. Dużo zależy też od tego, kim jesteś i co piszesz. Na pewno łatwiejszą drogę mają autorzy poradników, książek eksperckich. Nieco trudniej to przyjdzie autorom beletrystyki.

Najważniejsze, by dążyć do tego, co jest naprawdę dla Ciebie ważne. Byś się nie poddawał. Dlatego w ramach zakończenia zdecydowałam się zacytować Ci fragment książki Elizabeth Gilbert „Wielka magia”.

„Wysyłałam swoje utwory do wydawnictw i w odpowiedzi otrzymywałam listy odmowne. Niezrażona pisałam dalej. Pracowałam nad opowiadaniami w zaciszu swojej sypialni, ale też na stacjach kolejowych i klatkach schodowych, w bibliotekach, parkach i mieszkaniach różnych znajomych, chłopaków i krewnych. Stale wysyłałam i wysyłałam swoje utwory i stale mi odmawiano.

Nie lubiłam listów z odmowami. Jak chyba każdy, prawda? Ale starałam się patrzeć na to perspektywicznie. Zamierzałam spędzić całe życie na pisaniu i koniec. A ponieważ ludzie w mojej rodzinie żyją wiecznie – moja babcia ma sto dwa lata! – uznałam, że w wieku zaledwie dwudziestu paru lat nie ma sensu panikować, że czas się kończy. Zatem wydawcy mogą odrzucać moje utwory, ile im się podoba. Ja poczekam. Ilekroć dostałam list z odmową, pozwalałam swojemu ego powiedzieć na głos do osoby, która go podpisała: «Myślisz, że mnie odstraszysz? Mam całe osiemdziesiąt lat, żeby pokonać Twój opór. Jeszcze nawet nie narodzili się ludzie, którzy kiedyś będą mnie odrzucać – tak długo zamierzam czekać».

Potem odkładałam list i wracałam do pracy.

Postanowiłam, że podejdę do listów z odmownych jak do gry – jak do wielkiego kosmicznego meczu tenisa: ktoś przesyła mi odpowiedź odmowną, a ja odbijam ją natychmiast z powrotem nad siatką, wysyłając kolejne zapytanie tego samego popołudnia. Przyświecała mi myśl: «Ty odbiłeś do mnie, ja zamierzam odbić z powrotem do wszechświata».

Musiałam się tego trzymać, bo nie miałam nikogo, kto mógłby mnie wyręczyć w przedstawianiu mojej twórczości światu. Nie miałam rzecznika, agenta, patrona czy koneksji. Nie tylko nie znałam nikogo, kto pracował w branży wydawniczej, wręcz niewiele znałam osób, które w ogóle miały pracę. Doskonale rozumiałam, że muszę sama powiadamiać o swoim istnieniu, więc powiadamiałam”41.

Dodatki

Pojęcia korektorskie

Arkusz autorski – arkusz tekstu zawierający 40 000 znaków drukarskich tekstu lub 700 linijek poezji. Na ogół jest to około 20 stron tekstu na standardowej A4.

Arkusz wydawniczy – arkusz tekstu równy objętości arkusza autorskiego. Obejmuje tekst autora wraz z wszelkimi uzupełnieniami.

Edytor – wydaje/wznawia książki; ustala brzmienie tekstu i aktualizuje zgodnie z obowiązującymi zasadami ortograficznymi (w przypadku tekstów, które powstały, gdy zasady ortografii nie były kodyfikowane lub mogłyby okazać się nieczytelne dla współczesnego czytelnika).

Korekta – poprawianie błędów, nanoszenie poprawek na tekście autora. Korekta na ogół oznacza poprawianie błędów ortograficznych, interpunkcyjnych, literówek. Jeśli korektor ma wątpliwości co do celowości niektórych swoich zmian – ostateczną decyzję podejmuje autor tekstu.

Korekta autorska – (1) korekta wykonywana przez autora; (2) odbitka korektorska przeznaczona dla autora.

Korekta techniczna – sprawdzanie, czy po wlaniu tekstu przez grafika tekst zawiera znaki diakrytyczne; czy uwzględniony został cały tekst; czy nie ma podwójnych spacji; czy na końcu wersów nie ma „sierotek” – pojedynczych liter, dwuliterowych lub trzyliterowych spójników (których nie powinno być w przypadku wierszy zawierających więcej niż 40 znaków ze spacjami); czy nie ma „wdów” – błędów składu (na przykład ostatniego wersu rozdziału na nowej stronie).

Redakcja – (1) proces weryfikacji logicznej, merytorycznej i językowej utworu, mający na celu nadanie mu ostatecznej formy i przygotowanie go do druku; obejmuje między innymi adiustację merytoryczną i stylistyczną; (2) zespół osób zajmujących się redagowaniem; (3) siedziba zespołu redakcyjnego.

Redaktor prowadzący – osoba decydująca o dopuszczeniu tekstu do druku i weryfikująca potencjalne zainteresowanie czytelników opisywanymi zagadnieniami.

Redaktor merytoryczny – osoba ściśle współpracująca z autorem; specjalista w zakresie opisywanego przez autora obszaru.

Redaktor techniczny – osoba odpowiadająca za graficzną stronę publikacji.

Skład i łamanie książki – nadanie książce ostatecznego kształtu graficznego; umieszczenie tekstu w kolumnach.

Znaki korektorskie – zbiór ustalonych i znormalizowanych znaków, którymi na odbitce korektorskiej oznacza się błędy składu oraz zmiany wprowadzone w tekście.

Przykład propozycji wydawniczej42

I. Treść e-maila:

Szanowni Państwo,

w załączniku przesyłam propozycję wydawniczą – powieść pod tytułem „Raj na kredyt” – opowieść inicjacyjna, symboliczna.

Jest to opowieść o młodej kobiecie – znudzonej swoją pracą i swoim życiem. Pragnie ona zmiany, którą mają jej przynieść studia doktoranckie. Z czasem przekonuje się, że jej idealistyczne wyobrażenie o świecie naukowym nie pokrywają się z rzeczywistością przepełnioną zazdrością i wzajemnymi układami. Jest to opowieść o inicjacji, o wewnętrznym dojrzewaniu, przepełniona symbolami jungowsko-ezoterycznymi. Oryginalność tego utworu wynika z połączenia autentyzmu, ironicznego spojrzenia na rzeczywistość z językiem symboli i metafor, który nadaje historii uniwersalny sens.

„Raj na kredyt„ zainteresuje czytelników poszukujących historii autentycznych, a także możliwych do odczytania jako alegoria poszukiwania sensu, zmiany, odwagi... Bo tego wszystkiego poszukuje bohaterka „Raju na kredyt”.

Kim jestem ja jako autorka?

Doktor nauk humanistycznych z zakresu literaturoznawstwa. Autorka licznych artykułów naukowych, książek: „Tatry huczą gnozą” (NOMOS), „Piszę, bo chcę. Poradnik kreatywnego pisania” (E-bookowo), „Podróż” (E-bookowo). Trenerka kreatywnego pisania. Prowadzę coraz bardziej popularny blog o pisaniu www.PiszeBoChce.pl. Promuje swoją działalność, a także książki przez blog, fanpage oraz newsletter. Organizuje webinary, warsztaty, kursy. W jednym z ostatnich kursów (21-dniowe wyzwanie „Piszę codziennie”) wzięło udział 100 osób.

Swoją propozycję wydawniczą wysyłam w dwóch formatach (.doc i .rtf). Plik zawiera:

- dane kontaktowe,

- informacje o autorce,

- streszczenie,

- recenzję,

- tekst „Raju na kredyt”.

Mam nadzieję, że moja propozycja spotka się z Państwa zainteresowaniem.

II. Plik wysłany w załączniku

Dane kontaktowe:

Krystyna Bezubik

XXXX

***

Krystyna Bezubik
(informacje o autorce)

– Kim będziesz, jak dorośniesz?

– Pisarką – odpowiadałam jako dziecko. A przynajmniej tak twierdzi zeszyt dziesięciolatki, który jakiś czas temu odnalazłam wśród rupieci.

Pisać chciałam od zawsze. I pisałam. Wierszyki zakochanej nastolatki. Opowiadania nieco smutnej nastolatki. Opowiadania, prace, artykuły już dorosłej kobiety.

Zamiłowanie do książek sprawiło, że wybrałam studia na Wydziale Filologii Polskiej na Uniwersytecie w Białymstoku (2000-2005), a następnie ukończyłam studia doktoranckie w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie (2006-2009). Efektem tych studiów jest praca doktorska „Tatry huczą gnozą! O gnozie w prozatorskiej twórczości Tadeusza Micińskiego” napisana pod kierunkiem prof. Jana Tomkowskiego (obrana w czerwcu 2010 roku) i wydana nakładem wydawnictwa NOMOS.

Pięć lat pracowałam w szkole, ucząc języka polskiego. W pewnym momencie poczułam, że czas na zmiany. Odeszłam, a że coś trzeba było w życiu robić, zdecydowałam się otworzyć własną działalność gospodarczą i skupić się na prowadzeniu kursów, warsztatów kreatywnego pisania.

I tak od 2012 roku prowadzę własną działalność – kursy kreatywnego pisania „Piszę, bo chcę” (www.PiszeBoChce.pl). Redaguję artykuły, prowadzę blog, działam w Stowarzyszeniu Inicjatyw Kobiecych „Kobieteria”, byłam współorganizatorką trzech Podlaskich Kongresów Kobiet jestem absolwentką programu Vital Voices Poland.

W międzyczasie wydałam trzy książki: doktorską, tomik opowiadań i poradnik (pełna lista publikacji poniżej).

W planach mam dwie, a nawet trzy kolejne, biorąc pod uwagę powieść „Raj na kredyt, którą właśnie wysyłam”.

Konsekwentnie wzrasta liczba czytelników mojego bloga, liczba osób zapisanych na mój newsletter, a także fanów na Facebooku, a przez to liczba osób zainteresowanych moją działalnością, a także publikacjami. W ostatniej akcji, którą organizowałam, czyli w 21dniowym wyzwaniu „Piszę codziennie”, wzięło udział 100 osób.

Moje publikacje:

Dwadzieścia cztery (fragment), „Epea. Almanach”, Białystok 2007

Kurz (fragment powieści Dwadzieścia cztery), „Fa-art”, 2007, nr 4

Podróż, Warszawa 2012 – nowe wydanie: Podróż, e-bookowo, 2015

W pociągu, „Zupełnie Inny Świat”, 2013, nr 11

Tatry huczą gnozą. O gnozie w prozatorskiej twórczości Tadeusza Micińskiego, Kraków 2013

Piszę, bo chcę. Poradnik kreatywnego pisania, E-bookowo, 2015

Artykuły i recenzje w książkach zbiorowych i pismach naukowych.

Spotkania autorskie. Aktywny udział i organizacja spotkań literackich

2012 rok

Spotkanie autorskie w Kaffka Art Cafe w Białymstoku.

2013 rok

Spotkanie w Książnicy Podlaskiej w Białymstoku

oGródek PoEzji 2013 – 21–23 lipca 2013 roku

Jurorka w Konkursie Literackim „Tutaj jestem” – WOAK w Białymstoku

Przeprowadzenie spotkania „Czy pisarka jest pisarzem” w ramach II Podlaskiego Kongresu Kobiet

2014 rok

oGródek PoEzji 2014 w Gródku

Spotkanie autorskie w Klubokawiarni Walizka w Białowieży

oGródek PoEzji 2014 – 30–31 sierpnia

Jurorka w Konkursie Literackim „Tutaj jestem” – WOAK w Białymstoku

2015 rok

Jurorka w Konkursie Literackim „Tutaj jestem” – WOAK w Białymstoku

2012-2016

Organizacja i prowadzenie spotkań „Kawiarnia Literacka” w Białymstoku

„Raj na kredyt” (streszczenie)

Powieść inicjacyjna. Powieść ezoteryczna. Ironiczna opowieść o realiach świata naukowego. Symboliczna opowieść o przekraczaniu kolejnych stopni dojrzewania. Tym wszystkim jest „Raj na kredyt” – opowieść o młodej kobiecie pragnącej zmiany, którą mają jej przynieść studia doktoranckie i praca naukowa. Kolejne stopnie wtajemniczenia w świat naukowy przynoszą rozczarowanie, pozwalają bohaterce dojrzeć rzeczywistość, która kryła się za iluzją wyobrażeń i złudzeń. A wszystko to w otoczce symboli ezoteryczno-biblijnych. Autentyzm miesza się z tym, co wyobrażone. Bohaterce towarzyszy sześcioskrzydła postać z cienia. O profesorach opowiada się legendy na wzór tych zapisanych w „Złotej legendzie”, a równocześnie okazuje się, że dobry recenzent pracy doktorskiej to ten, który jest w dobrych stosunkach z promotorem.

W tekście pobrzmiewają echa fragmentów biblijnych (Apokalipsa, Pień nad pieśniami), a także tekstów Tadeusza Micińskiego i Stanisława Przybyszewskiego.

„Raj dla kredyt” to książka dla miłośników opowieści inicjacyjnych i symbolicznych, miłośników historii osobistych. Poszukujących historii, które pozwolą im się zderzyć z własnymi demonami i złudzeniami. Inicjacyjna podróż bohaterki, jej wewnętrzna przemiana mogą stać się pretekstem do przemyśleń czytelnika.

Stopień 1.

Potrzeba zmiany. Bohaterka – znudzona pracą nauczycielka pragnie się wyrwać z błędnego koła rutyny prowadzenia zajęć, sprawdzania klasówek, rozmów w pokoju nauczycielskim.

Stopień 2.

Decyzja i podróż. Podróż pociągiem na uczelnię, ale i podróż w głąb siebie. Po odwagę, która pozwoli oznajmić światu podjętą decyzję.

Stopień 3.

Pierwsze kroki. Pierwsze kroki w zdobywaniu wiedzy, ale i pierwsze kroki błędnego tańca zazdrości, zawiści i służalczości. Pierwsza iluzja pryska.

Stopień 4.

Świętość i iluzja. Złudzenia i marzenia. Pochód profesorów, którzy kroczą po schodach pewni swej świętości. Świat schodów okazuje się taki sam jak ten na dole.

Stopień 5.

Godziny przy komputerze i miłość do wiedzy.

Stopień 6.

Alfa i omega. Początek i koniec. Spojrzenie w przyszłość, które przynosi tylko strach.

Stopień 7.

Koniec. Bohaterka, spotykając czterech jeźdźców, odkrywa, że za drzwiami, które otworzyła, nic się nie kryje. Nie ma upragnionego raju. Ale kroczenie po schodach dało jej siłę, której brakowało jej na początku drogi.

„Raj na kredyt” (recenzja)43

Literatura to nie tylko sztuka opowieści. To także próba artystycznego zmagania się z tkwiącymi w nas demonami: lękami, fobiami i koszmarami. Często dzieję się tak, że bohaterowie literaccy, wyruszając z czytelnikami w powieściową podróż, przechodzą metamorfozę, odkrywają w sobie siłę do życia lub tracą nadzieję. (…)

Dominik Sołowiej

Krystyna Bezubik „Raj na kredyt” (fragment)

Miało być niebo do wynajęcia. Tak na początku sądziła. Może cudze, ale prawie jak własne. Z możliwością ustawienia mebli po swojemu. Bez zobowiązań. Wyszedł raj na kredyt. Niby zmiana niewielka. Niemalże leksykalna. A jednak tak ogromna, że odczuwalna w każdej tkance ciała. Widoczna w każdym skręcie linii papilarnych. Dostrzegalna w wyrazie oczu, ust, kolorze włosów.

Raj na kredyt. Budynek. Raczej historyczny. Raczej szary. Bardziej czyjś niż jej. Może nawet nigdy nie był jej… Jak o tym pisać? Jak zacząć? Krąży po jej głowie od tak dawna. Może wystarczy tak jak było? Zacząć od dnia, gdy stała przed wielkimi drzwiami. Jednymi z wielu. To, że akurat te były wejściem do budynku, rozpoznawała po dzwonku elektrycznym na ścianie. I może jeszcze po koszu na niedopałki, stojącym w pobliżu. Wielkie drzwi do wielkiego budynku. Na chwilę wstrzymała oddech. Poczuła, że traci równowagę. Zamknęła oczy. Oparła rękę o filar, który niepokojąco tracił swoje kontury. Rozpływał się we mgle domysłu, mgle zemdlenia. Lecz dotyk nie kłamał. Była materia. Był kamień. Nie było konturów. Kłamały oczy. Więc je otworzyła. Odetchnęła głębiej. Drzwi były do otwarcia. A wraz z nimi pytania, bez których by nie istniała. Pchnąć czy pociągnąć? Chociaż akurat ten dylemat nie zaprzątał jej głowy zbyt długo. A może nie zaprzątał nawet przez chwilę. Nie musiała sprzątać głowy, aby ciało działało. Więc popchnęła drzwi. A może pociągnęła? Weszła do przedsionka (Czy w gmachach też są przedsionki? Czy tak nazywa się ten fragment budynku pomiędzy drzwiami pierwszymi i drzwiami drugimi? Ileż pytań do dywersacji naukowych budziło te kilka metrów kwadratowych). Ale przecież nie o tym miała pisać. Siadała przed komputerem, by zdać relacje. By sobie przypomnieć. Przypomnieć, jak się to wszystko zaczęło. A więc po kolei. Weszła do środka. W szatni zostawiła płaszcz. Spojrzała w lustro, by pomalować usta. Tak, chyba tak to właśnie się zaczęło. Szatnia. Lustro. Uprzejme „dzień dobry” rzucone w powietrze. Kilka pytań w głowie. Kilka marzeń, do których głośno się nie przyznawała. I może jeszcze odrobina naiwności takiej dwudziestokilkuletniej.

Kiedy to było? Kilka lat temu? A może kilka wieków temu, gdy język wyrażał jeszcze to, co niewyrażalne? Zaczęła od drzwi i pytań bez odpowiedzi. A dziś? Co pozostało? Ironiczna kpina czy autoterapia? Poczucie zmarnowanego czasu, czy też zwycięstwo nad czymś niewiadomym? A może tylko półka książek? Wspomnienie budynku i symboli, które już na zawsze będą przemawiać tylko do niej. I może jeszcze stopnie, bo przecież wszystko się działo na piętrze. I może jeszcze kredyt.

Chociaż kredyt zaciągnęła wcześniej. Dużo wcześniej.

Przykładowy konspekt poradnika44

Piszę, bo chcę. Poradnik kreatywnego pisania

Część pierwsza: Jak pisać?

Wstęp – powołanie literackie

CZĘŚĆ I

PRZESTRZEŃ NA PISANIE

ALBO NAPRAWDĘ SIĘ TYM ZAJĄĆ

1. Zacznijmy… od wizualizacji

2. Przestrzeń na pisanie

Główny temat: Istnieją dwie przestrzenie: zewnętrzna i wewnętrzna. Pierwsza jest realnym miejscem. Druga to wewnętrzny „obszar” – decyzja: „Chcę pisać i będę to robiła. Mam prawo pisać, realizować swoje marzenia”.

2.1 Tu i teraz

Główny temat: Moja rzeczywistość, moja chwila obecna jest dla mnie i mojego pisania idealna.

2.2 Po co chcę pisać?

Główny temat: Budowanie motywacji.

2.3 Przestrzeń zewnętrzna

Główny temat: Czy miejsce, w którym piszecie ma znaczenie?

2.4 Inspirujące dekoracje

Główny temat: Przyjrzyj się, co Cię inspiruje. Pozwól sobie na pisarskie rytuały.

3. W kręgu blokad

3.1 Ale czy ja umiem pisać?

Główny temat: Zdystansuj się do głosu krytyka wewnętrznego.

3.2 Zaprzyjaźnij się z krytykiem

Główny temat:

Pozytywna rola krytyka wewnętrznego. Krytyk jako wewnętrzny redaktor, który pomaga wnieść niezbędne poprawki.

Opowiastka o „Dwóch złych cegłach” – zauważ, ile rzeczy robisz dobrze; potraktuj swoje błędy jako szczególne atuty.

3.3 Grafomaństwo

Główne tematy:

Czym jest grafomaństwo? Każdy z nas zaczyna od grafomaństwa. Żeby napisać dobrą książkę, czasami trzeba napisać trzy słabsze.

Osłabić lęk przed oceną.

3.4 Czy warto być perfekcjonistką?

Główne tematy:

Perfekcjonizm zabija kreatywność i lepiej zacząć z błędem, niż perfekcyjnie zwlekać.

Moja książka (pisanie), jest na tyle dobre, na ile jest to teraz możliwe.

Opowiastka: „Świątynny ogród„ – idealna jest naturalność z jej pozornym bałaganem. To, co jest doskonałe, jest martwe. Tworzenie to połączenie pierwiastka apolińskiego i dionizyjskiego ładu i chaosu.

4. Wiara…

Główne tematy:

„Jeżeli możesz coś wymyślić i uwierzyć, że to osiągniesz, to znaczy, że możesz to osiągnąć” (Napoleon Hill).

Wyznaczenie celu, tworzenie planu działania i wzmacnianie wiary w sukces.

5. Jak znaleźć czas na pisanie?

Główne tematy:

Czy rzeczywiście brakuje Ci czasu, czy też nie chcesz go mieć?

Wyznaczanie priorytetów, zdrowy egoizm i narzędzia do zarządzania sobą w czasie.

Obraz mnie jako pisarki, czyli grafik twórcy.

Przypowiastka: „Drogocenne kamienie„ – jeśli chcesz włożyć do środka duże kamienie, musisz je włożyć tam w pierwszej kolejności. Lekcja na temat priorytetów.

CZĘŚĆ II

WARSZTAT PISARKI

1. Autor–ekspert. Zbieranie materiału

Główne tematy:

Nawet 25% czasu poświęconego pisaniu powieści jest czasem przeznaczonym na przygotowania: zbieranie materiału, robienie notatek.

„Znaj się na tym, o czym piszesz!”

Detale jako przyprawa.

2. Planowanie treści

Główne tematy:

Lepiej jest pisać spontanicznie czy planować książkę?

Metody na zaplanowanie fabuły: szkice literackie, pytanie i odpowiedzi, płatek śniegu.

3. Jak zacząć i skończyć, czyli pierwsze i ostatnie zdanie

Główny temat: Czy pierwsze i ostatnie zdania książki mają znaczenie?

4. Jak – czyli struktura tekstu

Główny temat: geometria tekstu – czyli jak opowiedzieć historię (linearnie, retrospekcja, szkatułka, spirala itp.)

5. Jak – czyli punkt widzenia

Główne tematy:

Rozróżnienie między narracją w pierwszej osobie, a narracją w trzeciej osobie z punktu widzenia postaci.

Punkt widzenia.

6. Opis i czas

Główne tematy:

Czas jako element narracji.

Punkty widzenia czasu.

Jak nauczyć się tworzyć opis.

7. Bohater

Główne tematy:

Ćwiczenie pisarskiej empatii.

Bohater jak żywy człowiek.

Przerysowanie.

8. Sztuka dialogu

Główne tematy:

Dobry dialog czemuś służy

Skoro dialogi są takie trudne, to po co je pisać?

Dialog jako element charakterystyki postaci.

Dialog to też to, co po myślniku (didaskalia).

Jak nauczyć się pisać dialog.

Czy warto oszczędzać na redakcji i korekcie?

(artykuł z bloga „Piszę, bo chcę”)

Pamiętacie…? Jakiś czas temu opublikowałam artykuł „Jestem błędziarą”, w którym podzieliłam się z Wami swoimi sposobami na poprawienie artykułu/tekstu przed publikacją. Między innymi napisałam, że cudze oczy są zawsze nieocenioną pomocą i że autor na ogół nie dostrzega swoich błędów. Jakoś mniej więcej w tym samym okresie zgłosiła się do mnie korektorka i od mejla do mejla, od Wirtualnej Kawiarni do Wirtualnej Kawiarni – zaczęłyśmy współpracować. Od kilku miesięcy wszystkie moje artykuły są sprawdzane czujnym okiem. I wiecie, co? To była jedna z lepszych zawodowych decyzji w moim życiu. Dlaczego? Co zyskałam?

1. Spokojny sen. Serio! Należę do osób, którym zależy, aby teksty były ładne i poprawne językowo. Po nocach śniło mi się, jakie błędy mogłam zrobić, a jakich – mimo kilkakrotnego sprawdzania – nie zauważyłam. Podkreślam: autor często nie widzi swoich błędów (albo dostrzega je dopiero po kilku tygodniach).

2. Oszczędność czasu. Pisanie, sprawdzanie, poprawianie, drukowanie i ponowna weryfikacja – tym razem wydruku – oraz przygotowywanie tekstu do publikacji zajmowały mi naprawdę dużo czasu. Teraz piszę, czytam raz, sprawdzam, czy treść i struktura są OK, wysyłam do Patrycji Bukowskiej – i otrzymuję doszlifowany tekst, który ze spokojem wrzucam na stronę.

3. Mam pewność, że moje teksty działają na moją korzyść. Nie tylko treść, ale i poprawność językowa budują moją markę. Zwłaszcza w przypadku profilu prowadzonej przeze mnie działalności i tematyki poruszanej na blogu czytelnicy oczekują dopracowanych tekstów.

4. Odebrałam hejterom przynajmniej jeden powód do atakowania moich tekstów. Z jakiegoś powodu bywają ludzie, którzy do szczęścia potrzebują skrytykować kogoś lub zmieszać go z błotem, którzy zawsze zauważą Twoje przeoczenie (na przykład brakujący przecinek), by na tej podstawie wyrazić opinię typu: „Nie wiesz, gdzie postawić przecinek? Jesteś grafomanką, nawet nie zaczynaj pisać”.

Ćwiczenia i wierszyki dykcyjne:

- Głośno i wyraźnie wypowiadaj połączenia:
„abba, obbo, ubbu, ebbe, ibbi, ybby”;
„assa, osso, ussu, esse, issi, yssy”.
Wybierz sobie różne spółgłoski i łącz je z samogłoskami według powyższego
wzoru. Każda głoska musi być słyszalna!

– W różnym tempie wypowiedz:
„da-ta-za-sa-dza-ca-na-ła”;
„di-ti-zi-si dzi„; „zia-sia-dzia-cia-nia”;
„ga-ka-ha-cha”;
„gia-kia-hia-chia”.

– W różnym tempie powiedz:
„brim, bram, bram, bram, brom”;
„trim, tram, tram, tram, trom”;
„krim, kram, kram, kram, krom„ itd.

Wierszyki na dykcję

BĄK
Spadł bąk na strąk,
a strąk na pąk.
Pękł pąk, pękł strąk,
a bąk się zląkł.

BYCZKI
W trzęsawisku trzeszczą trzciny,
trzmiel trze w Trzciance trzy trzmieliny
a trzy byczki znad Trzebyczki
z trzaskiem trzepią trzy trzewiczki.

BZYK
Bzyczy bzyk znad Bzury
zbzikowane bzdury,
bzyczy bzdury, bzdurstwa bzdurzy
i nad Bzurą w bzach bajdurzy,
bzyczy bzdury, bzdurnie bzyka,
bo zbzikował i ma bzika!

CHRZĄSZCZ
Trzynastego, w Szczebrzeszynie
chrząszcz się zaczął tarzać w trzcinie.
Wszczęli wrzask Szczebrzeszynianie:
– Cóż ma znaczyć to tarzanie?!
Wezwać trzeba by lekarza,
zamiast brzmieć, ten chrząszcz się tarza!
Wszak Szczebrzeszyn z tego słynie,
że w nim zawsze chrząszcz BRZMI w trzcinie!
A chrząszcz odrzekł niezmieszany:
– Przyszedł wreszcie czas na zmiany!
Drzewiej chrząszcze w trzcinie brzmiały,
teraz będą się tarzały.

CIETRZEW
Trzódka piegży drży na wietrze,
chrzęszczą w zbożu skrzydła chrząszczy,
wrzeszczy w deszczu cietrzew w swetrze
drepcząc w kółko pośród gąszczy.

CZYŻYK
Czesał czyżyk czarny koczek,
czyszcząc w koczku każdy loczek,
po czym przykrył koczek toczkiem,
lecz część loczków wyszła boczkiem.

DZIĘCIOŁ
Czarny dzięcioł z chęcią pień ciął.

GORYL
Turlał goryl po Urlach kolorowe korale,
rudy góral kartofle tarł na tarce wytrwale,
gdy spotkali się w Urlach góral tarł, goryl turlał
chociaż sensu nie było w tym wcale.

HUCZEK
Hasał huczek z tłuczkiem wnuczka
i niechcący huknął żuczka.
– Ale heca... – wnuczek mruknął
i z hurkotem w hełm się stuknął.
Leży żuczek, leży wnuczek,
a pomiędzy nimi tłuczek.
Stąd dla huczka jest nauczka
by nie hasać z tłuczkiem wnuczka.

JAMNIK
W grząskich trzcinach i szuwarach
kroczy jamnik w szarawarach,
szarpie kłącza oczeretu
i przytracza do beretu,
ważkom pęki skrzypu wręcza,
traszkom suchych trzcin naręcza,
a gdy zmierzchać się zaczyna
z jaszczurkami sprzeczkę wszczyna,
po czym znika w oczerecie
w szarawarach i berecie...

KRÓLIK
Kurkiem kranu kręci kruk,
kroplą tranu brudząc bruk,
a przy kranie, robiąc pranie,
królik gra na fortepianie.

KRUK
Za parkanem wśród kur
na podwórku kroczył kruk
w purpurowym kapturku,
raptem strasznie zakrakał
i zrobiła się draka,
bo mu kura ukradła robaka.

MUSZKA
Mała muszka spod Łopuszki
chciała mieć różowe nóżki
– różdżką nóżki czarowała,
lecz wciąż nóżki czarne miała.
– Po cóż czary, moja muszko?
Ruszże móżdżkiem, a nie różdżką!
Wyrzuć wreszcie różdżkę wróżki
i unurzaj w różu nóżki!

PCHŁA
Na peronie w Poroninie
pchła pląsała po pianinie.
Przytupnęła, podskoczyła
i pianino przewróciła.

SZCZENIAK
W gąszczu szczawiu we Wrzeszczu
klaszczą kleszcze na deszczu,
szepcze szczygieł w szczelinie,
szczeka szczeniak w Szczuczynie,
piszczy pszczoła pod Pszczyną,
świszcze świerszcz pod leszczyną,
a trzy pliszki i liszka
taszczą płaszcze w Szypliszkach.

TRZNADLE
W krzakach rzekł do trznadla trznadel:
– Możesz mi pożyczyć szpadel?
Muszę nim przetrzebić chaszcze,
bo w nich straszą straszne paszcze.
Odrzekł na to drugi trznadel:
– Niepotrzebny, trznadlu, szpadel!
Gdy wytrzeszczysz oczy w chaszczach,
z krzykiem pierzchnie każda paszcza!

ŻABA
Warzy żaba smar, pełen smaru gar,
z wnętrza gara bucha para, z pieca bucha żar,
smar jest w garze,
gar na żarze,
wrze na żarze smar45.

Bibliografia

Czy autor musi wiedzieć, gdzie postawić przecinek? (prezentacja z webinaru organizowanego w ramach cyklu Jak napisać książkę przez „Piszę, bo chcę”).

Filipiak I., Twórcze pisanie dla młodych panien, Kraków 2000

Gilbert E., Wielka magia. Odważ się żyć kreatywnie, przeł. B. Jóźwiak, Poznań 2015

King S., Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika, tł. P. Braiter, Warszawa 2008

Słowacki J., Listy do matki, opr. Z. Krzyżanowska, Wrocław 1952

http://antyweb.pl/dlaczego-5-zlotych-za-ebooka-to-kpina-i-dlaczego-self-publishing-nie-zniszczy-wydawnictw-felieton/

http://martaklimowicz.pl/self-publishing-w-polsce-jak-napisac-i-sprzedac-e-booka/

http://wirtualnywydawca.pl/2014/10/self-publishing-czy-klasyczne-wydawnictwo-2/

http://pglukowa.szkolnastrona.pl/index.php?p=m&idg=zt,78,88

http://macadamialit.pl/dla-autorow/faq/

http://piszebochce.pl/jak-znalezc-wydawce-2/

http://piszebochce.pl/czy-wydanie-ksiazki-jest-latwe/

http://www.czarnaowca.pl/wspolpraca

http://novaeres.pl/publikuj_w_novae_res/zgloszenie_dziela

https://helion.pl/autelion/zostan_autorem.cgi

http://www.wlasnosc-intelektualna.pl/wlasnosc-intelektualna.html?start=1

http://creativecommons.pl/poznaj-licencje-creative-commons/

http://sjp.pwn.pl/

http://www.wiatremczytane.pl/trudno/

http://www.fontguide.pl/font-czy-czcionka-znasz-roznice/

Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity)

O AUTORCE

Krystyna Bezubik – oficjalnie: pisarka, doktor literaturoznawstwa (studia doktoranckie i obrona w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie). Publikowała w „Polonistyce”, „Pamiętniku Literackim”, „Fa-arcie”, „Epei”; wydała: tomik opowiadań pod tytułem „Podróż”, „Tatry huczą gnozą!”, „Piszę, bo chcę. Poradnik kreatywnego pisania”. Jurorka w konkursach literackich. Autorka programu kursów i warsztatów kreatywnego pisania „Piszę, bo chcę…” (www.PiszeBoChce.pl). Prywatnie: miłośniczka dobrej książki i kociego towarzystwa.

Od wielu lat pracuje przez internet z osobami z całego świata.

Nie jest panią od polskiego, która wytknie Ci błędy. Pomoże Ci rozwinąć skrzydła twórczych, pisarskich możliwości.

Nie jest redaktorką, która wie lepiej, o czym powinnaś pisać. Wierzy w Twój pomysł.

Nie zapyta Cię: „Po co ci to?”, „A co z normalną pracą?”, lecz: „Czujesz potrzebę pisania? Pisz! Masz prawo popełniać błędy, a grafomaństwo jest naturalnym etapem rozwoju”.

Głęboko wierzy w to, że każdy, kto czuje potrzebę wyrażania siebie poprzez słowo, może to robić. Jeżeli jest potrzeba – jest talent. Jeżeli każda komórka ciała mówi Ci: „Pisz”, to… po prostu pisz.

Masz ochotę na więcej inspiracji pisarskich? Zapisz się na newsletter „Piszę, bo chcę”:

http://piszebochce.pl/list-z-inspiracja/

Patrycja Bukowska

Ukończenie szkicu manuskryptu – czy to powieści, opowiadania czy literatury faktu – jest niesamowitym uczuciem. Jednak gdy pierwsze emocje opadną, uświadamiasz sobie, że potrzeba jeszcze dużo pracy, nim weźmiesz do ręki pierwszy egzemplarz swojej książki.

Jeśli chcesz odnieść sukces na coraz bardziej konkurencyjnym rynku, potrzebujesz redakcji i profesjonalnej korekty Twojego tekstu.

Nazywam się Patrycja Bukowska i dodaję blasku tekstom.

Od 17 lat pracuję w świecie słów – jestem redaktorem i korektorem. W 2006 roku założyłam firmę korektorską online. Na co dzień współpracuję zarówno z agencjami reklamowymi, z działami marketingu dużych korporacji finansowych, jak i z kobietami prowadzącymi własne biznesy. Pomagam im znaleźć odpowiednie słowa. Wspieram w procesie tworzenia publikacji.

Z przyjemnością zadbam także o Twój tekst – od pierwszej litery do ostatniej kropki. Oszlifuję go i dodam mu blasku. Czytelnicy będą zachwyceni, a klienci ustawią się w kolejce.

Będę Twoją drugą parą oczu. Razem zobaczymy i poprawimy więcej!

Patrycja Bukowska

Zapanuj nad Słowami

www.bookowska.pl

https://www.facebook.com/zapanujnadslowami/

--------------------------------------

1 Na końcu książki w „Dodatku” znajdziesz słowniczek podstawowych pojęć korektorskich.

2 S. King, Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika, tł. P. Braiter, Warszawa 2008, s. 170.

3 S. King, dz. cyt., s. 175.

4 Tamże, s. 174.

5 Zdarza się, że autor szuka wydawcy, zanim skończy pisać książkę. Szczególnie dotyczy to autorów poradników. Podpowiedzi z tego rozdziału również dotyczą propozycji wydawniczej, czyli konspektu i fragmentu książki.

6 http://piszebochce.pl/czy-wydanie-ksiazki-jest-latwe/ (online 21.12.2016 r.)

7 O typach umów i prawach autorskich napiszę w jednym z kolejnych rozdziałów.

8 Wszystkie ceny i procenty, o których piszę w tym rozdziale, mają charakter poglądowy, orientacyjny i mogą różnić się w zależności od wydawnictwa czy platformy self-publishingowej.

9 J. Słowacki, Listy do matki, opr. Z. Krzyżanowska, Wrocław 1952, s. 64.

10 Zestawienie zrobione 20 listopada 2018 roku

11 Por. http://piszebochce.pl/jak-znalezc-wydawce-2/ (online 27.12.2016 r.)

12 Listy, które podaję jako przykład, napisałam na wzór tych, które zostały wysłane do wydawnictwa, zachowując sposób zapisu i sformułowania.

13 http://piszebochce.pl/jak-znalezc-wydawce-2/ [online 5.11.2018]

14 http://macadamialit.pl/dla-autorow/faq/ [online 5.11.2018]

15 To, co potocznie nazywasz czcionką jest tak naprawdę fontem. Czcionka to metalowy prostopadłościan używany w drukarstwie. Natomiast font to oprogramowanie pozwalające na odtworzenie kroju na ekranach urządzeń. Zob. http://www.fontguide.pl/font-czy-czcionka-znasz-roznice/ online 11.12.2018 r.

16 http://novaeres.pl/publikuj_w_novae_res/zgloszenie_dziela

17 https://helion.pl/autelion/zostan_autorem.cgi

18 I. Filipiak, Twórcze pisanie dla młodych panien, Kraków 2000, s. 138.

19 http://novaeres.pl/publikuj_w_novae_res, online 10.11.2018 r.

20 https://www.e-bookowo.pl/dla-autorow.html, online 10.11.2018 r.

21 https://www.rozpisani.pl/#kalkulator-uslugi-edytorskie (online 10.11.2018 r.)

22 http://www.sowadruk.pl/index.php/services/druk-na-zyczenie/kalkulator-cenowy/

23 https://pl.wikipedia.org/wiki/Crowdfunding, online 20.11.2018 r.

24 http://polakpotrafi.pl/projekty/?cat=publikacje&typ=udane

25http://www.wlasnosc-intelektualna.pl/wlasnosc-intelektualna.html?start=1 [online: 20.11.2018 r.]

26 Imiona osób, o których piszę, zostały zmienione.

27 Fragment, który właśnie zaczynasz czytać, jest uzupełnieniem przygotowanym przez mecenasa Bogumiła Wasilewskiego.

28 http://sjp.pwn.pl/szukaj/inspiracja.html [online, 20.11.2018 r.]

29 Opracowanie fragmentu o współautorstwie – mec. Bogumił Wasilewski.

30 Poniższe fragmenty stanowią uzupełnienie przygotowane przez mecenasa Bogumiła Wasilewskiego.

31 http://creativecommons.pl/poznaj-licencje-creative-commons/ online, 20.11.2018 r.

32 http://creativecommons.pl/poznaj-licencje-creative-commons/ online, 20.11.2018 r.

33 Pytania zaczerpnęłam z materiałów szkoleniowych „Kurs online w 30 dni” opracowanych przez Ariadnę Wiczling.

34http://www.ravelo.pl/ile-kosztuja-marzenia-mellisa-hill,p300000875.html, online 20.04.2018

35 http://www.empik.com/fatum-i-furia-groff-lauren,p1119605496,ksiazka-p, online 20.11.2018)

36http://www.empik.com/dobre-bakterie-chutkan-robynne,p1117604819,ksiazka-p, online 20.11.2018)

37 https://www.e-bookowo.pl/pisanie/pisze-bo-chce.html, online 20.11.2018

38 Zob. zdjęcie: http://i5.walmartimages.com/dfw/dce07b8c-7106/k2-_0d18200e-3e77-4a75-861d-9c7d02b61b0e.v1.jpg

39 Webinary możesz obejrzeć: https://www.youtube.com/playlist?list=PL8xBmyxjIWHqJMwjIJNxDosdZZ3J0F8VQ

40 http://www.wiatremczytane.pl/trudno/ online 26.06.2017

41 E. Gilbert, Wielka magia. Odważ się żyć kreatywnie, przeł. B. Jóźwiak, Poznań 2015, s 138–139.

42 Jest to propozycja wydawnicza, którą przygotowałam w 2016 roku, dlatego też część informacji w niej zawartych jest już nieaktualna.

43 Cytuję tylko fragment recenzji, abyś zobaczyła, że można recenzję dołączyć do propozycji wydawniczej.

44 Jest to propozycja wydawnicza, którą przygotowałam w 2015 roku.

45 http://pglukowa.szkolnastrona.pl/index.php?p=m&idg=zt,78,88 [online, 20.11.2018 r.]

Spis treści

Wstęp

Część I Jak wydać książkę?
Rozdział pierwszy Skończyłam pisać! Co dalej?

Rozdział drugi Na ile jesteś gotowy wydać książkę?

Rozdział trzeci Self-publishing czy tradycyjne wydawnictwo?

Rozdział czwarty Self-publishing. Co? Gdzie? Kiedy?

Rozdział piąty Pułapki self-publishingu

Rozdział szósty Na drodze ku propozycji wydawniczej i czytelnikowi

Rozdział siódmy Propozycja wydawnicza

Rozdział ósmy A może agent literacki?

Rozdział dziewiąty Czas porozmawiać o pieniądzach

Część II Prawo autorskie
Rozdział dziesiąty Po co autorowi prawo autorskie?

Rozdział jedenasty Autorskie prawa osobiste i majątkowe

Rozdział dwunasty Umowy wydawnicze. Czy autor musi wiedzieć, co podpisuje?

Rozdział trzynasty Ochrona wizerunku

Część III Promocja książki.Jak dotrzeć do czytelników?
Rozdział czternastyP romuj swoją książkę, zanim ją wydasz

Rozdział piętnasty Promuj swoją książkę w trakcie wydawania

Rozdział szesnasty Jak dotrzeć do czytelników, gdy książka jest już w sprzedaży

Rozdział siedemnasty Spotkanie autorskie – po co i jak je organizować?

Rozdział osiemnasty Promocja książki w praktyce

Zakończenie
Dodatki

Krystyna Bezubik (informacje o autorce)

Bibliografia

O AUTORCE
Patrycja Bukowska