www.wydawnictwosol.pl

Copyright © Ewa Zaleska 2010

Redakcja:

Mariola Będkowska

Okładka:

Anna Lenartowicz

Korekta:

Grażyna Nawrocka

Warszawa 2012

ISBN 978-83-62405-55-8

Wydawca:

Wydawnictwo SOL
Monika Szwaja • Mariusz Krzyżanowski
05-600 Grójec, Duży Dół 2a
wydawnictwo@wydawnictwosol.pl

ePub i Redakcja techniczna:

Ilona i Dominik Trzebińscy Du Châteaux
atelier@duchateaux.pl

Pamięci Pani Eli Majcherczyk – z podziękowaniem za zaufanie, jakim mnie obdarzyła, i serdeczność, która pozostanie w mojej pamięci.

Rozdział 1

Biuro pana P. znajdowało się na pierwszym piętrze budynku, zajmowanego przez jedną z prowadzonych przez niego spółek. Mały i skromny sekretariat nie zapowiadał tak bogato wyposażonego gabinetu. Stare, antyczne biurko zmagało się z nowoczesną technologią. Pomiędzy komputerem a wieżą stereofoniczną ustawiono rzędem rodzinne zdjęcia w ozdobnych ramkach.

Gospodarz poderwał się z fotela ustawionego przy małym stoliku w rogu pokoju.

– Czego się pan napije? – Tym pytaniem zatrzymał wprowadzającą mnie sekretarkę.

– Kawy, jeśli można.

– W takim razie prosimy o dwie. – Pan P. wskazał mi miejsce siedzące, naprzeciwko siebie. – Nie mieliśmy okazji porozmawiać ostatnim razem, ale domyślam się, że nie przybył pan tu w celu nadrobienia zaległości.

– Jeszcze raz przepraszam. Nie zostałem wtedy dostatecznie wcześnie powiadomiony o pana wizycie, stąd też…

– Proszę się nie tłumaczyć. Miał pan przecież umówione spotkanie z klientem. W takiej sytuacji nieobecność wydaje się uzasadniona.

– Tak, ale…

– Panie Karino, nie chciałbym sugerować, że nie mam zbyt wiele czasu na tę rozmowę, odnoszę jednak wrażenie, że nie zmierzamy we właściwym kierunku. Co pana do mnie sprowadza?

– Troska o „Lidera”.

– Nie radzicie sobie?

– I tak, i nie. Mamy sporo zleceń, dużą ilość nowych kontrahentów, poprawiliśmy jakość pracy, jej wydajność.

– Co w takim razie dzieje się niepokojącego?

– Jakiś czas temu utraciliśmy płynność finansową.

– W dzisiejszych czasach to dość powszechne zjawisko. Wytworzyła się nowa etyka handlowa. Firmy ustalają terminy płatności, z góry zakładając jednak, że nie będą ich przestrzegać. Wszyscy czekają do ostatniego dzwonka, nerwowego telefonu, monitów, wizji sprawy sądowej lub komornika.

– A jeżeli większość tych środków została już wyczerpana?

– Ma pan na myśli kogoś konkretnego?

– „Telmedpress”.

Nastąpiła pełna obawy, w oczekiwaniu na reakcję, cisza.

– Och, tak. – Pan P. nie wyglądał na zdziwionego. – Wyszła słabość Bereniki do Zdawskiego. Szkoda tylko, że na podłożu zawodowym.

– Myślałem, że to pana znajomy?

– Poniekąd tak. Liczyliśmy kiedyś z ojcem, że ten człowiek pomoże nam rozwiązać bardzo poważny problem, że zdejmie nam kamień z serca.

– Jak się domyślam, nie spełnił jednak panów oczekiwań? – prowokowałem.

– Nie. Zresztą to nieistotne. Jeśli unika płatności, musi ponieść konsekwencje, jak każdy inny kontrahent.

– Sęk w tym, że pani prezes zastrzega, że nie wolno nam upominać się o te pieniądze. A kiedy zrobiłem to mimo zakazu, nie udało mi się niczego uzyskać.

– Rozumiem, postaram się pomóc.

– Bylibyśmy ogromnie wdzięczni. Wiem, że to, co teraz powiem, może wydać się bezczelne, ale muszę zaznaczyć, że oferowana pomoc jest nam potrzebna niezwłocznie.

– No to czeka mnie jeszcze jedna poważna rozmowa z Bereniką. Proszę chwilę poczekać.

Pan P., korzystając z interkomu, zwrócił się do swojej asystentki z prośbą o zaproszenie prezesa „Lidera” do jego siedziby w trybie pilnym.

– Proszę się nie denerwować – rozwiał moje obawy. – Jestem daleki od organizowania konfrontacji. Chodzi mi jedynie o wysłuchanie argumentów drugiej strony, bez podawania źródła informacji.

– To zrozumiałe, że musi pan zapoznać się z całością sprawy.

– Czy przed tym spotkaniem powinienem jeszcze o czymś wiedzieć?

Wziąłem głęboki oddech. Skoro zaryzykowałem, przychodząc tutaj, ukrywanie czegokolwiek nie miało większego sensu. Spokojnym i rzeczowym tonem objaśniłem kwestie wynikające ze złego zarządzania firmą. Nie pominąłem także charakterystyki szefowej. Nawet najbardziej szokujące historie właściciel przyjmował ze stoickim spokojem. Ubawił się uwagą o barterze z salonem piękności.

– Chyba nie przyniosło to widocznych rezultatów – skomentował złośliwie.

Wymieniliśmy porozumiewawcze spojrzenia.

– Panie prezesie – sekretarka nieśmiało wkroczyła do gabinetu – chciałam tylko przekazać, że pani Kubisiak nie będzie w stanie złożyć panu wizyty i prosi, by to pan pojawił się w agencji.

– A to dlaczego? – Rozbawienie minęło natychmiast.

– Podobno straciła samochód.

– Jakiś wypadek? – To pytanie skierowane było do mnie.

– Kolizja z prawem. Stłuczka z komornikami. Miałem jeszcze o tym opowiedzieć.

Pan P. podniósł się z fotela, dając mi znać, żebym pozostał na swoim miejscu. Maszerował po gabinecie.

– Może się to panu wydać dziwne, ale potrzebowałbym czegoś na piśmie. – Sprawiał wrażenie zakłopotanego, przekazując takie zapotrzebowanie. – To by przyśpieszyło podjęcie pewnych decyzji – tłumaczył. – Pozwoliło na wycofanie się z pewnych zobowiązań.

– A to nie wystarczy? – Postukałem palcem w otwartą gazetę, którą przyniosłem ze sobą.

Nachylił się nad nią i przebiegł wzrokiem po tekście. Albo ukończył kurs szybkiego czytania, albo, co było bardziej prawdopodobne, symulował.

– Co my tu mamy? – Lekkie drżenie mięśni wokół ust było zapowiedzią szerokiego uśmiechu.

A więc jednak czytał! Chwilę później zmienił pozycję na zdecydowanie wygodniejszą i oddał się lekturze na głos.

•

Agencja Wydawnicza „Lider” obchodziła niedawno swoje piąte urodziny. Z tej okazji poprosiliśmy o rozmowę jej prezesa – panią Berenikę Michalską-Kubisiak.

J.W. – Pani prezes, „Lider” obchodzi w tym roku swoje piąte urodziny. Jak ocenia pani miniony okres?

B.K. – Był to czas mojej wytężonej pracy. Gdy pojawiłam się w Agencji po raz pierwszy, nikt o niej nie słyszał.

J.W. – Obecnie pani firma zajmuje trzecie miejsce w rankingu liczących się na rynku agencji…

B.K. – Nic nie stało się samo. Musiałam stworzyć zespół profesjonalistów, a proszę mi wierzyć, to nie było proste zadanie. Do dzisiaj borykam się z problemami z tym związanymi. Ludzie albo uczą się ode mnie i odchodzą, albo okazują się niewyuczalni i wtedy muszę podjąć decyzję o rozstaniu się z nimi.

J.W. – A ci dobrze wyuczeni – dlaczego rezygnują?

B.K. – W pogoni za władzą. Współpracownicy obserwują mnie. To, w jaki sposób zarządzam firmą, jak sprawnie podejmuję decyzje i stawiam opór nawet najtrudniejszym sytuacjom i już im się wydaje, że też by tak potrafili. Nic bardziej błędnego. Ludzie mają to coś albo nie.

J.W. – Rozumiem, że pani się z tym czymś urodziła? Jest pani urodzonym przywódcą?

B.K. – Tak, i udowodniłam to już niejednokrotnie, we wszystkich poprzednich miejscach pracy.

J.W. – Dlaczego pani z nich zrezygnowała?

B.K. – Bo człowiek musi przeć do przodu, rozwijać się, podbijać świat! Zresztą osoba taka jak ja jest cennym, poszukiwanym nabytkiem, stąd też tak duże zainteresowanie moją działalnością, ujawniające się między innymi w mediach. Ludzie chcą przeczytać o takich historiach jak moja.

J.W. – Wracając do „Lidera”, jakie są pani przewidywania co do rozwoju firmy? Czy w przyszłym roku będziecie państwo prawdziwym liderem na rynku?

B.K. – Dziwi mnie fakt, że jeszcze nie jesteśmy! Być może to kwestia błędu statystycznego lub zbyt małej próby, na jakiej oparliście państwo swoje badania. „Lider” zwycięży! Co do tego nie mam żadnych wątpliwości. Obsługujemy najlepszych klientów. Słyszała pani z pewnością o „Telmedpressie”? Osobiście z nimi współpracuję. To ja podsunęłam im pomysł nagrania spotu reklamowego i prowadziłam bezpośredni nadzór nad jego produkcją.

J.W. – Poszerzyliście państwo w ten sposób wachlarz usług?

B.K. – To coś więcej. Posługując się użytą przez panią metaforą, nasza oferta nie ogranicza się do jednego wachlarza.

J.W. – Rozumiem. Czym w takim razie jeszcze planujecie państwo zaskoczyć konkurencję?

B.K. – Droga pani, na takie pytania się nie odpowiada. Takich pytań nie powinno się nawet zadawać.

J.W. – Nie dowiemy się zatem niczego o planach „Lidera”?

B.K. – Raczej nie. Wolałabym o nich nie wspominać, żeby nie zapeszyć. Widzi pani, jestem osobą trochę przesądną.

J.W. – Wierzy pani w czarne koty?

B.K. – A pani nie? Czasami lepiej dmuchać na zimno.

J.W. – To zasada życiowa?

B.K. – Tak. Sprawdza się w stu procentach. Podam pani przykład. Pojawiły się u nas ostatnio drobne problemy…

J.W. – Jakiej natury?

B.K. – Jaka pani niecierpliwa! Oczywiście, że te, które obecnie spędzają sen z powiek wszystkim przedsiębiorcom. Czyli finansowe.

J.W. – Wnoszę z tego, że nie były takie małe, skoro nie pozwalały zasnąć?

B.K. – Rozumiem, że łapanie za słowa jest związane z pani profesją, ale prosiłabym, by mi więcej pani nie przerywała!

J.W. – Wracając do tematu, w jaki sposób przesądy mogą ustrzec przed problemami finansowymi?

B.K. – Niech pani nie będzie naiwna! Nic nie jest w stanie przed nimi ustrzec, ale jeżeli będziemy omijać owe symboliczne czarne koty, to problemy będą mniejsze od tych, które mogłyby się pojawić, gdybyśmy tego nie robili.

J.W. – Potrafiłaby pani to udowodnić?

B.K. – Ja mam duszę romantyka! „Czucie i wiara silniej mówi do mnie…” O ile pani wie, kogo cytuję? Opieram się na intuicji, a ją, droga pani, trudno poddać naukowym dowodom.

J.W. – Najważniejsze, że się sprawdza.

B.K. – Zawsze!

J.W. – W takim razie dziękuję i życzę powodzenia.

B.K. – Mamy go pod dostatkiem, ale życzenia przyjmiemy i od pani.

•

Najwyraźniej mieliśmy inne poczucie humoru, co zostało przez niego zauważone. Na moim obliczu malowała się pogarda z domieszką litości, podczas gdy on usiłował zapanować nad spontanicznym wybuchem śmiechu. Zauważył to, wstał i zaczął się przechadzać, chcąc zapewne w ten sposób odzyskać należną powagę. Zastanawiałem się, czy nie powiedzieć mu, że jego reakcję uważam za naturalną dla kogoś z zewnątrz, kto tego typu wypowiedzi może oceniać jak humor z zeszytów i nie klasyfikować go jako czarny. Milczałem jednak, kolejny ruch należał do niego.

– Berenika wypadła tu, hm, zabawnie. – Pan P. usiadł i pokręcił głową, jakby zaprzeczał wypowiedzianym słowom. – Nie chodzi mi jednak o styl wypowiedzi osoby, o której rozmawiamy, ale o styl jej działania.

– Oczywiście możemy zgromadzić niezbędne dokumenty: umowy, kredyty, hipoteki, decyzje banków i wierzycieli… – Wyliczankę wzmacniałem wysuwaniem kolejnych, niechlujnie przyciętych paluchów zaciśniętych uprzednio w pięść.

– Prosiłbym o uzupełnienie tego wszystkiego krótką notatką podpisaną przez wszystkich pracowników agencji.

– Notatką? – Nie zrozumiałem.

– Prośbą o zmianę osoby na stanowisku prezesa, popartą kilkoma przykładami działalności na szkodę firmy.

– Nie wiem, czy uda nam się zmieścić przykłady w krótkiej notatce. – Powracała mi wiara w człowieka albo wiara w cud.

– Fikusy, feng shui i akupunkturę możecie pominąć. – Właściciel uśmiechnął się z politowaniem.

– Brzmi śmiesznie, zdaję sobie z tego sprawę, ale…

– Ależ ja w to wszystko wierzę – przerwał mi, wstając i chyba dając mi w ten sposób do zrozumienia, że bez owej notatki nic nie wskóram. – Nie będziemy jednak wytaczać Berenice procesu o uleganie przesądom, tylko po prostu rezygnować z jej usług.

Mów za siebie!

– W jakim terminie dostarczyć dokumenty?

– Będę w „Liderze” na spotkaniu opłatkowym, wtedy może mi je pan przekazać. Na decyzję będziecie musieli jednak trochę poczekać. Na pewno do nowego roku. Do tego czasu proszę mnie na bieżąco o wszystkim informować. No i proszę zrobić ze swojej strony wszystko, co możliwe, żeby agencja przetrwała.

Uścisnęliśmy sobie dłonie. Na dworze szalała śnieżna zadyma, zniechęcająca do opuszczenia budynku. A gdybym przywiązał się do klamki i ogłosił strajk okupacyjny, by przyśpieszyć nadejście szczęśliwego końca? Czort jeden wie, czy nie byłoby to bardziej przekonywające od całej tej podjazdowej walki, jaką ostatnio uskuteczniałem? W holu było przytulnie, ciepło i cicho. Totalne przeciwieństwo tego, co miałem zastać w „Liderze”.

Wchodząc tu przed godziną, od razu zwróciłem na to uwagę. Podniosłem kołnierz. Na dworze szalał wiatr, sypiąc mi w oczy śniegiem.

•

Rozdział 2

– Jeszcze raz pytam, gdzie się podziały nasze pieniądze?! – Miałem pewność, że krzyk małżonki zostanie odnotowany w całej naszej małomiasteczkowej społeczności.

– Tłumaczyłem ci już, że musiałem w siebie trochę zainwestować. – Dla kontrastu posługiwałem się szeptem.

– A ja chcę wiedzieć, co to znaczy! – nie odpuszczała.

– Małe zakupy plus drobne zabiegi kosmetyczne.

– Jeśli te zakupy są równie drobne jak zabiegi, których w ogóle nie widać, to moje pytanie jest nadal aktualne: co zrobiłeś z kasą?!

Przecież wiedziałem, że tak będzie. Nawet mi się to przyśniło, gdy wróciłem zmachany z miasta do domu.

– Czy ty mnie w ogóle słuchasz?! – Do nazbyt głośnej artykulacji dołączył spazmatyczny szloch. – Czy ty mnie jeszcze kochasz?

Boże, czy ja ją kocham? Czy kiedykolwiek ją kochałem? Czy ona, wychodząc za mnie, zrobiła to z miłości?

Na pewno nie takiej od pierwszego wejrzenia. Poznaliśmy się w szkole średniej, konkretnie na studniówce, na którą Malwina przybyła w koszmarnej sukience, zawieszona na ramieniu jeszcze koszmarniejszego faceta. Tylko dzięki temu koszmarowi do kwadratu zwróciłem na nią uwagę. Ledwo zdążyłem podnieść się z nadmiaru tych negatywnych doznań estetycznych, gdy dopadło mnie uczucie litości nad zapłakanym dziewczęciem ocierającym oczy krawędzią brzydkiej materii, w jaką była opatulona. Podałem jej chusteczkę i zapytałem o powód rozpaczy. Powód, jak się okazało, tańczył już z inną i bardzo dobrze się bawił. Jako że przyszedłem sam, zaoferowałem swoje towarzystwo. I tak już zostało. Najpierw do rana, a potem na kolejne sto dni, aż do sądnego egzaminu, na którym ze strachu nie podałem otrzymanej ściągi sąsiadce z tyłu. Sąsiadką tą była Malwina. Konsekwencje feralnego wydarzenia odczuliśmy oboje: Malwina oblała, ja zostałem porzucony. Nie na długo jednak. Panna z małego miasteczka, w dodatku bez matury, postanowiła wyjść za mąż. I tak zostałem pociągnięty do odpowiedzialności za popełnione wykroczenie. Pod wpływem presji otoczenia, która swoimi rozmiarami oplotła mnie tak, jakbym co najmniej był ojcem nieślubnego dziecka, a nie człowiekiem odpowiedzialnym za brak świadectwa dojrzałości, poprosiłem o rękę i zostałem przyjęty. Malwina została panią Mroźny! Związek ten od początku opierał się na zgodności nazwiska z charakterem jego nowej posiadaczki. Malwina potrafiła zmrozić nawet najbardziej gorącą atmosferę.

Najmilej wspominanym wydarzeniem z naszego pożycia była uroczystość zaślubin. Malwina była taka piękna, w ogóle nie przypominała panny z balu. Dzień ten wyróżniła również całkiem niezłym humorem i odrobiną czułości. Czar prysł jednak równie szybko, jak otrzymane w kopertach niewielkie wsparcie finansowe na nową drogę życia. Gdyby droga ta miała być proporcjonalna do wsparcia, można by ją porównać do ojczyźnianych „autostrad”: niezbyt długich, uciążliwych i wykazujących konieczność permanentnych napraw. Mogliśmy jednak udać się w podróż poślubną. W ramach miodowego miesiąca wybraliśmy się na dwutygodniowe wczasy do Bułgarii. Młoda mężatka spędziła je na plaży, ja, nie wykazując zapału do rozkoszowania się smakiem słonej wody i słońca, odkryłem całkiem niezły smak „Słonecznego Brzegu” i… zostałem określony mianem alkoholika! Mimo to czułem się trzeźwy jak nigdy dotąd. I po raz pierwszy zadałem sobie pytanie, dlaczego tak naprawdę wybrałem tę kobietę. Czy chodziło o to, że jako pierwsza przedstawicielka płci pięknej w moim życiu obdarzyła mnie tak wielkim zainteresowaniem, czy też o chęć rozpoczęcia dorosłego życia i wmówienia sobie, że obrączka jest symbolem absolutnej dojrzałości? Później jeszcze wiele razy miałem wracać do tego zagadnienia, na które nie potrafiłem znaleźć odpowiedzi.

Tak więc krótkie chwile uniesień, o ile były, mieliśmy już dawno za sobą. I może nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby zastąpiło je przywiązanie, a przynajmniej przyzwyczajenie. W naszym przypadku wydawało się jednak, że związek opiera się na wspólnym M3, wspólnym koncie – aktualnie pustym – i obiadach, w ostatnich czasach niedzielnych.

Przed ślubem Malwina snuła marzenia dotyczące naszego wspólnego gniazdka. Wiedziała już wtedy, że moi rodzice będą mieli dla nas najbardziej wartościowy prezent w postaci czterech kątów odziedziczonych po dziadkach. Odpowiednio wcześnie zrezygnowali z wynajmowania lokalu, odświeżyli go, dokupili parę nowych rzeczy i pięknie zapakowali kluczyki wraz ze stosownymi dokumentami świadczącymi, że od tej pory będzie on należeć do nowożeńców. Zamieszczenie w akcie własności Malwiny nawet ją ujęło. Chyba nie była pewna, czy przez całe życie nie będzie skazana na łaskę męża. Dla nich z kolei, jeśli miał to być podarunek dla dwojga, było to rzeczą oczywistą.

Radość przygasła tuż po tym, jak ze słodkim ciężarem na rękach przekroczyłem próg mieszkania. Trochę mnie poniosło i postanowiłem w ten dość niewygodny sposób przemaszerować przez wszystkie pomieszczenia, pozwalając, by małżonka nacieszyła oczy posiadanym dobrem. Ześliznęła mi się na kuchenne kafle podłogowe.

– Co to jest? – Przesunęła dłonią po nowym zlewozmywaku.

– Jak to? Nie wiesz? – Usiłowałem odgrzebać w pamięci obraz wyposażenia rodzinnej kuchni żony.

– Oczywiście, że wiem! Ale… Bo… A to? – Z tą samą niewiedzą dotykała szafek.

– Kochanie, czy coś się stało? – Dotknąłem jej czoła, mając nadzieję, że to wynik gorączkowych przeżyć, a nie alzheimera.

– Twoi rodzice to kupili?

A więc chodziło o wzruszenie. Spodziewała się pewnie gołych czterech ścian i teraz nie może uwierzyć w swoje szczęście.

– Tak – przeciągałem sylaby – to, co było tutaj przedtem, wyglądało nie najlepiej, więc…

– A to według ciebie jak wygląda? – przerwała mi niegrzecznie.

Rozejrzałem się lekko zdumiony.

– Nowe meble, kuchenka, pomalowane ściany – wyliczałem zmiany. – Musimy wymienić lodówkę i…

– To nie jest kuchnia moich marzeń! – Po policzkach żony potoczyły się pierwsze łzy.

– Dlaczego? – Poczułem się bezradnie, głównie dlatego, że w ogóle nie mogłem pojąć, że ktoś mógł mieć marzenia dotyczące tego miejsca.

– Miało być pomarańczowo.

– Pomarańczowo? Możemy przemalować. Mama się chyba nie pogniewa. Jakoś jej to wytłumaczę – wyrzucałem pojedyncze zdania, nad których sensem miałem zamiar zastanowić się później.

– To nie ściany miały być pomarańczowe!

– A co?

– Meble!

– A ściany?

– Popielate. Jasnopopielate.

– Może zaczniemy od ścian. Meble to spory wydatek.

– Czułam, że coś się wydarzy, że szczęście mnie opuści! – Znowu polały się łzy.

– Proszę cię, nie demonizuj. Zobaczysz, będzie tak, jak chciałaś. Jeśli ci tylko na tym zależy, zrobimy tak, jak to sobie wymarzyłaś.

– Naprawdę? – Wyraźnie się uspokoiła.

– A co do szczęścia, to zaraz ci udowodnię, że jest z tobą nadal. – Poderwałem ją gwałtownie z ziemi z zamiarem opuszczenia zielonej, umeblowanej na żółto kuchni.

– Co robisz?!

– Zabieram cię do sypialni.

– Nie teraz. – Wyrwała mi się – Jeszcze nie skończyłam.

Metodycznie zaczęła przeglądać zawartość szuflad i szafek królestwa, które opuściła, dopiero gdy znużony oczekiwaniem przysnąłem na kanapie.

Mieszkanie oprócz kuchni miało jeszcze sypialnię, ale miejsce to mogło dostarczać przyjemności jedynie osobie parającej się takim zajęciem, jak różdżkarstwo. Nawet początkujący w tej dziedzinie znalazłby pewnie w jej usytuowaniu przyczynę ciągłych bólów dotykających panią domu, od głowy poczynając, na kończynach kończąc. To, że dolegliwości te dopadały tylko jedną osobę, miało oczywiście swoje uzasadnienie. Mnie cechowała większa odporność, która w chwilach szczerości przekształcała się w mniejszą wrażliwość.

To jednak właśnie w sypialni, zamiast miłości, narodził się pomysł. Dotyczył on zataczania geograficznych kręgów, w ramach których teleportowałem się do innej sypialni, w innym domu, położonym w innym mieście. Do takiej sypialni można by wracać po dniu ciężkiej pracy z taką samą werwą, jak do tej, którą obecnie posiadałem. Praca była tym, czego potrzebowałem teraz najbardziej. Bardziej od kochającej żony, czułości czy miłych towarzyskich spotkań. To do niej tęskniłem i wzdychałem podczas długich bezsennych nocy.

•

– Jeżeli mnie nie kochasz, to dlaczego ze mną jesteś? – Nie krzyczała już, tylko zadawała zagadki okraszone obfitymi łzami.

– Dlaczego uważasz, że cię nie kocham? – powtórzyłem, by zyskać na czasie.

– Gdybyś mnie kochał, to inwestowałbyś we mnie!

Kurczę, może miała rację.

– Jak dopuścisz mnie w końcu do głosu, spróbuję ci to wyjaśnić.

– Próbuj! – Łzawienie ustąpiło miejsca zaciekawieniu, podszytemu jednak złością.

– Postanowiłem zrobić ci niespodziankę.

– Ładna mi niespodzianka – żachnęła się. – Największy szok wywarła na sprzedawczyni, która walczyła ze mną o kartę.

– Jak to walczyła?

– Normalnie, zrobiłam zakupy, za które chciałam zapłacić kartą bez pokrycia. Jak zrozumiałam, co się stało, zaproponowałam, że pójdę do domu po gotówkę. Kazała mi zostawić dowód, nie miałam, więc usiłowała mi odebrać kartę.

– Nie było prościej zostawić zakupów?

– O tej sukience marzyłam przez parę miesięcy! – znowu podniosła głos.

A więc to była ta inwestycja w nią.

– Czym się skończyła ta historia? – westchnąłem.

– Naprawdę chcesz zobaczyć? – Ożywiła się.

– Tak, bardzo – skłamałem.

Wybiegła z pokoju, pozostawiając mnie z niewyjaśnionymi kwestiami. Nie wiedziałem, jak skończyła się bójka o kartę i w ogóle o co w niej chodziło, no i skąd mieliśmy w domu jakiekolwiek pieniądze. Czy powinienem jednak drążyć ten temat? W obliczu wywołanej przez moje lekkomyślne działanie awantury mogłem tylko pogorszyć sytuację. Będzie lepiej, jak skupię się na podziwianiu nowej kreacji.

– Cudo! – wykrzyknąłem na widok Malwiny, która dostojnym krokiem wkroczyła do pokoju.

Popełniłem falstart.

– Nie widziałeś jeszcze z tyłu – uzmysłowiła mi to od razu.

– Równie bosko! – zaopiniowałem, w ostatniej chwili rezygnując ze stwierdzenia: „jeszcze lepiej”.

– Musimy jeszcze tylko zanieść do sklepu stówę, bo mi zabrakło – wyznała, robiąc karuzelę.

– Na Boga, to ile to kosztowało?!

– Gdybyś nie sprzeniewierzył naszych oszczędności, nie musiałabym jej kupować na raty! – powróciła do przerwanej dyskusji.

– Domyślam się, że obiadu dzisiaj nie będzie? – Chyba nie ułatwiłem sobie niczego w ten sposób, ale też nie pogorszyłem. To ostatnie byłoby zresztą niemożliwe.

Podniosłem się ciężko i zostawiłem Malwinę z jej nowym nabytkiem. Pytanie „Gdzie idziesz? ” dopadło mnie, gdy wkładałem buty.

– Pożyczyć trochę forsy od rodziców. – Umknąłem, nim zdążyła to skomentować.

•

Moi rodzice mieszkali na peryferiach miasta. Nie skazywało to jednak kogoś nieposiadającego samochodu, na wielogodzinne telepanie się ogólnie dostępnymi środkami komunikacji, bo cały obszar, wraz z peryferiami, można było swobodnie przemierzyć w pół godziny. Spacerkiem w czterdzieści pięć minut, ale musiałby to być bardzo wolny spacer. Miało to swoje zalety i wady. Do minimum ograniczało to koszt użytkowania pojazdów mechanicznych, nie mając niestety wpływu na koszt ich utrzymania, niepotrzebne w większości przypadków były także telefony. Bez stosowania jednak tych ogólnie zaakceptowanych dóbr cywilizacyjnych człowiek narażał się na częste przystanki spowodowane spotkaniem członka rodziny lub znajomego, którego ostatnio widziało się wczoraj, a także na zaczepki leniwie przeciągających się na poduszkach umieszczonych w oknach znudzonych gospodyń domowych, zawsze chętnie dzielących się nowinami. Niezauważanie zarówno jednych, jak i drugich było równoznaczne ze zgodą na wyciąganie samodzielnych wniosków dotyczących ignorującego, któremu na pewno wydarzyło się coś strasznego, skoro nie ma ochoty lub siły na miłą pogawędkę. W ten sposób, omijając wszystkich wielkim łukiem, niczego niepodejrzewający delikwent mógł, w ramach rosnących plotek, rozwieść się, a nawet umrzeć przed powrotem z wycieczki. Mimo to zaryzykowałem i pędem, ignorując uśmiechy i podniesione w górę dłonie, skierowałem się do rodzinnego gniazda.

Uwielbiałem to miejsce, uważając je za niemal bajkowe. Mały parterowy domek zanurzony był w otaczającej go zieleni drzew i krzewów, od której odbijał się kolorystyką przywodzącą na myśl piernikową chatkę ze znanej z dzieciństwa bajki. I jak na bajkowy element scenografii przystało, pierniki były wielobarwne. Tak naprawdę była to pozostałość po próbach odświeżania ścian bez uprzedniego wyrównania powierzchni tynkowej. Defekty widoczne były jednak tylko z bliska i nikt specjalnie się nimi nie przejmował. Właściciele, równie bajkowi jak sam dom, żyli w przeświadczeniu, że tak być musi.

Rodzice byli na siebie skazani. Tak uważała mama, a wiedziała, co mówi, ponieważ większość czasu spędzała na stawianiu kabał, wróżeniu z fusów i odwiedzaniu wróżek. Ot, takie hobby, dobre jak każde inne. Zaklęte we wróżebnych atrybutach przepowiednie nie zawsze się sprawdzały, co nie zniechęcało jednak Agaty do dalszego się nimi parania. Jacek, czyli mój ojciec, cichaczem naigrawał się z jej naiwności, oficjalnie jednak przyklaskiwał wszystkim zrodzonym podczas seansów pomysłom. W ten sposób zatwierdził moje oryginalne imię. W natłoku Tomków, Krzyśków i Piotrków, przychodzących na świat pod koniec lat sześćdziesiątych, Karino to było coś! Nikt nie nosił takiego imienia, ani w piaskownicy, ani w szkole, ani na studiach, a nawet prawdopodobnie w całym kraju. Nikt oprócz mnie i filmowego konia!

– Cześć, kochanie. – Mama pieliła grządki i dostrzegła mnie, gdy tylko otworzyłem furtkę.

– Gdzie tato? – zapytałem, odwzajemniając pocałunek.

– Udaje, że mi pomaga. Gdzieś tu się klęcił przed chwilą – wyjaśniła, wypowiadając w sobie tylko właściwy sposób głoskę „r”.

– A gdzie Malwinka? – odwzajemniła zaciekawienie o brakującą połówkę.

– Została w domu. Tak naprawdę chciałem sam z wami porozmawiać.

– Zablakło wam pieniędzy? – domyśliła się.

Poczułem się zawstydzony, w odróżnieniu od niej. Mama zawsze była niesamowicie szczera i otwarta, a poza tym nie widziała nic zatrważającego w tym, że jej dorosłe dziecko przychodzi od czasu do czasu po kieszonkowe. W myśl jakiejś nowej świeckiej tradycji, sam, bez małżonki.

– Domyślam się, że zobaczyłaś to w kartach? – Usiłowałem odwlec w czasie następne pytanie, jakie miało paść tak po prostu, a na które nie przeliczyłem jeszcze odpowiedzi.

– Ile? – Za późno.

– Ile? Ile? – rozległo się tuż za nami przedrzeźniające echo. – A może tak: czego się napijesz? Czy masz ochotę na łyczek naleweczki, która za moment zgnije, bo nigdy nie ma wystarczająco dobrej okazji, żeby się jej napić?

Tato wyglądał jak „rolnik sam w dolinie” i wyraźnie ucieszył się z moich odwiedzin, które miały wyswobodzić go z za dużych ogrodniczków.

– Mamy dzisiaj święto? – Sprawa nalewki wzbudziła w mamie czujność.

– Poniekąd tak – wtrąciłem się do przetargu, jaki miał się za chwilę zacząć.

– Syn nas odwiedził! Nie wystarczy? – poparł mnie ojciec.

– Dostałem pracę! – krzyknąłem entuzjastycznie.

– A widzisz? – Tato klasnął w dłonie i pobiegł po butelkę.

– Wiedziałam! – Mama ponownie mnie pocałowała.

– Nic nie mówiłaś! – wypomniał jej ojciec, który po drodze do domu usiłował się rozebrać.

– Nie chciałam zapeszyć! – Kolejny pocałunek. – Opowiadaj! Co to za placa? Co będziesz lobił? Co na to Malwinka?

– Jeszcze o niczym nie wie – zacząłem odpowiadać „od końca”.

– Jak to?

– Tak wyszło. Postanowiłem najpierw z wami podzielić się dobrymi nowinami.

– Już jestem! – Tato wskazał nam miejsce na tarasie; pozbył się przyniesionego sprzętu i zamknął mnie w niedźwiedzim uścisku.

Był to pewien rytuał, powtarzający się za każdym razem, gdy przychodziłem z taką informacją, a więc już po raz czwarty.

•

Pierwszą pracę podjąłem tuż po studiach. Był to w moim życiu okres wzlotów i upadków spowodowanych brakiem powołania. Szkoła okazała się pierwszym i jedynym pomysłem na zatrudnienie świeżo upieczonego absolwenta Wydziału Historii Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Brak aspiracji naukowych uniemożliwił mi pozostanie wśród grona uczelnianego, grono pedagogiczne zaś oczekiwało bardziej rzemieślnika niż artystę. Takim też się okazałem. Konspekty pełne celów edukacyjnych i wychowawczych, osiąganych przez wykorzystanie odpowiednich metod, w jednostkach czasowych odmierzanych drażniącym dzwonkiem, wypadały blado. Dzieciaki mnie lubiły. Zresztą nie posiadały jeszcze ówcześnie wiedzy o tym, że nieprzyjazne ciało pedagogiczne można zaatakować koszem na śmieci lub nieprzyjemną w konsekwencji intrygą o podłożu erotycznym. Ich spontaniczna, czysta sympatia nie przekładała się jednak na wzrost zainteresowania historią samą w sobie. Po czterech latach intensywnej pracy nadal nie potrafiły przyporządkować ideowych przywódców do odpowiednich epok. Poczucie przegranej na wyboistym szlaku prowadzącym do wiedzy zbiegło się w czasie z pozyskaniem informacji o wakacie w wydawnictwie. Wykazałem się refleksem, a w mediach to rzecz najistotniejsza. Dzięki niej zostałem redaktorem technicznym w Wydawnictwie „Polpress”. Nie były to czasy w pełni rozwiniętego agresywnego dziennikarstwa, skupiającego się na wszechstronnej krytyce, przy jednoczesnym – trzeba to przyznać – wyciąganiu na światło dzienne afer. Mimo że rola redaktora technicznego sprowadzała się głównie do korekty tekstów dostarczonych i przełamywania ich w kolumny dopasowane do formatu, ranga lokalnej gazety promieniowała jednak na wszystkich jej twórców, czyniąc z nich romantycznych przewodników narodu. Była mozolna i żmudna praca, ale były także bankiety, spotkania na wysokim szczeblu i zazdrosne spojrzenia. Rodząca się konkurencja nie wydawała złowieszczych oddechów, które przyprawiałyby człowieka o ciarki na plecach. Sielanka, rodzinna atmosfera, wewnętrzny kodeks moralny, zupełnie inny od tego na zewnątrz. Bardziej przyjazny człowiekowi, wybaczający. To właśnie ta zupełnie inaczej pojmowana, obejmująca hermetyczny zespół etyka spowodowała, że pierwszy raz zdradziłem Malwinę. To i jej nasilająca się „mroźność”. Żeby wyrwać się z owego magicznego kręgu i nie grzeszyć już więcej, odszedłem. Wcześniej jednak znalazłem sobie etat w agencji reklamowej „Od A do Z”, proponującej full serwis marketingowy. Oferta dla dużych i małych. Misja odwrotnie proporcjonalna do ilości zainteresowanych nią potencjalnych odbiorców. Dobre złego początki zaślepiły właściciela agencji, stopniowo tonącego w długach. Pracy było coraz mniej. Przybywało bezproduktywnego czasu wolnego. Początkowo wszystkim to pasowało, poznawaliśmy się lepiej, sącząc kawę, którą z czasem zamieniliśmy na porównywalne dawki alkoholu. Pierwszy wyłamał się szef, co nikogo nie zdziwiło, bo to on zastawił dom i samochód w chwili słabości i wiary w powodzenie przedsięwzięcia. Z zaskoczeniem przyjęliśmy jednak przedstawiony przez niego projekt naprawczy. Mobilizował on do działania, którego sensowność stała pod dużym znakiem zapytania. Wertowaliśmy tomiszcza przywleczonych przez niego nie wiadomo skąd książek, dotyczących sprzedaży, praw rynku i zagadnień ekonomicznych. A jednak dla kogoś, kto latami wkuwał daty historycznych wydarzeń, rzędy cyfr i ich objaśnienia nie były aż tak obce. Z czasem je polubiłem – reszta nie. Dla pozostałych, którzy nie rozbudzili w sobie pasji do zagłębiania finansowej problematyki na papierze, o wiele ważniejsza była finansowa próżnia na koncie. A potem właściciel stracił dom i żonę, a pozostali pracę. Tuż przed świętami wszyscy, od A do Z, znaleźli się na ulicy. Byłem na niej już od ponad roku.

•

– No to mów! – Mama wytarła dłonie w śmieszny fartuszek pokryty owocowymi wzorami.

Tato podał mi kieliszek, który szybko wychyliłem.

– Wiecie, że wysłałem chyba z dwieście podań i wykonałem porównywalną ilość telefonów. I nic!

– Jak to nic, przecież o mało co, a nie zostałeś przedszkolanką, a raczej żlobianką.

Wszyscy parsknęliśmy śmiechem; ja w ten charakterystyczny sposób, który potwierdzał, że nadano mi właściwe imię. W zasadzie trochę rżałem.

– Kierowniczka placówki długo mnie przepraszała za nieporozumienie, czyli za to, że jestem facetem. Była święcie przekonana, że podanie o pracę składała niejaka Karina Mroźny.

Znaliśmy tę historię na pamięć, a mimo to ciągle nas bawiła. Znowu zarżałem. Wychyliliśmy jeszcze po kieliszku.

– Miałeś dużo szczęścia. – Tato otarł łzy, które pojawiły się po kolejnym wybuchu śmiechu. – Jakoś nie wyobrażam sobie ciebie pośród gaworzącej gromadki dopominającej się mleka lub zmiany pieluszki.

– A ja go widzę w tej loli! – Mama już się nie śmiała. – I ciągle mam nadzieję, że będzie to lobił, tyle że we własnym domu!

– Na to mają jeszcze czas. – Ojciec pośpieszył mi z pomocą.

– Kalino pewnie tak, ale zegal Malwinki tyka.

– Nie chcecie wiedzieć, co to za praca? – Jak miałem im wytłumaczyć, że trudno o potomka, kiedy się ze sobą nie sypia.

– Chcemy! Chcemy!

– Mów!

– Będę dyrektorem Agencji Wydawniczej „Lider” – oznajmiłem z dumą. – To znaczy mam taką nadzieję, w poniedziałek jadę na rozmowę kwalifikacyjną.

Zapadła cisza. Chyba usiłowali odszukać podaną nazwę w pamięci i ustalić jej lokalizację.

– To dlatego tak ładnie wyglądasz i pachniesz. – Mama pierwsza zauważyła zmiany, na które przeznaczyłem fortunę.

– Czy to nie jest ta firma przy drodze wylotowej? – Tato nadal gmerał w umyśle.

– Nie. – Postanowiłem mu pomóc. – „Lider” to warszawska agencja.

Zamarli.

•

Rozdział 3

Serdeczny, ciepły uśmiech na twarzy drobnej kobiety w trudnym do określenia wieku był pierwszym sympatycznym gestem powitania w agencji „Lider”, na jaki natknąłem się po przekroczeniu progu sekretariatu. Pomieszczenie wyglądało przyjemnie dzięki dużej ilości kwiatów i drobnych gadżetów, jakie zwykle pojawiają się w domach, rzadziej w biurach. Ściany pokrywały własnoręcznie wykonane kolorowe kompozycje. Prawdopodobnie do ich stworzenia wykorzystano materiały promocyjne firm, dla których agencja świadczyła usługi. Sprawiało to dobre wrażenie. Ktoś musiał się przy tym nieźle napracować.

Mała osóbka wydostała się energicznie zza zbyt wielkiego w stosunku do jej gabarytów biurka i nim zdążyłem przewidzieć jej posunięcie, potrząsnęła zdecydowanie moją dłonią.

– Adela Muchorska. Witam pana.

– Dzień dobry. Karino Mroźny, miło mi.

– Jaką miał pan podróż? – zapytała, nie przerywając rytmicznego wprawiania w ruch mojej ręki.

– Dziękuję, wszystko odbyło się w miarę sprawnie.

– W miarę?

– Chciałem przez to powiedzieć, że chociaż na drodze panował umiarkowany ruch, zawsze trzeba być czujnym.

– Dlaczego?

– Nigdy nie wiadomo, co może się przydarzyć innym użytkownikom drogi. – Udało mi się wyswobodzić z uścisku.

– No tak, ludzie jeżdżą bez wyobraźni. Śpieszą się, wymijają w najmniej odpowiednich momentach, hamują, gdy człowiek się tego w ogóle nie spodziewa, używają sygnałów dźwiękowych…

– Na szczęście nie wszyscy.

– Tego nie wiem. Nie jestem kierowcą.

Zaskoczenie, jakie musiało odmalować się na mojej twarzy, spowodowało, że rozmówczyni powróciła do przerwanego wątku, zamykając go definitywnie:

– To, że się czegoś nie robi, nie oznacza, że się nic o tym nie wie. Prawda?

– Tak, oczywiście – potwierdziłem instynktownie.

– Tak pan sądzi?

Czułem, jak coraz szerzej otwierają mi się oczy.

– W obecnych czasach mamy taki dostęp do informacji, że część naszych doświadczeń opieramy na nich.

– Nie stawia to nas w jednym szeregu z profesjonalistami, ludźmi zajmującymi się czymś na co dzień.

– To prawda, ale w ten sposób zyskujemy dobry grunt…

– W życiu zawodowym też pan wyznaje taką zasadę? – przerwała mi z uśmiechem.

Poczułem, że brnę w ślepą uliczkę. A jeśli była to już pierwsza część spotkania kwalifikacyjnego?

– Staram się zwykle uzupełniać zdobytą wiedzę, wykorzystując ją w pracy.

– Może pan usiądzie? – Wskazała fotel ulokowany pod ścianą. – Napije się pan czegoś? Szefowa już jest, ale prosiła o chwilę cierpliwości. Ma do załatwienia coś niecierpiącego zwłoki. Zabawne sformułowanie, prawda? – Tym razem nie czekała na reakcję. – Niecierpiącego zwłoki… No to czego?

Właśnie zajmowałem miejsce, gdy padło ostatnie pytanie. Poderwałem się.

– Przepraszam, nigdy się nad tym nie zastanawiałem.

– Pytałam, czego się pan napije?

– Może kawy. Dziękuję.

– Proszę bardzo. – Słowa wydobywające się z jej ust galopowały niczym stado koni. – Jakaś lektura?

Po takim wstępie sam nie wiedziałem, czy chcę coś do czytania.

– Dzisiejsza prasa, informacje o firmie? – Wydawało się, że nie zauważyła, jak wcisnąłem się w głąb fotela.

Jeśli poproszę o prasę, mogę zostać podejrzany, że nie interesuję się firmą, w której ubiegam się o pracę. Wybór drugiej opcji może zostać odebrany jako nieprzygotowanie do lekcji. Przyjechałem na rozmowę, a nie wiem, czego będzie dotyczyć. Powiało lekką paranoją.

– Wiadomości na temat firmy nigdy dosyć! – wykrzyknąłem nienaturalnie, chcąc pokryć zmieszanie i niepewność.

Pani Adela wręczyła mi kilka biuletynów i informatorów. Byłem jej wdzięczny za to, że nie skomentowała wyboru. I za to, że zamilkła. Machinalnie zacząłem przeglądać wręczone materiały. Wykonano je profesjonalnie. Żywe, równomierne barwy podkreślone zostały folią i lakierem, nadając całości szlachetny, elegancki wygląd. Informacje zawarte wewnątrz rozczarowały mnie jednak. Kolumny nazwisk, kolumny cyferek, dane kontrahentów. Brakowało tu treści. Suche dane… Też niezłe określenie.

Z mojej lewej strony uchyliły się drzwi. Nie dojrzałem jednak nic, poza fragmentem kobiecego ciała. Co do płci nie miałem wątpliwości. To, co zobaczyłem, było fragmentem biustu. Musiał być gigantycznych rozmiarów, jeśli tak dobrze maskował właścicielkę. W każdym razie biała bluzeczka opinała go z trudnością. Zdrobnienie, dotyczące części ubioru, wydawało się jak najbardziej na miejscu. Bluzka, czyli coś większego, z pewnością by sobie poradziła.

Ciało przesunęło się nieznacznie. Spuściłem wzrok, nie chcąc, by przyłapano mnie na tak jawnym męskim lustrowaniu. Tym razem dostrzegłem elegancką spódniczkę kończącą się na wysokości kolan. Długość ta odsłaniała kolumny dość niekształtnych łydek. W końcu cała postać wysunęła się dostatecznie, by ukazać dość krągłe oblicze, które zwieńczyła tleniona fryzura. Jej właścicielka przybrała twarz w coś w rodzaju uśmiechu. Wypadło to jednak dość sztucznie. Następnie uniosła obydwie ręce i umieściła jasne kosmyki za uszami, jednocześnie wycofując się ostrożnie i wypowiadając słodkim szeptem, prawie że seksowne: zapraszam.

– Berenika Michalska-Kubisiak, prezes „Lidera” – wygłosiła, gdy przekroczyłem próg jej gabinetu.

– Karino Mroźny. Jest mi niezmiernie miło, że zechciała się pani ze mną spotkać.

– Przekonały mnie pana kwalifikacje, doświadczenia zawodowe i doskonałe CV, które pan przesłał. Mam nadzieję, że to nie tylko urok słowa pisanego?

Uśmiechnąłem się dyplomatycznie. Usiadłem na wskazanym miejscu i… zacząłem słuchać.

Opowieść była poświęcona trudnościom, z jakimi boryka się kobieta osiągająca wyżyny kariery zawodowej. Wrażliwość ubrana w garnitur prezesa firmy dystansuje ją od świata zewnętrznego, który z zazdrością oczekuje na fałszywy krok lub źle podjętą decyzję. Światu temu trzeba codziennie udowadniać, że mogą nim rządzić kobiety. Problemy piętrzyły się jak wody wodospadu, ale to nie powodowało chęci poddania się, czy chociażby zwątpienia w to, co się robi. Silne osobowości, urodzeni przywódcy nie wycofują się z byle powodu z raz obranego szlaku. Na słabość można pozwolić sobie tylko w samotności. Każdy dzień to walka. Podejmowanie decyzji, unikanie porażek, zmiana mentalności otoczenia – zwłaszcza mężczyzn! Ogólnie sobie z tym radzi, ale czasami chciałoby się na kimś oprzeć. Może on, Karino…

– Ależ oczywiście!

– Co prawda jest pan mężczyzną, ale czuję jakąś łączącą nas więź. Siłę. Myślę, że będzie nam się z sobą dobrze pracowało.

– Wierzę w to z całego serca. Czym miałbym się zająć?

Ruch rąk poprawiających ułożenie włosów powtórzył się. To pewnie przypadek, odruch bezwarunkowy.

– Firma potrzebuje świeżej krwi. Proszę mnie dobrze zrozumieć. Chodzi o kogoś z zewnątrz. Nieskażonego. Wtedy łatwiej jest ocenić, skrytykować, wskazać rozwiązania. Przejmie pan funkcję dyrektora ds. marketingu. Będzie pan odpowiedzialny za kontakty z naszymi klientami. Oprócz strategicznych, tych, którzy nie pozwalają, by zajmował im czas ktoś inny oprócz mnie.

– To zrozumiałe…

– Praca z działem handlowym, współpraca ze studiem. Dbanie o wizerunek firmy. Słowem nic, z czym nie potrafiłby pan sobie poradzić.

– Chętnie spróbuję.

– Przekażę kadrom, żeby przygotowały umowę. Na okres próbny, rzecz jasna.

– Może powinienem… Może chciałaby pani najpierw… czegoś się o mnie dowiedzieć? – bąknąłem nieśmiało.

– Słucham?

– Bardzo się cieszę, że podjęła pani tak szybko decyzję – mówiłem, czując, że sam się pogrążam. – Wydawało mi się tylko, że mógłbym przybliżyć pani moje kwalifikacje…

– No przecież słucham.

Nieco mętnie zacząłem opowieść o swoich dotychczasowych miejscach pracy. Usiłowałem akcentować wkład własny w rozwój firm i podkreślać efekty, jakie dzięki temu osiągnięto. Po kilkuminutowym…

.

.

.

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Rozdział 11

Rozdział 12

Rozdział 13

Rozdział 14

Rozdział 15

Rozdział 16

Rozdział 17

Rozdział 18

Rozdział 19

Rozdział 20

Rozdział 21

Spis treści

Karta tytułowa

Karta redakcyjna

Dedykacja

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Rozdział 11

Rozdział 12

Rozdział 13

Rozdział 14

Rozdział 15

Rozdział 16

Rozdział 17

Rozdział 18

Rozdział 19

Rozdział 20

Rozdział 21