1

Przekraczam próg. Aluminiowa listwa jest pęknięta, muszę zrobić większy krok, żeby nie zranić skóry. Naprzeciwko balkonu park. Równo przystrzyżony trawnik, kasztanowce, żwirowe alejki. W parku rozmawiają dwie kobiety. Jedna z nich pcha wózek z dzieckiem, koła zapadają się w żwirze. Wiatr szarpie jasnoniebieskim workiem na śmieci, napięty nylon trzepocze w popołudniowej ciszy. Jesienią park sprzątają raz w tygodniu. Mały samochód z przyczepką parkuje w alejce, kilku mężczyzn grabi liście, później ładują te hałdy do skrzyni.

Na balkonie mały stolik, pralka wirnikowa i pomalowana na biało ławka. Przy pierwszym otwarciu siedziska moim oczom ukazały się ampułki, lekarstwa, gumowe rękawiczki i nylonowe torebki. Na balkonie stała też szafka, z truchłem gołębiego pisklęcia na dnie. Mieszkanie wynajmowało wcześniej dwóch zakonników, pracowali w szpitalu. Zakonnicy przechowywali także kociołek, plastrami na rany zakleili gniazdka elektryczne, dziurę po korbie do rozwijania rolet zatkali płóciennymi chusteczkami. Plastry i chusteczki trafiły do śmieci, a szafka została potraktowana siekierą.

Siadam na ławce, nogi opieram na balustradzie. Mojemu pierwszemu wyjściu na balkon towarzyszyły fajerwerki puszczane z promu naprzeciwko. Zapalam papierosa, wydmuchuję powoli dym, kciukiem strzepuję popiół. Dopóki schnie parkiet, robię przerwę na papierosa. Według napisu wygrawerowanego na blaszanej płytce rolety zamontował w 1934 roku Lajos Magaziner. Greening przechodzi na lewe skrzydło. Telewizor szumi, przez otwarte drzwi słyszę wyraźnie każde słowo. Greening zawsze przechodzi na lewe skrzydło. Co sobotę ścieram kurze, odkurzam dywan i myję parkiet. W każdą sobotę do czysta przecieram komodę, półki i biurko. Powoli wydmuchuję dym. Jääskeläinen macha, ktoś leży na murawie. Na palcach przechodzę do fotela, na podłodze sto małych kałuż. Fotel jest wygodny, ma sprawne sprężyny, jedynie bordowe obicie jest przetarte. Nolan leży na murawie, dwóch mężczyzn pochyla się nad nim, na czerwonej wiatrówce jednego z nich napis AMBULANCE. Gaszę papierosa.

***

Piąty lipca 1982 roku, pierwszy pamiętny dzień mojego życia, hat trick Paola Rossiego na stadionie Sarrià w Barcelonie. Włochy–Brazylia trzy do dwóch. Skończyłem sześć lat, moim ulubionym kolorem był niebieski. W wieku sześciu lat zupełnie nie znałem się na piłce, widziałem tylko, że włoscy zawodnicy mają na sobie jasnoniebieskie stroje, a Paolo Rossi w jasnoniebieskim stroju strzela trzy gole przeciwko Brazylii. Gdy skończyłem sześć lat, jeszcze nie przypuszczałem, że od tego dnia przez całe życie będę kibicować Włochom. Lato 1982 roku spędzałem u dziadków, a Włochy zostały mistrzem świata. Zoff, Bergomi, Collovati, Scirea, Cabrini, Gentile, Oriali, Tardelli, Conti, Graziani, Rossi – pierwszy skład w finale przeciwko RFN-owi. W pierwszej połowie Cabrini spudłował w rzucie karnym, na zmianę weszli Altobelli i Causio, Antognoni nie wystąpił z powodu odsunięcia od gry. Wszyscy w rodzinie kibicowali Brazylii, Włochów mieli za nic, więc również i mnie.

Po mojej stronie stał tylko dziadek, który całe życie kibicował Związkowi Radzieckiemu. Kibicował mu nawet w 1992 roku w meczu z RFN-em, choć w Norrköping przeciwko sobie grały Wspólnota Niepodległych Państw i Niemcy. Dziadek był stróżem na pewnym opuszczonym zamku. Czasem zabierał mnie ze sobą na obchód, ale ani razu nie odważyłem się zejść za nim do piwnicy. Porozbijane i zabite deskami okna, pokryte rdzą kraty, zatęchłe podziemne korytarze budziły we mnie strach. Nigdy się nie dowiedziałem, dlaczego dziadek pilnował opuszczonego zamku, o pewnych sprawach opowiedział dopiero w ostatnich latach swojego życia. O rumuńskich Cygankach, z którymi bliższą znajomość zawarł jeszcze na froncie. O swojej pierwszej żonie, którą deportowali naziści. O kontrrewolucji. O XX Zjeździe KPZR, który mógł przynieść upragniony przełom w walce z kapitalizmem. W szachy grał wówczas już tylko ziarnami fasoli. Dobry Boże, wzdychała babcia. Dobry Boże, przedrzeźniał ją dziadek. To jest Tibike, twój wnuczek, a ta dziewczynka to Kinga, jego koleżanka, babcia wrzeszczała mu do ucha, a on przy porannej kawie wyszeptał, że wkrótce Stalin doprowadzi wszystko do porządku, dobry Boże. Rodzina pochowała dziadka zgodnie z obrzędem katolickim, na ceremonii, z uwagi na babcię, nie wybuchł żaden skandal.

***

Prawy obrońca w jasnoniebieskim stroju podaje piłkę do środkowego pomocnika, który łukiem zbliża się do bramki przeciwnika. Na trybunach oklaski. Drugi października 2004 roku, West Bromwich Albion kontra Bolton Wanderers. W atakach West Brom jest mało siły przebicia, Gera powinien być aktywniejszy na prawym skrzydle. West Bromwich od miesięcy nie wygrał w lidze angielskiej ani jednego meczu. Odkurzacz, wiadro z wodą, zapach środka dezynfekcyjnego, gąbka, papieros, mecz. Sobotnie popołudnie.

Tytuł oryginału węgierskiego: Inkognitó

Redakcja: Małgorzata Wiśniowska-Deluga

Korekta: Agnieszka Radtke, Urszula Włodarska

Projekt okładki: Justyna Tarkowska | Mile Widziane

Konwersja: Wioletta Kowalska | Violet Design

© Tibor Noé Kiss, 2016

© Magvető, 2016

© for the Polish translation by Daniel Warmuz, 2017

© for the Polish edition by Książkowe Klimaty

Książkę wydrukowano na papierze Ecco book 75 Cream vol. 2.0 70g/m^2 dostarczonym przez Antalis Poland.

ISBN 978-83-65595-68-3 (wersja ePUB)

ISBN 978-83-65595-69-0 (wersja Mobi)

Książkowe Klimaty

www.ksiazkoweklimaty.pl

Redakcja:

ul. Mydlana 1, 51-502 Wrocław

redakcja@ksiazkoweklimaty.pl

Promocja: promocja@ksiazkoweklimaty.pl

Sprzedaż: sprzedaz@ksiazkoweklimaty.pl

Table of Contents

1