Spis treści

1. Hipotetyczna jaszczurka

2. Nawet nie legenda

Tytuł oryginalny: Illuminations

Copyright © Alan Moore, 2022
Copyright © for the Polish translation by Paulina Braiter, 2023 (Aż w końcu, żeby zapełnić ciszę)
Copyright © for the Polish translation by Krzysztof Cieślik, 2023 (Iluminacje)
Copyright © for the Polish translation by Paweł Podmiotko, 2023 (Co możemy wiedzieć o Thundermanie)
Copyright © for the Polish translation by Michał Rogalski, 2023 (Amerykańskiemu światłu w hołdzie i Podziękowania)
Copyright © for the Polish translation by Robert Sudół, 2023 (Hipotetyczna jaszczurka)
Copyright © for the Polish translation by Wojciech Szypuła, 2023 (Ta ostatnia niedziela)
Copyright © for the Polish translation by Łukasz Witczak, 2023 (Zimny odczyt)
Copyright © for the Polish translation by Tomasz Wyżyński, 2023 (Nawet nie legenda)
Copyright © for the Polish translation by Aga Zano, 2023 (Nieprawdopodobnie złożony stan skupienia energii)
Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2023
All rights reserved.

Redakcja: Adam Michajów
Korekta: Adam Osiński, Bartosz Szpojda
Projekt okładki: Piotr Cieśliński (Dark Crayon)

Wydanie I
Warszawa 2023
ISBN 978-83-8252-141-2

Hipotetyczna jaszczurka

Połowa jej twarzy była porcelanowa.

Siedząc na balkonie, w roztargnieniu żując anemiczne niebieskie kwiatki, które zerwała w ogrodzie, Som-Som patrzyła na dziedziniec Domu bez Zegarów. Nieozdobiony i krągły, leżał poniżej niby zacieniona i zastała studnia. Widziane z góry czarne płyty chodnikowe, przez pochód wielu stóp wypolerowane do beznamiętnego połysku, wyglądały bardziej jak stojąca woda niż kamień. Pęknięcia i szczeliny, które mogłyby zepsuć ten efekt, widoczne były jedynie tam, gdzie żyły mchu podążały krętymi szlakami przez jednolity poza tym gagat. Równie dobrze mogłaby to być delikatna koronka rzęsy wodnej, która rozpadłaby się i rozpłynęła przy pierwszym plusku, pierwszej zmarszczce na powierzchni…

Kiedy Som-Som miała pięć lat, matka dostrzegła bolesne piękno zaklęte w jej dziecięcej twarzy i nocną porą poprowadziła nierozumiejącą niczego córkę przez gwarny labirynt Liaveku do pastelowego domu z okrągłym czarnym dziedzińcem. Poddając się przewodnictwu matczynej dłoni, Som-Som podreptała o północy po kamiennych płytach chodnikowych, a echo jej kroków szeptało do niej z wysokiego półokrągłego muru, który otaczał trzy czwarte terenu. Wklęsła fasada Domu bez Zegarów dopełniała koła, a w jej szerokim łuku umieszczono siedmioro drzwi, każde w innym kolorze. Matka zapukała do białych, środkowych.

Rozległ się odgłos drobnych ostrożnych kroków, a zaraz potem krótki szczęk rygla, gdy odblokowano drzwi od wewnątrz. Otworzyły się bezszelestnie. Piętnastoletnia dziewczyna, ubrana na biało na tle białych komnat w głębi, popatrzyła w ciemność nieobecnym, niewzruszonym wzrokiem.

Szata, którą miała na sobie, była dopasowana i miała kolor śniegu, a w fałdach i załamaniach gęstniały lekkie niebieskawe cienie. Okrywała ją od stóp do głowy z wyjątkiem wyciętych otworów, które odsłaniały prawą pierś, lewą rękę i nieprzeniknioną twarz przypominającą maskę.

Patrząc na szczupłą postać obramowaną prostokątem lodowatego światła, Som-Som pomyślała w pierwszej chwili, że odsłonięte części ciała są czerwone od farby lub pudru. Przyjrzawszy się uważniej, z fascynacją i zarazem przerażeniem zdała sobie sprawę, że to w całości malutkie, acz czytelne słowa, wytatuowane soczystym karmazynem na gładkim białym pergaminie skóry. Finezyjnie sformułowane zdania, wieloznaczne i sugestywne, wiły się spiralnie od bordowego pączka jej sutka. Eleganckie, skrycie namiętne wersy podążały po orbicie lewego oka, by połączyć się w doskonałą metaforę pod cieniem kości policzkowej. Palce ociekały poezją.

Dziewczyna spojrzała najpierw na Som-Som, potem na jej matkę. W jej oczach nie było żadnego osądu. Jakby wszystko uzgodniono zawczasu, odwróciła się i drobnymi, miarowymi krokami zagłębiła się w arktycznie olśniewający Dom bez Zegarów. Po chwili Som-Som i jej matka podążyły za nią, zamykając za sobą białe drzwi.

Dziewczyna (której imię, jak się później dowiedziała Som-Som, brzmiało Księga) poprowadziła matkę i córkę korytarzami owianymi widmem perfum do sali, która była jednocześnie ogromna i oślepiająca. Białe światło, załamywane przez soczewki i fasetowane szklane naczynia, zdawało się wisieć w powietrzu niczym upiorna pajęczyna, przez co kształty i formy były zatarte. Pośrodku tej mglistej fosforescencji na futrach z polarnych zwierząt spoczywała wysoka kobieta, a wokół jej stóp leżały poduszki haftowane w misterne wzory szronu. Migotliwie rozrzedzone otoczenie usunęło zmarszczki z jej skóry, nadając jej nieokreślony wiek, ale kiedy się odezwała, przemówiła starym głosem. Nazywała się Ouisz i była panią i właścicielką Domu bez Zegarów.

Między kobietami wywiązała się cicha i niejasna rozmowa, więc Som-Som niewiele z niej zrozumiała. W pewnym momencie Pani Ouisz podniosła się z łoża z białych futer i chwiejnym krokiem podeszła do dziecka. Ujęła delikatnie twarz Som-Som kciukiem i palcem wskazującym i obróciła jej główkę, by zobaczyć profil. Dotyk jej dłoni przypominał krepę, ale był zaskakująco ciepły w pomieszczeniu, które lśniło nieziemskim chłodem. Najwyraźniej zadowolona Pani Ouisz odwróciła się i skinęła głową do dziewczyny zwanej Księgą, po czym powróciła w objęcia futer.

Wytatuowana służąca wyszła z pokoju, a po chwili wróciła z niewielką sakiewką z wybielonej skóry. Sakiewka pobrzękiwała w rytm jej kroków. Służąca podała ją matce, która wyglądała na przestraszoną i zdezorientowaną. Jednak ciężar sakiewki najwyraźniej ją uspokoił, toteż nie opierała się, nie wypowiedziała ani jednego słowa skargi, gdy Księga ujęła ją lekko za rękę i wyprowadziła z białej komnaty.

Dopiero po upływie długich minut Som-Som zorientowała się, że matka nie wróci.

Był tam Szafi, dziewiętnastoletni dyslokacjonista, który leżąc na brzuchu, potrafił wykrzywić ciało do tyłu aż tak, że pośladki sadowiły się wygodnie na czubku głowy, a uśmiechniętą twarz widać było między stopami. I Delicja, kobieta w średnim wieku, która za pomocą czternastu igieł zadawała klientowi niewyobrażalne męki lub rozkosze, a wszystko to bez pozostawienia najmniejszego śladu. Mopetel, zatrzymując bicie własnego serca i oddech, na ponad dwie godziny osiągała stan podobny do zgonu. Jazu miał całe ciało porosłe drobnymi czarnymi włosami, chodził na czworakach i porozumiewał się tylko warczeniem. Były jeszcze Ruszuszi i Hata, i niemrugająca powiekami Loba Pak…

Żyjąc wśród tej menażerii dziwolągów, gdzie to, co nietuzinkowe, przez zwielokrotnienie stawało się powszednie, Som-Som zdołała zachować pewną miarę bezstronności. Najlepszą część swoich dni spędzała na obserwowaniu żywych fenomenów bez choćby jednej dyskryminującej czy faworyzującej myśli, zastanawiając się, czy ten lub ów posłuży za pierwowzór osoby, którą ma się stać. Podsłuchując Panią Ouisz i jej najbliższych współpracowników, cierpliwie rozszyfrowując ich mowę składającą się z pauz i akcentowanych sylab, Som-Som doszła do wniosku, że jej przeznaczeniem jest coś wyjątkowego – wyjątkowego nawet wśród tej galerii kuriozów, którą był Dom bez Zegarów. Czy będzie uczona sztuki doprowadzania mężczyzn i kobiet do ekstazy wibracjami swojego głosu, jak czyni to Hata? Czy też jej udziałem stanie się talent Mopetel do przeżywania chwilowej śmierci? Przyjmując z uśmiechem kandyzowane owoce i marcepany, którymi hojnie częstowali ją starsi, w zadumie przypatrywała się ich twarzom.

W dniu swoich dziewiątych urodzin Som-Som poszła pod eskortą Księgi do olśniewającego sanktuarium Pani Ouisz. Wysuszonym uśmiechem, niepokojącym z powodu niecodziennej serdeczności, Pani Ouisz odprawiła Księgę, następnie poklepała zimowe futra obok siebie, dając Som-Som do zrozumienia, że powinna spocząć. Z przywołanym na oblicze cudzym wyrazem twarzy właścicielka Domu bez Zegarów powiadomiła dziewczynkę, na czym mógłby polegać jej wyjątkowy status w tym przybytku.

Jeśli wyrazi takie życzenie, zostanie kurtyzaną na wyłączny użytek czarnoksiężników. Odtąd tylko biegłe dłonie, które nadają kształt fortunie, miałyby dostęp do ciepłych ukosów jej cielesnej powłoki. Pojęłaby abstrakcyjne żądze tych, którzy poruszają sekretnymi dźwigniami świata, a będąc w ich służbie, zaznałaby szczęścia.

Klęcząc na samym brzegu łoża ze srebrnych futer, Som-Som poczuła, że świat drży i zastyga, gdy słowa staruszki przetaczają się przez jej głowę, rozbijając się jedno o drugie, trzecie jak wielkie planety ze szkła.

Czarnoksiężnicy?

Wysyłana po odrobinę eliksiru miłości lub lek dla starszych lokatorów Domu bez Zegarów, Som-Som często musiała kierować swoje kroki do Zaułka Czarodziejów. Sama ulica, zmienna, niestała, rozedrgana uporczywie na granicy widzenia obwodowego, nie przedstawiała żadnego wyraźnego, spójnego obrazu, który Som-Som mogłaby przechowywać w pamięci. Niektórzy z tamtejszych mieszkańców okazali się jednak niezapomniani. Ich oczy. Ich straszne, wszechwiedzące oczy…

W wyobraźni ujrzała siebie nagą, wystawioną na spojrzenie znające otchłanne oceany przypadku, w których ludzie są ledwie rybą, spojrzenie dostrzegające sekretne faliste wzory w niezgłębionych przypływach okoliczności. W jej żołądku zaczęło rozczapierzać macki coś bardziej niejednoznacznego niż strach czy radość. Gdzieś daleko, w białym pomieszczeniu wypełnionym rażącym blaskiem Pani Ouisz wyliczała z długiej listy warunki, które muszą zostać spełnione, by Som-Som mogła wziąć na siebie nowe powinności.

Wydawało się, że niewielu z tych, którzy wytyczają ścieżki szczęścia, pozostawia cokolwiek przypadkowi. Aby czarnoksiężnik wszedł w pełny cielesny kontakt z inną osobą, wymagano zastosowania bezwzględnych środków ostrożności. Najważniejsze z nich okazały się zabiegi dotyczące dochowania tajemnicy. Ekstaza czarnoksiężnika była wydarzeniem o niebywałej, przerażającej doniosłości, albowiem wtedy właśnie jego moc osiągała wyżyny kapryśności i swobody.

Wiadome było, że dochodzi wówczas nierzadko do spontanicznych przejawów rozmaitych zjawisk, a w chwili uwolnienia szeptano nazwę przedmiotu, z którym wiązano pomyślność. W świecie magów takie niedyskretne zachowanie mogło mieć fatalne konsekwencje. Najniewinniejsze zwierzenia nieostrożnego taumaturga usłyszane w buduarze i ujawnione wrogowi o dostatecznie bezwzględnym sercu zebrać mogły straszliwe żniwo. Taki nieszczęśnik zostałby wyrwany z objęć nocy przez zimne łapska z niewidzącymi żółtymi ślepiami osadzonymi pośrodku dłoni lub wrzód na jego szyi rozkwitnąłby do postaci purpurowych dziecięcych ust, które szeptałyby mu do ucha deliryczne sprośności, póki nie popadłby w krańcowy obłęd.

Nieuchwytny kontynent fortuny był terytorium przesiąkniętym ryzykiem, a ta, która pragnęła zostać kurtyzaną czarnoksiężników, musiała zobowiązać się do tego, że zostanie również oblubienicą Milczenia.

W tym właśnie celu Som-Som zabrano by do pewnej siedziby w Zaułku Czarodziejów, miejsca o tyle niezwykłego, że można je było znaleźć tylko w trzeci i piąty dzień tygodnia. Tam dziewczynce podano by małego marynowanego robaka koloru ochry, który odsłoniłby szaroróżowe dworzyszcze jej duszy przed dłońmi właściciela tego przybytku, fizjomanty cieszącego się wielką sławą. Z tą chwilą rozpoczęłyby się zaślubiny z Milczeniem.

Półkule mózgu łączy pojedyncza chrząstkowata nić, magistrala, którą pilne wiadomości neuronowe przedwerbalnego i intuicyjnego prawego płata przechodzą do jego bardziej racjonalnego i aktywnego odpowiednika po stronie lewej. W Som-Som ten delikatny pomost zostałby zniszczony, przecięty ostrym nożem, aby uniemożliwić dalszą komunikację między dwiema połowami psychiki.

Po operacji dostałaby rok na przywyknięcie do nowego sposobu postrzegania. Pozbawiona widzenia stereoskopowego musiałaby nauczyć się utrzymywać równowagę i podnosić przedmioty. Po wielu napadach frustrującego, żałosnego paraliżu, podczas których stałaby rozdygotana, wykonując przejmujące, niedokończone gesty, bo jej ciało rozdarte byłoby między sprzecznymi popędami, w końcu osiągnęłaby pewien stopień koordynacji i odzyskała wdzięk. Oczywiście jej ruchy już na zawsze naznaczone byłyby powolnością i lekkim wahaniem, ale przecież gdyby zostały odpowiednio wyreżyserowane, ich oniryczny efekt byłby sam w sobie podniecający erotycznie. Pod koniec rocznej adaptacji wykonano by odlew twarzy Som-Som, po czym dopasowano by Pękniętą Maskę.

Pęknięta Maska byłaby nie tyle pęknięta, ile przecięta na pół. Wykonana z porcelany i okrywająca całą głowę, zostałaby precyzyjnie rozkrojona małym srebrnym dłutem, począwszy od karku i dalej, przemierzając zimną i pozbawioną włosów czaszkę, schodząc po grzbiecie nosa, by na zawsze rozdzielić pozbawione wyrazu usta. Lewą stronę maski zdjęto by i starto na miał, po czym rzucono by na wiatr. Przed włożeniem Pękniętej Maski głowę Som-Som całkowicie by ogolono, następnie skórę natarto by cuchnącym fioletowym sokiem leśnej jagody, który niszczy cebulki, aby nie odrosły włosy. To przynajmniej częściowo zapewniłoby jej komfort przez następne piętnaście lat, kiedy to maska nie byłaby w ogóle zdejmowana, chyba że stałaby się niewygodna z powodu powoli zmieniającego się kształtu czaszki. W takim wypadku maska zostałaby zdjęta i wykonano by nowy odlew.

Zakrywając prawą stronę głowy, w swej nieskazitelnej topografii Pęknięta Maska nie miałaby żadnych zakłóceń w postaci otworów, dzięki którym Som-Som mogłaby słyszeć lub widzieć. Porcelanowe oko byłoby nieprzejrzyste, białe i ślepe. Porcelanowe ucho głuche. Ukryte pod powłoką ich organiczne odpowiedniki znalazłyby się w podobnie beznadziejnej sytuacji. Som-Som nie widziałaby nic na prawe oko i nie słyszała nic na prawe ucho. Percepcja byłaby niezakłócona wyłącznie w nieosłoniętej połowie twarzy.

Paradoksalnym zwierciadlanym zrządzeniem natury wrażenia zmysłowe z aparatu lewej części ciała byłyby przekazywane do prawej półkuli mózgu. Lecz tam informacja grzęzłaby z powodu przecięcia neuronowego szlaku, który łączył obie strony. Nigdy nie docierałaby do tych ośrodków aktywności mózgowej, które rządzą mową i komunikacją, ponieważ znajdują się w lewej półkuli, krainie teraz bezpowrotnie utraconej, leżącej za chirurgicznie stworzoną przepaścią. Oko widziałoby, usta jednak nie mogłyby tego wyrazić. Rozmowy, które ucho mogłoby złowić, na zawsze pozostawałyby niepowtórzone przez język, nieznający właściwych słów do ułożenia.

Som-Som byłaby oślepiona, lecz nie całkiem. Zachowałaby słuch, w pewnym sensie, a nawet potrafiłaby mówić. Ale zostałaby poślubiona Milczeniu.

W jakże korzystnej opalizacji swojej białej komnaty Pani Ouisz zakończyła opis zaszczytów, które czekały oszołomioną dziewięciolatkę. Poruszyła maleńkim porcelanowym dzwoneczkiem, by przyzwać Księgę, kończąc tym samym audiencję. Potykając się o własne stopy, które nagle spuchły z powodu ustania krążenia, Som-Som pozwoliła wytatuowanej służącej wyprowadzić się na zaskakujące, prozaiczne światło dnia.

Zastygłszy w progu, Księga odwróciła się i uśmiechnęła do mrugającej dziewczynki. Uśmiech ten nie był okrutny, zmarszczył jednak słowa wypisane na jej policzkach, przez co na moment stały się nieczytelne.

– Gdy już zostaniesz poślubiona Milczeniu i nie będziesz mogła wyjawić niczyich myśli, pozwolę ci przeczytać wszystkie moje historie.

Miała nierówną tonację głosu, jakby dawno wyszła z wprawy w mówieniu. Podniósłszy nagą karmazynową dłoń, dotknęła kaligrafii na czole, a potem, opuszczając rękę, lekko musnęła spiralę liryków na piersi. Uśmiechnęła się raz jeszcze, odwróciła i weszła do domu, zamykając białe drzwi za sobą, pornografią w ruchu.

Wtedy właśnie Som-Som po raz pierwszy usłyszała jej głos. Następnego dnia zaprowadzono ją do nieuchwytnej rezydencji, gdzie mężczyzna z szopą białych włosów, za pomocą lakieru zlepioną w sztywną płetwę grzbietową biegnącą wskroś czaszki, dał jej do żucia malutkiego brązowawego robaczka. Som-Som zauważyła, że owad jest uwiędły i brzydki, ale chyba nie bardziej niż za życia. Położyła go sobie na języku, bo tego od niej oczekiwano, i zaczęła posłusznie żuć.

Obudziła się jako dwie odrębne osoby, milczący obcy ludzie, którzy użytkowali tę samą skórę bez żadnej współpracy czy porozumienia. Do Domu bez Zegarów odwieziono ją w małym wózku wyłożonym poduszkami. Przejechała z terkotem przez półkoliste wejście i gargantuiczny kleks dziedzińca, a wszystko, co zostało obiecane, w końcu się spełniło.

Dwanaście lat temu.

Siedząc na balkonie, z na poły widocznymi ustami pobarwionymi na niebiesko przez sok żutych kwiatów, Som-Som patrzyła na dziedziniec Domu bez Zegarów. Na nią zaś patrzyło atramentowe oko studni, niezmącone popołudniowym wiatrem. Tu i ówdzie na nieprzeniknionej ciemnej wodzie unosiły się opadłe liście, nieruchome okruchy sepii na tle czerni.

Gdyby z rozkoszną powolnością nachyliła się bezwładnie do przodu i wpadła wprost do nocnej studni poniżej, zapewne nie stałaby się jej żadna krzywda? Jak rzucony kamyk wbiłaby się z pluskiem pod beznamiętną czarną powierzchnię – lot srebra w otaczających ją zimnych, hebanowych wodach. Nad jej głową rozeszłyby się kręgi niczym pulsacja bólu tętniącego w ranie. Wzdęłyby się jako czarne fale liżące mury Domu bez Zegarów, a potem woda znów zastygłaby, nieruchoma jak głaz.

Wykonując czyste, niezłomne wymachy, Som-Som popłynęłaby pod ziemią, pod półkolistymi murami Domu bez Zegarów, pod samym Miastem Wybrańców Fortuny wprost w niezbadane ziemne oceany położone poniżej. Zanurzając się głęboko, prześlizgnęłaby się pośród błyszczących żył rudy, przez pogrzebane i zapomniane warstwy globu. Wychynąwszy, miotałaby się i wiła w ciepłych płyciznach wierzchniej gleby, wynurzała od czasu do czasu, aby skoczyć jako opalizujący łuk w promieniach słonecznych, a kropelki ziemi pryskałyby w powietrzu dookoła. Dając ponownie nura, dotarłaby do chłodnej samotności gliny i piaskowca, daleko, hen w dole…

Ktoś szedł po tafli czarnej wody, bo drewniane sandały zaszurały wyraźnie na jej nagle stwardniałej powierzchni i zaszeleściły suche liście. Iluzja, niezdolna utrzymać się w obliczu takich sprzeczności, prysła i natychmiast wymknęła się wspomnieniu.

Jedna strona twarzy Som-Som nachmurzyła się poirytowana w reakcji na zakłócenie chwili jej zadumy i brew wygięła się w małostkowy grymas, podczas gdy druga połowa pozostała niewzruszona i obojętna. Widoczne oko, jeden z pary klejnotów, które stały się jeszcze doskonalsze wskutek utraty brata bliźniaka, patrzyło na idącego w dole przybysza. Niedostrzeżona na swoim balkonie Som-Som przyglądała się intruzowi, zaintrygowana nagle jakąś osobliwością jego kroku lub postawy, która wydała się znajoma. Przymrużyła lewe oko, wytężając wzrok, a symetria rozpołowionej twarzy zmieniła się w mars.

Postać była szczupła, średniego wzrostu, od czubka głowy do kostek odziana we wstęgi pysznego czerwonego jedwabiu, aż tylko twarz, dłonie i stopy pozostawały odsłonięte. Delikatna linia barku i ramienia wydawała się niewątpliwie kobieca, ale w sposobie, w jaki tułów łączył się z wąskimi, kanciastymi biodrami, było coś męskiego. Idąc nieśpiesznie przez dziedziniec, postać zatrzymała się przed bladożółtymi drzwiami, które znajdowały się na prawym krańcu Domu bez Zegarów. Tam zawahała się i odwróciła, chcąc popatrzeć na dziedziniec, i tym samym dała Som-Som sposobność, aby po raz pierwszy mogła wyraźnie ujrzeć pomalowaną twarz, jednocześnie uderzająco obcą i natychmiast rozpoznawalną.

Postać nazywała się Raura Czin i była mężczyzną.

Podczas lat służby w tym zmiennym otoczeniu, percepcję mając ograniczoną z powodu swojego stanu i uwięzienia będącego jego następstwem, Som-Som zdołała osiągnąć szczyt zrozumienia, wewnętrzny punkt obserwacyjny dający ogląd szerokiej sfery ludzkich poczynań, z której wykluczyła ją Pęknięta Maska. Perspektywa ta pozwoliła jej dokonać pewnych spostrzeżeń, jednocześnie głębokich i osobliwych.

Zrozumiała na przykład, że świat jest nie tylko bezkresnym oceanem fortuny, ale także wrzącą kipielą seksualności. Pośród tych morskich otchłani instytucje takie jak Dom bez Zegarów były wyspami, na których brzeg wyrzucały ludzi fale potrzeb i samotności. Niektórzy pozostawali tam na zawsze, przycupnięci na linii pływów. Bezlik innych jednak, gdy nadchodziła pora odpływu, porywała z powrotem woda. Z tych strzępów ludzkich odzyskanych przez ocean niewielu kiedykolwiek dotarło na ląd, a jeśli już, to pod inną szerokością geograficzną.

Raura Czin, jak się wydaje, była wyjątkiem.

Som-Som pamiętała ją jako grubokościstego i nieporadnego czternastolatka, którego zatrudniono w Domu bez Zegarów, gdy ona sama rozpoczęła tam piąty rok służby. Pomimo płaskiej i szerokiej twarzy oraz niezdarnego zachowania Raura Czin już wtedy posiadała jakąś rzadko spotykaną i nieokreśloną kwintesencję osobowości, ożywiającą nieudolną somę dorastającego chłopca i nadającą jej piękno, które miało niepokojące oddziaływanie.

Pani Ouisz, ze znawstwem dostrzegając, że niezwykła perła kryje się w skorupie pospolitego małża, zobaczyła wyraźny, acz nieuchwytny urok Raury Czin, zdecydowała się więc ją nająć. Podobnie było z klientelą Domu bez Zegarów – liczni kupcy, rybacy i żołnierze uznali ją za swoją faworytę, pytając o nią, gdy tylko mieli okazję odwiedzić przybytek.

Wszystkich, którzy darzyli podziwem charyzmę Raury Czin, łączyło to, że żaden nie potrafił jej dokładnie scharakteryzować. Pozostawała tajemnicą, ukryta w osobliwie przeciwstawnych rysach surowo zdobionej szerokiej twarzy, zawieszona w jakimś wyimaginowanym punkcie skupienia między pośpieszną kreską ust a szeroko rozstawionymi oczami, przytłaczająco namacalna, a jednak wiecznie nieuchwytna.

Som-Som, jedna z dwóch osób w Domu, które poznały bliżej Raurę Czin, zawsze skłaniała się do przekonania, że jej urok ma swoje źródło w emocjonalnej głębi nerwowego, chwiejnego chłopca, nie zaś w jakimkolwiek konkretnym felerze, którego można by się dopatrzeć w wyglądzie czy fizjonomii.

Raura Czin tchnęła niespokojną melancholią, która zdawała się przesycać wszystko, od postawy ciała po sposób, w jaki czesała włosy, długie i miękkie, tak złote, że prawie białe. W oczach, nazbyt od siebie oddalonych, by były prześliczne, lecz w sam raz, by zyskały miano pięknych, pojawiał się niekiedy lodowaty błysk strachu. Te rozbieżne cechy splotły się w osobowość, która sprawiała przytłaczające wrażenie bezbronności. O naturze tej bezbronności Som-Som nie miała większego pojęcia niż najbardziej przygodny i chwilowy spośród klientów adorujących Raurę Czin.

Często przychodziła, by usiąść i wypić z Som-Som herbatę na jej balkonie, chcąc umilić sobie czas między spotkaniami, a była to rozrywka popularna wśród wielu mieszkańców Domu bez Zegarów. Ze względu na wyjątkowe upośledzenie Som-Som mogli oni bez obaw odsłaniać swoje tęsknoty i żale. Raura Czin odwiedzała ją podczas długich, nudnych poranków, najwyraźniej zachwycona mało esencjonalnymi kwiatowymi naparami i okazją do jednostronnej rozmowy.

Som-Som wydawało się, że niewiele wnosi do tych często intymnych spotkań, bo nie miała sekretów, z których mogłaby się zwierzyć. Strona jej mózgu od kilku lat rządząca mową nie znała niczego poza ciemnością i ciszą, więc w konwersacji dziewczyna mogła zaoferować najwyżej ciąg nietrafnych rwanych zwrotów, na wpół zapamiętanych wrażeń i anegdot ze świata, który znała przed Milczeniem.

Jakby nie dość tych komplikacji, werbalna połowa Som-Som nic nie słyszała, toteż była zmuszona do wtrąceń, nie wiedząc, czy druga osoba skończyła mówić. Dlatego gdy Raura Czin z przejęciem opisywała to, co miała nadzieję osiągnąć po zakończeniu służby w Domu bez Zegarów, Som-Som zaskakiwała ją słowami: „Pamiętam, że moja matka była mało sympatyczną kobietą, która wszędzie się śpieszyła, aby jak najszybciej zakończyć swoje życie” lub czymś równie niejasnym, po czym zapadała długa cisza, podczas której grzecznie wpatrywała się w Raurę Czin, sącząc kwiatowy napar lewym kącikiem ust.

Z początku zbita z tropu tymi przypadkowymi wypowiedziami, Raura Czin z czasem przywykła do nich i po prostu czekała, aż Som-Som skończy swoje non sequitur, po czym kontynuowała. Ciągła obecność tych osobliwych wtrętów najwyraźniej nie umniejszała przyjemności czerpanej przez Raurę Czin z konwersacyjnych chwil wytchnienia. Som-Som przypuszczała, że jej prawdziwy wkład w te rozmowy polega po prostu na obecności.

Som-Som stała się repozytorium dla aspiracji i niepokojów innych ludzi, o dziwo jednak rola powiernicy nie okazała się przytłaczająca. Dziewczyna radowała się z możliwości dokonywania wyjątkowych wglądów w zwykłe życie. Dzięki temu, że inni opowiadali jej o sprawach, o których nie mówili nawet swoim najbliższym, zyskała cenną perspektywę patrzenia na ludzką naturę, perspektywę bardziej realistyczną i wszechstronną od tych, którymi dysponowało wielu mędrców i filozofów.

Czerpała z tego poczucie pewnej osobistej mocy i dumę, że potrafi rozłożyć niejedną personę na czynniki pierwsze, odsłonić istotne cechy ukryte za fasadą afektu i samoułudy. Raura Czin była jedyną porażką Som-Som. Podobnie jak wszyscy inni, Som-Som nie potrafiła nadać miana temu rzadkiemu i cennemu żywiołowi, na którym oszałamiająco atrakcyjne chłopię zbudowało swoją tożsamość.

Zarazem Som-Som zdołała stworzyć względnie pełny obraz awersji i ambicji Raury Czin, jakkolwiek powierzchowne mogły się one wydawać bez zrozumienia bardziej fundamentalnych motywów. Wiedziała na przykład, że Raura Czin nie zamierza uczynić z prostytucji życiowego powołania. Choć podobne deklaracje padały z ust większości mieszkańców Domu bez Zegarów, w Raurze Czin dziewczyna wyczuwała żelazną determinację, która wyróżniała jej wyobrażenie o przyszłości na tle raczej smutnych i sztampowych fantazji jej towarzyszek. Raura Czin często zapewniała, że pewnego dnia zostanie wielką artystką podróżującą po całym świecie, przekazującą swoją sztukę masom dzięki przystąpieniu do sławnych zespołów dramaturgicznych, takich jak Trupa Rozdartej Pończochy lub Mnemoniczni Wykonawcy Dimuka Papariana. Mniej wymagające estetycznie akty pantomimy, które musiała prezentować codziennie za bladożółtymi drzwiami Domu bez Zegarów, stanowiły jedynie nieudolną przygrywkę do niezliczonych triumfów teatralnych, które czekały ją w przyszłości.

Bladożółte drzwi umożliwiały dostęp do części Domu, którą przeznaczono na romantyczne przeżycia o bardziej artystycznym charakterze. Na każdej z trzech kondygnacji połączonych wypolerowanymi drewnianymi schodami, które biegły spiralnie na zewnątrz z poziomu dziedzińca ku pochyłościom szarego dachu z łupka, oddzielnie rezydowali znawcy i znawczynie ars amandi.

W komnacie położonej najwyżej przebywała Mopetel, trupiopodobna mimka. Poniżej kwaterowała Loba Pak, której ciało miało niezwykłą konsystencję, dzięki czemu mogła upodobnić swoje rysy do wyglądu niemal każdej kobiety w wieku od lat czternastu do siedemdziesięciu. Raura Czin mieszkała na pierwszym piętrze i tam właśnie, ku uciesze rozochoconej męskiej klienteli, odgrywała prozaiczne, mało wymyślne scenki, których lichą jakość rekompensowała swoją charyzmą. Na parterze, zaraz za bladożółtymi drzwiami, mieszkał błyskotliwy i okrutnie namiętny aktor Foral Yatt, który talent swój rozmienił na drobne wskutek obsługiwania licznych klientek rozkoszujących się jego towarzystwem. To właśnie z Foralem Yattem Raura Czin uwikłała się w amoralny związek.

Foral Yatt był tematem wielu balkonowych rozmów prowadzonych w nieruchomej mgiełce ciepłych oparów z czarek z kwiatowym naparem. Raura Czin rozprawiała z ożywieniem, a Som-Som siedziała i słuchała, co jakiś czas przerywając chwilę milczenia, by wspomnieć, że pamięta kolor kołdry, którą zrobiła dla niej babcia, gdy była niemowlęciem, lub że brat, którego imienia nie potrafiła już przywołać, wywrócił kiedyś garnek z wrzątkiem i mocno poparzył sobie nogi.

Wydawało się, że udręka Raury Czin w związku z Foralem Yattem leży w jej świadomości, że gdyby miała ona zrealizować swoje ambicje, wówczas w dążeniu do osiągnięcia wyższych celów winna opuścić tego namiętnego, mrocznie atrakcyjnego młodego aktora. Raura Czin wyznała Som-Som, że choć wraz z Foralem Yattem skrycie snują wspólne plany, jakby razem zamierzali odjechać z Domu bez Zegarów i równolegle poświęcić się robieniu kariery w świecie za murami, to w istocie były to czcze mrzonki.

I choć talentem Foral Yatt przewyższał Raurę Czin, przesłaniając ją do cna, nie miał ani jej nieokreślonego uroku, ani nieubłaganej pasji, która wywiodłaby go poza bladożółte drzwi wprost na wzburzone fale lepszego życia czekającego za murami. Podsycając masochistycznie swoją udrękę, chłopię o szerokiej twarzy czuło się zgnębione również tym, że wykorzystuje swoją bliskość z Foralem Yattem, aby opanować najdrobniejsze niuanse jego doskonałego rzemiosła, przyswoić każdy rys jego charakterystyki, każdy zapierający dech w piersiach niedopowiedziany gest, a to wszystko z myślą o chwili, kiedy będzie mogło je wykorzystać w swojej przyszłej karierze. Zrzuciwszy na moment z ramion to moralne brzemię, Raura Czin siedziała wpatrzona żałośnie w Som-Som, czekając na jakąkolwiek oznakę zrozumienia jej dylematów. Mijały długie chwile w Domu bez Zegarów, odmierzane w dowolnych jednostkach, aż w końcu Som-Som uśmiechała się i odpowiadała:

– Padało tego popołudnia, kiedy nieomal zadławiłam się kamykiem.

Lub:

– Miała na imię Mur albo Mar i chyba była moją siostrą.

Raura Czin dopijała herbatę i odchodziła, czując niewyraźne zadowolenie.

Pomimo wewnętrznych rozterek w końcu znalazła w sobie dość siły charakteru – lub dość bezduszności – by poinformować Forala Yatta, że go opuszcza, ponieważ otrzymała ofertę pracy w małej, ale cenionej przez krytyków wędrownej trupie aktorskiej, ofertę złożoną przez klienta, który był kupcem i bez którego stałego wsparcia finansowego rzeczona trupa by nie przetrwała.

Som-Som dobrze zapamiętała nieładną scenę, która wywiązała się między skonfliktowanymi kochankami na dziedzińcu Domu tego ranka, kiedy Raura Czin miała odejść. Oboje przechadzali się po płaskim czarnym proscenium – jakby nieświadomi widowni powyżej, ze znudzeniem lub rozbawieniem obserwującej akcję z balkonów – a ich gniewne oskarżenia i ponure zaprzeczenia odbijały się echem od półkolistych murów.

Foral Yatt żałośnie podążał za Raurą Czin po podwórzu, nieomal chwiejąc się od ciosu niespodziewanej straszliwej zdrady. Był wysokim, szczupłym mężczyzną o pięknych ramionach, a jego ciemne i głęboko osadzone oczy wypełniły się teraz łzami, gdy tak szedł krok w krok za Raurą Czin – niechciany satelita wciąż uwięziony na orbicie przez nieodpartą grawitację mistycznego związku. Głowa ogolona do skóry, aby mógł z łatwością wdziewać rozmaite peruki wymagane przez klientów, jedynie uwydatniała stan rozpaczy.

Raura Czin utrzymywała dystans kilku kroków, od czasu do czasu rzucając przez ramię bolesne, choć dostojne słowa, podczas gdy Foral Yatt gardłował niespójnie, zraniony, wściekły i zdezorientowany. Som-Som podejrzewała, że w pewien sposób Raura Czin rozkoszowała się obelgami byłego kochanka, przyjmowała jego tyrady jako paradoksalny hołd dla swojego hipnotycznego oddziaływania.

W końcu zdesperowany, doprowadzony do ostateczności Foral Yatt, nie mając względu na własną godność, zagroził, że się zabije. Zrozpaczony wyciągnął coś z małej sakiewki noszonej przy pasku i uniósł rękę, aż tajemniczy przedmiot zabłyszczał w świetle porannego słońca.

Była to miniaturowa ludzka czaszka wykonana z zielonego szkła, zawierająca nie więcej niż łyk przejrzystego płynu pachnącego lukrecją, do którego przechowywania została zaprojektowana. Wystarczyłoby kilka kropel. Podobne przybory dla samobójców dostępne były w zwykłej sprzedaży i niepodobna stwierdzić, ilu co bardziej pesymistycznie usposobionych mieszkańców Liaveku nosiło przy sobie śmiertelną dawkę specyfiku w oczekiwaniu na dzień, w którym życie stanie się nie do zniesienia.

Głosem rozdartym przez emocje Foral Yatt obwieścił, że nie pozwoli, aby porzucono go w tak bezceremonialny sposób. Poprzysiągł, że zakończy swoje życie, jeśli Raura Czin nie podźwignie swojego bagażu i nie zaniesie go z powrotem przez bladożółte drzwi do komnat. Wpatrywali się w siebie i Som-Som miała wrażenie, że dostrzegła błysk niepewności tańczący w szeroko rozstawionych oczach Raury Czin, gdy przesunęła spojrzenie z twarzy Forala Yatta na trzymaną w dłoni buteleczkę w kształcie czaszki. Ta chwila ciszy zdawała się pęcznieć jak ogromny balon, przebity w końcu przez nagły stukot kopyt i kół dochodzący zza łukowatego wejścia, sygnalizujący przybycie powozu, który miał zabrać Raurę Czin do trupy teatralnej. Rzuciła ostatnie spojrzenie na Forala Yatta, a potem, podniósłszy bagaż, odwróciła się i wyszła przez bramę.

Foral Yatt stał zastygły pośrodku ogromnego czarnego owalu, wciąż z uniesioną nieskazitelną ręką ściskającą w palcach zimną, zieloną pięść zapomnienia. Pustym wzrokiem wpatrywał się w bramę, jakby oczekując, że Raura Czin wróci i powie, że to wszystko było jednym wielkim nieprzemyślanym żartem. Zza otaczających go murów dobiegł trzask lejców, a następnie powolny łoskot i skrzypienie drewna i wyprawionej skóry, bo powóz ruszył krętymi ulicami Miasta Wybrańców Fortuny. Po chwili, kiedy wydawało się, że aktor już nigdy się nie poruszy, powoli i niepewnie opuścił rękę.

Trzy piętra wyżej, zdając sobie sprawę, że porzucony kochanek nie popełni samobójstwa, jedna z lokatorek Domu bez Zegarów niezadowolona zacisnęła lśniące czarne wargi i cmoknęła donośnie, po czym wycofała się do swojej kwatery. Słysząc ten dźwięk, Foral Yatt odchylił do tyłu głowę porosłą szarym meszkiem i popatrzył zdziwiony na widzów, jakby dotąd nieświadomy ich uwagi. Jego oczy wyrażały żałosne zagubienie i Som-Som poczuła ulgę, gdy spuścił wzrok na czarne płyty pod swoimi stopami, po czym powoli ruszył przez dziedziniec w kierunku bladożółtych drzwi, a zapomniana szklana czaszka spoczęła spokojnie w jego dłoni.

Zaledwie po kilku miesiącach do Domu bez Zegarów zaczęły docierać wieści o oszałamiającym sukcesie Raury Czin. Wydawało się, że jej nieuchwytna charyzma potrafi oczarować publiczność z taką samą łatwością, z jaką niegdyś zachwycała indywidualnych klientów. Jej występ w roli tragicznej, bezpłodnej Królowej Gordy w Kołysce Mossoca stał się dyżurnym tematem rozmów inteligencji z Liaveku, a plotka głosiła, że rozważano specjalny pokaz dla Jego Szkarłatnej Eminencji. Takie wieści zazwyczaj ukrywano przed niepocieszonym Foralem Yattem, jednak w ciągu roku Raura Czin zyskała tak wielki rozgłos, że rozgoryczony młody aktor był nieuchronnie świadom rozwoju wypadków nie mniej niż wszyscy inni. Wydawało się jednak, że otrząsnął się już z początkowej rozpaczy spowodowanej rozstaniem i nowiny o zawrotnej karierze Raury Czin przyjmował z mniejszym rozżaleniem, niż można było oczekiwać. Istotnie, z wyjątkiem chłodu, który wkradał się do jego oczu na byle wzmiankę o niedawnej kochance, Foral Yatt z wyraźną obojętnością odnosił się do jej losów. Nigdy o niej nie mówił i mniej wnikliwi niż Som-Som mogliby nawet przypuszczać, że zupełnie wyrugował ją z pamięci.

Teraz, pięć lat później, nastąpił powrót.

Na dziedzińcu pod balkonem Raura Czin, z rezygnacją garbiąc ramiona, odwróciła się w stronę bladożółtych drzwi. Podniosła rękę, żeby zapukać, a na jej palcach zatańczyła osobliwa scyntylacja. Som-Som dopiero po chwili zorientowała się, że Raura Czin ma przyklejone do paznokci wiórki substancji odbijającej światło. Popołudnie ucichło, jakby wstrzymując oddech, jakby nasłuchując, toteż dźwięk białych knykci na bladożółtym drewnie zabrzmiał nieproporcjonalnie donośnie.

Usadowiona wysoko na balkonie Som-Som poczuła desperacką ochotę, aby zawołać, ostrzec Raurę Czin, że powrót do tego przybytku jest błędem, że powinna niezwłocznie odejść. Lecz otaczała ją cisza, masywna i absolutna, nie pozwalając na wydanie najmniejszego dźwięku. Zamurowana w celi milczenia, Som-Som była maleńkim pęcherzykiem świadomości w nieskończoności litej skały, skały niemej, szarej i bezkresnej. Zmagała się, próbując zmusić język do wypowiedzenia arcyważnych słów przestrogi, choć przecież wiedziała, że jej wysiłki są beznadziejne.

Poniżej ktoś odblokował od wewnątrz i otworzył bladożółte drzwi, które zaskrzypiały melodyjnie. Było za późno.

Balkon Som-Som znajdował się na drugim piętrze, a przylegająca do niego część mieszkalna była jedną z czterech znajdujących się za fioletowymi drzwiami na krańcu lewej strony wklęsłej fasady Domu bez Zegarów. Dlatego też gdy dziewczyna patrzyła z balkonu na Raurę Czin, nie mogła dostrzec, kto otworzył drzwi. Przypuszczała jednak, że był to Foral Yatt.

Nastąpiła zaskakująco cicha wymiana zdań, po której zawinięta w karmazyn postać sławnej aktorki wkroczyła do domu i znalazła się poza zasięgiem wzroku Som-Som. Bladożółte drzwi zamknęły się z odgłosem, jakby ktoś ssał zęby.

Potem zapadła cisza. Som-Som wciąż siedziała na balkonie, wpatrując się w bladożółte drzwi z niemą udręką w jednym widocznym oku, podczas gdy w tle stopniowo ciemniało niebo. W końcu, kiedy bezpowrotnie minęła doniosła chwila, w której należało wykorzystać głos, Som-Som przemówiła:

– Biegłam tak szybko, jak mogłam, ale kiedy dotarłam do domu mojej matki, ptak już nie żył.

Od momentu gdy zatrzaśnięto żółte drzwi, w pomieszczeniach leżących bezpośrednio w głębi nie padło ani jedno słowo. Foral Yatt siedział na twardym drewnianym krześle obok otwartego paleniska, a bursztynowe światło płomieni migotało po jednej stronie jego chudej twarzy. Raura Czin stała przy oknie, a na tle dogasającego dnia soczysty karmazyn jej szat ściemniał do matowej burgundowej barwy przypominającej strup krwi. Niepewna, jak trafnie ocenić dystans powstały między nią a aktorem, obserwowała blask ognia igrający na aksamicie ogolonej czaszki, aż w końcu milczenie było już ponad jej siły.

– Mam dla ciebie podarek.

Foral Yatt powoli odwrócił głowę w jej stronę, z dala od ognia, a po jego twarzy prześlizgnął się cień, mrocząc reakcję. Raura Czin zanurzyła kredowobiałą dłoń w torbie z czarnego furta i wyjęła małą kulkę z miedzi trzymaną w palcach o zwierciadlanych paznokciach. Wyciągnęła rękę, a Foral Yatt odebrał podarunek.

– Co to jest?

W minionych latach Raura Czin zapomniała, jak urzekający głos ma Foral Yatt, suchy, głęboki i wygłodniały, zupełnie niepodobny do jej głosu. Choć spokojny i o miarowej modulacji, budził wrażenie, jakby w głębi czaiło się coś czujnego i drapieżnego, jakby coś skradało się cichcem pod osłoną akcentowanych sylab. Raura Czin oblizała wargi.

– To zabawka… igraszka dla intelektu. Mówi się, że bardzo odprężająca. Wielu znanych mi wziętych kupców uważa, że niezmiernie ich uspokaja po gorączkowych godzinach handlu.

Foral Yatt obracał gładką miedzianą kulkę w palcach, aż zamigotała na czerwono w blasku ognia.

– Co w niej takiego wyjątkowego?

Raura Czin odsunęła się od okna na krok, wykonując pierwszy nieśmiały ruch w stronę Forala Yatta, odkąd przekroczyła próg Domu, następnie zastygła. Na puste siedzisko drugiego krzesła upuściła z cichym łoskotem czarną futrzaną torbę niczym zwłoki ogromnego pająka. Ten gest wytyczył granice nowego terytorium i Raura Czin miała nadzieję, że powodowana zapałem nie przeholowała. Twarz Forala Yatta pozostawała w cieniu, najwyraźniej jednak nie zareagował z niechęcią na wtargnięcie symbolizowane przez torbę wygrzewającą się przed paleniskiem. Ośmielona brakiem oczywistego sprzeciwu Raura Czin uśmiechnęła się, choć nerwowo, i odparła:

– Wewnątrz może być jaszczurka lub może jej nie być. Na tym polega zagadka.

Milczenie Forala Yatta odebrała jako zachętę do rozwinięcia tematu.

– Mówi się, że istnieje jaszczurka zdolna do wieloletniej, a nawet kilkusetletniej hibernacji, bez pożywienia, powietrza i wilgoci, że spowalnia swoje procesy życiowe do tego stopnia, aż między jednym a drugim uderzeniem jej serca może upłynąć tuzin zim. Powiedziano mi, że to bardzo małe stworzenie, nie większe niż górny staw mojego kciuka, kiedy jest zgięty. Ludzie, którzy wykonują te ozdoby, podobno umieszczają śpiącego gada w środku kuli przed jej zapieczętowaniem. Jeśli przyjrzysz się uważnie, możesz zobaczyć, że dookoła biegnie łączenie.

Foral Yatt pozostał głuchy na te słowa, trwając w pozycji siedzącej, zwrócony plecami do ognia, trzymając kulkę w prawej dłoni, obracając ją tak, że po jej powierzchni prześlizgiwały się rozjarzone smugi. Choć nieprzenikniony cień nadal skrywał jego twarz, Raura Czin wyczuła, że jego milczenie ma już inną wymowę. Wyczuła, że zaczyna się jej wymykać drobna przewaga, którą zyskała na początku. Dlaczego Foral Yatt uparcie nie odpowiada? Nie mogąc opanować niepokoju w swoim głosie, kontynuowała:

– Kulki nie można otworzyć i pozostaje tylko dociekanie, czy wewnątrz naprawdę jest jaszczurka, czy nie. To ma związek z naszym postrzeganiem świata, a kiedy się nad tym zastanowisz, zrozumiesz, że to bez znaczenia, czy w środku istotnie śpi jaszczurka, i wtedy możesz rozmyślać o tym, co jest rzeczywiste, a co nie jest…

Zawiesiła głos, jakby nagle zdała sobie sprawę z własnej niespójności.

– …i mówi się jeszcze, że jest to bardzo odprężające – dokończyła niepewnie po chwili mdłej, ponurej ciszy.

– Dlaczego wróciłaś?

– Nie wiem.

– Nie wiesz.

Było tak, jakby jej słowa trafiły w lustro, odbiły się i dosięgły ją z powrotem, pełne nowych znaczeń i implikacji – prawda zniekształcona przez błąd w tafli szkła. Kruchy spokój Raury Czin zaczął pryskać w reakcji na nijaki, beznamiętny ton Forala Yatta.

– Nie miałam na myśli, że nie wiem. Chodzi mi tylko o to…

Spojrzała na swoje zadbane blade dłonie i stwierdziła, że wyłamuje sobie palce. Wyglądały jak spółkujące kraby, które zbyt długo przebywały w ciemności.

– Chodzi mi o to, że nie miałam żadnego konkretnego powodu, by tu wrócić. Moja praca, kariera, to wszystko jest aż nazbyt doskonałe. Mam mnóstwo pieniędzy. Mam przyjaciół. Właśnie zagrałam rolę najstarszej córki Bromara w Kowalu szczęścia i wszyscy będą o mnie mówić przez długie miesiące. Na razie nie muszę pracować. Mogę robić to, na co mam ochotę. Nie musiałam tutaj wracać.

Foral Yatt milczał, a blask ognia za plecami polerował jego głowę irchą rozmytej fosforescencji, prześwitując przez meszek na czaszce. W palcach obracała się miedziana kulka, miniaturowa planeta przetaczająca się z dnia w noc.

– Chodzi o to, że… to miejsce, ten dom ma coś. Ten dom coś w sobie kryje, coś autentycznego. Ale to nie jest dobre. Po prostu jest autentyczne. Nie wiem, jak to nazwać, nawet tego nie lubię, ale wiem, że jest autentyczne, i wiem, że znajduje się tutaj, i czułam, nie wiem, czułam, że muszę wrócić i popatrzeć. To jak…

Dłonie Raury Czin zdawały się gnieść i skubać powietrze z przodu, jakby słowa, których poszukiwała, kryły się w przestrzeni, a sondując w ten sposób, mogła odgadnąć ich kształt. Rozdzielona teraz para bladych skorupiaków zastygła na grzbietach, niemrawo machając kończynami, jakby dogorywały na jakimś niewidzialnym morskim brzegu.

– To tak jak z tym wypadkiem, który widziałam… rolnik leżał zmiażdżony pod swoim wozem. Żył, ale żebra miał połamane, wystawały mu z boku. W pierwszej chwili nie wiedziałam, co się stało, bo zapanowało jedno wielkie zamieszanie. Wokół zebrało się mnóstwo ludzi, ale nikt nie mógł ruszyć wozu, bo połamałby rolnika jeszcze bardziej. Było lato i pełno much. Pamiętam, że on krzyczał bez przerwy, żeby ktoś przepędził muchy, i jakaś starowina wyszła i to zrobiła, ale do tamtej chwili nikt nawet nie drgnął, do momentu, kiedy ten człowiek zaczął krzyczeć. To było straszne. Przeszłam obok jak najszybciej, bo on cierpiał i nikt nie mógł nic poradzić, poza tą starą kobietą, która przegnała muchy fartuchem.

Ale wróciłam.

Zatrzymałam się trochę dalej przy drodze i zaraz się cofnęłam. Nie mogłam nic na to poradzić. To było tak realne i bolesne, człowiek leżący pod tym straszliwym ciężarem, krzyczący, wołający swoją żonę i dzieci. To było tak realne, że po prostu przeniknęło wszystko inne na całym świecie, wszystko, co zbudowałam wokół siebie dzięki szczęściu i pieniądzom, i wiedziałam, że to coś znaczy, wróciłam tam i patrzyłam, jak człowiek ten topi się we własnej krwi, podczas gdy starowina mówiła mu, żeby się nie martwił, że jego żona i dzieci zaraz przyjdą.

I właśnie dlatego wróciłam do Domu bez Zegarów.

Nastąpił długi przerywnik w formie ciszy. Miedziany świat obracał się w palcach pozbawionego oblicza i nieodpowiadającego boga.

– I wciąż cię kocham.

Ktoś dwukrotnie zastukał do bladożółtych drzwi. Przez chwilę w pokoju panowała zupełna martwota zmącona jedynie złudzeniem ruchu spowodowanym blaskiem ognia. Następnie Foral Yatt podniósł się z twardego drewnianego krzesła, wciąż mając oświetlone plecy i twarz w zaćmieniu. Przechodząc przez pokój, wciągając głowę w ramiona pod poczerniałymi belkami podtrzymującymi niski strop, zbliżył się na tyle, że Raura Czin mogłaby unieść rękę i musnąć jego ramię, co uszłoby za przypadek. Lecz nie uczyniła tego.

Foral Yatt otworzył drzwi.

Postać za progiem miała może czterdzieści lat, a była to duża i silnie zbudowana kobieta o surowych rysach, ubrana w pojedynczą szatę, istny namiot z przydymionego szarego futra. Okrywała jej głowę, z wyciętym otworem odsłaniającym twarz, niżej zaś efektowny, minimalistyczny krój ciągnął się aż do podłogi. W futrze nie było żadnych rozcięć, przez które kobieta mogłaby wysunąć ręce, co kazało Raurze Czin myśleć, że zapewne ma służki, które robią wokół niej wszystko, nie wykluczając podawania posiłków do ust. Tak chełpliwe afiszowanie się z zamożnością wywarłoby wrażenie nawet w świecie, który Raura Czin poznała w ciągu ostatnich pięciu lat.

Gdy nieproszona klientka odchyliła głowę, by przemówić, migotliwe żółte światło padło na jej twarz i Raura Czin zobaczyła, że kobieta ma bursztynową skazę, nieprzyjemnie przypominającą sierść, pokrywającą niemal cały lewy policzek. Najwyraźniej usiłowała ukryć ją pod grubą warstwą białego pudru, z marnym jednak skutkiem. Przebarwienie pozostawało widoczne pod makijażem, jakby było cienką niczym papier płastugą, która pływa w tkance podskórnej, a jej ciemny kształt można było bez trudu dostrzec tuż pod zmąconą powierzchnią twarzy.

Odezwała się niepokojąco donośnym głosem, a ton był zaczepny i w pewien sposób obraźliwy:

– Foralu Yatcie. Drogi Foralu Yatcie, ile to czasu? Ile czasu minęło, odkąd widzieliśmy się ostatni raz?

Odpowiedź, która padła, była profesjonalnie uprzejma, swobodnie taktowna, zarazem wygłoszona na tyle donośnie, że Raura Czin mimowolnie się skrzywiła, choć stała kilka kroków dalej. Nagle dotarło do niej, że okutana w futro kobieta cierpi zapewne na wadę słuchu.

– Minęły dwa dni od twojego pobytu, Donno Blerot. Tęskniłem za tobą.

Fala gorąca oblała Raurę Czin, niemal natychmiast stygnąc w żołądku jak sztabka ołowiu. Foral Yatt miał klientkę, należało więc zostawić go w spokoju. Rozczarowanie Raury Czin było tak wielkie, że nie mogła się do niego przyznać. Postanowiła wyjść niezwłocznie w nadziei, że umknie przed tym uczuciem w drodze do swojej kwatery w pensjonacie na dalekim krańcu Miasta Wybrańców Fortuny. I że dopadnie ją ono dopiero wtedy, gdy oboje znajdą się bezpiecznie za zamkniętymi drzwiami, a wtedy popłyną łzy. Sięgnęła właśnie po torbę czekającą na krześle, gdy Foral Yatt odezwał się ponownie:

– Jednak twoja dzisiejsza wizyta wypadła nie w porę. Ktoś z mojej rodziny właśnie przybył w odwiedziny. – Wskazał niejasno przez ramię w kierunku oszołomionej Raury Czin. – Żałuję, że nasze tęsknoty pozostaną niezaspokojone przez kolejny dzień. I proszę o cierpliwość, Donno Blerot. Wiesz, że kiedy w końcu się spotkamy, nasze zjednoczenie będzie tym słodsze wskutek tego niefortunnego opóźnienia.

Donna Blerot odwróciła głowę i pobiegła spojrzeniem obok Forala Yatta w kierunku spowitej karmazynem szczupłej postaci stojącej w pokoju oświetlonym blaskiem ognia, podobnej do płomienia w jaskrawej oprawie. Oczy kobiety były lodowate i bezlitosne, wwiercały się w Raurę Czin przez długą chwilę, po czym wzrok ponownie padł na Forala Yatta, a wyraz twarzy złagodniał.

– Wielka szkoda – odparła. – Jaka szkoda. Ale wybaczę ci. Jak mogłabym kiedykolwiek postąpić inaczej? – Uśmiechnęła się. Zęby miała żółte, a usta nazbyt szerokie. – Do jutra zatem?

– Do jutra, najdroższa Donno Blerot.

Kobieta zawróciła w progu i Raura Czin usłyszała powolny, drwiący stukot jej drewnianych sandałów w drodze przez czarny dziedziniec. Foral Yatt zamknął drzwi. Zasunięty metalowy rygiel w metalowej obejmie wydał zgrzyt elektryzujący w swojej aluzyjności, aż Raura Czin zadrżała w reakcji na ten dźwięk. Foral Yatt odwrócił się od zawartego portalu i spojrzał na nią, z bezczelną miną w blasku ognia. Twarz miał mniej rzeźbioną i chudszą, niż Raura Czin ją zapamiętała. Oczy z kolei patrzyły tak intensywnie i hipnotyzująco, aż zdała sobie sprawę, że jej wspomnienia nie oddają im sprawiedliwości. W komnacie przepełnionej rozedrganymi kłębami mroku, przez co wydawała się salą balową dla cieni, tych dwoje wpatrywało się w siebie. W milczeniu.

Foral Yatt ruszył w stronę Raury Czin, zatrzymując się tylko po to, by odłożyć mały miedziany glob na wypolerowanym białym blacie, po czym szedł dalej. Tempo jego kroków było wyraźnie przemyślane i Raura Czin miała pewność, że musi być on świadom napięcia, jakie wzbudziło w niej to rozkosznie przedłużające się zbliżanie. Nie mogąc zdzierżyć spojrzenia Forala Yatta, opuściła powieki, a rozdygotane światło stało się smugami niespójnego blasku. Zadrżała, a jej oddech przyśpieszył.

Otulił ją ciepły, suchy zapach skóry Forala Yatta. Wiedziała, że on stoi tuż przed nią, w odległości nie większej niż długość ramienia. I wtedy Foral Yatt dotknął jej twarzy. Wstrząs wywołany fizycznym kontaktem o mało nie kazał Raurze Czin odruchowo szarpnąć głową do tyłu, zapanowała jednak nad swoją reakcją. Serce waliło jej jak młotem, gdy paznokieć przesunął się po linii jej szczęki.

Pomysłowy splot jedwabnej wstęgi, która była jej strojem, utrzymywała jedna zapinka ukryta za trójkątnym czarnym klejnotem w filigranowej oprawie, noszonym po prawej stronie gardła. Szpilka ukłuła szyję, gdy Foral Yatt zaczął wyłuskiwać Raurę Czin z krwistoczerwonego wężowiska, ale w jej obolałym, przewrażliwionym stanie nawet to wydawało się niemal nieznośną rozkoszą. Podniosła wzrok, a wtedy oczy Forala Yatta wchłonęły ją bez reszty. Ręce, poruszając się leniwie, acz pewnie, zaczęły odwijać długą wstęgę soczyście barwionej tkaniny, od głowy podążając spiralnie w dół.

Gęste włosy, uwolnione spod wiążącego je zawoju, opadły na białe ramiona. Raura Czin zaszlochała i pokręciła głową, lecz nie był to wyraz sprzeciwu. Fala przejmującego chłodu spłynęła po niej, gdy coraz więcej obnażonego ciała wystawione było na przeciągi w komnacie. Przesunęła się po jej brzuchu i dalej ku kanciastym, wystającym biodrom, nad ogolonym wzgórkiem łonowym, obok podrygującego już, sztywniejącego członka. Sunęła po jej udach i dalej w kierunku dywanu z sitowia, gdzie rozpleciona wstęga już opadła wokół stóp, tworząc rozlewającą się czerwoną kałużę, jakby nagie ciało krwawiło z tuzina niedostrzegalnych ran.

Skinął do niej głową raz jeden, wciąż w milczeniu, a ona uklękła na podłodze u jego stóp, wciskając kolana w plątaninę opadłej wstęgi, aż na skórze odcisnął się nikły wzór splotów. Zamknąwszy oczy, pochyliła głowę do przodu, aż oparła się czołem o siedzisko krzesła, na którym przed wiecznością położyła torbę. Gęste ciemne futro i twarde drewno były jednakowo chłodne na jej rozpalonym policzku.

Za jej plecami rozległ się jeden krótki ton, kiedy klamra Forala Yatta opadła bezceremonialnie na dywan z sitowia. Pod wpływem impulsu Raura Czin otworzyła oczy, potoczyła wzrokiem po komnacie, chłonąc tę chwilę we wszystkich jej nieskończonych niuansach. Po drugiej stronie pomieszczenia miedziana kulka spoczywała nieruchomo na blacie, odłożona tam przez Forala Yatta. Przypominała świeżo wydłubane oko bezczelnej gadającej głowy, z rodzaju tych, jakie podobno były w posiadaniu pewnych osobistości w Zaułku Czarodziejów. Wpatrywała się w Raurę Czin, błyszcząc sugestywnie, a wszystko, co działo się za bladożółtymi drzwiami, znajdowało bezstronne odzwierciedlenie w tej doskonałej miniaturze, na wypukłej powierzchni pozbawionej życia, niemrugającej gałki ocznej.

Później, leżąc płasko na brzuchu, ze zmieszanym potem obojga schnącym w zagłębieniu pleców, Raura Czin pozwoliła swojej świadomości zawiesić się na granicy czuwania, podczas gdy Foral Yatt przykucnął nagi przy palenisku, by dołożyć świeże węgle do gasnącej czerwieni, która sczerniała w ciągu ostatniej godziny. Powietrze było ciężkie od odurzającej wonności nasienia, a Raura Czin miała mięśnie zwiotczałe wskutek błogiego wyczerpania.

Mimo to coś ją dręczyło w tej wysublimowanej głębi odrętwiałego zaspokojenia. Między kochankami pozostawało coś nierozstrzygniętego bez względu na to, jak wytrawna wydawała się ich miłość. Nie było to nic nadmiernie realnego, raczej niepokojący brak niż natrętna obecność. Raura Czin mogła więc to zignorować, a jednak w tej chwili okazało się to ponad jej siły. Tym czymś była pustka w jej wnętrzu, którą należało wypełnić, by mogła poczuć się w pełni człowiekiem. Choć niechętnie myślała o zakłóceniu spokojnej poświaty zjednoczenia dwóch ciał, w końcu odzyskała głos.

– Czy nadal mnie kochasz? – Po pełnej wahania chwili dodała: – Pomimo tego, co ci zrobiłam?

Odwróciła głowę, a prawa strona jej twarzy spoczęła na plecionce z sitowia. On wciąż kucał przed ogniem zwrócony do niej plecami, starannie układając zimne, czarne bryłki na szczycie jasnego żaru. Jego skóra lśniła, a żółta akwarelowa smuga spływała po boku ku płomieniom. Raura Czin podążyła adorującym wzrokiem za linią jego kręgosłupa aż do pionowego załamania, które rozdzielało twarde pośladki. Nie odwrócił się do niej, gdy w końcu odpowiedział pytaniem:

– Czy we wnętrzu kulki śpi jaszczurka?

Biorąc kolejną bryłkę węgla w dłoń poczerniałą od pyłu, Foral Yatt umieścił zwieńczenie na szczycie ciemnej piramidy w zminiaturyzowanym piekle kominka. Tej nocy za bladożółtymi drzwiami nie padło ani jedno słowo więcej.

Nazajutrz rano Raura Czin odwiedziła Som-Som i wypiła z nią herbatę, jakby nigdy nie zaistniała pięcioletnia przerwa w ich wspólnym rytuale. Opowiedziała cykl anegdot ze swoich dokonań, po czym urwała, by łyknąć naparu, podczas gdy Som-Som oznajmiła, że jej matka pewnego razu zamknęła drzwi, że kiedyś było ciemno i miała uporczywy kaszel. Raura Czin płynnie wślizgnęła się w osobliwy rytm rozmowy, co w dużym stopniu skróciło między nimi wszelki dystans, jaki mógł powstać w ciągu pół dekady rozłąki. Mimo to dopiero gdy interludium zbliżało się do końca, aktorka poczuła się na tyle swobodnie, by poruszyć temat swojego wskrzeszonego związku z Foralem Yattem.

– Oczywiście nie zostanę tu na zawsze. Za mniej więcej miesiąc muszę się zastanowić nad swoją kolejną rolą, a przecież tutaj byłoby to niemożliwe. Ale wierzę, że gdy tym razem odejdę, zabiorę go ze sobą. Jestem dość bogata, by go utrzymać, póki nie znajdzie sobie pracy, w dodatku wydaje mi się śmieszne, że ktoś jego pokroju marnuje swój talent na… – Jej ręce wykonały osobliwy ruch, który po części był teatralnym gestem, po części reakcją wyrażającą prawdziwy mimowolny wstręt. Jakby jej dłońmi targały gwałtowne skurcze, które rozchodziły się od smukłej szyjki nadgarstka w kierunku opuszków palców, gdzie dziesięć zwierciadełek drżało w zimnym świetle porannego słońca. – …na brzydkie, chore, stare kobiety, takie jak ta okropna Donna Blerot. On zasługuje na coś lepszego. Mogłabym się nim zaopiekować, mogłabym znaleźć mu zajęcie, a wtedy być może żadne z nas nie musiałoby już nigdy wracać do tego miejsca, choćby tylko po to, by na nie popatrzeć. Nie sądzisz, że to dobry pomysł?

Som-Som upiła kwiatowy napar kącikiem ust i milczała dalej.

– Myślę, że to może się udać. Myślę, że możemy się kochać i być razem, i nic się nie popsuje. Tylko moja ambicja wkraczała między nas, a przecież teraz ją zaspokoiłam. Sprawy mogą się ułożyć jak dawniej, tylko gdzie indziej, w lepszym miejscu niż to.

Raura Czin była tak zamyślona, ssąc olśniewający koniuszek prawego palca wskazującego, że rozległ się cichy i mokry dźwięk, gdy wyciągnęła go spomiędzy warg. Zrobiła to dwa razy. Za jej plecami ptaki krążyły nad urozmaiconą panoramą Liaveku. Kiedy odezwała się ponownie, jej głos zabarwiony był tonem zdziwienia:

– Oczywiście, że się zmienił. Myślę, że oboje się zmieniliśmy. Jest teraz bardzo spokojny i bardzo… bardzo władczy. Otóż to właśnie. Bardzo władczy.

To cudowne, bynajmniej nie narzekam. W końcu to jego kwatera, a on jest na tyle uprzejmy, że pozwolił mi tu zamieszkać przez najbliższe kilka miesięcy, abym nie musiała płacić za pokoje w pensjonacie.

Nie mam nic przeciwko robieniu tego, czego on chce. Wiesz, myślę, że w pewnym sensie to dla mnie dobre, dobre dla osoby, którą jestem. Odkąd moja kariera wykluła się z jajka, nikt mi nie mówił, co mam robić. Myślę, że to mnie zepsuło. To nie jest w porządku, tak jakby. Nie jest w porządku, kiedy ludzie cały czas się na mnie zdają. Myślę, że potrzebuję kogoś do…

– Spomiędzy nóg krowy wyjrzała lepka głowa, a ja krzyknęłam.

Wtrącenie Som-Som było tak zaskakujące, że nawet Raura Czin, nawykła do takich wypowiedzi, poczuła nagłe zdenerwowanie. Zamrugała powiekami i czekała, by zobaczyć, czy na wpół zamaskowane oblicze zamierza coś dodać, po czym ciągnęła:

– Kazałam przysłać moje ubrania z pensjonatu. Mam tak wiele pięknych strojów, że to aż wydaje się nie w porządku. Foral Yatt mówi, że przechowa moją garderobę, ale nie chce, bym nosiła co bardziej ekstrawaganckie kreacje, gdy z nim jestem. Woli prostsze rzeczy.

Raura Czin spuściła wzrok, by popatrzeć na swój ubiór. Miała na sobie prostą bluzkę z szarej bawełny i spódnicę z podobnego materiału. Jej białozłote włosy opadały na wąskie ramiona i kontrastowały z tkaniną w kolorze zmierzchu. Leżały na tle bluzki jak światło pochodni odbite na mokrym, szarym bruku. Najwyraźniej usatysfakcjonowana nową powściągliwością i subtelnością swojej kreacji, uniosła powieki i nad czarkami z naparem uśmiechnęła się do Som-Som.

– Ale dość już o moich sprawach i mojej próżności. Po której stronie szczęścia ty kroczyłaś przez ostatnie pięć lat?

Podzielona twarz wpatrywała się w nią jednym żywym okiem. Zapadło milczenie. Wielkie padlinożerne ptaki pikowały i pohukiwały nad Miastem Wybrańców Fortuny, co brzmiało tak, jakby dzieci zostały porwane z ziemi i zawodziły płaczliwie, niesione pod uciążliwą kopułę nieba.

Piątego dnia po przybyciu Raura Czin pojawiła się na balkonie Som-Som w skórzanych bryczesach z kawałkiem wytrzymałego sznura przewiązanym w talii zamiast pasa. Nie odniosła się do tej zmiany swoich konfekcyjnych upodobań, ale odtąd Som-Som nigdy już nie widziała jej w spódnicy i przypuszczała, że było to spowodowane surowym wpływem Forala Yatta. Wydawało się, że aktorka zrezygnowała również z malowania twarzy i używania wszelkiej biżuterii z wyjątkiem prostego żelaznego kółeczka, które nosiła na najmniejszym palcu lewej ręki. Dziesięć okruchów zwierciadła zniknęło bezpowrotnie.

Dwa tygodnie po powrocie Raura Czin dała się namówić Foralowi Yattowi do zgolenia głowy.

Siedząc następnego ranka z Som-Som, co kilka sekund przerywała tok rozmowy i z niedowierzaniem przesuwała dłonią od skroni do tyłu po meszku porastającym czaszkę. Jej wypowiedzi charakteryzowała wymuszona wesołość, a oczy zdradzały nerwową ruchliwość. Som-Som uświadomiła sobie z pewnym zaskoczeniem, że Raura Czin nie wygląda już atrakcyjnie. Było tak, jakby charyzma z niej wyciekła lub została ucięta bezlitośnie jak roziskrzone słońcem włosy.

– Myślę, myślę, że tak wyglądam lepiej, prawda?

Som-Som nic nie odpowiedziała.

– Chodzi mi o to, że to oznacza wielką zmianę. I wydaje mi się, że przyda się to moim włosom, gdy odrosną. Z powodu farb, których używałam, zrobiły się łamliwe, więc głowa pełna nowych włosów przyniesie mi wielki pożytek. No i oczywiście Foral Yatt tak lubi.

Swobodnemu wygłoszeniu ostatnich słów kłam zadały wymijające spojrzenie i niepewny samoświadomy wyraz twarzy.

– To znaczy, rozumiem, jak to musi wyglądać, jak to musi wyglądać w oczach ludzi, którzy go nie znają, ale… – Płynnym ruchem do tyłu dłoń poszorowała lekko czaszkę. – Ale dla niego ważne jest to, jak się ubieram, jak wyglądam, dla niego bardzo liczy się to, jak wyglądam, gdy się kochamy.

Som-Som odchrząknęła i powiedziała, jak nazywała się ulica, przy której mieszkała, zanim pamiętnej nocy matka poprowadziła ją za rękę pośród hałasu w objęcia Milczenia. Raura Czin kontynuowała monolog, nie zwracając uwagi na to wtrącenie, a oczy miała puste i bezsenne, spojrzenie wciąż utkwione w brudnych kafelkach posadzki.

– Widzisz, on się zmienił. On chce teraz czegoś innego. A ja, ja nie mam nic przeciwko. Kocham go. Nie przeszkadza mi to, co chce, bym robiła. Nawet to lubię. Czasem lubię to ze względu na siebie, a nie tylko ze względu na niego. Ale właśnie to, że to lubię, trochę mnie przeraża. Nie, tak naprawdę mnie nie przeraża, ale jest tak, jakby wszystko się zmieniało i poruszało pod moimi stopami i jakbym sama się zmieniała, i czuję, że powinnam się bać, ale się nie boję. To takie proste, trzeba się w to wślizgnąć. Tak łatwo na przyzwolenie, a ja nie mam nic przeciwko. Kocham go i nie przeszkadza mi to.

Z rozszerzonej źrenicy dziedzińca ktoś zawołał Raurę Czin po imieniu. Som-Som skierowała wzrok na płyty chodnikowe w dole, zaintrygowana przez chwilę widokiem obcego człowieka, który tam stał, lecz zaraz zdołała pogodzić znajomą twarz z niezidentyfikowanym krokiem i manierą, w końcu składając te rozbieżne wrażenia w postać Forala Yatta.

Raura Czin mówiła prawdę. Foral Yatt się zmienił.

Gdy stał na dziedzińcu, spoglądając w górę z uniesioną ręką, by osłonić oczy przed słońcem, smuga cienia rzucona na jego rysy nie zdołała zamaskować zmiany, jaka w nich zaszła. Aktor stracił szczupłe ciało. Som-Som uznała, że po części wynika to z zamożności Raury Czin, uzupełniającej jego dochody i wikt.

Również ubranie było wyraźnie inne od ponurych, funkcjonalnych strojów, które zdawał się wcześniej preferować. Foral Yatt miał na sobie długą tunikę, której błękit był tak żywy i głęboki, że graniczył z opalizacją. Talię owinął szeroką pomarańczową szarfą, a obszerne spodnie, które włożył pod spód, również były pomarańczowe, delikatnie plamiście pomarańczowe, miejscami prawie białe. Stopy miał gołe i wytworne, znacznie mniejsze, niż Som-Som mogłaby się spodziewać. Wokół palców coś błyszczało, lśniąca mgiełka.

– Rauro Czin! Nasz posiłek jest już prawie gotowy.

Jego głos również się zmienił, brzmiał lżej, a pewne siebie tony przykryła patyna melodyjności. Było coś jeszcze, co w pierwszej kolejności tłumaczyło uderzającą zmianę w wyglądzie – coś tak oczywistego, że całkowicie umknęło uwadze Som-Som. Raura Czin wymruczała przeprosiny, szykując się do wyjścia, nie zawracając sobie głowy dokończeniem luźnych wątków konwersacji. Zgodnie ze swoim zwyczajem wyciągnęła rękę i uścisnęła przegub Som-Som, aby dać znać połowie mózgu odciętej od wzroku i słuchu, że wizyta dobiegła końca. W odpowiedzi na wpół zamaskowana dziewczyna podniosła oczy, aż ich spojrzenia się skrzyżowały. Kiedy się odezwała, jej głos był przepełniony smutkiem, który zdawał się nie mieć wpływu na treść słów.

– Nie wydaje mi się, żeby w tamtych czasach jedzenie było dobre.

Wargi Raury Czin drgnęły – bezradne małe wzruszenie twarzy – po czym odwróciła się i zbiegła po wąskich drewnianych schodach, które prowadziły na dziedziniec, gdzie czekał na nią Foral Yatt. Kiedy dołączyła do niego, odbyła się między nimi krótka rozmowa, toczona jednak zbyt cicho, by Som-Som mogła cokolwiek usłyszeć, po czym oboje ruszyli w stronę bladożółtych drzwi. Som-Som wyciągnęła szyję, by odprowadzić ich wzrokiem. W chwili, gdy znikali jej z oczu, dostrzegła jedno rażące dziwactwo, które tak odmieniło młodego aktora.

Biegnąc nad czołem nierówną linią i wijąc się nad górną krawędzią uszu, głowę Forala Yatta zaczęły pokrywać odrastające włosy.

Nocą piętnastego dnia po powrocie do Domu bez Zegarów za bladożółtymi drzwiami wydarzyło się coś, co było pierwszą odsłoną ciemności, która czekała na Raurę Czin od pięciu długich lat. Gdy słońce krwawiło na zachodnim widnokręgu, Raura Czin weszła do środka, by zasiąść do wieczornej uczty z Foralem Yattem, a nim nastał ranek, ujrzała otchłań. Dopiero po trzech dniach pojęła ogrom żarłocznej pustki ziejącej pod jej stopami, ale to pierwsze druzgocące spostrzeżenie stanowiło ledwie początek. Było tak, jakby wrzuciła kamyk do czyhającej przepaści i nasłuchiwała pluśnięcia. Kiedy trzy dni później plusk wciąż się nie rozległ, zrozumiała, że czerń jest bezdenna i nie ma nadziei.

Wspomnianego wieczoru, gdy przeszła przez bladożółte drzwi, mając za plecami zachód słońca, a przed sobą bogaty aromat z garnka, cień jeszcze nie padł. Wydawało się, że zdoła opanować wszystkie niepokoje.

Zjedli szybko posiłek, siedząc naprzeciw siebie przy pobielonym stole, następnie Raura Czin uprzątnęła resztki, a Foral Yatt udał się do swojej sypialni, aby przygotować się do pracy w nadchodzący wieczór. Raura Czin, zeskrobując uparty strupek wysuszonej jarzyny z krawędzi swojej miski, zastanawiała się leniwie nad tym, czym zajmie się tego dnia w godzinach, kiedy jej obecność za bladożółtymi drzwiami była niepożądana.

W poprzednie wieczory chodziła na spacer do portu. Obserwując odbicie księżyca w szarozielonej wodzie, usiłowała wyżąć ze swojego położenia inspirującą strużkę romantyzmu.

Ze zduszonym okrzykiem bólu i zaskoczenia spuściła teraz wzrok i zobaczyła, że rozłamała paznokieć na guzku zaschniętego, stwardniałego jedzenia. Pomyślała, że jej paznokcie są w ruinie, wszystkie ogryzione i nierówne, wiele rozdwojonych lub zdartych w okolicy obłączka. Zastanawiając się, ile czasu zajmie im odzyskanie dawnej elegancji, drugą dłonią nieświadomie przesunęła po zszarganej skórze głowy.

Foral Yatt zawołał ją z alkowy, więc wycierając dłonie o szorstki szary materiał koszuli, ruszyła po dywanie z sitowia, aby zobaczyć, czego chce umiłowany. Wchodząc do komnaty, zaskoczona zobaczyła, że Foral Yatt leży w łóżku, zamiast przygotowywać się do wieczornych obowiązków. Spoczywał w nieprzyjemnej bawełnianej pościeli, z przymkniętymi oczami oraz rękami złożonymi na narzucie uszytej z barwionego łatanego worka.

– Nie mogę dziś pracować. Jestem chory.

Raura Czin ściągnęła brwi w supeł. Foral Yatt nie wyglądał na zbolałego, głos miał mocny i opanowany, a jednak powiedział, że niedomaga. Jakby chciał, by zrozumiała, że jest to kłamstwo, ale by zareagowała, jakby usłyszała niepodważalną prawdę. Zagłębiając się w siebie, dostrzegła z ledwie przelotnym ukłuciem zaskoczenia lub rozczarowania, że wcale się tym nie przejmuje. Przyjęła fałsz, bo tak było łatwiej.

– A Pani Ouisz? Ostatnio zdarzały się wieczory, kiedy nie pracowałeś. Nieużywana komnata to uszczuplenie jej dochodów. Odprawiała innych za coś takiego.

Pani Ouisz, choć teraz niewidoma i bliska śmierci, nadal była dominującą postacią w Domu bez Zegarów. Nawet Raura Czin, której nie zatrudniano w tym przybytku od pięciu lat, traktowała staruchę z szacunkiem i bojaźnią. Wątpliwie chory Foral Yatt rzekł z łóżka:

– Masz rację. Jeśli dziś wieczorem praca nie zostanie wykonana, będzie to dla mnie kłopotliwe.

Podniósł senne powieki i wbił wzrok w Raurę Czin. Uśmiechnął się, wiedząc, że taki uśmiech nie zmienia niczego między nimi. Maskarada została przyjęta za obopólną zgodą. Ciągnął suchym, miarowym tonem:

– Dlatego musisz mnie wyręczyć.

Było tak, jakby w umyśle Raury Czin pojawił się nagły defekt, bo nie potrafiła dostrzec sensu w słowach Forala Yatta. „Musisz”, „mnie”, „wyręczyć”. Wszystko to brzmiało tak obco, aż była niemal przekonana, że aktor ukuł takie wyrażenie na poczekaniu. Raz po raz powtarzała w głowie to zdanie. „Dlatego musisz mnie wyręczyć”. „Dlatego musisz mnie wyręczyć”. Co to znaczyło?

Wreszcie, otrząsając się z szoku po usłyszanych słowach, zrozumiała. Pokręciła głową i pomimo przerażenia była zaskoczona brakiem miękkich włosów kołyszących się przy szyi. Ledwo słyszalnie odpowiedziała:

– Nie.

„Nie” nie znaczyło: „Nie zrobię tego”. Znaczyło: „Proszę, nie rób mi tego”. Ale Foral Yatt pozostał niewzruszony.

Donna Blerot wsunęła sobie jej (jego?) rękę pod futrzany namiot, aż dłoń spoczęła na wilgoci między grubymi nogami tej oszpeconej kobiety. Pod pojedynczym okryciem wierzchnim dama była naga, a ciało miała zawilgocone i zbite jak ciasto.

Później, gdy Donna Blerot leżała na stole, sapiąc bezgłośnie jak ryba na straganie, Raura Czin zagłębiła się w kobietę, spojrzała na nią z góry i zobaczyła otchłań. Kopuła szarego futra uniosła się ku górze, odsłaniając ciało pod spodem, zakrywając teraz twarz, znamię i wszystko. Przez jedną rozchwianą chwilę kobieta wyglądała jak topielica wyrzucona na brzeg Morza Wybrańców Fortuny, a prześcieradło już zakryło opuchłą, nadjedzoną przez ryby twarz.

Walcząc z mdłościami, Raura Czin spuściła wzrok na własne ciało, lśniące od potu, napierające mechanicznie do przodu, szarpiące się do tyłu, atakujące i wycofujące się jak poruszany przez kogoś model anatomiczny. Patrzyła na sterczącą twardość wyrastającą z jej własnych lędźwi i zastanawiała się, jak to możliwe, że zdolna jest do tego. Nie czuła bowiem żadnej chuci, żadnego pożądania do głuchej kobiety, wypiętej teraz i zdyszanej w swojej desperacji. Nie czuła nic ponad wstyd i przerażenie. Jakim cudem jej ciało wykrzesało z siebie taki zapał w obliczu tej obrzydliwości?

Później Donna Blerot pocałowała Raurę Czin i wyszła, zamykając za sobą bladożółte drzwi. Aktorka siedziała naga na jednym z drewnianych krzeseł, oparłszy łokcie na blacie przed sobą, z twarzą ukrytą za dłońmi jak za zatrzaśniętymi wrotami kościoła. Wspomnienie pocałunku matrony wciąż odciskało się władczą pieczęcią na jej wargach. Miała wrażenie, jakby tłusty, gorzki mięczak próbował wpełznąć do jej ust, zostawiając na podbródku mokry ślad śluzu. Wyobrażenie to prześlizgnęło się z umysłu w głąb gardła i sięgnęło żołądka. Nastąpił słaby ostrzegawczy skurcz, na dodatek Raura Czin zaczęła się dręczyć obrazem pośpiesznie wchłoniętego posiłku z wcześniejszej pory. Kurtyna galaretowatego, na wpół roztopionego tłuszczu ciągnąca się od szaroróżowych włókien mięsa…

Dopiero gdy Foral Yatt stanął obok niej, walczącej, by nie zwymiotować, zorientowała się, że opuścił alkowę.

– No i proszę. Było aż tak źle?

Zaskoczona jego głosem Raura Czin zasłoniła dłonią połowę swojej twarzy i otworzyła oczy. Patrzyła na podłogę i aby z postaci Forala Yatta dostrzec cokolwiek powyżej kolana, musiałaby poruszyć głową, co wydawało się zadaniem ponad jej siły. Jego stopy były białe jak miąższ migdałów. Do każdego paznokcia u palców stóp przymocowane było malutkie lustereczko. Zawieszone pod powierzchnią dziesięciu miniaturowych błyszczących kałuż, własne odbicia wpatrywały się w Raurę Czin niby owady tonące w rtęci.

Podniósłszy się niepewnie z krzesła i wyminąwszy Forala Yatta, poszła chwiejnym krokiem do komory przeznaczonej do kąpieli i toalety. W jej gardle wezbrała lawa, zalewając gwałtownie usta, i nagle Raura Czin ze szlochem opróżniła głośno zawartość żołądka do wyszczerbionej i pożółkłej umywalki. Wyczerpana, raz po raz krztusiła się pustką, póki nie ustąpiły skurcze w jej wnętrzu, następnie podniosła głowę, by przez rozedrganą soczewkę łez spojrzeć na otaczające ją pomieszczenie.

Coś przykuło jej uwagę, zielona plama mrugająca ze szczytu skrzyni, w której Foral Yatt trzymał swoje mydła, perfumy i olejki. Raura Czin przetarła oczy brzegiem dłoni, próbując skupić się na rozproszonej plamie szmaragdu. Był to stały punkt, w którym mogła zakotwiczyć percepcję, wciąż rozdygotaną w następstwie mdłości. Stopniowo przedmiot zaczął się definiować na tle wilgotnego mroku łazienki. W Raurę Czin wpatrywały się beznamiętnie dwa małe szklane oczodoły. Za nimi, w półprzezroczystej zielonej mózgownicy, dostrzegła nieodgadnione sny zamarynowane w sokach pachnących lukrecją.

Patrzyła na czaszkę pełną trucizny. Czaszka patrzyła na nią, a jej spojrzenie niczego nie ukrywało.

Mijał czas w Domu bez Zegarów. Nocą osiemnastego dnia po przybyciu Raury Czin zapadła ciemność. To, co wcześniej tylko ją lizało w przedsmaku rychłych zdarzeń, rozdziawiło teraz szczęki i zaczęło kąsać.

Upiła się, choć gdyby było inaczej, niczego by to nie zmieniło. Nieszczęśliwa spożyła nadmiar wina przy stole w nadziei, że odczaruje ból nienawiści do samej siebie. Lecz alkohol tylko zamulił jej lęki, nadając im śliskość, utrudniając ich ogarnięcie. Stanęła obramowana w otwartych drzwiach, z ręką opartą na bladożółtym drewnie, patrząc na opustoszały dziedziniec i wciągając wielkie nierówne hausty jesiennego powietrza. Nic to jednak nie dało, bo w jej głowie rozległ się szum, gdzieś między uszami do głosu doszedł posępny pszczeli ul. Wpatrując się w obojętne czarne płyty chodnikowe, Raura Czin zrozumiała, że musi odejść. Opuścić Forala Yatta. Wyjechać natychmiast i wrócić do kojącego bełkotu swoich garderobianych, do niosącej pociechę posępności zapamiętywania niekończących się strof. Zrozumiała, że jeśli nie wyjedzie natychmiast, zostanie uwięziona tutaj na zawsze, zmiażdżona pod kołami wozu spiętrzonych okoliczności, krzycząc, by ktoś odpędził muchy. Jeśli nie odejdzie bezzwłocznie…

Z komnat w głębi Foral Yatt zawołał ją po imieniu. Podniosła wzrok znad szerokiej obsydianowej sadzawki; tam wznosiła się arkada, a za nią był Liavek.

Z wyczuwalną nutą rosnącego zniecierpliwienia Foral Yatt ponowił wołanie. Odwróciła się i weszła z powrotem do domu, zamykając za sobą bladożółte drzwi. Był w alkowie, jak to stało się zwyczajem od owego wieczoru, kiedy Raura Czin została wezwana do obsłużenia Donny Blerot. Wtedy po raz pierwszy zasmakowała kobiety. Przypuszczała, że Foral Yatt przywołał ją teraz, by nakazać powtórzenie tej usługi, i przez chwilę rozkoszowała się fantazją o odmowie, ale niezbyt długo.

– Moja miłości. Zapalisz dla mnie latarenkę? Tu tak ciemno.

Głos Forala Yatta, wciąż zmieniający się od powrotu Raury Czin, wszedł w inne stadium swojej metamorfozy. Zmiękczony do głębokiego aksamitu, raczej uwodził, niż nakazywał. Przez sekundę jej palce zmagały się z krzemieniem, wreszcie zapaliła hubkę i podniosła płomyk do knota latarenki. Bańka siarkowożółtej jasności rozszerzała się i kurczyła w przestrzeni, falując przez moment, aż w końcu płomień znieruchomiał, a jego światło stało się czyste. Raura Czin odwróciła się od latarenki, a na jej siatkówce wyryły się białawe larwy odciśnięte przez blask. Foral Yatt leżał na boku na zszytej pstrokato narzucie, podparty na jednym łokciu, opuszki palców zgubiwszy w gęstych jasnych lokach przy skroniach. Szerokie pasmo niebieskiego kosmetyku biegło ukośnie przez jego twarz, obejmując lewą brew, spływając na lewe oko, grzbiet nosa, prawy policzek. Węższa smuga czerwieni, niewiele więcej niż pojedyncze pociągnięcie pędzla, sunęła nad górną krawędzią, przez grzbiety i zagłębienia przystojnych rzeźbionych rysów, kończąc się pod prawym uchem.

Miał na sobie jeden z kostiumów Raury Czin.

Była to suknia, długa i fioletowa, zebrana w ekstrawaganckie falbany na ramionach, tak że ręce pozostawały nagie. Wysoki kołnierz sięgał punktu tuż nad wybrzuszeniem na szyi Forala Yatta, poniżej zaś tkanina była jednolita i nieprzejrzysta, aż do linii demarkacyjnej zaraz pod mostkiem. Od tego miejsca suknia wydawała się pokrojona na długie paski, które spływały do kostek, przy czym co druga fioletowa wstęga została odcięta i zastąpiona płatem koraloworóżowego sznurka, splecionego we wzory płatków śniegu, przez które widać było skórę pod spodem. Na palcach u rąk i nóg znajdowały się lustereczka.

Wdzierając się przez szczelinę w ścianie, z dźwiękiem przypominającym dziecięce dmuchanie w szyjkę wąskiej butelki, wietrzyk mącił perfumowane powietrze, a płomień latarenki zaczął się wahać. Przez chwilę armie światła i mroku nacierały tam i z powrotem w nagłych sporach granicznych. Cienie gęstniejące w oczodołach Forala Yatta zdawały się spływać po policzkach niczym nadmiar smoły, po czym kurczyły się wstecz, by zgromadzić się pod nawisem brwi. Uśmiechnął się do Raury Czin ustami starannie pobarwionymi soczystym indygo.

– Musiałam wrócić. Nie mogłam cię tu zostawić.

Orzeczenia w obu zdaniach Foral Yatt zaakcentował w ostentacyjny, afektowany sposób. Raura Czin z trudem dociekała sensu wypowiedzi aktora, jednocześnie starając się zidentyfikować to dziwactwo fleksji, szalenie znajome, a jednak wymykające się pamięci.

– Ale… co masz na myśli? Nigdzie nie byłeś. Ty…

Raura Czin poczuła, że coś masywnego się na nią zwala, zbliża się z przerażającą prędkością, która paraliżuje wolę i sprawia, że unik jest nie do pomyślenia. Przypominało to zasłyszane opowieści o zaćmieniu, kiedy ludzie widzieli olbrzymi cień księżyca pędzący ku nim po ziemi, ogromną planetę ciemności przetaczającą się przez maleńkie pola i pastwiska z nieporównywalną do niczego szybkością. Stojąc w rozpachnionej sypialni, zrozumiała ich przerażenie. Świat cieni prawie ją dopadł. Jeszcze chwila i zostałaby zmiażdżona pod jego nieodpartą, nieskończoną masą.

Foral Yatt znów przemówił z łóżka. Prawidłowości akcentu w jego mowie wciąż pląsały poza zasięgiem rozpoznania, szydercze i nieuchwytne.

– Zostawiłam cię. Nie pamiętasz? Zostawiłam cię, bo ważne było dla mnie, żeby rozsławić swoje imię. Wiem, że odebrałeś to jako niesprawiedliwość, ale ty jesteś przeciętny, a ja jestem wyjątkową istotą. Mam w sobie coś niespotykanego, niepowtarzalny urok, który wymyka się opisowi, i choć kochałam cię głęboko, głęboko, moją powinnością było ukazać światu i jego wszystkim mieszkańcom ten skarb, którym jestem. Z pewnością możesz to chyba zrozumieć?

Nagle Raura Czin uświadomiła sobie, gdzie słyszała głos, którym posługuje się Foral Yatt. Rozpędzona mroczna planeta uderzyła w nią z całej siły. Raura Czin była stracona.

– Ale już wszystko zostało załatwione. Teraz ludzie, jak świat długi i szeroki, znają moje imię, a mój wewnętrzny ogień, którego naturę tylko ja mogę nazwać, przyciąga ich jak ćmy. Teraz jestem w pełni człowiekiem, jestem wolna i mogę znów cię kochać. Uwielbiam cię. Ubóstwiam. Kocham cię, kocham cię bardziej niż cokolwiek na świecie z wyjątkiem sławy. Ale…

Parodia była niewyobrażalnie podła i zarazem niezaprzeczalnie trafna. Zidentyfikowawszy głos, Raura Czin nie mogła zrobić nic więcej, jak tylko zaakceptować okrutne lustrzane odbicie twarzy, które mu towarzyszyło. Przygwożdżona czarnym ciężarem widmowego księżyca, patrzyła bezradnie, jak Foral Yatt obnaża wszystkie zarozumialstwa, niedorzeczności, drobne uniki, które składały się na jej istnienie. Młody mężczyzna leżał na łóżku, mieniącą się konstelacją opuszków palców dotykając błękitu dolnej wargi w pantomimie niepokoju i niezdecydowania. Podniósł wzrok na Raurę Czin, a pod jego długimi rzęsami błysnął jupiter błagający rozpaczliwie o współczucie, podczas gdy podbródek drżał pod ciężarem słów niewypowiedzianych przez usta. W końcu, gdy Foral Yatt przeciągnął swoje melodramatyczne wahanie do granic absurdu, popłynęły słowa w zapierającej dech kaskadzie:

– Ale czy ty nadal mnie kochasz? – Zrobił pauzę i zamrugał dwukrotnie. – Mimo tego, co ci zrobiłam?

W jednym z kątów zidiociałe dziecko zaczęło dmuchać w szyjkę smukłej butelki, a wzorami światła i cienia w komnacie targnęły konwulsje. Raura Czin, porwana przez wzburzony ocean koszmaru, usłyszała głos mówiący w oddali:

– Czy we wnętrzu kulki śpi jaszczurka?

Głos był tak głęboki i męski, że uznała, że musi należeć do Forala Yatta, tyle że głos Forala Yatta był już inny. Czyj więc mógł być? Gdy objawiła się odpowiedź, jej zmysły były nazbyt otępiałe, by zareagować czymś więcej niż najgłębszym tonem rozpaczy. To był jej głos. Oczywiście, że to był jej głos.

Foral Yatt uśmiechnął się na łóżku i opadł leniwie na plecy. Uśmiech, który nosił na twarzy, należał raczej do niego, a nie do groteskowej i kąśliwej parodii Raury Czin, ale kiedy się odezwał, przemówił jej akcentami:

– Być może jestem kulą. Być może niezgłębiona charyzma, którą ludzie we mnie dostrzegają, to w istocie jaszczurka zwinięta w moim wnętrzu. Jej materialna rzeczywistość jest wątpliwa, ale jej wpływ na umysł bezsporny.

Ich spojrzenia były sczepione, świadomość siebie nawzajem ugruntowana w tej chwili wzajemnego zrozumienia, które zawsze istniało między wężem a królikiem. Oblizując niebieskie wargi, Foral Yatt delektował się smakiem długiej chwili poprzedzającej zadanie coup de grâce.

– Czy mam ci wyznać imię mojej jaszczurki? Czy mam ci wyznać miano tej rzeczy, dzięki której jestem wrażliwa, miłowana, czczona, opromieniona sławą?

Znając już odpowiedź, Raura Czin pokręciła gwałtownie głową, ale nie była w stanie wydobyć z siebie głosu.

– Wina.

Już. Zostało powiedziane. On wiedział. Płomień latarenki zadrżał. Cienie zaszarżowały, lecz zaraz się wycofały, przegrupowując do kolejnego ataku.

– Widzisz, to kluczowe dla mojej tożsamości. To ból, który mnie napędza, bez niego jestem niczym. Och, mój ukochany, pali mnie wstyd, że sprowadziłam na ciebie całe to nieszczęście.

Stojąc chwiejnie u stóp łóżka, z winem z wieczerzy kwaśniejącym w żołądku, Raura Czin poczuła się całkowicie zagubiona, gdy kolejne warstwy sensu zaczęły nakładać się na siebie, rozkwitając w nowe kształty jak zabawka z artystycznie pomiętego papieru. Czy Foral Yatt opisywał własne uczucia, czy też naśladował męki, które dostrzegł w niej? Czy doznawał szczerych wyrzutów sumienia z powodu jadowitego kalamburu, którego się dopuścił? W samym środku strachu i skołowania, które dopadły Raurę Czin jak huragan, zaczęła się formować gruda urazy, jasna i zimna w spokojnym oku cyklonu.

Jak śmiał przepraszać? Jak śmiał błagać o zrozumienie, gdy odegrał ten nieznośny spektakl poniżenia? W Raurze Czin narastał gniew, a gdy wpatrywała się lodowatym wzrokiem w postać na łóżku, uległa i bezbronna sylwetka wśród wstęg fioletowej sukni stopniowo stawała się tak samo drażniąca jak sapanie tego nieznośnego dziewczęcego głosu.

– Czy możesz mi wybaczyć? Och, mój kochany, wydajesz się taki srogi. Jakże nieroztropna byłam, raniąc cię w ten straszny, lekkomyślny sposób.

Foral Yatt usiadł i wyciągnął błagalnie ręce do Raury Czin, niesamowicie blade, gdy wyłoniły się niczym łabędzie szyje z krezy przy ramionach. Oczy apelowały o uwolnienie od męczarni samobiczowania się, niebieskie usta wypowiadały niesłyszalne półsłówka wyjaśnień i przeprosin, zwierając się niby do pocałunku łaknącego rozgrzeszenia.

Z całej siły, na jaką było ją stać, Raura Czin uderzyła go grzbietem dłoni w usta, rozsmarowując niebieski barwnik na jego policzku i swoich knykciach. Suchy trzask ciosu i okrzyk bólu odbiły się od zimnych kamiennych ścian. Foral Yatt upadł do tyłu, zakrywając twarz i przewracając się na bok. Znieruchomiał skulony na łatanym worku, zwrócony plecami do Raury Czin.

Raurę Czin uderzył nagle widok jego krzywego kręgosłupa, widocznego przez rozproszone fioletowe wstęgi sukni. Zorientowała się, że gniew w jej sercu idzie w parze z gwałtownym naporem w lędźwiach, bo poczuła erekcję wyrywającą się z potrzasku popielatoszarych skórzanych bryczesów. Foral Yatt zacisnął usta i zaczął szlochać na łóżku. Jakby żyjąc własnym życiem, dłoń zdrętwiała i opuchła po uderzeniu przesunęła się w stronę węzła z konopnego sznura i zacisnęła się w twardą pięść na brzuchu.

Raura Czin zgwałciła go dwa razy, brutalnie, nie czerpiąc z tego żadnej przyjemności.

Dopiero gdy było po wszystkim, zrozumiała, jaką krzywdę sobie wyrządziła, i zaczęła płakać bezgłośnie, jak to robią mężczyźni, siedząc na brzegu narzuty, z ramionami drżącymi w ciszy. Foral Yatt leżał na łóżku za jej plecami, wpatrzony w przeciwległą ścianę. Nasienie Raury Czin zaschło jako mały nieregularny kleks na oskubanej alabastrowej skórze nad prawym kolanem aktora – przeźroczysta błonka na ciasnym wgłębieniu. Foral Yatt szarpał go w roztargnieniu zwierciadlanymi paznokciami, nie mówiąc ani słowa.

Knot w latarence stawał się coraz krótszy, aż w końcu zasyczał i zgasł. W ten właśnie sposób mierzono upływ godzin w Domu bez Zegarów.

– Nie miałem prawa. Nie miałem prawa tak cię potraktować…

– Proszę cię. To bez znaczenia.

– Zostaniesz? Zostaniesz tu ze mną?

– Nie mogę.

– Ale… co ja pocznę, jeśli odejdziesz? Nie ma powodu, byś odchodziła.

– Powodem jest moja praca. Moja praca i moja kariera.

– A co ze mną? Nie widzisz, że zostawisz mnie tutaj w potrzasku? Nigdy nie uda mi się uciec. Proszę. Zrobię wszystko, co chcesz, ale nie zostawiaj mnie tutaj.

– Powinieneś był o tym pomyśleć, zanim dokonałeś zemsty.

– Och, proszę, przecież powiedziałem, że żałuję. Nie możesz pomyśleć o tym, kim byliśmy dla siebie, i mi wybaczyć?

– Za późno, moja miłości. O wiele za późno.

– Nie pozwolę ci odejść. Nie pozwolę, byśmy znów zostali rozdzieleni.

– Proszę. Nie chcę scen. Ostatnim razem to było tak żenujące.

– Och, nie martw się. Nie będę wszczynał awantur.

– To dobrze. Teraz muszę wysłać którąś gospodynię, by zamówiła dla mnie powóz na rano i zorganizowała przeniesienie mojej garderoby z powrotem do pensjonatu.

– Nie zostawisz mi nic? Proszę, pozwól mi zatrzymać tę fioletową suknię.

– Nie.

– Czy nie widzisz, co robisz? Zabierasz mi wszystko! Jak do tego doszło?

– Nie bądź naiwny. Jesteśmy w Mieście Wybrańców Fortuny.

– Zaraz, ty mówisz do mnie o fortunie? Nie jestem już pewien, czy fortuna w ogóle istnieje. Czy istnieje szczęście, czy tylko okoliczności bez formy i prawidłowości, bezsensowna fala, która zabiera wszystko ze sobą?

– Czy we wnętrzu kulki śpi jaszczurka?

Siedząc na balkonie, nieświadomie żując anemiczne niebieskie kwiaty zerwane z okiennego ogrodu, Som-Som patrzyła na dziedziniec Domu bez Zegarów. Przed chwilą, wraz z pierwszymi promieniami świtu, przed zaokrąglone mury zajechał powóz. Na wpół zamaskowana dziewczyna zdawała sobie sprawę, że Raura Czin musi opuścić Dom, aby powrócić do swojej bajecznej egzystencji w świecie położonym poza jego siedmioma barwnymi portalami.

Z początku Raura Czin mówiła o swoim pobycie w Domu raczej w kategoriach miesięcy niż tygodni, Som-Som przypuszczała więc, że to mroczne prądy płynące między nią a Foralem Yattem spowodowały niezapowiedziany wyjazd. Zastanawiała się, czy aktorka złoży jej wizytę, aby pożegnać się przed podróżą, i poczuła ukłucie smutku na myśl o rozstaniu.

Przeciwstawiła się dzielnie temu żalowi, a to przyniosło ogromną ulgę. Som-Som ucieszyła się, że Raura Czin nie dopuściła do tego, by stać się więźniem tej straszliwej powagi, jaką cechował się Dom, i choćby z tego powodu miała nadzieję, że szczęście zawiedzie aktorkę daleko poza mury, które zakrzywiały się niczym szare zaborcze ramiona.

O cichym poranku dźwięk otwieranych bladożółtych drzwi był ostry jak diament i Som-Som wychyliła się z balkonu, by popatrzeć na elegancką postać okutaną w karmazyn, wchodzącą na zimne czarne płyty chodnikowe, na których nocny chłód pozostawił nikły nalot szronu.

Som-Som, która w dziewiątym roku życia przestała cieszyć się percepcją głębi, odniosła wrażenie, że z bladożółtego rozcięcia w ciele Domu bez Zegarów wypłynęła samonapędzająca się kropla krwi, która potoczyła się po pokrytej szronem czarnej płycie dziedzińca, ściekając powoli w kierunku bramy po przeciwnej stronie. W zależności od perspektywy od czasu do czasu ukazywała się dwuwymiarowa biała dłoń, kremowy płatek, który wyłaniał się na krótko na powierzchni czerwonej plamy, po czym znikał.

W miarę jak paciorek karmazynu przesuwał się po podwórzu, stawał się tym, co osoba bez przypadłości Som-Som rozpoznałaby jako istotę ludzką. Postać zatrzymała się w połowie dziedzińca i odwróciła, odchylając głowę, by spojrzeć wprost na Som-Som, jakby była świadoma, że na wpół zamaskowana przygląda się jej od chwili przekroczenia progu bladożółtych drzwi. Zza czerwieni wyłoniła się twarz.

Foral Yatt wpatrywał się w oczy Som-Som, zarówno w to, które mrugało, jak i to, które mrugać nie mogło.

Zrazu wyraz jego twarzy wydawał się niepewny, zabarwiony poczuciem winy, które Som-Som uznała za niepokojąco znajome, potem jednak pojawił się uśmiech. Mijały niezmierzone długie sekundy, a oni wpatrywali się w siebie, po czym on odwrócił się i poszedł dalej przez duży krąg gagatu, znikając pod wysokim kamiennym łukiem.

Po chwili rozległ się trzask lejców, następnie stukot kopyt na bruku, kiedy konie zaprzężone do powozu otrząsnęły się z letargu i ruszyły krętymi ulicami Liaveku, gdzie między stłoczonymi budynkami unosiła się uspokajająca woń stu przyrządzanych śniadań.

Som-Som siedziała nieruchomo na balkonie, ze wzrokiem utkwionym w miejsce, gdzie przystanął Foral Yatt, kiedy odwrócił się, by na nią spojrzeć. Jego uśmiech pozostał jako obraz odciśnięty w jej umyśle. Był to uśmiech z rodzaju tych, które Som-Som widziała wcześniej i które natychmiast rozpoznawała.

Uśmiech czarnoksiężnika. Radość kowala szczęścia, który w końcu osiągnął długo odwlekane spełnienie. Przez niezmierzony czas Som-Som siedziała bez ruchu. Na jej twarzy zastygł pusty wyraz, aż przepołowione rysy odzyskały pozory jedności, bo z powodu oszołomienia żywa strona przemieniła się w porcelanę.

Podniósłszy się raptownie, zachybotała krzesłem tak bardzo, że przewróciło się za jej plecami na posadzkę balkonu. Poruszała się szybko w osobliwie rwanym rytmie. Cały trening i dyscyplina, które maskowały jej trudności w utrzymaniu koordynacji, poszły w zapomnienie, gdy pognała po wąskich drewnianych schodach i dalej przez półkoliste podwórze.

Bladożółte drzwi nie były zaryglowane.

Raura Czin siedziała przy stole, sztywna i wyprężona na jednym z krzeseł o prostym oparciu. Wydawało się, że wpatruje się w dwa przedmioty, które spoczywały na białym drewnie blatu, niezbyt wyraźne w przydymionym świetle poranka. Som-Som podeszła do stołu i przyjrzała się uważniej, mrużąc oko, które wciąż pozwalało się zmrużyć.

Jednym z przedmiotów była zwykła miedziana kulka, która nic dla niej nie znaczyła. Drugi wyglądał raczej jak jajko z czysto odciętym końcem.

Z tą różnicą, że był zielony.

Z tą różnicą, że miał patrzące pusto oczodoły i bezustny uśmiech.

Zapach lukrecji Som-Som poczuła w tym samym momencie, w którym uświadomiła sobie, że od chwili jej wejścia do komnaty Raura Czin nie zaczerpnęła oddechu.

To nie fizyczne przerażenie pognało zasapaną i potykającą się Som-Som z powrotem przez bladożółte drzwi. Na dziedziniec wypłoszyła ją kolosalność tego, co znajdowało się wewnątrz. Nie była to też niechęć do przebywania w obecności umarłych. Podczas lat swojej służby kurtyzana czarnoksiężników stała się świadkiem gorszych rzeczy niż oznaki ludzkiej śmiertelności, a samobójstwa w Domu bez Zegarów zdarzały się na tyle często, że uchodziły uwadze. Z pewnością nazbyt często, by spowodować tak gwałtowną reakcję u kogoś, kogo w chwili największej rozkoszy klienci przemieniali niekiedy w istotę innego gatunku lub w byt złożony z kłębiących się białych oparów.

Nie było to w zupełności przerażenie, które żeruje na umyśle, ani stuprocentowa odraza duchowa. To uczucie nie miało żadnego kształtu, żadnego wymiaru, który można uchwycić, i właśnie na tym zasadzała się najpełniejsza jego groza. Popełniono straszliwą zbrodnię, potworność o przerażającej wymowie i skali, która w pewien sposób pozostała abstrakcyjna, nieuchwytna. Nie miała żadnych dostrzegalnych zarysów, jej monstrualność była więc nieskończona i to właśnie ona sprawiła, że Som-Som wytoczyła się z powrotem na zimny czarny dziedziniec.

Chciała wołać do obojętnych okien Domu bez Zegarów, wciąż zawartych przed porannym światłem, podczas gdy ci, którzy znajdowali się wewnątrz, cieszyli się snem zasłużonym poprzedniego dnia. Chciała krzyczeć i obudzić całe Miasto Wybrańców Fortuny, by rozgłosić wszem wobec o potworności popełnionej, gdy Liavek był zajęty sobą, niczego nie podejrzewając. Ale oczywiście nie mogła nic powiedzieć. Ogrom tego, co się wydarzyło, pozostał zamknięty w jej wnętrzu, jako coś łuskowatego, zimnego, odrażającego w jej umyśle, coś, czego nie można zobaczyć ani dotknąć, o czym nie można powiedzieć drugiemu człowiekowi. Skulone w niedosiężnej ciemności za porcelanową maską, wygrzewało się w ukryciu, poza potwierdzeniem, poza negacją.

Ledwo tam obecne.

Przełożył Robert Sudół

Nawet nie legenda

Z moich doświadczeń wynika, że działania dżilkowca zwykle przypisuje się eksplozji magistrali gazowej.

Merelda w końcu przyjechała na konferencję CSICON-u, jak zwykle zwracając powszechną uwagę. Zaparkowała samochód obok starego zadaszonego targu i, zdyszana, przeszła całą Fetter Street, nim przypomniała sobie, że kołonotatnik z propozycjami ciągle leży na tylnym siedzeniu auta (cała Merelda!). Większość uczestników spotkania już przybyła. Drzwi agencji obrotu nieruchomościami były zamknięte tylko na zatrzask. Merelda przeszła przez nieoświetlone biuro, dotarła do dużej sali konferencyjnej na zapleczu, po czym spędziła miłe pięć minut na wesołej paplaninie, witając się z gośćmi.

Na końcu długiego stołu konferencyjnego zauważyła zdenerwowanego, nieogolonego Marcusa Clarke’a, założyciela Centrum Studiów nad Incydentami Cudownymi, Osobliwymi i Niewytłumaczalnymi. Entuzjastycznie perorował, rozmawiając z ponurym Davidem Watkinsem. Watkins, zawsze najbardziej konserwatywnie ubrany uczestnik spotkań odbywających się co dwa tygodnie, był regionalnym managerem firmy Chalcombe & Bentine – dlatego członkowie CSICON-u mogli korzystać z lokalu po godzinach pracy. Merelda niezgrabnie zdjęła płaszcz pokryty kroplami deszczu i pomachała do swojej przyjaciółki Emmy, siedzącej naprzeciwko Dave’a i Marcusa. Emma była nauczycielką i miała hopla na punkcie kryptozoologii. Sala konferencyjna pachniała skórą; gwar nieskładnych rozmów przypominał atonalne dźwięki dzwonków wietrznych. Brian Appleby, Wysoki Brian, nawracał na wiarę w duchy gotkę Adrianę, studentkę medioznawstwa, która wstąpiła do grupy zaledwie kilka tygodni wcześniej. Brian Taylor, Niski Brian, nie pojawił się na trzecim spotkaniu z rzędu. Merelda przypuszczała, że on i jego żona – Sandra, prawda? – są ciągle zaabsorbowani nowo narodzonym dzieckiem.

A zatem około dziesięciu osób. Nieźle. Errol Meeks opowiedział anegdotę na temat bojlera zakupionego niedawno do domu; wszyscy wybuchnęli śmiechem i ogarnęło ich lekkie poczucie winy, że w grupie nie ma innych czarnoskórych. Carl o cudzoziemskim nazwisku kończącym się na „-wicz” (albo coś w tym rodzaju) siedział z nieszczęśliwą miną najbliżej drzwi. Obok stał zwinięty dywan oparty o puste krzesło. Merelda przypomniała sobie, że mówił coś o zmianie mieszkania. Tak, chyba się przeprowadza. Ponura mina Carla miała prawdopodobnie związek z Alison Macready, która spoglądała na niego ostro z końca stołu, gdzie siedziała w pobliżu Dave’a i Marcusa. Rozmawiała z dwojgiem przyjaciół i sąsiadów z górnego piętra, Steve’em i Sheilą Dentonami. Przez ostatnie półtora roku Carl i Alison byli parą, a ich rozstanie trochę popsuło atmosferę na poprzednim spotkaniu. Przykre, ale takie rzeczy się zdarzają.

Merelda przewiesiła płaszcz przez ramię jak torreador muletę i powoli okrążyła stół. Zatrzymywała się przed kolejnymi gośćmi, zamieniała z nimi kilka słów, po czym usiadła na wolnym krześle obok Emmy. Wieczór zapowiadał się dość ciekawie. Marcus zaplanował wielką debatę nad zmianą programu badań CSICON-u, a także reorientacją niewielkiego kwartalnika grupy – nosił on tytuł „Interesting Times”. Merelda spytała młodą nauczycielkę, co sądzi o „niezbadanych wodach”, na które proponuje wypłynąć Marcus, ale Emma odpowiedziała, że nie jest pewna, czy dobrze go rozumie. Później zmieniła temat i pokazała Mereldzie w komórce rzekome zdjęcie czupakabry, trochę rozmazane. Gwar rozmów nagle ucichł jak w kinie, gdy gasną światła, i Merelda zrozumiała, że spotkanie wreszcie się zaczyna. Zamieniła się w słuch.

Siedziałem, dopóki mogłem, a potem przeprosiłem i wyszedłem. Wiał wiatr i siąpiła mżawka. Usłyszałem, jak ktoś woła za moimi plecami: „Hej, proszę zaczekać! Zapomniał pan… prania”. Dwa tygodnie później powiedziano mi, że mniej więcej w tym momencie dżilkowiec rozłożył boczne płetwy. Oczywiście nikt dokładnie nie wiedział, co widzi, lecz uczestnicy spotkania mieli trochę czasu – sekundę, najwyżej dwie – by zrozumieć, czego nie widzą. Możecie uważać, że taka drastyczna akcja prewencyjna wiąże się dla mnie z dużym ryzykiem, ale z moich doświadczeń wynika coś przeciwnego.

David słuchał Marcusa, kiwając głową i od czasu do czasu chrząkając z aprobatą, bo go lubił i znał od lat, choć, szczerze mówiąc, miał wątpliwości co do projektu zmiany programu badań. Z pewnością grupa działała bardzo dobrze. Mimo to czuł, że nie może tego powiedzieć. Miał nieprzyjemną świadomość, że jest najstarszym członkiem CSICON-u, i nie chciał uchodzić za przeciwnika nowych idei, konserwatystę albo drętwusa. Czy ludzie ciągle mówią „drętwus”? Nie wiedział i z żalem godził się z tym, że staje się przez to jeszcze bardziej drętwy.

Marcus kiwał króciutko ostrzyżoną głową, coraz bardziej podekscytowany.

– Mam na myśli to, że kiedy ludzie relacjonują zjawiska, zwykle opisują je za pomocą znanych pojęć. A gdyby ktoś spotkał się ze zjawiskiem, które nie przystaje do naszych kategorii pojęciowych, i nie ma słów, by je opisać? Jak opisać? To niemożliwe, prawda? Z pewnością istnieją tysiące przypadków, kiedy… – David skupił uwagę na pozostałych badaczach niewytłumaczalnych fenomenów; gryźli łodygi rabarbaru, częstując się z talerzyków stojących na politurowanym stole, przy którym zwykle odbywały się dyskusje o cenach nieruchomości prowadzone przez pracowników firmy Chalcombe & Bentine. Doszło do zamieszania koło drzwi, gdy do sali wpadła elokwentna Merelda Jacobs. Skarżyła się, że zostawiła coś w samochodzie i musiała wrócić Fetter Street w ulewnym deszczu. Cóż, czyja to wina? Po drugiej stronie sali, naprzeciwko Carla Wasowca i jego chybotliwego stosu starych gazet, Brian Appleby jawnie podrywał nową członkinię, Adrianę. Jego wielkie jabłko Adama poruszające się groteskowo w górę i w dół przypominało jojo. David westchnął, choć tylko w duchu.

Może Marcus ma rację? Może CSICON rzeczywiście potrzebuje zmian? David przypomniał sobie czasy, gdy założyli go we dwóch, zaledwie trzy lata wcześniej, chyba w 2016 roku. Było to w trudnym okresie, kiedy Davida opuściła Anne – odeszła w siną dal. Zauważył, jak niewielu ma przyjaciół, i potrzebował kogoś, z kim mógłby pogadać. Znał Marcusa od 2000 roku, gdy młodszy mężczyzna był jego klientem i odkryli, że obaj od dawna czytają „Fortean Times”. Po odejściu Anne Marcus wpadał do niego na piwo dwa razy w tygodniu. W czasie jednego z takich spotkań rzucił pomysł stworzenia grupy zajmującej się badaniami zjawisk nadprzyrodzonych, „ale z poczuciem humoru”, jak się wyraził, po czym David bełkotliwie zasugerował, by spotykali się w przestronnej sali konferencyjnej w firmie – i po trzech latach w niej się znajdowali. Gdyby David chciał być szczery, musiałby przyznać, że w głębi duszy liczył na poznanie jakichś atrakcyjnych dziewczyn, ale tak się nie stało. Miał nadzieję poderwać długonogą Sheilę Hall, lecz ni stąd, ni zowąd wyszła za Steve’a Dentona. „Czym się różnię od Briana Appleby’ego, wygłaszającego chaotyczne tyrady o poltergeiście z Enfield, by ukryć samotność?” – pomyślał.

Marcus, siedzący obok Davida, poprosił o ciszę i zaczął entuzjastycznie perorować na temat „studiów nad negatywną przestrzenią w fenomenologii”, cokolwiek to miało znaczyć. Wieczór się rozpoczął.

Jak już wspomniałem, trzeba się przyzwyczaić do życia emocjonalnego szepczącego wacka. Wcześniej jej nie spotkałem – i było oczywiste, że mnie nie znosi – ale myślałem głównie o seksie, który będziemy uprawiać, a także o tym, jakie ładne ma oczy. Owszem, czułem lekkie wyrzuty sumienia z powodu losu czekającego uczestników zebrania. Wiem, że to niezbyt racjonalne: widziałem ich po raz pierwszy, a oni mnie po raz ostatni. Był to pożegnalny wieczór. Chociaż uważam to za niemożliwe, usiłowałem patrzeć na świat z ich punktu widzenia i dlatego im współczułem. Kiedy rozmawiałem z nimi przed dwoma tygodniami, nie wydawało się to przykre; chciałem, żeby spędzili ze sobą trochę czasu, bo z ich perspektywy był to ostatni wieczór. Nie wstałem i nie wyszedłem natychmiast, bo nie jestem potworem. Pragnę to podkreślić.

Postanowiła więcej nie przychodzić na spotkania grupy. Podjęła decyzję, gdy w połowie ględzenia o umarłych, którzy nie mogą zaznać spokoju, żylasty Brian spytał, czy widziała film z Timothym Spallem. Fantastyczna kreacja. Ma go w domu i gdyby Adriana miała ochotę wpaść i obejrzeć…

Ogólnie rzecz biorąc, doszła do wniosku, że CSICON nie spełnił jej nadziei – tak naprawdę liczyła na zdobycie materiałów do pracy magisterskiej zatytułowanej Subkultura badaczy zjawisk paranormalnych a współczesna prawica. Czuła lekkie wyrzuty sumienia: nie była z nimi szczera. Sugerowała, że studiuje zjawiska nadprzyrodzone, choć w gruncie rzeczy studiowała badających je ludzi.

U szczytu stołu łysy wykładowca literatury angielskiej, z pewnością gej, energicznie kontynuował monolog. Jeśli Adriana dobrze rozumiała, główna teza sprowadzała się do tego, że zamiast szukać wampirów, latających talerzy, yeti, potworów z Loch Ness i innych prawdopodobnie nieistniejących fenomenów, grupa powinna poszukiwać zjawisk, których istnienia nikt nawet nie podejrzewa.

– Chcę powiedzieć, że wszyscy wiedzą, czym są duchy. – Cóż, nie wiedzą. – Powinniśmy szukać zjawisk, które są dla nas niewidzialne. – W oczywisty sposób obejmuje to duchy, jeśli się nad tym głębiej zastanowić. Po prostu, nie tylko w znaczeniu akademickim.

Adriana, starannie unikając kontaktu wzrokowego z chudym jak szczapa sąsiadem po lewej, zatrzepotała sztucznymi rzęsami i zerknęła na resztę grupy. Obok perorującego i gestykulującego prelegenta siedział pośrednik obrotu nieruchomościami, który przypominał jej ojca, choć wydawał się jeszcze bardziej przygnębiony i zirytowany. Nieco dalej, po przeciwnej stronie, pewien Polak wychodził ze skóry, by wszyscy zauważyli niedawno kupione przez niego ultranowoczesne kolumny głośnikowe, a na końcu stołu pięćdziesięciokilkuletnia rudowłosa kobieta, która spóźniła się na spotkanie, ostentacyjnie przeglądała kołonotatnik i głośno cmokała. Obok niej słuchała prelegenta niska blondynka ubrana w bluzę jak z kryminału skandynawskiego – Adriana przypuszczała, że to kolejna nauczycielka – a poza tym, po prawej, kilka pustych krzeseł dalej, siedział Errol. Był jedynym czarnoskórym członkiem CSICON-u i, przypadkowo, jedyną osobą, której imię zdołała zapamiętać.

Żaden z nich nie był użyteczny, bo żaden nie był szczególnie prawicowy. Powinna zmienić taktykę, zapisać się do Angielskiej Ligi Obrony i czekać na wzmianki o Atlantydzie albo teorii pustej Ziemi. Przesunęła niewielką gumę do żucia z prawej strony ust na lewą i podjęła stanowczą decyzję – nie przyjdzie na następne spotkanie za dwa tygodnie.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki