Spis treści

1. 1. Równina Ilionu

2. 2. Wzgórza Ardis, Dwór Ardis

3. 3. Równina Ilionu

4. 4. W pobliżu Conamara Chaos

5. 5. Dwór Ardis

6. 6. Olimp

7. 7. Centrum Conamara Chaos

8. 8. Ardis

Tytuł oryginału: Ilium

Copyright © 2003 by Dan Simmons
All rights reserved
Copyright for the Polish translation © 2015 by Wydawnictwo MAG

Przekład: Grzegorz Komerski
Redakcja: Urszula Okrzeja
Korekta: Magdalena Górnicka
Projekt typograficzny, skład i łamanie: Tomek Laisar Fruń
Projekt graficzny serii, projekt okładki oraz ilustracja na okładce: Dark Crayon
Nazwa serii: Vanrad
Redaktor serii: Andrzej Miszkurka

ISBN 978-83-67353-64-9
Wydanie IV

Wydawca: Wydawnictwo MAG
Pl. Konstytucji 5/10, 00-657 Warszawa
www.mag.com.pl

Wyłączny dystrybutor: Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Maz.
tel. 227335010
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Dedykuję tę książkę Wabash College;
studentom, wykładowcom i dziedzictwu.

Tymczasem myśli, zmęczone rozkoszą,

W świat szczęśliwości większej się przenoszą;

Umysł – ocean, gdzie każdy gatunek

Znajdzie swój własny wierny wizerunek –

Wznosi się przecież nad rzeczy gotowe

I tworzy światy inne, morza nowe,

Choć stawia ponad wszystko, co stworzone,

W zielonym cieniu dumanie zielone.

Andrew Marvell „Ogród”
(przełożył St. Barańczak)

Można zdobyczy mieć wiele: stada baranów i wołów,

cenne trójnogi i konie o grzywach złotopłomiennych,

lecz nie zdobędziesz już nigdy człowieczej duszy, nie złowisz

ani jej w locie nie wstrzymasz, gdy z warg na zawsze uleci.

Achilles w księdze IX „Iliady” (406–409)
(przełożyła K. Jeżewska)

Serce bijące gorzko, czekające.

Kaliban w wierszu
Roberta Browninga „Kaliban o Setebosie”
(przełożył T. Kubikowski)

1

Równina Ilionu

Gniew.

Opiewaj, o Muzo, gniew Achillesa, gniew syna Peleusa, zbrodniczego mężobójcy, któremu śmierć jest przeznaczeniem. Zanoś pieśń o gniewie, który kosztował Achajów tak wielu dobrych ludzi, który tak liczne, pełne życia i serdeczne dusze posłał poza wrota posępnego Domu Śmierci. Zaśpiewaj też, o Muzo, o gniewie bogów, kapryśnie władających z wyżyn nowego Olimpu; opowiedz nam, śpiewaczko, o gniewie postludzi, choć ci dawno już zniknęli; oraz o gniewie nielicznych ocalałych ludzi prawdziwych, tych bezużytecznych, których zaprząta tylko własny los. Wspomnij też, o Muzo, w swej pieśni gniew istot świadomych i czujących, lecz nie do końca ludzkich, które śnią pod lodami Europy, umierają w siarkowych popiołach Io i przychodzą na świat w skutych siarczystym mrozem dolinach Ganimedesa.

Nie zapomnij również, o Muzo, o mnie samym. O nieszczęsnym, ponownie i wbrew woli narodzonym Hockenberrym – o biednym martwym doktorze Thomasie Hockenberrym, przez przyjaciół nazywanym Hockenbushem, tych przyjaciół, którzy dawno temu obrócili się w pył w zapomnianym przed wiekami świecie. Głoś pieśń o moim gniewie. Tak, również o moim gniewie, o Muzo, choć jakże drobnym i nieznaczącym w porównaniu z wściekłością nieśmiertelnych Olimpijczyków lub furią Achillesa, zabójcy bogów.

Chociaż jednak nie, o Muzo. O mnie nie śpiewaj wcale. Znam cię dobrze. Byłem twym sługą i niewolnikiem, o Muzo, ty dziwko niezrównana. I nie ufam ci, o Muzo. Nie dowierzam ci ani trochę.

***

Skoro przypadła mi – niechętnie, przyznam, pełniona – rola chóru tej opowieści, mogę ją rozpocząć w dowolnie wybranym przez siebie momencie. Rozpocznę ją więc właśnie od tej chwili…

Nastaje dzień podobny wszystkim innym z ponad dziewięciu lat, jakie minęły od moich ponownych narodzin. Budzę się w koszarach scholii. Jak okiem sięgnąć, pod błękitnym niebem ciągną się połacie czerwonego piasku. Otaczają mnie wielkie, kamienne głowy. Ze snu wyrywa mnie wezwanie Muzy. Zabójcze cerberydy obwąchują mnie i przepuszczają. Szybką kryształową windą wjeżdżam na trawiasty wierzchołek Olimpu – siedemnaście mil w górę, po wschodnim zboczu góry. Tam, gdy już zaanonsowano me przybycie do pustej willi Muzy, odbieram polecenia od schodzącego ze służby scholiasty, zakładam morfującą bransoletę i bojowy pancerz, wsuwam za pas paralizator, po czym teleportuję się kwantowo – tekuję – na zalaną wieczornym światłem równinę Ilionu.

Jeżeli kiedykolwiek próbowaliście sobie wyobrazić oblężenie tego miasta – czym ja zajmowałem się zawodowo przez ponad dwadzieścia lat – pogódźcie się teraz z faktem, iż wasza wyobraźnia z pewnością zadaniu nie sprostała. Przekonałem się o tym na sobie. Rzeczywistość jest dalece bardziej cudowna i straszliwa niż obrazy odmalowane w wierszach ślepego poety.

Przede wszystkim miasto. Ilion. Troja. Jedno z najwspanialszych, ufortyfikowanych poleis starożytności – wyrasta z równiny nieco ponad dwie mile od plaży, na której teraz stoję, lecz mimo odległości wciąż jest wyraźnie widoczne i piękne. Wydaje się, że ze swojego wzniesienia włada całą okolicą. Wysokie mury migocą płomieniami tysięcy ognisk i pochodni. Wieże nie są wcale tak niebotyczne, jak starał się nas przekonać Marlowe, lecz mimo to oszałamiające – strzeliste, okrągłe, obce i olśniewające.

Następnie mamy Achajów, Danajów i rzesze pozostałych najeźdźców – ściśle rzecz ujmując, nie są jeszcze Grekami, gdyż od powstania tego narodu dzielą nas z górą dwa tysiące lat. Ja jednak pozwolę sobie ich w ten sposób określać. Greckie obozy ciągną się wzdłuż tutejszego wybrzeża długimi milami. Prowadząc zajęcia z „Iliady”, wykładałem studentom, że wojna trojańska, wbrew całej swej homeryckiej glorii, w rzeczywistości była prawdopodobnie konfliktem pomniejszym – ot, marne kilka tysięcy wojowników z Grecji wystąpiło przeciwko porównywalnej liczbie Trojan. Nawet najbardziej uczeni członkowie scholii – grupy uczonych badających „Iliadę” od niemal dwóch mileniów – szacowali na podstawie eposu, że czarnymi okrętami, które dziewięć lat temu spoczęły na pobliskiej plaży, nie mogło przybyć więcej niż pięćdziesiąt tysięcy wojowników z Achai i pozostałych greckich krain.

Jakże się mylili! Obecnie ocenia się, że Ilion najechało ponad dwieście pięćdziesiąt tysięcy Greków, a Trojan wraz z wojskami sojuszniczymi zebrała się mniej więcej połowa tej liczby. Wygląda na to, że aby wziąć udział w tej bitwie ochoczo stawili się wielcy wojownicy i bohaterowie z każdej, nawet najmniejszej, greckiej wyspy – wszak wojna oznacza łupy – i przywiedli ze sobą żołnierzy, sprzymierzeńców, służących, niewolników i konkubiny.

Widok jest powalający: mila za milą jasno oświetlonych namiotów, obozowych ogni, zasieków z naostrzonych pali, mile rowów obronnych wykopanych w twardej glebie powyżej plaży – nie w celu zapewnienia sobie ochrony i kryjówki, lecz by zniechęcić trojańską kawalerię do szarż. A całe to mrowie namiotów i ludzi – wypolerowane groty i gładkie tarcze – wszystko rozbłyskuje w blasku płomieni tysięcy ognisk dających wojownikom ciepło i strawę. Migocą też stosy pogrzebowe.

Bo tutaj zwłoki się pali.

Zaraza nęka szeregi Greków już od kilku tygodni. Najpierw zaczęły zdychać osły i psy, potem padli pierwsi pojedynczy żołnierze i niewolnicy, aż wreszcie, nagle, dziesięć dni temu, rozpętała się prawdziwa epidemia, powalając więcej achajskich i danajskich herosów, niż zdołali to uczynić Trojanie w ciągu długich miesięcy oblężenia. Osobiście podejrzewam tyfus. Grecy są jednak święcie przekonani, że źródłem choroby jest gniew Apolla.

Widywałem go z oddali – zarówno na Olimpie, jak i tutaj – i rzeczywiście typ jest dość paskudny. Apollo to patron łuczników, pan srebrnego łuku, bóstwo „niosące śmierć z oddali” i chociaż nosi tytuł boga zdrowia, włada również chorobami. Co więcej, jest w tym starciu najważniejszym spośród Olimpijczyków sojusznikiem Trojan i gdyby mógł spełnić swą wolę, Achajowie wymarliby do ostatniego. Bez względu na to, czy tyfus narodził się w zbrukanych gnijącymi trupami rzekach i studniach, czy przyniosły go srebrne strzały Apolla, są Grecy zupełnie słusznie przeświadczeni, że bóg życzy im klęski.

W tej chwili Achajscy królowie – a we własnym kraju i własnych oczach królem jest każdy z tych greckich wodzów – zbierają się w cieniu namiotu Agamemnona, by naradzić się co do sposobu odparcia zarazy. Zmierzam w ich stronę powoli, a nawet nieco niechętnie, mimo że po ponad dziewięciu latach dłużącego się oczekiwania i obserwacji oblężenia dzisiejszy wieczór powinien się okazać najbardziej emocjonującym ze wszystkich dotychczasowych. Dzisiaj bowiem homerycka „Iliada” zaczyna się naprawdę.

Oczywiście oglądałem już część opisanych w eposie wydarzeń, te, które poeta przeniósł w momenty bardziej sprzyjające artystycznej wizji. Widziałem na przykład tak zwany „katalog okrętów”, kiedy to spisano i wymieniono greckie siły. Homer umieścił tę chwilę w drugiej księdze „Iliady”, lecz ja byłem jej świadkiem już ponad dziewięć lat temu, podczas koncentracji sił przed wyprawą. Doszło do tego w Aulidzie, cieśninie dzielącej Eubeę i kontynentalną część Grecji. Przypatrywałem się też epipolesis, dokonanemu przez Agamemnona przeglądowi wojsk, który w dziele Homera pojawia się w księdze czwartej, lecz w rzeczywistości odbył się niebawem po wylądowaniu armii pod Ilionem. Jakiś czas po owym wydarzeniu nastąpiło to, co, nauczając, określałem mianem teichoskopii, czyli „widoku z muru”, kiedy Helena pokazywała Priamowi i pozostałym przywódcom Trojan achajskich bohaterów i wymieniała ich imiona. Teichoskopia znalazła się w księdze trzeciej „Iliady”, lecz – podobnie jak epipolesis – faktycznie wydarzyła się niedługo po przybyciu greckich statków.

O ile pojęcia rzeczywistości i faktów mają tu w ogóle jakieś zastosowanie.

Tym się nie kłopoczmy, dzisiaj bowiem zwołano zgromadzenie przed namiotem Agamemnona i dzisiaj dojdzie do sporu pomiędzy królem i Achillesem. Od tego właśnie zaczyna się akcja „Iliady” i wiem, że powinienem na tym niezwykłym wieczorze skoncentrować całą energię i przywołać na pomoc cały zasób swej naukowej wiedzy. Jednakże, prawdę powiedziawszy, mam to wszystko w dupie. Niech się pysznią. Niech się chełpią. Niechże Achilles dobędzie miecza – no dobrze, przyznaję, że tę akurat scenę chętnie bym zobaczył. Ciekawe, czy żeby go powstrzymać, Atena naprawdę stawi się tu osobiście, czy, też jej interwencja była po prostu homerycką metaforą zdrowego rozsądku, który ostatecznie postanowił się odezwać w sercu Achillesa? Całe życie czekałem, by znaleźć na to pytanie odpowiedź, a teraz gdy od jej uzyskania dzielą mnie ledwie minuty, z jakiegoś niezrozumiałego powodu… No, mam to w dupie.

Dziewięć lat uciążliwego, mozolnego odzyskiwania wspomnień sprzed bolesnego zmartwychwstania. Dziewięć lat bezustannej wojny i pozowania na herosa, nie mówiąc nawet o dziewięciu latach życia w niewoli u bogów i Muzy. Tak, te dziewięć lat wywarło na mnie silne piętno. Jeśli o mnie chodzi, równie dobrze mógłby się na niebie pojawić nagle B-52 i zrzucić na zwaśnionych Greków i Trojan bombę atomową. Pieprzyć tych wszystkich bohaterów i ich drewniane rydwany.

Mimo szczerej niechęci zmierzam ciężkim krokiem ku namiotowi Agamemnona. W końcu to przecież moja praca, moje zadanie. Gdybym tego spotkania nie prześledził i nie złożył raportu Muzie, straciłbym posadę. Bogowie przemieliliby mnie z powrotem w strzępki nitek DNA, z których mnie wskrzesili, i to – jak się czasem ładnie powiada – byłoby tyle.

2

Wzgórza Ardis, Dwór Ardis

Daeman zmaterializował się w pobliżu domu Ady. Kilka razy zamrugał z głupkowatym wyrazem twarzy, rażony promieniami czerwonego słońca. Na niebie nie było ani jednej chmury. Blask zachodu płonął pomiędzy wysokimi drzewami na grani, rozświetlając oba wirujące z wolna na kobaltowym niebie pierścienie B i R. Daeman poczuł się nieco zdezorientowany. Tutaj zapadał wieczór, a drobną sekundę wcześniej, gdy faksował się z przyjęcia w Ułanbacie – Tobi obchodził akurat swoją Drugą Dwudziestkę – było jeszcze rano. Odkąd złożył Adzie ostatnią wizytę minęło już wiele lat, a wyjąwszy domy tych znajomych i przyjaciół, których odwiedzał najczęściej – Sedmana w Paryżu, Ono w Bellinbadzie, Risir na klifach Chomu, kilku innych osób – nigdy nie miał pojęcia na jakim kontynencie, tudzież o której godzinie wyląduje. W gruncie rzeczy to nie miało szczególnego znaczenia – chłopak i tak nie znał nazw ani rozkładu kontynentów, a jeszcze mniejsze pojęcie miał o geografii i sprawach takich jak koncepcja stref czasowych.

Dezorientacja była jednak rzeczywista. Uciekł mu cały dzień. A może właśnie jeden dzień zyskał? W każdym razie, powietrze pachniało tutaj inaczej – było bardziej duszne, wilgotne, dzikie.

Daeman rozejrzał się. Stał pośrodku standardowej platformy faksowej. Konstrukcja była typowa: z permabetonowego okręgu sterczały fikuśne żelazne słupki podtrzymujące jak w ogrodowej altance kopułę z żółtego kryształu. W samym centrum kręgu tkwił słup oznaczony tradycyjnym, lecz niezrozumiałym dla niego symbolem. Poza platformą, w całej dolinie nie było widać żadnej innej budowli. Tylko trawa, drzewa, szemrzący w oddali strumień i krzyżujące się na niebie pierścienie, obracające się powoli niczym obręcze gigantycznego żyroskopu.

Wieczór był ciepły i bardziej wilgotny niż w Ułanbacie. Platformę zbudowano w niecce łąki otoczonej niskimi wzniesieniami. Dwadzieścia stóp dalej czekał mocno już sfatygowany, dwuosobowy, jednokołowy kabriolet. Tuż nad kozłem unosił się równie wiekowy serwitor, a pomiędzy drewnianymi dyszlami stał samotny wojniks. Daeman odwiedził ostatni raz Ardis już ponad dziesięć lat temu, lecz w jednej chwili przypomniał sobie wręcz barbarzyńskie niewygody tutejszego życia. Przecież to absurd – co trzeba mieć w głowie, żeby nie zbudować domu tuż przy faksowęźle?

– Daeman Uhr? – upewnił się serwitor, mimo że przecież musiał znać tożsamość gościa.

Daeman burknął coś w odpowiedzi i wyciągnął rękę, w której trzymał swój podniszczony neseser. Maleńki serwitor podleciał bliżej, przejął bagaż wyściełanymi miękkim materiałem chwytakami i zapakował go do krytego płótnem bagażnika. Chłopak zajął miejsce w kabriolecie.

– Czekamy jeszcze na kogoś?

– Przybył pan jako ostatni z gości – odparł serwitor.

Z nikłym brzęczeniem wleciał z powrotem na kozioł i rozkazująco cmoknął. Wojniks poderwał dyszle i ruszył biegiem w kierunku zachodzącego słońca. Jego rdzewiejące kończyny i koło kabrioletu prawie nie wzbijały kurzu ze żwirowej drogi. Daeman rozsiadł się wygodnie na obitym zieloną skórą siedzeniu, wsparł dłonie na główce laski i zaczął się rozkoszować przejażdżką.

Nie przybył do Ady po prostu w odwiedziny. Pojawił się tutaj, by ją uwieść. Tym właśnie zajmował się najczęściej – uwodził młode kobiety. Aha, kolekcjonował jeszcze motyle. Fakt, że Ada miała około dwudziestu pięciu lat, a on dobijał powoli swojej Drugiej Dwudziestki, zupełnie mu nie przeszkadzał. Podobnie jak ten drugi fakt – Ada była jego kuzynką. Zakazujące kazirodczych związków tabu wygasło już dawno temu. Zresztą Daeman nigdy nawet nie słyszał o dryfie genetycznym. A gdyby słyszał, pozostawiłby naprawienie ewentualnych szkód konserwatorni. Konserwatornia potrafiła wyleczyć wszystko.

Dekadę temu chłopak odwiedził Dwór Ardis w ramach rodzinnej wizyty – oraz po to, by uwieść kuzynkę Ady, Virginię. Oczywiście wyłącznie dla zabicia nudy, gdyż Virginia miała mniej więcej tyle uroku, co przeciętny wojniks. Wtedy jednak, po raz pierwszy w życiu, zobaczył Adę nago. Przemierzał właśnie niekończące się korytarze dworu w poszukiwaniu oranżerii, gdzie miano podać śniadanie. W pewnej chwili znalazł się przy wejściu do pokoju dziewczyny. Drzwi były uchylone, a za nimi widać było wysokie, lekko wypaczone lustro. Szklana tafla ukazywała odbicie Ady, obmywającej się ze znudzoną miną gąbką w miednicy. O kuzynce Daemana dało się powiedzieć wiele, lecz nie to, by przesadnie dbała o higienę – potwierdził to odkrycie później. Niemniej ten obraz – uroda młodej kobiety wykluwającej się właśnie z poczwarki wieku dziewczęcego – pochłonął go bez reszty. Jego, mężczyznę niewiele wówczas starszego niż Ada była obecnie.

Zresztą nawet wówczas, gdy jej biodra i uda wciąż zdradzały dziecięce krągłości, a piersi były zaledwie gotowymi do rozkwitnięcia pączkami, Ada stanowiła widok, dla którego warto było przystanąć. Była blada – jej skóra nie traciła jasnego pergaminowego odcienia, bez względu na to, jak długo dziewczyna przebywała na słońcu – a szare oczy, malinowe usta i kruczoczarne włosy składały się na całość żywcem wyjętą z marzeń domorosłego miłośnika erotyki. W myśl zaleceń ówczesnej mody kobiety powinny golić pachy, lecz ani młoda Ada, ani – Daeman miał na to niekłamaną nadzieję – jej bardziej dorosłe wcielenie nie przykładały do tego nakazu wagi większej, niż do pozostałych kulturowych nakazów. W tym wspomnieniu wizerunku z lustra – które niczym motyl zostało starannie przebite szpilką, zamknięte za szkłem i zawieszone w galerii pamięci Daemana – zastygło wciąż dziewczęce, lecz już zmysłowe ciało, ciężkie i jasne piersi, śmietankowa cera, uważne spojrzenie oraz ogólne wrażenie bladości, podkreślonej czterema plamkami czarnych włosów – wijący się znak zapytania na głowie (zwykle nosiła niestarannie upiętą fryzurę, chyba że właśnie się bawiła, co zajmowało jej większość czasu), przecinki pod pachami i dwa idealnie ukształtowane wykrzykniki – wciąż nieprzemienione przez czas i dojrzewanie w trójkąt – prowadzące prosto w cień między udami.

Na usta siedzącego w kabriolecie Daemana wypłynął uśmiech. Nie miał pojęcia, z jakiego powodu Ada zaprosiła go po tylu latach na swoje urodziny – lub urodziny osoby, której dwudziestkę mieli obchodzić – był jednak pewien, że zanim powróci do swej zwykłej rzeczywistości bankietów, długich wizyt u przyjaciół i przelotnych romansów ze światowymi kobietami, uwiedzie i tę dziewczynę.

Wojniks ciągnął pojazd bez wysiłku. Mimo że truchtał żwawo, nie było słychać niczego poza chrzęstem żwiru pod jego odnóżami i nikłym szmerem starzejących się żyroskopów kabrioletu. W dolinie kładły się już pierwsze cienie, lecz wąska, wiodąca na przełęcz droga wciąż była oświetlona ostatnimi przebłyskami dnia. Na grzbiecie mignęło im słońce, a zaraz potem zjechali w szerszą dolinę, gdzie po obu stronach ciągnęły się łany jakiegoś niezidentyfikowanego, niskiego zboża. Nad polami szybowały rolnicze serwitory. Skojarzyły się Daemanowi z lewitującymi piłkami do krykieta.

Dotychczas prowadząca na zachód droga odbiła na południe – z perspektywy chłopaka w lewo. Krytym, drewnianym mostem przecięli rzekę, po czym wspięli się na bardziej strome wzgórze i wjechali do starego lasu. Mgliście przypominał sobie, że dziesięć lat temu – tego samego dnia, gdy ujrzał w lustrze nagą Adę – łowił tutaj motyle. Złapał wtedy rzadką odmianę rusałki żałobnika i rozkosz tej chwili zlała się w jego pamięci z emocjami, jakich doświadczył, patrząc na blade ciało i czarne włosy dziewczyny. Przypomniał sobie spojrzenie, jakim obrzuciła go oglądana w zwierciadle Ada, kiedy na moment przerwała mycie. Żadnego zainteresowania. Nie była zła ani zadowolona. Nieskromna, lecz nienachalna. W zasadzie beznamiętna. Posłała dwudziestosiedmioletniemu Daemanowi, który zamarł z pożądania na korytarzu, takie samo spojrzenie, jakim on obdarzał chwytane przez siebie motyle.

Kabriolet zbliżał się do Dworu Ardis. Pod wiekowymi dębami, wiązami i jesionami panował mrok, lecz wzdłuż drogi rozstawiono żółte latarnie. Głębiej w pierwotnym lesie majaczyły podobne różnokolorowe szlaki, wyznaczające zapewne trasy do innych miejsc.

Wojniks wyprowadził ich wreszcie spomiędzy drzew i oczom Daemana ukazał się wieczorny pejzaż: jaśniejący na szczycie wzniesienia Dwór Ardis; wysypane białym żwirem ścieżki i drogi łączące dom Ady z innymi ośrodkami; szeroka, zielona murawa, ciągnąca się spod samej rezydencji przez ponad ćwierć mili, aż do granicy kolejnego lasu. Jeszcze dalej pobłyskująca rzeka, w wodzie odbijały się promyki umierającego na niebie słońca. Za przełęczą na południowym zachodzie widać było odległe, równie gęsto zalesione wzgórza – czarne teraz, stęsknione za światłem – a za nimi jeszcze następne wzniesienia, stapiające się z mrocznymi chmurami na horyzoncie.

Daeman zadygotał na całym ciele. Na śmierć zapomniał, że dom Ady znajduje się w pobliżu zamieszkanych przez dinozaury lasów. Przypomniał sobie strach, jaki ogarnął go przy poprzedniej wizycie, mimo że Virginia i Vanessa oraz wszyscy pozostali zapewniali, że tereny łowieckie naprawdę groźnych gadów znajdują się ponad pięćset mil dalej. Wszyscy z wyjątkiem piętnastoletniej Ady, która obdarzyła go wyrachowanym, lekko rozbawionym spojrzeniem, które – jak się niebawem przekonał – było jej sztandarowym wyrazem twarzy. Potem, by w ogóle zechciał się przespacerować po lesie, musieli go kusić, sugerując spotkania z motylami. Teraz – co nagle stało się jasne – będą potrzebować silniejszych argumentów. Owszem, zdawał sobie sprawę, że w towarzystwie serwitorów i wojniksów jest całkowicie bezpieczny, ale nie miał najmniejszej ochoty dać się pożreć wymarłym gadom i ocknąć w konserwatorni ze wspomnieniem tak kompromitującego końca.

Rozłożysty wiąz, rosnący na nachylonym ku posiadłości stoku został upstrzony dziesiątkami latarni; wzdłuż okrągłego podjazdu i białych, żwirowych ścieżek w ogrodzie stały pochodnie. Wojniksy trzymały wartę przy wytyczających granice rezydencji żywopłotach i na skraju mrocznego lasu. Nieopodal wiązu Daeman zauważył długi stół – migotliwa poświata falujących w wieczornym wietrze płomyków odbijała się w zastawie – kilkoro gości szykowało się już do bankietu. Chłopak spostrzegł również z zadowoleniem – w głębi ducha był snobem – iż większość zebranych mężczyzn jest odziana w ziemistej barwy burnusy, pełniące tu rolę wieczorowych płaszczy. W kręgach wpływowej socjety, w jakich zwykle się obracał, moda na ten ubiór przeminęła już kilka miesięcy temu.

Kabriolet przetoczył się po okrągłym podjeździe prosto pod główne wrota dworu i zatrzymał w snopie żółtego światła padającego z otwartych drzwi. Wojniks opuścił drewniane dyszle na ziemię tak delikatnie, że Daeman nawet nie wyczuł, kiedy zetknęły się z ziemią. Serwitor obleciał pojazd, by wziąć bagaż, a gość wysiadł i z przyjemnością poczuł pod stopami stały grunt. Wciąż lekko kręciło mu się w głowie – przypadłość nieuchronna po każdym faksowaniu.

Z dworu wypadła mu na powitanie Ada. Daeman zatrzymał się w pół kroku i dość głupio uśmiechnął. Dziewczyna okazała się nie tylko piękniejsza niż zapamiętał; takiej urody nie oczekiwał w najśmielszych snach.

3

Równina Ilionu

Przywódcy Greków gromadzą się karnie przed namiotem Agamemnona, zbiera się też tłum zaciekawionych gapiów. Spór pomiędzy królem i Achillesem już w tej chwili nabiera temperatury.

Powinienem był wcześniej wspomnieć, że przed przybyciem na miejsce morfowałem w Biasa – ale nie tego pylijskiego dowódcę, który służy w armii Nestora, lecz w kapitana poddanego rozkazom Menesteusa. Ów nieszczęsny Ateńczyk zapadł na tyfus i – aczkolwiek przeżyje i weźmie udział w walce, pojawiając się w księdze trzynastej – rzadko opuszcza swój namiot, rozbity kawałek dalej na plaży. Jako oficera otacza go aura posłuchu, wystarczająca, by przypadkowi świadkowie rozstąpili się przede mną i umożliwili dostęp do głównego kręgu. Nikt jednak nie spodziewa się, że w trakcie nieuchronnie zbliżającej się kłótni Bias zabierze głos.

Spóźniłem się haniebnie na większą część dramatycznej sceny, kiedy to Kalchas, syn Testora, „pierwszy w swym urzędzie”, wyjawił Achajom rzeczywiste przyczyny gniewu Apolla. Jeden ze stojących obok dowódców szepce do mnie, że Kalchas, zanim przemówił, zażądał nietykalności – poprosił Achillesa o ochronę, na wypadek gdyby tłumowi bądź któremuś z wodzów nie przypadły do gustu jego słowa. Achilles wyraził zgodę. Kalchas wtedy powiedział to, co połowa z nich podejrzewała skrycie już wcześniej: Chryzes, kapłan Apolla, błagał o zwrot porwanej córki, a zdecydowana odmowa Agamemnona dotknęła boga do żywego.

Przedstawiona przez Kalchasa wersja wypadków mocno Agamemnona rozgniewała.

– Dosłownie łajno mu z ust popłynęło – szepce kapitan, zanosząc się śmiechem, w którym czuć woń wina. Ten oficer, o ile się nie mylę, ma na imię Orus i zostanie za kilka tygodni zgładzony przez Hektora, gdy trojański heros już na dobre zacznie masakrować Achajów.

Orus opowiada mi, że ledwie kilka minut wcześniej Agamemnon zgodził się oddać tę właśnie niewolnicę, dziewczynę imieniem Chryzeida.

– Posiadanie tej branki bardzo jest mi miłe i byłaby w mym domu pociechą jedyną, większą niż Klitajmestra! – wykrzyknął Atryda i zaraz potem zażądał rekompensaty w postaci innej, równie cieszącej oko niewolnicy.

Wedle relacji z trudem trzymającego pion Orusa, Achilles odpowiedział, wołając, iż Agamemnon jest „łakomcą” i „człekiem bezwstydnego czoła”, po czym dodał, że Argiwowie – to kolejne po Achajach, Danajach i tym podobnych przezwisko przeklętych greckich najeźdźców – w obecnej sytuacji nie są w stanie przekazać szacownemu wodzowi dodatkowych zdobyczy. Być może pewnego dnia, o ile losy wojny obrócą się na ich korzyść – obiecał mężobójca Achilles – król otrzyma swoją wymarzoną dziewczynę. Tymczasem przykazał Agamemnonowi zwrócić Chryzeidę jej ojcu i zamknąć gębę.

– W tym momencie król Agamemnon Atryda wylał z ust nie tylko łajno, ale i stado srających nim kóz – mówi, śmiejąc się, Orus. Rechoce na tyle głośno, że stojący dokoła dowódcy zaczęli obracać ku nam spojrzenia.

Przytakuję skinieniem i odwracam się ku głównym aktorom sceny. Agamemnon, jak zwykle, znajduje się w centrum uwagi. Atryda wygląda dokładnie tak, jak powinien wyglądać naczelny wódz tego rodzaju armii – wysoki, z brodą poskręcaną w klasyczne loki, godne półboga czoło i przeszywające spojrzenie. Muskularny, natarty oliwą, odziany w najlepszy strój i zbroję. Naprzeciwko niego, w samym środku kręgu stoi Achilles. Silniejszy, młodszy i jeszcze piękniejszy niż Agamemnon. Achilles bez mała wymyka się możliwościom kronikarskiego pióra. Gdy ujrzałem go po raz pierwszy – ponad dziewięć lat temu, przy okazji wspomnianego katalogu okrętów – stwierdziłem, że jest to najbardziej boski z boskich ludzi, jacy kiedykolwiek kroczyli po tej ziemi, tak bardzo wydał mi się władczy i imponujący. Od tamtej pory zmądrzałem i doszedłem do wniosku, że Achilles – mimo swej urody i siły – jest człowiekiem względnie głupim – ot, taki bardziej przystojny Arnold Schwarzenegger.

Wokół obu adwersarzy zwarł się krąg bohaterów, o których opowiadałem studentom przez całe swoje poprzednie życie. Oglądając ich na własne oczy, ani razu nie poczułem zawodu. Blisko Agamemnona, lecz w oczywisty sposób nie w jego stronnictwie, trzyma się Odyseusz – o całą głowę niższy od króla, lecz obdarzony szerszą piersią, poruszający się wśród władców Grecji niczym byk między krowami. Raz po raz rzuca spojrzenia zdradzające niebywałą inteligencję i spryt, które uwidaczniają się również w pokrywających dojrzałe oblicze zmarszczkach. Nigdy z Odysem nie rozmawiałem, lecz tęsknię za tym spotkaniem i mam nadzieję, że nastąpi jeszcze przed końcem wojny, zanim podejmie swą słynną wędrówkę.

Po prawicy Agamemnona mamy Menelaosa, jego młodszego brata i męża Heleny. Myślę, że dorobiłbym się obrzydliwych bogactw, gdybym dostawał choć dolara za każdym razem, kiedy słyszałem, jak Achajowie szeptali między sobą, że gdyby tylko Menelaos był sprawniejszym kochankiem – lub „miał większego kutasa” jak trzy lata wstecz delikatnie ujął to w rozmowie z przyjacielem Diomedes – Helena nie zbiegłaby z Parysem do Ilionu, a herosi najdalszych greckich archipelagów nie musieliby trawić dziewięciu lat na tym przeklętym oblężeniu. Miejsce po lewej stronie władcy zajmuje Orestes – nie ten rozpieszczony królewski synalek, który pewnego dnia pomści zabitego ojca i dochrapie się własnego dramatu, lecz lojalny włócznik, którego czeka śmierć z ręki rzeźnika Hektora już podczas najbliższego odważniejszego wypadu Trojan.

Tuż za plecami Agamemnona stoi Eurybates, herold monarchy – tej postaci również nie należy mylić z Eurybatesem, heroldem Odyseusza. Ramię w ramię z nim widzę ptolemeuszowego syna, Eurymedona. Przystojniak, woźnica rydwanu Agamemnona – nie ten o wiele mniej pięknolicy Eurymedon, który prowadzi wóz Nestora. (Tak, mnie również zdarza się żałować, że zamiast wszystkich tych patronimików i przydomków greccy herosi nie noszą normalnych nazwisk).

Ponadto w otaczającym Atrydę półkręgu stanęli dzisiejszego wieczoru Ajaksowie – Wielki i Mały. Przywódcy armii przybyłych z Salaminy i Lokrydy. Akurat ich nikt i nigdy ze sobą nie pomyli – chyba że z powodu imienia – ponieważ Ajaks Wielki posturą przypomina bramkarza hokejowej drużyny, podczas gdy Ajaks Mały kojarzy się raczej z kieszonkowcem. Euryalus, trzeci co do ważności wojownik z Argolidy stoi przy boku swego pana, Stenelosa, mężczyzny z wargą zniekształconą do tego stopnia, że nie jest w stanie wymówić własnego imienia. Towarzyszy nam również szczery i uczciwy Diomedes, najwyższy dowódca argolidzkiego kontyngentu. Dzisiaj nie wygląda na zadowolonego. Stoi ze splecionymi na piersi rękoma, wzrok wlepia w ziemię. Stary Nestor – mówiący „wyrazami słodszymi od miodu” – znalazł się w pobliżu połowy ludzkiego kręgu i wydaje się jeszcze mniej szczęśliwy niż Diomedes, zwłaszcza gdy widzi, że Agamemnon i Achilles spierają się coraz bardziej zajadle.

Jeżeli sprawy potoczą się zgodnie z opowieścią Homera, Nestor już za kilka minut wygłosi swoją sławetną mowę, bezskutecznie próbując zawstydzić naraz Agamemnona i rozwścieczonego Achillesa i nakłonić ich, by podali sobie ręce, zanim na wewnętrznych swarach skorzystają wrodzy Trojanie. Przyznaję, że mam ochotę tego przemówienia wysłuchać, choćby ze względu na zawarte w nim odniesienie do stoczonej wieki temu wojny z centaurami. Centaury interesują mnie od zawsze, a Homer każe Nestorowi opowiadać o nich bardzo rzeczowo i konkretnie. Na kartach „Iliady” pojawiają się wzmianki o dwóch tylko gatunkach mitycznych stworzeń. Jednym z nich są chimery, drugim właśnie centaury. Czekam więc na ten fragment w napięciu, trzymając się cały czas na uboczu, poza zasięgiem wzroku Nestora. Unikam go, ponieważ Bias – człowiek, w którego morfowałem – jest jednym z podwładnych starca i wolałbym uniknąć rozmowy. W tej chwili jednak nic podobnego mi nie grozi – uwaga Nestora i wszystkich pozostałych skupiona jest na wymianie ostrych słów i kropelek śliny, jaka wciąż trwa między Agamemnonem i Achillesem.

W pobliżu Nestora zebrała się grupa ludzi, którzy nie opowiedzieli się wyraźnie po stronie jednego z adwersarzy. Są to: Menesteus (który za kilka tygodni, o ile wydarzenia potoczą się zgodnie z tekstem, zostanie zgładzony przez Parysa), Eumelus (dowodzący Tessalczykami z Feraju), Poliksynus (jeden z wodzów Epejczyków), jego przyjaciel Talpius, przewodzący Etolczykom Toas, Leonteus i Polipoetes w charakterystycznych strojach z Argiwy, a także Machaon ze swoim bratem Podaliriosem oraz kilkoma tesalskimi oficerami, którzy trzymają się nieco z tyłu. Jest również umiłowany przyjaciel Odyseusza Leukus (przeznaczenie skazało go na śmierć z ręki Antipusa, która nastąpi już za kilka dni) i wielu innych, których przez lata zdążyłem bardzo dobrze poznać. Zresztą nie tylko z wyglądu. Pamiętam również brzmienie ich głosów, rozpoznaję osobiste style walki, sposoby toczenia sporów i zwyczaje towarzyszące składaniu ofiar bogom. Jeśli jeszcze o tym nie wspomniałem, trzeba wam wiedzieć, iż starożytni Grecy nie robią niczego na pół gwizdka – kiedy już się za coś zabierają, wykonują zadanie, przykładając do niego wszystkie swe siły i talenty i ponosząc przy tym, jak napisał pewien dwudziestowieczny uczony, „pełne ryzyko porażki”.

Naprzeciw Agamemnona, po prawicy Achillesa, stoi Patroklos – najbliższy przyjaciel mężobójcy, którego śmierć – zamorduje go Hektor – sprowokuje prawdziwy gniew Achillesa i najkrwawszą rzeź w historii wojen. Obok niego widzę Tlepolemosa, pięknego syna mitycznego herosa Heraklesa, który zbiegł z domu po zamordowaniu wuja ojca i niedługo polegnie powalony przez Sarpedona. Między Tlepolemosem, a Patroklosem ustawił się stary Fojniks (druh i dawny nauczyciel Achillesa), szepczący coś do Orsycholusa, syna Dioklesa, który swoją drogą zostanie niebawem uśmiercony przez Eneasza. Po lewicy wściekłego Achillesa zauważam Idomeneusa – ten, według poematu, wcale nie był w aż tak zażyłych stosunkach z mężobójcą, jak pokazała rzeczywistość.

Oczywiście w kręgu najważniejszych bohaterów jest znacznie więcej osób. Niezliczone rzesze herosów stoją też za moimi plecami, ale najważniejsze, byście wiedzieli, że tutaj nikt nie pozostaje anonimowy, ani w eposie Homera, ani w rzeczywistości rozgrywającej się tutaj, na równinie pod Ilionem. Każdego z wojowników określa imię ojca, przeszłość, posiadane ziemie, żony, dzieci i stan zamożności. Nikomu nie zapomina się tego wszystkiego ani na moment, nawet w trakcie starć, zarówno zbrojnych, jak i czysto retorycznych. Taka mnogość informacji do zapamiętania wykończyłaby niejednego naukowca.

– Wiem, bogom podobny Achillesie, że jesteś wiecznym oszustem! Oszukujesz, grając w kości, posługujesz się kłamstwem na polu walki i w miłości, a teraz próbujesz zwieść i mnie! – wydziera się Agamemnon. – Ale nie, ze mną ci się to nie powiedzie. Mnie w ten sposób nie omamisz! Masz piękną niewolnicę Bryzeidę, równie urodziwą jak moja Chryzeida. Chcesz zachować swój łup, a mnie puścić z gołymi rękami?! Niedoczekanie twoje. Wolałbym przekazać dowodzenie naszą armią stojącemu tu Ajaksowi… lub Idomeneusowi… albo chytremu Odysowi… bądź nawet tobie, Achillesie… owszem, nawet tobie!… niż zostać w tak perfidny sposób wystrychniętym na dudka.

– Zatem uczyń to bez zwłoki – rzuca wzgardliwie syn Peleusa. – Najwyższy już czas, by poprowadził nas prawdziwy przywódca.

Oblicze Agamemnona oblewa się purpurą.

– Dobrze. Idź, zepchnij czarny okręt na fale. Obsadź go wioślarzami i wypełnij darami dla bogów… Odbierz mi Chryzeidę, jeśliś tak śmiały… lecz ty sam będziesz musiał złożyć ofiarę, Achillesie, zabójco mężów. I wiedz, że ja w zamian odbiorę ci inny łup, zabiorę śliczną Bryzeidę.

Przystojną twarz Achillesa wykrzywia gniew.

– Bezwstydniku! Brak wstydu jest twą zbroją, a chciwość ci płaszczem, ty tchórzu o psim pysku!

Agamemnon podchodzi do przeciwnika o krok bliżej, wypuszcza z dłoni berło i chwyta za rękojeść miecza.

Achilles odpowiada identycznym krokiem naprzód i podobnie jak król kładzie rękę na broni.

– Trojanie nigdy nie wyrządzili nam szkody, Agamemnonie, za to ty owszem. To nie włócznicy z Ilionu sprowadzili nas na te brzegi, lecz twa zachłanność. Walczymy w twojej sprawie, ty gigantyczna beko wstydu. Przypłynęliśmy tutaj za tobą, byś mógł odzyskać honor, ty i brat twój, Menelaos, mąż, który nawet własnej żony nie potrafił utrzymać w sypialni…

Po tych słowach do przodu wyrywa się Menelaos. On również łapie za miecz. Wodzowie i ich ludzie przechodzą na stronę to jednego, to drugiego bohatera i krąg się rozpada, dzieli na trzy obozy – zwolenników Agamemnona, tych, którzy chcą walczyć u boku Achillesa, i osób neutralnych, zebranych w pobliżu Odysa i Nestora. Ci ostatni sprawiają wrażenie na tyle zniesmaczonych, że chętnie zasiekliby obu pieniaczy.

– Odpływamy! Zabieram swoich ludzi! – woła Achilles. – Wracamy do Ftyi. Lepiej zatonąć w pustym statku płynącym do domu po porażce, niż zostać tutaj i tracić godność, napełniając kielich Atrydzie i mnożąc przeznaczone mu łupy.

– Wybornie, uciekajcie! – wrzeszczy Agamemnon. – Dezerterujcie! Nie będę wam przeszkadzać. Nigdy nie usłyszysz, bym cię prosił, żebyś został i dla mnie walczył. Jesteś wielkim wojownikiem, Achillesie, lecz cóż z tego? Tę zdolność otrzymałeś od bogów, nie jest twoją zasługą. Tak kochasz bitwy, krew i szlachtowanie wrogów? Zbierz swych czołobitnych Myrmidonów i odejdź! – wypluwa z siebie władca.

Achilles dosłownie dygoce ze złości. Wyraźnie widać, że czuje się rozdarty pomiędzy ochotą, by odwrócić się na pięcie, zwołać swe oddziały i na zawsze odpłynąć spod Ilionu, oraz przemożną pokusą, by dobyć miecza i rozpłatać Agamemnonowi brzuch niczym ofiarnej owcy.

– Wiedz jednak, Achillesie – ciągnie król, którego wrzaski przechodzą w straszliwy szept, doskonale słyszalny przez każdego z setek zebranych mężczyzn – że bez względu na to, czy zostaniesz, czy odejdziesz, zrezygnuję ze swojej Chryzeidy, jako że wymaga tego ode mnie sam bóg, sam Apollo. W zamian jednak zatrzymam twoją Bryzeidę i wtedy wszyscy się dowiedzą o ile znamienitszym mężczyzną jest Agamemnon od tego gburowatego chłystka, Achillesa!

W tym momencie Achilles traci nad sobą resztki panowania i dobywa miecza. W tym punkcie „Iliada” musiałaby się zakończyć – śmiercią Agamemnona, Achillesa lub ich obu – a Achajowie musieliby rozpłynąć się do domów, Hektor dożyłby w spokoju sędziwej starości, a wspaniały Ilion trwałby przez tysiąc lat i być może rzucił wyzwanie Rzymowi, lecz w tym samym mgnieniu za plecami Achillesa pojawia się Atena.

Widzę ją. Achilles zatacza się i odwraca wykrzywioną oburzeniem twarz. Naturalnie również ją dostrzega. Nikt inny jednak bogini nie zauważa. Nie rozumiem zasad, na jakich opiera się technologia maskująca, ale działa równie skutecznie, kiedy posługuję się nią ja i gdy do jej pomocy uciekają się Olimpijczycy.

W tej chwili dziwić może nie tylko niewidzialność Ateny – uświadamiam to sobie natychmiast. Bogowie ponownie zatrzymali czas. To ich ulubiona sztuczka, dzięki której mogą bezpiecznie i potajemnie rozmawiać ze swymi ludzkimi pupilkami. Lubią ten efekt, choć nie widuję go często. Zastygły otwarte usta Agamemnona – drobinki śliny wiszą nieruchomo w powietrzu – nie dobywa się z nich żaden dźwięk, nie drga szczęka, nie porusza się nawet jeden mięsień, nie mrugają powieki ciemnych oczu. To samo spotkało wszystkich zebranych. Zamarli, stoją jak urzeczeni lub zaczarowani, zamrożeni w czasie. Szybująca mewa zatrzymała się nad nami w locie. Fale zawisają wygięte ku plaży, nie opadają na brzeg. Powietrze stało się gęste jak syrop i więźniemy w nim wszyscy, niczym owady w stygnącym bursztynie. W tym wszechświecie bezruchu poruszają się wyłącznie Pallas Atena, Achilles i – choć tylko po to, by się lekko nachylić i lepiej ich słyszeć – ja sam.

Dłoń wojownika wciąż spoczywa na rękojeści miecza – wysuniętego już do połowy z finezyjnie zdobionej pochwy – lecz Atena chwyta go za pukle długich włosów, obraca gwałtownie przodem do siebie i Achilles nie waży się w tej chwili wyciągnąć broni na dobre. Oznaczałoby to sprzeciwienie się boskiej woli.

Oczy herosa nadal jednak płoną – raczej szaleństwem niż zdrowym ogniem – i Achilles wykrzykuje w tę gęstą jak melasa ciszę, która zawsze zapada, gdy czas ustaje w biegu.

– Dlaczego, córo Zeusa?! Do diaska, dlaczego właśnie w tej chwili? Dlaczego przybywasz do mnie teraz, o bogini? Czy chcesz napawać się widokiem poniżenia, jakiego doznaję od Agamemnona?

– Ustąp! – rzuca Atena.

Jeżeli nigdy nie widzieliście olimpijskiego boga na własne oczy, mogę wam jedynie powiedzieć, że są nadnaturalnie wysocy – dosłownie. Atena, na przykład, ma przynajmniej dwa metry dziesięć wzrostu. Są przy tym uderzająco piękni. Domyślam się, że to zasługa nanotechnologii i laboratoriów genetycznych. W postaci Ateny zbiegają się kobieca uroda, boski autorytet i czysta, niczym nieskażona aura władzy, o intensywności, jakiej nawet nie przeczuwałem, zanim przywrócono mnie do istnienia w cieniu Olimpu.

Dłoń bogini nie odrywa się od pukli Achillesa. Atena odciąga mu głowę, zmusza do odwrócenia wzroku od znieruchomiałego Agamemnona i jego sług.

– Nigdy mu nie ustąpię! – krzyczy wojownik. Nawet w tym zastygłym powietrzu, które tłumi i spowalnia wszystkie dźwięki, w tonie mężobójcy słychać siłę. – Ten wieprz, król od siedmiu boleści, zapłaci za swą arogancję życiem!

– Ustąp – powtarza Atena. – Hera, bogini o marmurowych ramionach, przysłała mnie tu z nieba, bym uśmierzyła twój gniew. Ustąp.

W obłędne spojrzenie Achillesa wkrada się cień zwątpienia. Hera, żona Zeusa, jest najpotężniejszą spośród olimpijskich sojuszników Achajów, a także osobistą patronką Achillesa.

– W tej chwili połóż kres waśni – rozkazuje bogini. – Wypuść miecz z dłoni, Achillesie. Przeklnij Agamemnona, jeśli musisz, lecz nie zabijaj go. Wypełnij nasz rozkaz, a złożę ci obietnicę… Wysłuchaj nas teraz, a pewnego dnia twa zniewaga zostanie wynagrodzona świetlistymi darami po trzykroć więcej wartymi niż ta chwila. Jeżeli postąpisz nam wbrew, umrzesz. Okaż Herze i mnie posłuszeństwo, Achillesie, a otrzymasz sowitą nagrodę. Wiem, że tak się stanie, gdyż znam przeznaczenie bogów i ludzi.

Achilles paskudnie się krzywi, uwalnia szarpnięciem włosy i posępnieje, lecz miecz wędruje z powrotem do pochwy. Czuję się tak, jakbym obserwował jedyne dwie żywe istoty w parku pełnym posągów.

– Nie mogę sprzeciwić się wam obu, moja bogini – odzywa się heros. – Człowiek winien ugiąć kark przed boską wolą, nawet jeśli gniew kaleczy mu serce. Lecz słuszne i uczciwe jest również, gdy bogowie wysłuchują modlitw chylącego przed nimi głowę męża.

Kąciki oczu Ateny drgają i delikatny uśmieszek przemyka przez jej oblicze, po czym bogini znika – tekuje się z powrotem na Olimp, a czas zaczyna płynąć normalnym tempem.

Agamemnon kończy swoją wściekłą połajnkę.

Achilles, z mieczem u boku, wkracza na środek kręgu.

– Ty wiecznie pijana beko na wino! – woła mężobójca. – Człowieku o psich oczach i sercu łani. Przywódco, któryś nigdy nie poprowadził nas do walki, ani nie szykowałeś zasadzek z najlepszymi pośród Achajów. Ty, któremu zbrakło odwagi, by złupić Ilion, więc rabujesz namioty własnych żołnierzy. Królu, który włada jedynie najpodlejszymi durniami, wysłuchaj mej obietnicy, mej uświęconej przysięgi… – Setki otaczających mnie ludzi jak jeden mąż wstrzymują oddech. Są bardziej wstrząśnięci zapowiedzią niezwykłego przyrzeczenia, niż gdyby Achilles po prostu zakłuł Agamemnona jak kundla. – Przysięgam ci, że pewnego dnia synowie Achai gorzko zatęsknią za Achillesem! – woła mężobójca, tak głośno, że wojownicy grający w kości w namiotach oddalonych nawet o sto metrów zamierają, by wysłuchać do końca. – Wszyscy, cała twoja armia! Lecz wówczas, Atrydo, zapłaczesz w głębi ducha, gdyż nic już was nie ocali, nikt nie uratuje przed pałającym żądzą mordu Hektorem, który zetnie was jak żniwiarz kosi łany pszenicy. I tego samego dnia z rozpaczy wydrzesz sobie serce z piersi i zjesz je, wyrzucając sobie, że tak bardzo upokorzyłeś najlepszego pośród Achajów.

To powiedziawszy, Achilles odwraca się na swej sławetnej pięcie i wychodzi z kręgu. Rozlega się chrzęst kroków na przybrzeżnym żwirze w mroku między namiotami. I trzeba mu oddać jedno…

Ten mężczyzna potrafi kończyć z rozmachem.

Król splata ręce na piersi i kręci głową. Rozlegają się rozmowy, podnoszą się poruszone głosy. Nestor występuje naprzód, by wygłosić swoją mowę o „spólnej sprawie”, wojnie podczas której zjednoczeni Grecy „centaurom dumne starli karki”. Wyłapuję pewną rozbieżność. U Homera, podczas przemówienia Nestora, Achilles wciąż się jeszcze wścieka. Mój akademicki umysł scholiasty skrzętnie ten fakt odnotowuje, lecz myśli skupiam już na czymś bardzo, ale to bardzo odmiennym.

To właśnie w tej chwili, gdy przypominam sobie zabójcze spojrzenie, jakie Achilles rzucił Atenie, zanim bogini szarpnęła go za włosy i zmusiła do posłuchu, kiełkuje we mnie plan tak śmiały, tak jawnie skazany na porażkę, samobójczy i cudowny zarazem, że na moment tracę dech w piersi.

– Aby dobrze się czujesz, Biasie? – pyta stojący obok Orus.

Zaskoczył mnie. Skonsternowany, przez mgnienie oka nie potrafię sobie przypomnieć kim jest on, oraz kim właściwie jest ów Bias. Zapomniałem o postaci, pod którą się podszyłem. Kręcę głową i opuszczam krąg, przeciskając się przez tłum sławetnych morderców.

Żwir chrzęści pod moimi stopami, lecz nie słychać tego heroicznego echa, jakie towarzyszyło odchodzącemu Achillesowi. Kieruję się nad wodę i gdy tylko wychodzę poza zasięg spojrzeń, porzucam kształt Biasa. Gdyby ktokolwiek mnie w tej chwili zobaczył, ujrzałby Thomasa Hockenberry’ego, mężczyznę w średnim wieku, w okularach, zgarbionego pod niedorzecznie ciężkim rynsztunkiem achajskiego włócznika. Morfująca bransoleta i bojowy pancerz scholiasty nikną pod warstwami wełny i futra.

Ocean jest ciemny. Ciemny jak czerwone wino – ubarwiam w myślach, lecz w ogóle mnie to nie bawi.

Czuję – wcale nie po raz pierwszy – przemożną ochotę, by skorzystać z maskowania i lewitacyjnej uprzęży i odlecieć stąd – po raz ostatni poszybować nad Ilionem. W świetle pochodni przyjrzeć się jeszcze skazanym przez los mieszkańcom miasta, po czym odfrunąć na południowy zachód. Przemierzyć ciemne jak czerwone wino morze – Egejskie – i dolecieć do wciąż niegreckich wysp i kontynentu. Mógłbym sprawdzić co słychać u Klitajmestry i Penelopy, u Telemacha i Orestesa. Doktor Thomas Hockenberry, zarówno za młodu, jak i dorosły, zawsze znacznie lepiej dogadywał się z kobietami i dziećmi niż z dojrzałymi mężczyznami.

Kłopot w tym, że proto-greckie damy i ich pociechy są znacznie bardziej krwiożercze i porywcze niż wszyscy dojrzali mężczyźni, których doktor Hockenberry poznał w swym poprzednim, zupełnie bezkrwawym życiu.

Zatem dalekie loty mogę spokojnie odłożyć na później. W zasadzie lepiej zupełnie o nich zapomnieć.

Fale przybijają do brzegu. Jedna za drugą. Swojski, niezmienny rytm uspokaja.

Zrobię to. Podjęciu decyzji towarzyszą emocje podobne lataniu – nie, nie lataniu, lecz ekscytacji w tej krótkiej chwili nieważkości, jakiej doznaje człowiek rzucający się w przepaść. Już wiem, że o powrocie na stały grunt nie ma mowy. Runę lub poszybuję.

Zrobię to.

4

W pobliżu Conamara Chaos

Batyskaf europańskiego morawca Mahnmuta odsadził już od krakena na trzy kilometry i wciąż zwiększał dzielący ich dystans, co teoretycznie powinno natchnąć jego maleńki, robo-organiczny organizm niejaką pewnością, lecz tak się wcale nie działo. A to dlatego, że macki krakenów dość często rozrastały się do pięciokilometrowej długości.

Dokuczliwa przykrość. Co gorsza, kraken po prostu przeszkadzał. Mahnmut już niemal skończył nową analizę sonetu sto szesnastego i pilno mu było przesłać ją na Io, do Orphu. Gdyby więc coś połknęło batyskaf w tej chwili, uznałby to za zdarzenie co najmniej niefortunne.

Ponownie wyszperał krakena sonarem, sprawdził, że ta wielka i wygłodniała galaretowata breja rzeczywiście nadal go ściga, po czym połączył się z reaktorem na czas wystarczający, by batyskaf przyśpieszył o trzy dodatkowe węzły.

Kraken, który ze swych odmętów zapędził się za nim aż do otwartych kanałów w okolicach Conamara Chaos, nie wytrzymał tempa. Mahnmut zdawał sobie sprawę, że dopóki obaj płyną z taką prędkością, ścigający go potwór nie zdoła rozpostrzeć macek i pochwycić batyskafu. Gdyby jednak mały okręcik natknął się po drodze na jakąś przeszkodę – dajmy na to rozległą kolonię fluorescencyjnych krasnorostów – i musiał zwolnić, bądź, co gorsza, zaplątał się w ich połyskujące, obrzydliwe pasma, kraken runąłby na niego jak…

– Noż, cholera – rzucił Mahnmut, rezygnując z dalszych prób znalezienia godnego porównania.

Siedział w ciasnej kabinie, otoczony monotonnym szumem mechanizmów. Czujniki morawca były podłączone do układów batyskafu, a wirtualne obrazowanie ukazało mu właśnie wielkie skupiska świecących krasnorostów. Płynął prosto w ich stronę. Jaśniejąca plecha rozrastała się w prądach izotermicznych, karmiąc się siarczanem magnezu, którego krwistoczerwone formacje unosiły się pod lodowym szelfem niczym korzenie roślin.

Zanurzenie, pomyślał Mahnmut i stateczek zanurkował dwadzieścia kilometrów głębiej, unikając najniżej zawieszonych kolonii krasnorostów ledwie o kilkadziesiąt metrów. Kraken skierował się za nim. Gdyby stwór potrafił się złowieszczo uśmiechać, zrobiłby to właśnie w tej chwili – na tej głębokości krakeny polowały z zabójczą skutecznością.

Mahnmut niechętnie usunął sonet sto szesnasty z wirtualnego pola widzenia i przeanalizował dostępne możliwości działania. Nie miał ochoty dać się pożreć niecałe sto kilometrów od Centrum Conamara Chaos. Oczywiście to wszystko wina cholernych biurokratów. Nim kazali morawcowi wracać do bazy, powinni byli wykurzyć z okolicy morskie potwory. Krakena mógł naturalnie zabić, lecz w pobliżu nie było żadnej żniwiarki, a zanim firma zdążyłaby jakąś zorganizować i dostarczyć, trup monstrum stałby się karmą dla żyjących wśród krasnorostów pasożytów, solnych rekinów, pogonoforów i swych własnych pobratymców. Nie, do takiego marnotrawstwa nie wolno mu było dopuścić.

Mahnmut wyłączył wirtualny wzrok i rozejrzał się po kabinie, jakby w nadziei, że widok niewielkiego wnętrza natchnie go lepszym pomysłem. Faktycznie, natchnął.

Na konsolecie, w towarzystwie oprawionych w skórę tomów Szekspira i wydruku pracy Helen Vendler, stała lampa lawowa – ironiczny prezent od jego dawnego partnera, morawca Urtzweila. Dostał ją bez mała dwadzieścia jowiszowych lat temu.

Mahnmut uśmiechnął się i ponownie włączył wirtualny wzrok na wszystkich częstotliwościach pasma. W tak niewielkiej odległości od centrali musiał przecież znaleźć jakieś diapiry. A krakeny nie cierpiały diapirów.

Tak. Piętnaście kilometrów na południowy wschód wypatrzył całe ich pole, unosiły się z wolna ku pokrywającej powierzchnię warstwie lodu, równie leniwie jak kawałki wosku w jego lampie. Mahnmut ustawił kurs na najbliższy diapir i przyśpieszył o pięć węzłów. Tak dla bezpieczeństwa, o ile ktokolwiek w ogóle mógł czuć się bezpiecznym w zasięgu macek dorosłego krakena.

Diapiry były kawałami miękkiego lodu, ogrzanego w głębinach przez kominy hydrotermalne i gorące strefy grawitacyjne. Unosiły się w słonych od epsomitu wodach ku lądolodowi, jaki dawniej pokrywał sto procent powierzchni Europy, a teraz, dwa tysiące ziemskich lat po rozpoczęciu prac przez krioboty, nadal zajmował ponad dziewięćdziesiąt osiem procent obszaru księżyca. Wytypowany przez morawca diapir miał około piętnastu kilometrów średnicy i prędko zbliżał się do szelfu.

Krakeny nie lubiły diapirów ze względu na ich właściwości elektrolityczne. W ich sąsiedztwie nie korzystały z zabójczych ramion i szczęk, ani nawet ze swoich delikatnych czułek.

Batyskaf Mahnmuta doścignął diapir z dziesięciokilometrową przewagą nad krakenem. Morawiec zwolnił, przygotował kadłub do zderzenia, wsunął czujniki i sondy, po czym wwiercił się w głąb miękkiej lodowej bryły. Posługując się sonarem i systemem nawigacji satelitarnej, sprawdził rozkład szczelin w krze oraz kanałów nawigacyjnych, od których nadal dzielił go mniej więcej ośmiokilometrowy słup wody. Za kilka minut diapir zderzy się z grubą lodową pokrywą, przebije się przez spękaliny i wytryśnie wysoką na sto metrów fontanną mokrej brei. W krótkim czasie ta okolica Conamary Chaos upodobni się do amerykańskiego Parku Yellowstone z czasów Zapomnianej Ery, słynącego z wrzących źródeł i czerwonych siarkowych gejzerów. Następnie piana i drobiny lodu rozproszą się w powietrzu i powoli, jakby w zwolnionym tempie, opadną na powierzchnię ściągane panującym na Europie ciążeniem, wynoszącym jedną siódmą ziemskiego. Sypnie gęsty deszcz ze śniegiem, który szybko zastygnie w cienkiej, sztucznej atmosferze księżyca – ciśnienie wynosiło tu ledwie sto milibarów – tworząc na i tak fantazyjnych lodowych połaciach nowe abstrakcyjne formacje.

Mahnmut nie mógł umrzeć w ścisłym tego słowa znaczeniu – był co prawda częściowo organiczny, jednak nie dało się o nim sensownie powiedzieć, że „żyje”. Niemniej, mimo że zaprojektowano go do znoszenia dużych obciążeń, zdecydowanie nie miał zamiaru stać się częścią fontanny, tudzież dodatkiem do lodowej rzeźby, która uwięziłaby go na następny tysiąc europańskich lat. Przez chwilę, prowadząc kalkulacje, zapomniał o krakenie, a nawet o sonecie sto szesnastym. Wyliczył tempo wznoszenia się diapiru, szybkość, z jaką batyskaf przedzierał się przez mięknący lód, oraz prędkość zbliżania się do skutej lodem powierzchni oceanu. Otrzymane wyniki przesłał do maszynowni i zbiorników z balastem. Zgodnie z planem miał wyrwać się z południowej ściany diapiru pół kilometra przed kolizją z lądolodem i maksymalnie przyśpieszyć, by wybić się awaryjnie ponad powierzchnię dokładnie w chwili, gdy potężna fala pozostałości diapiru wystrzeli z kanału. Następnie zamierzał skorzystać z dodatkowego przyśpieszenia – szacunkowe dane wskazywały że prędkość batyskafu wzrośnie o sto kilometrów na godzinę – by umknąć przed lodową nawałnicą, korzystając z pojazdu jak z deski surfingowej przez połowę brakującego do Centrum Conamara Chaos dystansu. Ostatnie dwadzieścia kilometrów będzie musiał pokonać już na powierzchni, po osłabnięciu fali. Co do tego nie miał jednak wyboru. Tak czy inaczej, zanosiło się na wynurzenie w wielkim stylu.

O ile kanał nawigacyjny nie okaże się zablokowany. I o ile z Conamary nie wypłynie nim akurat inny batyskaf w przeciwnym kierunku. W takim przypadku, przez kilka nędznych minut pozostających do zniszczenia jego i „Mrocznej damy”, Mahnmut najadłby się wstydu za całe życie.

Oczywiście nie musiałby się już przejmować krakenem. Te stworzenia nie zbliżały się do lodowej powierzchni bliżej niż na pięć kilometrów.

Po wprowadzeniu do systemów wszystkich koniecznych poleceń, wiedząc, że zrobił wszystko co w jego mocy, by zapewnić sobie przetrwanie i przybyć do bazy na czas, Mahnmut wrócił do analizy sonetu.

Batyskaf – dawno temu ochrzczony mianem „Mrocznej damy” – ostatnie brakujące dwadzieścia kilometrów do Centrum Conamara Chaos pokonał szerokim na tysiąc metrów kanałem, płynąc po falującym pod czarnym niebem morzu. Nad powierzchnią Europy wschodził Jowisz w trzeciej kwarcie, rozpalając kłęby chmur przytłumionymi barwami. Maleńka Io sunęła na tle giganta tuż nad zmrożonym horyzontem. Po obu stronach kanału majaczyły wysokie na kilkaset metrów, pokryte głębokimi rozpadlinami klify, których mdłe ściany migotały pod ciemniejącym nieboskłonem szarością i przygaszonymi odcieniami czerwieni.

Czując rosnącą ekscytację, Manhmut wyświetlił szekspirowski sonet.

Sonet 116

Niechaj do prawych umysłów złączenia

Żadne warunki nie będą przydane.

Miłością nie jest miłość, co się zmienia

Lub jako rzeczy jest powyginane.

Nie. Miłość znak to we wieczności stały,

Co nie wstrząśnięty jest nawet przez burze,

Gwiazda dla barki, którą wichry gnały,

Wartość nieznana, światło lśniące w górze.

Nie błaznem czasu miłość jest, choć zgodnie

Z prawami jego więdną nasze wdzięki.

Nie zmienia się w godziny i tygodnie,

Lecz do zagłady trwa, do skraju męki.

Gdy sprawdzą na mnie – kłamstwo to rzecz płocha,

Nigdym nie pisał, nigdy nikt nie kochał.[1]

W ciągu lat zdążył ten sonet znienawidzić. Właśnie tego typu bzdury ludzie z Zapomnianej Ery recytowali na ślubach. Kicz i tandeta. Szekspira zdecydowanie było stać na więcej.

Jednakże, kiedy Mahnmut znalazł mikrozapisy krytycznych prac kobiety nazwiskiem Helen Vendler – uczonej żyjącej i piszącej w jednym z dawno minionych stuleci, dziewiętnastym, dwudziestym lub dwudziestym pierwszym (dokładnej daty aktywności autorki nie udało się jednoznacznie ustalić) – natknął się na klucz do odczytania utworu. Otóż istniała koncepcja, w myśl której sonet sto szesnasty nie był wcale, jak zakładano przez wieki, przesłodzoną pochwałą, lecz wyrazem gwałtownego odtrącenia.

Przejrzał wynotowane słowa kluczowe. Znajdował je w każdym wersie – najpierw „żadne”, „nie” i „nigdy”, a potem w wersie czternastym „nigdym”, „nie”, „nigdy”, „nikt” i znowu „nie”. Brzmiały jak echo wypowiedzianego przez króla Leara nihilistycznego „nigdy, nigdy, nigdy, nigdy, nigdy”.

Tak, zdecydowanie było to odtrącenie. Do odkrycia pozostawało tylko co, lub kogo, autor tak naprawdę odtrącał?

Manhmut wiedział, że sonet sto szesnasty stanowi część cyklu skierowanego do „Młodzieńca”, niemniej zdawał sobie sprawę, że wyraz „Młodzieniec” jest jedynie listkiem figowym, dodanym w późniejszych, bardziej skromnych latach poety. Miłosne wiersze nie były wcale adresowane do żadnego młodzieńca, lecz po prostu do chłopca, najwyżej trzynastolatka. Morawiec zapoznał się z krytycznymi tekstami z drugiej połowy dwudziestego stulecia i wiedział, iż ówcześni uczeni uznawali sonet za wypowiedź wprost – za homoseksualne, skierowane do kochanka wyznanie Szekspira. Mahnmut rozumiał jednak również – opierając się na innych opracowaniach z późnego okresu Zapomnianej Ery i wcześniejszych – że tego rodzaju politycznie motywowane interpretacje są zgoła dziecinne.

Szekspirowskie sonety składały się w dramat. O tym Mahnmut był głęboko przekonany. Jego bohaterami byli zarówno „Młodzieniec” jak i „Mroczna dama”. Cykl powstawał na przestrzeni wielu lat. Poszczególne utwory nie stanowiły owocu burzliwych, młodzieńczych namiętności, lecz były dziełem dojrzałego, w pełni rozwiniętego talentu dramatopisarza. Jaki więc był ich temat przewodni? Miłość. A co Anglik sądził o owym uczuciu? Co myślał „tak naprawdę”?

Tego już nikt i nigdy miał się nie dowiedzieć – Mahnmut przeczuwał, że Bard był zbyt przebiegły, nadmiernie cyniczny i skryty, by kiedykolwiek wyjawić swe prawdziwe myśli. Jednak w pisanych jedna za drugą sztukach Szekspir demonstrował jak silne targające ludźmi emocje – miłości nie wyłączając – czynią z nich głupców. A autor, podobnie jak król Lear, uwielbiał głupców i błaznów. Przecież błaznem Fortuny był Romeo. Hamlet – błaznem losu. Makbet – ambicji, Falstaff… Nie, ten nie był niczyim trefnisiem… chociaż zgłupiał z miłości do księcia Hala i kiedy ten młodzieniec go odrzucił, usechł z tęsknoty i uwiądł z pękniętym sercem.

Mahnmut rozumiał także, że poeta z sonetów, nazywany czasem „Willem”, nie jest – wbrew twierdzeniom licznych, niezbyt dociekliwych naukowców – historycznym Williamem Szekspirem, lecz tylko kolejnym dzieckiem artystycznej wyobraźni dramaturga, literackim konstruktem pozwalającym pisarzowi poznawać i przemierzać zawiłe ścieżki miłości. Czy było zatem możliwe, że ów „poeta” był – na podobieństwo nieszczęsnego, szekspirowskiego hrabiego Orsino – błaznem miłości? Człowiekiem zakochanym w uczuciu jako takim?

Taka interpretacja bardzo przypadła Mahnmutowi do gustu. Wiedział, że szekspirowskie „prawych umysłów złączenie” starszego poety i młodzieńca nie było homoseksualnym związkiem, a raczej prawdziwą komunią wrażliwości, aspektem miłości wysławianym na długo, zanim Bard pojawił się na świecie. Na pierwszy rzut oka sonet sto szesnasty wydawał się sztampowym wyznaniem miłości i pod niebiosa wynosił trwałość uczucia, lecz jeżeli w rzeczywistości był utworem zwiastującym odtrącenie i odmowę…

Nagle Mahnmut ujrzał oczami wyobraźni całość układanki. Podobnie jak wielu wielkich pisarzy, Szekspir nie ujawniał w swych wierszach wszystkiego. Jeżeli jednak byłby to utwór o odtrąceniu, ku czemu byłoby skierowane? Cóż takiego mógł starszy, zadurzony poeta usłyszeć od tajemniczego młodzieńca, co domagało się tak stanowczej, gwałtownej reakcji?

Mahnmut rozprostował palce głównego manipulatora, sięgnął po rysik i zaczął pisać…

Drogi Willu…

Bez wątpienia życzylibyśmy sobie obaj, by nasze prawych umysłów złączenie – jako że mężczyźni nie mogą się cieszyć sakramentalną unią ciał – było równie rzeczywiste i stałe, jak prawdziwe małżeństwo. To jednak niemożliwe. Ludzie się zmieniają, Will. Zmienne są także okoliczności. A gdy znikają pewne ludzkie cechy, lub gdy odchodzą sami ludzie, zamiera również i miłość. Kochałem Cię, Will, darzyłem Cię szczerą miłością, ale Ty się zmieniłeś. Zmieniłeś się, wskutek czego przemiana dotknęła zarówno mnie, jak i naturę naszego uczucia.

Szczerze oddany

Młodzieniec

Mahnmut odczytał swój list i wybuchnął śmiechem, lecz zaraz umilkł, uświadomił sobie bowiem, jak w świetle tej literackiej próby zmienia się wymowa sonetu. Teraz, w miejsce przesłodzonej afirmacji nieprzemijającej miłości pojawiała się w wierszu gwałtowna niezgoda na odrzucenie ze strony młodego, skoncentrowanego na sobie samym człowieka. Spróbował odczytać dziełko na nowo:

Niechaj do prawych umysłów złączenia

Żadne (tak zwane) „warunki” nie będą przydane.

Miłością nie jest miłość, co „się zmienia”

Lub „jako rzeczy jest powyginane”.

Nie!

Emocje Mahnmuta osiągnęły swój pułap. Teraz cały sonet, ba, cały cykl układał się w spójną i sensowną całość. Z miłości wyrażającej się „prawych umysłów złączeniem” zostało bardzo niewiele, może jedynie gniew, wzajemne oskarżenia, pretensje, kłamstwa i niewierność. Jednym słowem, porzucone zostaną wszystkie romantyczne doznania, które wyczerpią się do sonetu sto dwudziestego szóstego, kiedy to „Młodzieniec” wraz z koncepcją idealnej miłości znikną, a w ich miejsce pojawią się wyuzdane cielesne uciechy, oferowane przez „Mroczną damę”. Mahnmut przeniósł swą świadomość w przestrzeń wirtualną i zaczął układać elektroniczną notkę do swego wiernego, wieloletniego rozmówcy, Orphu z Io.

Zawyły alarmowe syreny. Przed wirtualnymi oczyma Mahnmuta zamigotały ostrzegawcze światła. Kraken! – przemknęło mu w pierwszej chwili przez myśl, lecz przecież bestia za nic nie wynurzyłaby się na powierzchnię, a co dopiero mówić o pojawieniu się w otwartym kanale.

Morawiec zarchiwizował sonet wraz z notatkami, usunął list z kolejki nadawczej i uruchomił zewnętrzne czujniki batyskafu.

„Mroczna dama” znajdowała się pięć kilometrów od Centrum Conamara Chaos, w rejonie objętym już systemem zdalnego sterowania doków. Przekazał nawigację automatyce i przyjrzał się rosnącym przed batyskafem lodowym urwiskom.

Z oddali Centrum Conamara Chaos wyglądało identycznie jak pozostałe części powierzchni Europy – spiętrzone grzbiety zmrożonych klifów, sięgające na dwieście lub trzysta metrów w górę; potrzaskane lodowe masy, kanały nawigacyjne i lodowe soczewki. Niemniej po chwili rejsu ukazały się również znaki świadczące o tym, że okolica jest zamieszkana: czarna paszcza doku batyskafów, sunące po urwiskach windy, otwierające się w lodowych ścianach okna, mrugające światła pozycyjne, migocące także na modułach powierzchniowych, węzłach mieszkalnych i szpicach anten. A ponad tym wszystkim – tam gdzie kończył się klif i zaczynało czarne niebo – zobaczył kilka międzyksiężycowych promów, dla ochrony przed burzami przycumowanych na lądowisku.

Statki kosmiczne w Centrum Conamara. Niecodzienny widok. Mahnmut wpłynął do doku, przestawił systemy batyskafu w tryb oczekiwania i zaczął się wypinać z urządzeń i układów statku. Przez cały ten czas myślał.

Po jaką cholerę mnie tu wezwali?

Następnie poddał się traumatycznemu doznaniu ograniczenia zmysłów. Dostosował receptory do wymogów ciasnego, humanoidalnego ciała i wysiadł z batyskafu. Ruszył korytarzem wśród oświetlonych niebieskimi lampami lodowych ścian i pojechał windą ku znajdującym się daleko w górze węzłom mieszkalnym.

5

Dwór Ardis

Wieczorny poczęstunek dla tuzina osób podano na stole pod upstrzonym lampionami drzewem: sarnina i pieczeń ze świeżo upolowanego dzika, pstrąg z płynącej poniżej dworu rzeki, wołowina prosto z pastwisk rozciągających się pomiędzy Ardis a platformą faksową, białe i czerwone wina z okolicznych winnic, świeża kukurydza, dynie, sałaty i groszek z ogrodu, a także importowany faksem kawior.

– Czyje urodziny będziemy świętować? I która to właściwie Dwudziestka? – zaciekawił się Daeman, gdy serwitory zaczęły nakładać biesiadnikom pierwsze dania.

– Rocznica jest moja, ale to nie Dwudziestka – odpowiedział przystojny, kędzierzawy mężczyzna imieniem Harman.

– Słucham? – Daeman rozciągnął wargi w uśmiechu, chociaż nie zrozumiał. Przejął paterę z dynią, poczęstował się i podał ją siedzącej obok damie.

– Harman obchodzi urodziny co roku – wyjaśniła Ada, zajmująca honorowe miejsce u szczytu stołu. Uroda odzianej w czarno-płową, jedwabną suknię dziewczyny działała na niego niemal jak fizyczny dotyk.

Chłopak pokręcił głową, nadal nie do końca pojmował. Dorocznych jubileuszy nie zauważał praktycznie nikt, a jeszcze mniej liczni je celebrowali.

– Czyli nie świętujemy dzisiaj twojej biologicznej Dwudziestki? – skierował uwagę do Harmana, po czym skinął głową unoszącemu się obok serwitorowi, który dolał mu wina.

– Nie. Chociaż właśnie dziś wypadają moje biologiczne urodziny – powtórzył z uśmiechem zagadnięty. – Dziewięćdziesiąte dziewiąte.

Wstrząśnięty Daeman na moment znieruchomiał, po czym prędko, ukradkiem rozejrzał się, podejrzewając, że padł właśnie ofiarą dowcipu zrozumiałego jedynie dla prowincjuszy – oczywiście dowcipu w bardzo złym guście. Mimo wszystko, z dziewięćdziesiątego dziewiątego jubileuszu nikt nie powinien robić sobie żartów. Uśmiechnął się więc lekko i zamilkł w oczekiwaniu na puentę.

– Harman mówi poważnie – rzuciła swobodnie Ada. Pozostali goście milczeli. Z lasu dolatywało nawoływanie nocnych ptaków.

– Ja… bardzo przepraszam – wydukał Daeman.

– Przyznam się, że nie mogę się tego roku doczekać. – Harman powiódł spojrzeniem dokoła. – Mam wiele planów.

– Rok temu Harman przeszedł sto mil po dnie Bruzdy Atlantyckiej – wtrąciła Hannah, młoda, krótkowłosa przyjaciółka Ady.

W tej chwili Daeman nabrał pewności. Natrząsają się z niego.

– Przecież tamtędy nie da się przejść.

– Cóż, ja to zrobiłem – rzucił Harman, ogryzając kolbę kukurydzy. – Oczywiście, jak już powiedziała Hannah, przeprowadziłem tylko krótki rekonesans. Sto mil od wybrzeża Ameryki Północnej i z powrotem. Nic trudnego.

Daeman uśmiechnął się raz jeszcze, za nic nie chciał wyjść na durnia.

– Ale w jaki w ogóle sposób udało ci się dotrzeć do Bruzdy, Harman Uhr? W jej pobliżu nie ma nawet jednego faksowęzła.

Nie miał co prawda pojęcia, gdzie szukać tej Atlantyckiej Bruzdy, nie wiedział czym jest Ameryka Północna i nie był do końca przekonany, w którym właściwie miejscu znajduje się Atlantyk, był za to pewien, że żaden z trzystu siedemnastu faksowęzłów nie leży w pobliżu Bruzdy. W swoich dotychczasowych podróżach skorzystał z nich wszystkich co najmniej raz i nigdy nie zwiedził legendarnego miejsca.

Harman odłożył ogryzioną kukurydzę.

– Piechotą, Daeman Uhr. Bruzda ma swój początek na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej i biegnie wzdłuż czterdziestego równoleżnika, aż do krainy nazywanej w Zapomnianej Erze Europą. Ostatnim państwem narodowym zajmującym przybrzeżne tereny u wylotu Bruzdy była, o ile się nie mylę, Hiszpania. Od ruin starożytnej Filadefii, ty możesz ją znać pod nazwą Węzła 124, obecnie jest to posiadłość Lomana Uhr, można do Bruzdy dotrzeć po kilkugodzinnym spacerze. Gdyby wystarczyło mi odwagi i gdybym zabrał ze sobą dość prowiantu, dotarłbym do samej Hiszpanii.

Daeman pokiwał uprzejmie głową. Uśmiechnął się. Facet plótł trzy po trzy. Najpierw nieprzystojne przechwałki dziewięćdziesiątymi dziewiątymi urodzinami, potem bajdurzenie o równoleżnikach, jakichś miastach z Zapomnianej Ery i pieszych wyprawach. Przecież nikt normalny nie chodzi piechotą dalej niż kilkaset metrów! Jaki w tym sens? Wszystko, co może człowieka interesować, znajduje się w pobliżu faksowęzłów, a do tych kilku odległych od platform kuriozów – na przykład posiadłości Ady – dojeżdżało się wygodnie kabrioletem bądź bryczką. Lomana Daeman znał. Naturalnie, że znał – niedawno bawił się w jego rezydencji na Trzeciej Dwudziestce Ono – jednak cała reszta monologu Harmana? Nie, zwykłe pozbawione sensu głodne kawałki. Zapewne dobiegający kresu swych dni facet najzwyczajniej w świecie ześwirował. No cóż, teraz i tak został mu tylko ostatni faks do konserwatorni, a resztę załatwi wniebowstąpienie.

Daeman rzucił okiem na Adę. Miał nadzieję, że dziewczyna zainterweniuje i zmieni temat, lecz gospodyni nadal łagodnie się uśmiechała, jakby zgadzała się ze wszystkim co wygadywał Harman. W poszukiwaniu pomocy rozejrzał się po twarzach reszty współbiesiadników, lecz i oni uprzejmie słuchali – co więcej, słuchali z wyraźnym zaciekawieniem. Jakby plecenie podobnych farmazonów stanowiło stały element prowincjonalnych kolacyjek.

– Nie najgorszy pstrąg, prawda? – Daeman zagadnął sąsiadkę z lewej strony. – Pani również smakował?

Siedząca po drugiej stronie stołu kobieta, zażywna i rudowłosa, zapewne sporo po Drugiej Dwudziestce, wsparła swój wydatny, spiczasty podbródek na niewielkiej piąstce i zwróciła się do Harmana.

– Jak tam było? To znaczy w Bruździe?

Kędzierzawy, mocno opalony mężczyzna próbował się wymigać, lecz pozostali goście – w ich liczbie młoda blondynka, którą Daeman zapytał o pstrąga i która tak nieelegancko zbyła jego ciekawość milczeniem – zaczęli uparcie nalegać na opowieść. Ostatecznie uległ i poprosił o ciszę, unosząc dłoń.

– Dla człowieka, który nigdy Bruzdy nie widział, fascynujący jest już sam widok z brzegu. Korytarz ma mniej więcej osiemdziesiąt metrów szerokości i ciągnie się na wschód aż po horyzont. Wydaje się, że w oddali przejście stopniowo się zwęża, aż wreszcie, w miejscu gdzie ocean spotyka się z niebem, przeobraża się w cieniutkie, jasne pasemko. Wrażenie towarzyszące wchodzeniu na Bruzdę jest… nieco dziwne. W miejscu, gdzie Bruzda łączy się z plażą, piasek nie jest wcale wilgotny. Nie obmywają go fale. Z początku cała uwaga wędrowca kieruje się na boki. Człowiek schodzi coraz niżej i ogląda dwie pionowe ściany wody. Jest tak, jakby od spienionego morza oddzielała śmiałka jedynie szklana szyba. Ścian bruzdy trzeba dotknąć. Nie sądzę, by ktokolwiek oparł się pokusie. Bariera jest gąbczasta, niewidoczna i chłodna od wody, delikatnie ugina się pod naporem oceanu, lecz mimo to zachowuje szczelność. Potem schodzi się głębiej, wciąż po suchym piasku, jako że od stuleci morskie dno moczy jedynie deszcz. Podłoże jest więc stwardniałe. Wszędzie dokoła walają się zasuszone szczątki morskich zwierząt i roślin. Są zmumifikowane tak doskonale, że sprawiają wrażenie skamieniałych. Po pierwszych kilkunastu metrach ściany wody z obu stron sięgają już nad głowę. A za nimi pojawiają się cienie. Małe rybki, zaciekawione, podpływają do granicy morza i powietrza. Czasem przemyka sylwetka rekina, widać blade światełka, które okazują się galaretowatymi, bliżej niezidentyfikowanymi stworzeniami. Co jakiś czas zwierzęta zderzają się z niewidoczną ścianą Bruzdy zimnymi łbami i gwałtownie się cofają, wyraźnie przestraszone. Po przejściu mili woda sięga już tak wysoko, że na dnie robi się ciemno. Kilkanaście mil dalej ściany korytarza wznoszą się na ponad tysiąc stóp. A na niebie, które zmienia się tam w wąską kreskę, widać gwiazdy. Nawet w biały dzień.

– Niemożliwe! – rzucił chudy mężczyzna o piaskowych włosach, siedzący kilka miejsc od Daemana. Chłopak przypomniał sobie, że facet ma na imię Loes. – Żartujesz, prawda?

– Nie – odparł Harman. – To wszystko prawda. – Uśmiechnął się. – Szedłem w ten sposób przez około cztery dni. Nocami spałem. Zawróciłem dopiero, kiedy skończyły mi się zapasy.

– Tylko jak w takich warunkach odróżniałeś dzień od nocy? – zapytała jedna z przyjaciółek Ady, wysportowana dziewczyna imieniem Hannah.

– Owszem, niebo jest w głębi Bruzdy czarne, a gwiazdy widać bez przerwy – wyjaśnił Harman – ale ocean po obu stronach mieni się wszystkimi odcieniami błękitu. Od jasnoniebieskiego daleko w górze, po mroczną czerń na poziomie dna.

– Natknąłeś się po drodze na coś szczególnie interesującego? – zaciekawiła się Ada.

– Widziałem wraki. Zatopione statki. Z Zapomnianej Ery i jeszcze starsze. Naprawdę starożytne. A także jeden, który mógł być… nowszy. – Znowu się uśmiechnął. – Jeden z nich zbadałem dokładniej. Wielki, zardzewiały kadłub przebijał północną ścianę Bruzdy. Leżał na boku. Do środka dostałem się przez wyrwę w burcie. Wspinałem się po drabinkach, chodziłem po pochyłych pokładach. Drogę oświetlałem sobie małą latarenką, którą zabrałem z domu. W pewnym momencie, w przestronnym pomieszczeniu – zdaje się, że w dawnych czasach nazywano je ładownią – trafiłem na ścianę Bruzdy. Rozciągała się od podłogi po powałę. Pionowa ściana wody. Tuż za nią pływały ryby. Przytknąłem twarz do tej zimnej, niewidzialnej bariery i oglądałem pąkle, mięczaki, morskie węże i inne stworzenia. Pokrywały wszelkie możliwe powierzchnie, polowały jedne na drugie. Po mojej stronie wszystko we wraku było suche. Stara, łuszcząca się rdza. Byłem tam jedyną żywą istotą, nie licząc małego białego kraba, który również musiał zapędzić się w to miejsce z dalekiego lądu.

Zerwał się wiatr. Szumiące nad ich głowami drzewo odezwało się głośniej. Lampiony się zakołysały, a ich miękkie światło zagrało na jedwabnych i bawełnianych strojach, pomalowało kobiece fryzury, położyło się ciepło na dłoniach i obliczach zasłuchanych gości.

Wszyscy wpatrywali się w Harmana jak urzeczeni. Nawet Daeman poczuł się zaintrygowany, mimo że z ust mężczyzny wciąż płynął potok farmazonów.

Rozstawione wzdłuż ścieżki w żelaznych stojakach pochodnie trzaskały i sypały iskrami przy każdym silniejszym podmuchu.

– No, a wojniksy? – odezwała się sąsiadka Loesa; Daeman nie umiał sobie przypomnieć jej imienia. Chyba Emme? – Jest ich tam więcej niż na lądzie? I czy są ruchome, czy stoją w miejscu?

– Tam wojniksów nie ma. W ogóle.

Wszystkich zamurowało. Daeman poczuł się równie wstrząśnięty, jak wcześniej, kiedy Harman oświadczył, że ma już dziewięćdziesiąt dziewięć lat. Poczuł lekkie zawroty głowy. Niewykluczone, że podane wino było mocniejsze niż przypuszczał.

– W ogóle nie ma wojniksów… – powtórzyła Ada. W jej tonie zabrzmiało nie tyle zaskoczenie, ile dziwny smutek. – Wznieśmy toast. – Dziewczyna sięgnęła po kieliszek.

Serwitory podleciały, by napełnić naczynia. Biesiadnicy chwycili za szkło. Daeman odczekał aż przestanie mu się kręcić w głowie i z pewnym wysiłkiem przywołał na twarz uprzejmy uśmiech.

Ostatecznie Ada toastu nie wygłosiła, lecz wypili wszyscy – włącznie z ociągającym się przez chwilę Daemanem.

***

Pod koniec posiłku wiatr nasilił się jeszcze bardziej. Nadciągające chmury przesłoniły pierścienie B i R. W powietrzu pojawiła się woń ozonu, a ciemniejące na zachodzie wzgórza zniknęły za kurtyną deszczu. Uczestnicy przyjęcia przenieśli się więc do środka, po czym, podzieleni na mniejsze grupki, poszukiwali rozrywek w licznych salach rezydencji. W południowej oranżerii serwitory odegrały koncert muzyki kameralnej, kilka osób dało się skusić krytemu szklanym dachem basenowi w tylnej części budynku, a na szerokim parapecie widokowej werandy na piętrze zaaranżowano bufet z wieczornymi przekąskami. Część par zniknęła w sypialniach, by się kochać, jeszcze inni zaszyli się w zacisznych zakątkach, założyli całuny i przenieśli się pod Troję.

Daeman ruszył za Adą, która zaprowadziła go wraz z Hanną i Harmanem do biblioteki na drugim piętrze. Wiedział, że, aby zrealizować plan i uwieść dziewczynę jeszcze przed końcem weekendu, musi przy niej spędzać każdą wolną minutę. Chłopak doskonale rozumiał, że uwodzenie jest zarazem dziedziną naukową, jak i formą sztuki – powodzenie gwarantował odpowiednio zmieszany koktajl talentu, rygorystycznego przestrzegania zasad, odpowiedniej dozy kontaktu i sposobności. Najważniejszy był, oczywiście, kontakt.

Przechadzając się po bibliotece obok Ady, Daeman wyraźnie czuł żar jej ciała bijący spod sukni z czarno-płowego jedwabiu. Dolna warga dziewczyny – zauważył to już dziesięć lat temu – była niezwykle kształtna, wydatna i oszałamiająco karminowa. Wręcz stworzona, by ją kąsać. Kiedy w rozmowie z Harmanem i Hanną gospodyni uniosła rękę, by podkreślić wysokość regałów, Daeman zauważył pod cieniutką tkaniną delikatne, subtelne falowanie jej prawej piersi.

Naturalnie, kilka bibliotek zwiedzał już wcześniej, lecz tak przestronnej nie widział nigdy. Pomieszczenie musiało sobie mierzyć ponad sto stóp długości, sufit wisiał pięćdziesiąt stóp nad podłogą. Wzdłuż trzech ścian, w połowie wysokości sali, biegła antresola, dostęp do wyżej ustawionych tomów na obu poziomach sali zapewniały przesuwne drabinki. W ścianach otwierały się liczne alkowy i wnęki. Na otoczonych wygodnymi kanapami i fotelami stołach czekały otwarte księgi. Półki z książkami wisiały nawet nad olbrzymim oknem w wykuszu najdalszej od drzwi ściany. Daeman był pewien, że zgromadzone tu autentyczne książki starego typu musiały już wiele stuleci temu (w grę prawdopodobnie wchodziły nawet milenia) zostać naszpikowane zapobiegającymi rozkładowi nanochemikaliami. Wszystkie te bezużyteczne artefakty wykonane były przecież – na litość boską! – ze skóry i papieru, pokrytych farbą drukarską bądź atramentem. Mimo tych zabiegów cała wyłożona mahoniową boazerią biblioteka, wraz z oblanymi plamami ciepłego światła, antycznymi, obitymi skórzaną tapicerką meblami i posępnymi górami książek, tchnęła starością i zgnilizną. Daeman nie potrafił zrozumieć, z jakiego powodu rodzina Ady utrzymuje w Ardis to mauzoleum ani dlaczego Harman i Hannah koniecznie chcieli je obejrzeć.

Kędzierzawy mężczyzna, który twierdził, że trwa ostatni rok jego życia oraz że wybrał się na pieszą wędrówkę po Bruździe Atlantyckiej, aż znieruchomiał z zachwytu.

– Tutaj jest przecudownie! – Wspiął się na drabinkę, przejechał na niej wzdłuż kilku regałów, po czym musnął dłonią okładkę opasłego, oprawnego w skórę tomiszcza.

Daeman wybuchnął śmiechem.

– Myślisz, że zadziała funkcja czytania, Harman Uhr?

Zagadnięty odpowiedział uśmiechem, lecz wydawał się tak pewny siebie, że Daeman przez moment podświadomie oczekiwał, iż z książki popłynie po jego przedramieniu strumień złotych symboli, sygnalizujący odnalezienie i analizę treści. Sam Daeman nigdy oczywiście nie widział zapomnianej funkcji w działaniu, lecz opowiadała mu o niej babcia i inni starcy, opisujący rozrywki swych prapradziadków.

Nie popłynęło nawet jedno słowo. Harman cofnął rękę.

– A tobie do niej nie tęskno, Daeman Uhr?

Daeman ponownie głośno się roześmiał – nie po raz pierwszy tego dziwnego wieczoru – lecz zaraz potem wyczuł na sobie wyraźnie spojrzenia obu dziewczyn, które przyglądały mu się ciekawie, acz z pewną domieszką konsternacji.

– Nie, oczywiście, że nie – odparł. – Dlaczego miałoby mi jej brakować? Czy mógłbym z tych staroci wyczytać cokolwiek interesującego o naszym współczesnym świecie?

Harman wdrapał się nieco wyżej.

– Nie ciekawi cię, na przykład, dlaczego zniknęli z Ziemi postludzie? I dokąd się udali?

– Ani trochę. A udali się do swoich rodzinnych miast na pierścieniach. Przecież każdy o tym wie.

– Tylko dlaczego? – spytał Harman. – Po tysiącach lat kierowania naszym życiem i sprawowania nad nami opieki. Z jakiego powodu nas zostawili?

– Bzdura! – fuknął Daeman, nieco bardziej opryskliwie niż zamierzał. – Nikogo nie zostawili. Specjalne posterunki wciąż nas pilnują. Z góry.

Harman pokiwał głową, jakby doznał nagłego olśnienia. Jego drabinka podjechała na mosiężnej szynie kilka kolejnych metrów ku górze. Czubkiem głowy dotknął niemal antresoli.

– A co powiesz o wojniksach?

– Co miałbym o nich powiedzieć?

– Zdarzyło ci się może zastanawiać, dlaczego przez długie stulecia pozostawały w zupełnym bezruchu, a obecnie są tak aktywne?

Daeman otworzył usta, lecz na to pytanie nie miał gotowej odpowiedzi.

– Wszystkie te teorie, twierdzenia, że wojniksy zaczęły się ruszać dopiero po ostatnim faksowaniu, to nic więcej jak stek wierutnych bzdur. Mity i folklor.

Ada podeszła krok bliżej.

– Daemanie, naprawdę nie zastanawiałeś się, skąd pochodzą?

– Kto, moja droga?

– Wojniksy.

Chłopak odpowiedział szczerym i donośnym śmiechem.

– Oczywiście, że nie, moja droga. Wojniksy były tutaj od zawsze. Są wieczne. Podobnie jak słońce i gwiazdy znikają nam czasami z oczu, ale są bezustannie obecne.

– Tak jak słońce i gwiazdy… i pierścienie? – dopytała ściszonym głosem Hannah.

– Otóż to – przytaknął Daeman, zadowolony, że przynajmniej jedna z dziewczyn pojęła.

Harman zdjął z regału grubą księgę.

– Daeman Uhr, Ada wspominała, że jesteś znakomitym lepidopterologiem.

– Kim, przepraszam?

– Znawcą motyli.

Chłopak poczuł, że zalewa się rumieńcem. Zawsze robiło mu się przyjemnie, kiedy ktoś potrafił go docenić. Nawet jeżeli był to nieznajomy. I nawet jeśli temu nieznajomemu ewidentnie brakowało piątej klepki.

– Nie uważam się za znawcę, Harman Uhr. Jestem zwykłym, skromnym kolekcjonerem, który liznął co nieco wiadomości od wuja.

Harman zszedł z drabinki i przeniósł ciężki tom na pulpit.

– Zatem mam tu coś, co powinno cię zaciekawić. – Otworzył zabytkową okładkę.

Na błyszczących stronicach widniały barwne wizerunki motyli.

Daeman podszedł bliżej. Odebrało mu mowę. Wujek nauczył go nazw mniej więcej dwudziestu gatunków. Koledzy zbieracze podpowiedzieli mu nazwy kilku innych odmian motyli, jakie miał w swojej kolekcji. Wyciągnął dłoń i musnął palcem ilustrację przedstawiającą pazia królowej.

– Paź królowej – odezwał się Harman. – Papilio machaon.

Daeman nie zrozumiał dwóch ostatnich słów, lecz obdarzył starszego mężczyznę pełnym podziwu spojrzeniem.

– Ty również je zbierasz, Harman Uhr!

– Skądże znowu! – Harman wskazał obrazek znajomo wyglądającego, czarno-pomarańczowego motyla. – A to danaid wędrowny.

– Zgadza się – potwierdził skonfundowany chłopak.

– Admirał. Perłowiec. Przeplatka. Modraszek. Osetnik. Niepylak apollo. – Harman dotykał kolejnych rysunków. Daeman zdołał rozpoznać zaledwie trzy okazy.

– Widzę, że świetnie się znasz na motylach.

Harman zaprzeczył ruchem głowy.

– Jeszcze minutę temu nie podejrzewałem nawet, że te owady mają swoje nazwy.

Daeman zerknął na dłoń rozmówcy.

– Włączyłeś funkcję czytania, Harman Uhr!

Harman ponownie pokręcił głową.

– Nie. Nikt już nie może jej uruchomić. Podobnie jak nikt nie ma dostępu do funkcji komunikacyjnej, geolokacyjnej, dostępu do datasfery czy możliwości samofaksowania z dala od węzłów.

– W takim razie… – zaczął Daeman i zaraz urwał, do głębi skonfundowany. Czyżby wszyscy ci ludzie z jakiegoś powodu się na niego uwzięli? Przyjechał na ten weekend do Ardis w dobrych zamiarach. Oczywiście planował uwieść Adę, ale to przecież nic złego. A oni odpłacali mu tymi bezustannymi… kpinami i gierkami?

Ada, zupełnie jakby wyczuła wzbierający w chłopaku gniew, musnęła jego ramię smukłymi palcami.

– Daeman Uhr, Harman nie uruchomił funkcji czytania – zapewniła półgłosem. – Po prostu niedawno nauczył się czytać.

Daeman otworzył szeroko oczy. Wyjaśnienie dziewczyny było mniej więcej tak samo sensowne, jak świętowanie dziewięćdziesiątych dziewiątych urodzin, tudzież wygadywanie głupstw o spacerach po Bruździe Atlantyckiej.

– To pewna konkretna umiejętność – podjął cicho Harman. – Podobnie jak wiedza o odmianach motyli, bądź twoje sławetne talenty w dziedzinie… zabawiania dam.

Słysząc ostatnie zdanie, Daeman otworzył szeroko oczy. Czyżby moje drugie hobby było aż tak powszechnie znane? – przemknęło mu przez myśl.

– Harman obiecał, że i nas nauczy tej sztuczki… Czytania – wtrąciła Hannah. – Moim zdaniem to może się, mimo wszystko, okazać przydatne. Jeżeli poznam z książek tajniki odlewnictwa, pewnie uniknę poparzeń.

Odlewnictwo? Wyraz obił się kiedyś Daemanowi o uszy, ale nie zapamiętał jego znaczenia. Nie miał pojęcia, jaki mogło mieć związek z ogniem czy aktywowaniem funkcji czytania. Oblizał nerwowo wargi.

– Skończmy może z tymi dziwacznymi gierkami. Czego wy właściwie ode mnie chcecie?

– Poszukujemy statku kosmicznego – odparła Ada. – I mamy powody sądzić, że zdołasz nam pomóc.

6

Olimp

Po zakończeniu zmiany w noc konfrontacji Achillesa z Agamemnonem, tekuję się z powrotem do olimpijskich koszar scholiastów. Swoje obserwacje i wnioski notuję, zapisuję myśli w kamieniu tekstowym i zanoszę to wszystko do niewielkiego białego pokoju Muzy, z którego okien roztacza się widok na jezioro w kalderze. Ku memu zaskoczeniu, zastaję tam gospodynię we własnej osobie. Rozmawia właśnie z innym scholiastą.

Kolega nazywa się Nightenhelser. Jest zbudowany jak tur i niezwykle towarzysko usposobiony. W ciągu spędzonych z nim na Olimpie czterech lat zdążyłem się dowiedzieć, że mieszkał, pracował naukowo i zmarł na początku dwudziestego stulecia, gdzieś na amerykańskim Środkowym Zachodzie. Widząc mnie w wejściu, Muza kończy rozmowę z Nightenhelserem i odprawia go przez wykute z brązu drzwi ku windzie, która zwozi scholiastę z Olimpu do zbudowanych na czerwonej równinie koszar.

Muza przywołuje mnie skinieniem palca. Wchodzę głębiej, składam kamień tekstowy na marmurowym stole i cofam się o krok, przekonany, że odprawi mnie bez słowa. Do tego właśnie sprowadzają się zwykle nasze kontakty. Z zaskoczeniem jednak widzę, że jeszcze w mojej obecności podnosi kamień i zaciska na nim palce. Przymyka powieki, koncentruje się. Wciąż stoję w bezruchu i czekam. Przyznaję, że zaczynam się denerwować. Serce wali mi jak młotem, a splecione na plecach dłonie – znieruchomiałem w niezgrabnej parodii wojskowego „spocznij” – pokrywa śliska warstewka potu. Już wiele lat temu zrozumiałem, iż bogowie wcale nie czytają w myślach. Ich nieziemska biegłość w odgadywaniu myśli śmiertelników – herosów i scholiastów – wynika z zaawansowanej znajomości zasad rządzących mimiką ludzkiej twarzy, mimowolnymi ruchami gałek ocznych i podobnymi detalami. Oczywiście mogę się mylić. Może rzeczywiście są telepatami. Jeśli tak – i gdyby uznali za stosowne przeniknąć mój umysł akurat w chwili kiedy wieczorem doznałem na plaży objawienia i podjąłem decyzję – jestem już trupem. Po raz drugi.

Widziałem co spotyka scholiastów, którzy drażnią Muzę, o zagniewaniu ważniejszych bóstw uprzejmie nawet nie wspomnę. Kilka lat temu – dokładniej w piątym roku oblężenia – pracował z nami scholiasta z dwudziestego szóstego stulecia. Okrąglutki, zuchwały Azjata, noszący niecodzienne nazwisko Bruster Lin. Mimo że Bruster Lin był pośród nas najbardziej inteligentnym, przenikliwym i lotnym uczonym, wrodzona bezczelność wpędziła go do grobu. Dosłownie. Pewnego dnia wygłosił jeden ze swoich ciętych, ironicznych komentarzy. Poszło o pojedynek Parysa z Menelaosem, jedno jedyne starcie dwóch facetów, które mogło rozstrzygnąć losy całej wojny. Walka na śmierć i życie pomiędzy trojańskim kochankiem Heleny i jej achajskim małżonkiem zorganizowana została na oczach dwóch wiwatujących armii; Parys lśnił urodą w swej złotej zbroi, a Menelaos stanął do boju, posyłając złowrogie spojrzenia. Starcie nie wskazało jednak zwycięzcy. A to dlatego, że Afrodyta, widząc że jej ulubieńcowi Parysowi grozi przemiał na karmę dla czerwi, zainterweniowała i przeniosła go z placu prosto do sypialni Heleny, gdzie – to problem łączący wszystkich zniewieściałych liberałów w dziejach ludzkości – okazał się wojownikiem znacznie bardziej sprawnym niż na polu bitwy.

Tak więc, gdy Bruster Lin wygłosił jedną ze swych przezabawnych uwag na temat tego epizodu, Muza nie znalazła w niej nic szczególnie śmiesznego. Pstryknęła palcami i miliardy trylionów posłusznych nanocytów krążących w ciele nieszczęsnego scholiasty wystrzeliły jednocześnie na zewnątrz niczym hordy nanolemingów. Bruster Lin – który nawet nie zdążył przestać się uśmiechać – rozpadł się na naszych oczach na tysiąc krwawych kawałków, a jego wyszczerzona głowa potoczyła się pod nogi reszty scholiastów. Staliśmy akurat na baczność, lecz nikt nie ważył się drgnąć.

Lekcja była surowa i wzięliśmy ją sobie głęboko do serca. Żadnych własnych opinii i komentarzy. Żadnych żarcików z wysublimowanych rozrywek Olimpijczyków. Za drwiny płaci się życiem.

Muza otwiera oczy i obrzuca mnie spojrzeniem.

– Hockenberry, od jak dawna z nami pracujesz? – zaczyna tonem, jaki pamiętam ze swego poprzedniego życia. Posługiwali się nim kadrowi, gdy zamierzali wylać z roboty urzędnika średniego szczebla.

Zdaję sobie sprawę, że pytanie jest retoryczne, lecz gdy człowieka pyta bogini – nawet pomniejszego rzędu – należy odpowiadać nawet na retoryczne pytania.

– Dziewięć lat, dwa miesiące i osiemnaście dni, moja bogini.

Muza kiwa głową. Jestem najstarszym pozostającym przy życiu scholiastą. To znaczy, jestem tym scholiastą, któremu udało się przeżyć najdłużej. A ona świetnie o tym wie. Być może więc fakt, że oficjalnie zwróciła uwagę na moją długowieczność, stanowi dla mnie elegię i już za moment rozbryznę się w mgiełce nanocytów.

Zawsze kładłem studentom do głów, że Muz – córek Mnemosyne – było dziewięć: Klio, Euterpe, Talia, Melpomena, Terpsychora, Erato, Polihymnia, Urania i Kaliope. Każda z nich (przynajmniej wedle późnogreckiej tradycji) sprawowała patronat nad określoną formą artystycznej wypowiedzi, na przykład grą na flecie, tańcem czy układaniem heroicznych eposów. Jednakże w trakcie dziewięciu lat, dwóch miesięcy i osiemnastu dni służby w roli obserwatora wydarzeń na równinie Ilionu widziałem i słyszałem o tylko jednej Muzie – tej siedzącej właśnie przede mną za marmurowym stołem, wysokiej bogini. Z powodu jej ostrego tonu nazwałem ją w myślach Kaliope, aczkolwiek to imię oznacza „obdarzoną pięknym głosem”. Nie umiem stwierdzić, czy jej głos jest piękny, czy nie – osobiście słyszę w nim raczej wycie syreny alarmowej niż melodyjne brzmienie skrzypiec – za to nauczyłem się, że kiedy wygłasza tym tonem rozkaz, reakcja może być jedna: wykonać!

– Chodź ze mną – rzuca. Wstaje płynnym ruchem i wychodzi z białej marmurowej komnaty bocznymi drzwiami.

Padł rozkaz. Wykonuję.

Muza dorównuje sylwetką pozostałym bóstwom – co oznacza, że mierzy sobie ponad dwa metry wzrostu, lecz zachowuje przy tym idealne proporcje ciała. Jest być może nieco mniej ponętna niż niektóre inne boginie, lecz i tak zbudowana niczym dwudziestowieczna lekkoatletka i nawet przy zmniejszonym ciążeniu Olimpu muszę co chwila podbiegać, by za nią nadążyć.

Przechodzimy po dobrze utrzymanym zielonym trawniku pomiędzy białymi budynkami i przystajemy przy rydwanie. Powiedziałem „rydwan”, bo też pojazd faktycznie przypomina z grubsza rydwan – jest niski, mniej więcej w kształcie podkowy, wsiada się z boku. Brakuje jednak koni, lejców i woźnicy. Muza chwyta za burtę i wzywa mnie gestem do siebie.

Z wahaniem i łomocącym w szaleńczym tempie sercem wsiadam i staję obok bogini. Muza przebiega długimi palcami po złotym klinie, będącym prawdopodobnie czymś w rodzaju deski rozdzielczej. Zaczynają migotać lampki. Rydwan pomrukuje, trzaska, otacza go nagle siatka elektrycznych wyładowań i unosimy się w powietrze. Gdy zawracamy, przed pojazdem pojawia się nagle para holograficznych koni i rzeczywiście wygląda to tak, jakby ciągnęły rydwan po niebie. Rozumiem oczywiście, że hologramy zostały wymyślone na użytek Greków i Trojan, lecz i ja odnoszę bardzo silne wrażenie, że szybujemy ciągnięci przez prawdziwe zwierzęta. Przytrzymuję się mocno metalowej poręczy i rozstawiam szerzej nogi, chociaż przyśpieszenie jest zupełnie nieodczuwalne, nawet kiedy rydwan skacze i przechyla się w ostrym zakręcie sto stóp nad skromną świątynią Muzy. Zaraz potem mkniemy już ku głębokiej niecce kalderowego jeziora.

Rydwan bogów! – zachwycam się w duchu i natychmiast składam ten wybuch dziecinnej radości na karb zmęczenia i zwiększonej dawki adrenaliny.

Oczywiście podziwiałem te pojazdy już tysiące razy wcześniej. Bez przerwy fruwają w tę i z powrotem po niebie Olimpu bądź nad równinami Ilionu, wożąc bogów zaprzątniętych swoimi niebiańskimi sprawami, lecz zawsze dotąd oglądałem je z ziemi, skąd konie wyglądają jak żywe. Sam rydwan z kolei okazuje się znacznie mniej solidny, kiedy stoi się w środku, pędząc tysiąc stóp ponad szczytem góry – ściśle rzecz biorąc wulkanu – którego wierzchołek wznosi się dodatkowe osiemdziesiąt pięć tysięcy stóp nad poziomem pustyni.

Na tej wysokości atmosfera powinna być już w zasadzie szczątkowa, a skały skute lodem. Powietrze jest jednak równie gęste i nadające się do oddychania jak siedemnaście mil niżej, w tulących się do wulkanicznych urwisk koszarach scholiastów. Zamiast wiecznej zmarzliny szeroki wierzchołek pokrywają zielone trawniki, rosną tutaj też drzewa i pysznią się białe gmachy, których skala i przepych sprawiają, że Akropol wydaje się w porównaniu z nimi wiejskim wychodkiem.

Znajdujące się w samym centrum terenu kalderowe jezioro ma kształt rozciągniętej na bez mała sześćdziesiąt mil cyfry osiem. Przelatujemy nad nim z prędkością prawie naddźwiękową. Wiatr nie urywa nam głów wyłącznie dlatego, że chroni nas jakiegoś rodzaju pole siłowe lub boskie czary, tłumiące zarazem wszelkie dźwięki. Poniżej, na brzegach jeziora, zauważam setki budynków. Wszystkie są otoczone hektarami wypielęgnowanej murawy i ozdobnych ogrodów – domyślam się, że to rezydencje bogów. Po błękitnej tafli jeziora krążą leniwie potężne, zjeżone wiosłami autotryremy. Scholiasta Bruster Lin powiedział mi kiedyś, że w jego ocenie Olimp u podnóża jest wielkości Arizony, podczas gdy sam trawiasty wierzchołek dorównuje powierzchnią stanowi Rhode Island. Kiedy usłyszałem nazwy miejsc z tamtego drugiego świata, z innej epoki i innego życia, poczułem się dość nieswojo.

Ściskam oburącz wąską krawędź burty i przenoszę spojrzenie poza olimpijski szczyt. Panorama zapiera dech w piersi.

Lecimy dostatecznie wysoko, by ukazała się nam krzywizna planety. Na północnym zachodzie, aż po łukowaty horyzont, ciągnie się bezkresny, błękitny ocean. Na północnym wschodzie z kolei widać wybrzeże. Wyobrażam sobie, że mimo wielkich odległości dostrzegam linię potężnych kamiennych głów, wyznaczającą tam granicę lądu i morza. Bezpośrednio na północy mamy sierpowaty, bezimienny archipelag, widoczny również z okien koszar scholiastów, jako że leży tylko kilka mil od plaży. Dalej nie ma już nic, tylko błękit aż po biegun. Kiedy spoglądam na południowy wschód, widzę trzy inne wysokie wulkany. Chociaż wychodzą ponad horyzont, to wyraźnie nie są tak potężne jak Olimp, lecz w odróżnieniu od boskiej siedziby, gdzie panuje kontrolowany mikroklimat, ich wierzchołki bielą się śnieżnymi czapami. Jednym z nich – jak się domyślam – jest Helikon, dom mej Muzy i jej sióstr, o ile oczywiście istnieją. Południe i południowy zachód zajmują setki mil pól uprawnych, a następnie dzikie knieje, czerwona pustynia i chyba znów lasy, aż ziemia zlewa się wreszcie z chmurami i mgłą, w której, nawet wytężając wzrok, nie mogę rozróżnić żadnych szczegółów.

Muza kołuje w powietrzu i obniża lot ku zachodniemu brzegowi jeziora kalderowego. Dopiero teraz okazuje się, że białe plamki, które widziałem, gdy frunęliśmy nad wodą, są w istocie wielkimi białymi budowlami. Ogromnymi gmachami ozdobionymi kolumnadami, szerokimi schodami, gigantycznymi frontonami i rzędami posągów. Jestem głęboko przekonany, że tej części Olimpu nie odwiedził jeszcze żaden scholiasta… a w każdym razie żaden stąd nie wrócił, by podzielić się rewelacjami z resztą kolegów.

Kierujemy się ku największemu z olbrzymich budynków. Rydwan ląduje i holograficzne rumaki gasną. Na trawie dokoła stoi bezładnie kilkaset innych podniebnych pojazdów.

Muza dobywa spomiędzy fałd swej szaty niewielki medalion.

– Hockenberry – zwraca się do mnie – otrzymałam polecenie, by zaprowadzić cię do miejsca, w którym nie możesz przebywać. Jedno z bóstw zasugerowało, bym wręczyła ci dwa przedmioty, dzięki którym w razie wykrycia nie zostaniesz natychmiast zgnieciony jak komar. Załóż to.

Muza wręcza mi oba rekwizyty – wspomniany medalion na łańcuszku i skórzany hełm, przypominający pokryty dekoracyjnymi tłoczeniami kaptur. Wisiorek jest mały, lecz dosyć ciężki, być może szczerozłoty.

Muza wyciąga rękę i przekręca jego zewnętrzną obwódkę w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara.

– To jest osobisty teleporter kwantowy. Identycznymi posługują się bogowie – tłumaczy, nieco obniżając głos. – Dzięki niemu możesz się przenieść w dowolne miejsce. Wystarczy, że je sobie wyraźnie wyobrazisz. Ten przyrząd pozwala również śledzić bogów podróżujących poprzez przestrzeń Plancka. Natomiast twojego śladu kwantowego nie wytropi nikt, z wyjątkiem bóstwa, które mi te przedmioty przekazało. Zrozumiałeś?

– Tak – odpowiadam, próbując opanować drżenie głosu. Nie powinienem tego podarku przyjmować. Przypłacę to głową. Drugi „prezent” okazuje się znacznie bardziej groźny.

– Oto Hełm Śmierci – podejmuje Muza, wkładając mi na głowę ozdobne, skórzane nakrycie, po czym zsuwa mi je na szyję jak zwykły kaptur. – Hełm, który wyszedł spod ręki samego Hadesa. To jedyna rzecz w całym wszechświecie, która pozwoli ci się ukryć przed boskim wzrokiem.

Mrugam gwałtownie z przygłupią miną. Przypominam sobie mgliście jakieś dotyczące „Hełmu Śmierci” przypisy z naukowych opracowań i uświadamiam sobie, że samo imię Hades (po grecku Äidès) oznaczało pierwotnie „niewidzialny”. Jeżeli się jednak nie mylę, Homer wspomina o Hełmie Śmierci tylko jeden, jedyny raz, w scenie, w której Atena nakłada go, by umknąć przed spojrzeniami boga wojny, Aresa. Dlaczego, na litość Olimpijczyków, któreś z bóstw postanowiło mi tego diabelstwa użyczyć? W co oni próbują mnie wrobić? Czuję jak miękną mi kolana.

– Załóż ten hełm – rozkazuje Muza.

Niezręcznie podciągam gruby skórzany kaptur. Pod palcami wyczuwam wszyte wewnątrz urządzenia: układy scalone, nanomaszyny. Hełm jest wyposażony w przezroczyste, giętkie osłony na oczy i przesłaniającą usta siatkę. Gdy nasuwam go do końca, powietrze wokół dziwnie faluje, aczkolwiek poza tym widzę zupełnie normalnie.

– Niebywałe – zdumiewa się Muza. Patrzy prosto na mnie, lecz wyczuwam, że mnie nie widzi.

Przychodzi mi do głowy, że spełniłem właśnie marzenie wszystkich nastolatków świata – stałem się niewidzialny. Oczywiście, zupełnie przy tym nie pojmuję, w jaki sposób hełm zdołał zamaskować całe moje ciało. Korci mnie, by rzucić się do natychmiastowej ucieczki i skryć przed Muzą i całą resztą Olimpijczyków. Dławię ten niebezpieczny impuls. Gdzieś przecież musi tkwić haczyk. Żaden bóg czy bogini, nawet nie moja podrzędna Muza, nie obdarzyłby prostego scholiasty tak potężnymi narzędziami bez należytego zabezpieczenia.

– To urządzenie zapewni ci niewidzialność w oczach wszystkich bóstw, z wyjątkiem bogini, która poleciła mi je tobie przekazać – podejmuje Muza półgłosem, wpatrując się w pustkę nad moim prawym ramieniem. – Ona jednak wciąż będzie cię mogła zobaczyć i wytropić dokądkolwiek się udasz, Hockenberry. I mimo że medalion niweluje wydawane przez właściciela dźwięki, wonie i tłumi nawet bicie serca, to pamiętaj, że zmysły bogów działają w sposób dla ciebie niepojęty. Przez następne kilka minut nie będziesz się ode mnie oddalać. Stąpaj ostrożnie. Nie odzywaj się. Oddychaj tak płytko i powoli, jak tylko zdołasz. Jeżeli zostaniesz wykryty, ani ja, ani twa boska patronka nie zdołamy cię uchronić przed gniewem Zeusa.

Czy ktoś mi powie, w jaki sposób zdjęty przerażeniem człowiek ma oddychać płytko i powoli? Oczywiście potakuję skinieniem, zapomniawszy, że Muza mnie teraz nie widzi.

– Tak, moja bogini – poprawiam się po chwili ochrypłym głosem, widząc, że nadal patrzy wyczekująco tam, gdzie mnie akurat nie ma.

– Ujmij mnie za ramię – pada szorstka komenda. – Przez cały czas pozostaniesz przy mnie. Nie odchodź i nie oddalaj się albo zostaniesz zgładzony.

Chwytam ją za łokieć gestem nieśmiałej panienki na pierwszym dorosłym balu. Muza ma zimną skórę.

***

Byłem kiedyś z wycieczką w Budynku Montowania Pojazdów w Centrum Kosmicznym imienia Kennedy’ego na przylądku Canaveral. Przewodniczka opowiadała, że pod wiszącym setki stóp nad betonową posadzką dachem tworzą się niekiedy chmury. Mimo to cały BMP dałoby się ustawić w rogu gigantycznego pomieszczenia, w którym się teraz z Muzą znajdujemy, i wyglądałby tutaj bardzo mizernie. Ot, domek z klocków w gotyckiej katedrze.

Kiedy człowiek myśli o bogach, przed oczyma stają mu ci najbardziej znani, najważniejsi – Zeus, Hera, Apollo i kilkoro innych – w sali zebrały się już setki bóstw, a mimo to wnętrze zieje pustką. Niesłychanie wysoko, jakby całe mile powyżej, majaczy złota kopuła – Grecy nie znali sekretu konstrukcji kopuł, więc architektura budynku kontrastuje z rygorystycznie klasycznym stylem reszty wielkich gmachów, jakie widziałem dotąd na Olimpie. Pomieszczenie ma niezwykłe właściwości akustyczne, kopuła odbija dźwięki i rozprasza je po całej przytłaczającej hali.

Posadzka wygląda na wykonaną z kutego złota. Bogowie stoją na krętych antresolach, opierają się o marmurowe balustrady i spoglądają w dół. We wszystkich ścianach otwierają się setki łukowato sklepionych wnęk, w których bieleją marmurowe posągi, przedstawiające zebrane tu dzisiaj postacie.

Gdzieniegdzie rozbłyskują barwne hologramy Achajów i Trojan, wiele spośród nich ukazuje naturalnych rozmiarów mężczyzn i kobiet zajętych toczeniem sporów, jedzeniem, kochaniem się bądź spaniem. W pobliżu środka sali złota posadzka obniża się stopniowo, tworząc zagłębienie większe od kilkunastu basenów olimpijskich, w którym wyświetlane są napływające w czasie rzeczywistym obrazy z Ilionu – widoki z lotu ptaka, zbliżenia, szerokie panoramy. Rozmowy Greków i obrońców Troi dolatują do nas tak wyraźne, jakby znajdowali się tu razem z nami. Całą tę wypełnioną projekcjami nieckę otaczają bogowie: rozpierają się w kamiennych tronach, wyciągają się wygodnie na miękkich kanapach, stoją odziani w swoje komiksowe togi. A są to bóstwa najważniejsze. Trzon panteonu. Ci, których imiona znają nawet dzieciaki z podstawówki.

Kiedy Muza podchodzi do zagłębienia, pomniejsi bogowie rozstępują się przed nami. Staram się nadążać, nie oderwać dygocącej dłoni od jej złocistego ramienia, nie skrzypnąć sandałem, nie potknąć się, nie kichnąć i nie oddychać. Wychodzi na to, że bogowie faktycznie mnie nie widzą. Zakładam, że gdyby mnie zobaczyli, dowiedziałbym się o tym bez chwili zwłoki.

Muza zatrzymuje się kilka metrów od Pallas Ateny, a ja przysuwam się do niej tak blisko, że czuję się niczym trzyletni chłopczyk, kryjący się za spódnicą mamusi.

Trwa właśnie zajadły spór. Hebe, jedna z mniej istotnych bogiń, krąży między zebranymi, rozlewając do złotych kielichów złocisty nektar. Na tronie siedzi Zeus i już na pierwszy rzut oka widać, że to on jest tutaj królem: Zeus gromowładny, bóg nad bogami.

On wcale nie wygląda na postać z komiksu. Jest w najwyższym stopniu rzeczywisty, niesamowicie wysoki, brodaty, o mięśniach natartych oliwą. Sama jego namacalna i władcza obecność wystarcza, by krew zaczęła stygnąć mi w żyłach.

– W jaki sposób mamy skutecznie trzymać pieczę nad przebiegiem tej wojny? – Zeus zwraca się ostro do zebranych, rzucając jednocześnie Herze, swej małżonce, ostre jak sztylet spojrzenie. – Jak mamy kierować losem Heleny? Czy to w ogóle wykonalne, skoro tak potężne boginie jak Hera z Argos i Atena, patronka żołnierzy, raz po raz dopuszczają się bezpośrednich interwencji? Znakomitym przykładem jest niedawne powstrzymanie ręki Achillesa, który chciał przelać krew Atrydy.

Następnie kieruje swe chmurne, miotające pioruny oczy ku bogini wylegującej się na fioletowych poduchach.

– A ty, wiecznie roześmiana Afrodyto, wiernie trzymająca stronę pięknolicego Parysa, odpędzająca od niego złe duchy i odbijająca celnie rzucone włócznie? W jaki sposób mamy jasno przekazać śmiertelnym wolę bogów, a przede wszystkim, nie bójmy się tego powiedzieć otwarcie, wolę Zeusa, jeśli boginie raz po raz będą chronić swych faworytów, nie licząc się z wyrokami Przeznaczenia? Wiedz, Hero, że wbrew wszystkim twym machinacjom, Menelaos może jeszcze powieźć Helenę z powrotem do domu… Możliwe również, któż zdoła cokolwiek przewidzieć, że to Ilion wyjdzie z oblężenia zwycięsko. Bez względu jednak na ostateczny wynik, nie dopuszczę, by zdecydowała o nim garstka boginek.

Hera splata smukłe ramiona na piersi. W homeryckim eposie ciało Hery bardzo często jest określane mianem „śnieżnego”, więc podświadomie spodziewałem się, że skóra na jej rękach będzie bielsza niż u innych bogiń. I chociaż cera Hery rzeczywiście ma mleczny odcień, to wcale nie jaśniejszy niż skóra Afrodyty, Hebe (córki Hery), czy którejkolwiek z bogiń, jakie widzę ze swego miejsca… Z jedynym wyjątkiem Ateny, dziwnie mocno opalonej. Doskonale rozumiem, że epitety w eposach Homera pełnią rolę służebną wobec formy; o Achillesie czytamy co chwila, że jest „szybkonogi”, Apollo „strzały wypuszcza dalekie”, a imię Agamemnona poprzedza zwykle zwrot „narodów król”, lub stwierdzenie, że „trzyma szerokie panowanie”; okręty Achajów są „czarne” i tak dalej. Powtarzanie owych określeń pozwalało spełnić niełatwe wymogi heksametru daktylicznego, co było dla autora ważniejsze niż ich czysto opisowa wartość. Innymi słowy, tak ułożony utwór można było swobodnie zaśpiewać bez naruszania metrum. Zawsze też podejrzewałem, że niektóre z rytualnych wyrażeń Homera – dajmy na to „różanopalca jutrzenka” – są zwykłymi wypełniaczami, pozwalającymi aojdom zyskać kilka cennych sekund na przypomnienie sobie (lub wymyślenie) ciągu dalszego.

Ze świadomością wszystkich powyższych zastrzeżeń i tak uważnie przyglądam się ramionom Hery, która szykuje się, by odpowiedzieć małżonkowi.

– Synu Kronosa, władco najsroższy – zaczyna, wciąż ze skrzyżowanymi rękoma – co ty, do cholery, wygadujesz? Jak śmiesz choćby myśleć o zniweczeniu moich wysiłków? Żeby sprowadzić tu armie Achajów, wylałam litry nieśmiertelnego potu. Natrudziłam się, łechcąc rozbuchane ego wszystkich tych herosów, obłaskawiając ich, by nie wyrżnęli się nawzajem, zanim wymordują Trojan. Z trudem prawdziwym i wysiłkiem, swoim własnym wysiłkiem, mężu Zeusie, pracowałam, by zesłać niedolę na króla Priama, jego synów i stolicę.

Zeus marszczy czoło i pochyla się na swym tronie, który sprawia wrażenie niezbyt wygodnego. Wielkie białe pięści na przemian zaciskają się i rozluźniają.

Poirytowana Hera wznosi dłonie ku niebu.

– Zrobisz, co zechcesz, jak zwykle zresztą. Nie spodziewaj się jednak, że ktokolwiek z nieśmiertelnych będzie cię za to wychwalać.

Gromowładny podrywa się z miejsca. O ile pozostali bogowie mają po dwa, trzy metry wzrostu, to Zeus musi sobie mierzyć dobrze ponad trzy. Czoło ma w tej chwili nie tyle zmarszczone, ile raczej pokryte głębokimi wąwozami, i zaczyna grzmieć – wcale nie metaforycznie:

– Hero! Moja droga, kochana i nienasycona Hero! Cóż takiego uczynił ci Priam bądź jego synowie? Jaką krzywdę ci wyrządzili, że zapałałaś tak nieustępliwą i wściekłą żądzą zniszczenia Ilionu?

Hera stoi bez słowa. Ręce opuściła wzdłuż boków. Co jedynie dodatkowo zaognia monarszą wściekłość Zeusa.

– Więcej w tobie krwiożerczych uczuć niż gniewu, bogini! – ryczy. – Nie ustaniesz, póki nie roztrzaskasz bram Troi, nie spoczniesz do chwili, kiedy nie zwalisz jej murów i nie pożresz parujących ciał obrońców.

Buńczuczny wyraz twarzy Hery w zasadzie potwierdza słowa oskarżenia.

– No cóż… – grzmi Zeus i nagle traci rezon, w czym do złudzenia przypomina wszystkich skruszonych małżonków w dziejach. – Rób jak uważasz, Hero. Powiem ci jednak coś jeszcze i chcę, żebyś dobrze to sobie zapamiętała. Gdy nadejdzie dzień, w którym to ja poprzysięgnę jakiemuś miastu zniszczenie i obiecam pożreć jego obywateli, miastu, które ty będziesz kochała równie gorąco, jak ja kocham Ilion, wtedy nie waż się nawet myśleć o uśmierzeniu mego gniewu.

Bogini zbliża się do męża trzema szybkimi krokami. Jej ruchy kojarzą mi się z gracją atakującego drapieżnika, bądź wdziękiem, z jakim szachowy arcymistrz dostrzega i wykorzystuje nadarzającą się kombinację.

– Znakomicie! Najbardziej ze wszystkich umiłowałam sobie Argos, Spartę i Mykeny, których szerokie aleje są równie wspaniałe i dumne jak ulice przeklętego Ilionu. Złup je i zniszcz, mój panie, skoro taka jest wola twego gniewnego serca. Nie sprzeciwię ci się. Nie będę żywić o to urazy… Nie zyskałabym na tym wiele, gdyż to ty jesteś z nas dwojga silniejszy. Nie zapominaj wszak o jednym, mój Zeusie. Owszem, jestem ci połowicą, lecz jestem również córą Kronosa i zasługuję na twe poważanie.

– Nawet przez mgnienie oka nie twierdziłem inaczej – mamroce Zeus pod nosem i ponownie zasiada na twardym tronie.

– W takim razie ustąpmy sobie wzajemnie – proponuje Hera, w której głosie pojawia się niemożliwa do przeoczenia domieszka słodyczy. – Ja ulegnę tobie, ty pogodzisz się z moją wolą. Pomniejsze bóstwa przyklasną. A teraz prędko, mój mężu! Achilles opuścił arenę, a Trojanie i Achajowie zawarli niepewny rozejm. Spraw, by to mieszkańcy Ilionu jako pierwsi złamali dane słowo i karki sławetnych Greków.

Zeus wodzi naburmuszonym spojrzeniem, mamroce niewyraźnie pod nosem, wierci się na siedzeniu, lecz wreszcie spogląda na słuchającą uważnie Atenę.

– Udaj się czym prędzej na milczące dziś pole bitwy. Rozkazuję ci sprawić, by Trojanie naruszyli rozejm i przetrącili karki osławionym Achajom.

– I niech potem zdruzgocą Argiwów – dodaje Hera.

– A dodatkowo, niech potem zdruzgocą Argiwów – powtarza zrezygnowany Zeus.

Atena znika w rozbłysku kwantowej teleportacji. Zeus z Herą opuszczają wielką salę, pozostali bogowie odchodzą powolnym krokiem, wymieniając się ściszonymi uwagami.

Muza daje mi znak nieznacznym skinieniem palca i wyprowadza mnie za drzwi.

***

– Hockenberry – odzywa się bogini miłości, wygodnie rozparta na usłanej poduchami otomanie. Ciążenie, mimo że niewielkie, podkreśla jedwabistą, mleczną zmysłowość jej figury.

To Muza przywiodła mnie do tego tonącego w półmroku pokoju, jednego z wielu na Dworze Bogów. Komnatę rozświetla jedynie blask nikłych płomieni w koksowniku i poświata czegoś, co podejrzanie przypomina komputerowy monitor. Szeptem przykazała mi zdjąć Hełm Śmierci z głowy, co witam z mieszanymi uczuciami. Z ulgą pozbyłem się skórzanego kaptura, lecz wraz z widzialnością powrócił strach.

Zaraz potem wkroczyła Afrodyta, ułożyła się na kanapie i powiedziała:

– To wszystko, Melete. Wezwę cię, gdy będziesz potrzebna.

Muza wyszła przez ukryte w ścianie drzwi.

Melete – powtórzyłem w duchu. Imię nie należy do żadnej z dziewięciu córek Mnemosyne. Pochodzi ze znacznie wcześniejszej epoki, kiedy powszechnie uznawano, że muz jest tylko trójka: Melete, patronująca „ćwiczeniu”, opiekująca się „zapamiętywaniem” Mneme oraz Aoide, odpowiedzialna za…

– Hockenberry, na Dworze Bogów widziałam cię wyraźnie – podejmuje Afrodyta, odrywając mnie od uniwersyteckich rozważań. – Gdybym wskazała cię Zeusowi, nie byłbyś w tej chwili nawet garstką popiołu. Także teleportacyjny medalion nie pomógłby ci w ucieczce, gdyż jestem cię w stanie wyśledzić w dowolnym punkcie czasu i przestrzeni. Czy rozumiesz, z jakiego powodu tutaj trafiłeś?

Zatem to Afrodyta jest moją patronką. To ona rozkazała Muzie wręczyć mi oba urządzenia. Co powinienem zrobić? Przyklęknąć? Paść na twarz przed boskim majestatem? Jak się do niej zwracać? Jeszcze nigdy w ciągu dziewięciu lat, dwóch miesięcy i osiemnastu dni na Olimpie żadne bóstwo nie zwróciło na mnie najmniejszej uwagi. Nie licząc Muzy.

Ostatecznie decyduję się na lekki ukłon i skromnie odwracam spojrzenie od jej urody. Nie patrzę na różowe sutki prześwitujące przez cienką warstwę jedwabiu, nie widzę już delikatnie zakreślonego brzucha, pod którym, między udami, widnieje trójkątny cień.

– Nie, moja bogini – odpowiadam wreszcie, gdy już z wysiłkiem przypomniałem sobie o co pytała.

– A czy wiesz, dlaczego zostałeś wytypowany na scholiastę, Hockenberry? Dlaczego twoje DNA uniknęło nanocytowego wstrząsu? I dlaczego, zanim wybrano cię do reintegracji, twoje prace na temat wojny zostały umieszczone w simpleksie?

– Nie, moja bogini. – To moje DNA uniknęło jakiegoś nanocytowego wstrząsu?

– A czy wiesz w ogóle, śmiertelny cieniu, czym w ogóle jest simpleks?

Czyżby wirusem opryszczki? – myślę.

– Nie, moja bogini – odpowiadam.

– Simpleks to prosty obiekt geometrii matematycznej. Ćwiczenie z logistyki. Zwinięty w trzecim wymiarze trójkąt bądź trapezoid – tłumaczy Afrodyta. – Dopiero w przestrzeni wielowymiarowej i z uwzględnieniem algorytmów określających nowe zakresy pojęciowe, tworzących i niwelujących ewentualne obszary przestrzeni N, płaszczyzna wykluczenia nabiera ustalonych konturów. Czy teraz pojmujesz, Hockenberry? Rozumiesz, jaki ma to związek z przestrzenią kwantową, z czasem, z toczącą się na równinie wojną i wreszcie z twoim własnym losem?

– Nie, moja bogini. – Tym razem drżenie mojego głosu jest wyraźne. Przestaję nad nim panować.

Słyszę szelest jedwabiu i podnoszę wzrok na czas dostatecznie długi, by ujrzeć najpiękniejszą z kobiet, która właśnie poprawia się wśród poduch na otomanie. Mignęły mi jej gładkie uda i jasne ramiona.

– Nieistotne – słyszę. – Ty, tudzież śmiertelnik będący twoim wzorcem, kilka tysięcy lat temu napisałeś książkę. Czy pamiętasz jej treść?

– Nie, moja bogini.

– Hockenberry, jeżeli odpowiesz mi w ten sposób raz jeszcze, rozszarpię cię od krocza do czoła, a z twoich jelit uplotę sobie podwiązki. Dosłownie. Czy chociaż to było dla ciebie wystarczająco zrozumiałe?

Nie jest łatwo rozmawiać, kiedy człowiek nie ma w ustach nawet grama śliny.

– Tak, moja bogini – odpowiadam szeleszczącym, przesuszonym głosem.

– Ta książka liczyła sobie dziewięćset trzydzieści pięść stron i traktowała o jednym, jedynym słowie. Menin. Czy teraz sobie przypominasz?

– Nie, moja bo… Obawiam się, że nie pamiętam, Afrodyto. Jestem jednak pewien, że wszystko, co mówisz, jest prawdą.

Znowu zerkam w górę. Zauważam, że bogini lekko się uśmiecha. Wsparła podbródek na lewej dłoni, jej palec układa się wzdłuż policzka ku idealnie zarysowanej ciemnej brwi. Oczy Afrodyty mają odcień wykwintnego koniaku.

– Gniew – tłumaczy szeptem. – Menin aeide thea… Czy wiesz, kto w tej wojnie zwycięży, Hockenberry?

Teraz muszę się zastanowić naprawdę szybko. Gdybym nie znał zakończenia eposu, okazałbym się marnym scholiastą – aczkolwiek „Iliada” wcale nie kończy się zniszczeniem Troi, a opisem ceremonii pogrzebowej Patroklosa, przyjaciela Achillesa. Co więcej, wzmianki o drewnianym koniu pojawiają się tylko w kilku uwagach Odyseusza, i to zamieszczonych w zupełnie innym dziele… Jeżeli jednak udam, że znam rezultat tej konkretnej wojny… Podsłuchany dopiero co spór potwierdził, że edykt Zeusa, na którego mocy Olimpijczykom nie wolno znać treści homeryckiego eposu, wciąż pozostaje w mocy… Nie chciałbym wykazać się wyniosłością i dać do zrozumienia, że jestem pod jakimkolwiek względem lepszy niż Olimpijczycy i sama Fortuna. Pycha nigdy nie zyskiwała śmiertelnym boskiego poklasku. Poza tym Zeus, a tylko on zna całość „Iliady”, zezwolił reszcie bogów oraz scholiastom dyskutować wyłącznie o wydarzeniach, jakie już nastąpiły. A ktokolwiek wkurzy Zeusa, nie powinien liczyć na długie i szczęśliwe życie. Niemniej, podobno, wstrząs nanocytowy mi nie grozi… No, ale z drugiej strony, skoro bogini miłości zapowiada, że zrobi z moich jelit podwiązki, to nie mam najmniejszego powodu w nią wątpić.

– Jak brzmiało pytanie, moja bogini? – Na nic lepszego mnie w tej chwili nie stać.

– Znasz zakończenie „Iliady”, lecz gdybym cię o nie zapytała, postąpiłabym wbrew rozkazowi Zeusa – mówi Afrodyta. Jej uśmiech zniknął, zastąpiony nader kobiecym grymasem nadąsanych ust. – Mogę cię jednak zapytać, czy epos przewidział ten konkretny rozwój wypadków. Zatem? Scholiasto Hockenberry, czy według ciebie to Zeus włada wszechświatem, czy więcej do powiedzenia ma Przeznaczenie?

O w dupę! – myślę. Każda możliwa odpowiedź sprawi, że zostanę wypatroszony, a ta piękna kobieta, bogini, wdzieje podwiązki ociekające moimi płynami ustrojowymi.

– Według mnie, bogini, chociaż wszechświat nagina się do woli Zeusa i jest zmuszony zarazem wypełniać kaprysy boskiej siły zwanej przeznaczeniem, to życiem zarówno ludzi, jak i bogów rządzi również kaos.

Afrodyta prycha z rozbawieniem. Cała jest taka miękka, namacalna, wabiąca…

– Nie chcemy raczej, by o wyniku tego starcia zdecydował chaos – mówi głosem, w którym nie znajduję już nawet krztyny wesołości. – Obserwowałeś może dzisiaj chwilę, kiedy Achilles wycofał się z walki?

– Tak, moja bogini.

– Wiesz też o tym, że mężobójca zanosił wcześniej modły do Tetydy? Prosił ją, by ukarała Achajów za hańbę, jaką okrył go Agamemnon.

– Nie byłem tego bezpośrednim świadkiem, bogini, lecz wiem że taki rozwój wypadków został przewidziany w… eposie. – Bezpieczne sformułowanie. Mowa o wydarzeniach z przeszłości. Poza tym Tetyda, morska boginka, jest matką herosa i cały Olimp wie, że Achilles wzywał jej pomocy.

– Nie inaczej – przytakuje Afrodyta. – Ta flądra o mokrych cycach doczłapała się już na dwór i rzuciła się Zeusowi do kolan, zaraz po tym, jak stary dureń wrócił znad rzeki Okeanos, gdzie jak zwykle łajdaczył się w towarzystwie Etiopów. Błagała go w imię Achillesa, by udzielił zwycięstwa Trojanom, a ten pryk wyraził zgodę, co naraziło go na domowy spór z Herą, naczelną patronką Argiwów. Stąd owa scysja, którą miałeś okazję obserwować.

Prostuję się. Staję ze spuszczonymi wzdłuż ciała rękoma, dłonie kieruję naprzód, lekko skłaniam głowę. Przez cały ten czas obserwuję Afrodytę uważnie, jakby była jadowitą kobrą, aczkolwiek wiem, że gdyby uznała za stosowne mnie zgładzić, zaatakowałaby dalece szybciej i bardziej skutecznie niż najgroźniejszy wąż.

– Czy wiesz, dlaczego przeżyłeś tu dłużej niż jakikolwiek scholiasta w dziejach? – syczy bogini.

Nie przychodzi mi do głowy żadna odpowiedź, która nie doprowadziłaby do mojego rychłego zgonu. Nieco bardziej pochylam głowę i czekam w milczeniu.

– Żyjesz, ponieważ przewidziałam, że będziesz w stanie wyświadczyć mi kiedyś przysługę.

Krople potu perlą się na moim czole. Spływają i pieką w oczy. Wyczuwam też strużki na policzku i karku. Bezwzględnym obowiązkiem scholiastów – od dziewięciu lat, dwóch miesięcy i osiemnastu dni także moim – jest obserwować toczącą się na równinie Ilionu wojnę, ale tylko obserwować. Pod żadnym pozorem nie wolno nam wpływać na jej wynik, nie możemy dopuścić się niczego, co mogłoby w choć najdrobniejszy sposób zmienić ostateczny rezultat oblężenia, czy uczynki i decyzje herosów.

– Słyszałeś, co powiedziałam, Hockenberry?

– Tak, moja bogini.

– I nie ciekawi cię, o jakiej przysłudze mówię, scholiasto?

– Ciekawi, moja bogini.

Afrodyta podnosi się z kanapy. Raz jeszcze się kłaniam, lecz słyszę szmer jedwabnej sukni, dobiega mnie nawet odgłos towarzyszący ocieraniu się delikatnych białych ud. Kiedy do mnie podchodzi; czuję woń pachnideł i kobiecości. Zatrzymuje się tuż obok. Zapomniałem – na chwilę – jak wysokie są boginie, lecz uświadamiam to sobie natychmiast, gdy wyczuwam, że się nade mną pochyla. Piersi zawisają ledwie o kilka cali od moich wpatrzonych w posadzkę oczu. Przez mgnienie zmagam się z potrzebą zagrzebania twarzy w aromatycznej dolinie jej biustu i chociaż doskonale zdaję sobie sprawę, że byłby to mój ostatni wybryk przed brutalnym końcem, jestem prawie pewien, że nie pożałowałbym. Pokusa jednak przemija błyskawicznie.

Afrodyta składa mi dłoń na spiętym ramieniu, muska tłoczenia na skórze Hełmu Śmierci, po czym delikatnie wiedzie koniuszkami palców po moim policzku. Boję się straszliwie, lecz czuję też wzbierającą, silną i twardą erekcję.

Kiedy słyszę jej cichy, zmysłowy i nieco rozbawiony szept, nabieram pewności, że bogini doskonale wie, co się ze mną dzieje. Więcej, oczekuje tego niczym należnego sobie hołdu. Nachyla się ku mnie tak blisko, że owiewa mnie ciepło jej oddechu. Padają dwa zwięzłe polecenia.

– Będziesz dla mnie szpiegował pozostałych bogów. – Pierwsze, wypowiedziane półgłosem. I to drugie, niemal zagłuszone oszalałym biciem mojego serca: – A gdy nadejdzie właściwa pora, zabijesz Atenę.

7

Centrum Conamara Chaos

Razem z Mahnmutem, w hermetycznej, klimatyzowanej sali konferencyjnej zajęła miejsca piątka galilejskich morawców. Pochodzącego z Europy robota znał – naczelny integrator z Pwyll nazywał się Asteague/Che – lecz pozostała trójka była prowincjuszowi Mahnmutowi równie obca jak kraken. Morawiec z Ganimedesa cieszył się wysoką i elegancką konstrukcją, atawistycznie humanoidalną, typową dla morawców z jego księżyca. Miał czarną fulerenową powłokę i owadzie oczy. Przybysz z Callisto projektem i rozmiarami bardziej przypominał Mahnmuta – był wysoki na około metr i znacznie mniej kojarzył się z człowiekiem. Chroniła go przejrzysta polimerowa obudowa, pod którą można było wypatrzeć fragmenty syntetycznej skóry, a nawet kawałki prawdziwego ciała. Mógł ważyć trzydzieści, najwyżej czterdzieści kilogramów. Robot z Io natomiast sprawiał wrażenie… imponujące. Wytrzymały, klasycznego projektu morawiec, zbudowany, by bez trudu znosić warunki panujące w plazmowych torusach i siarkowych gejzerach. Był wysoki na co najmniej trzy metry, długi na sześć, a kształtem przywodził na myśl ziemskie skrzypłocze. Podobnie jak one opancerzony i wyposażony w nieprzyzwoicie liczne wypustki, siłowniki, obiektywy, witki, czułki, szerokozakresowe sensory i chwytaki. Już na pierwszy rzut oka widać było, że długotrwała praca w próżni nie jest mu obca – jego obudowę pokrywały liczne ślady po uderzeniach kosmicznego śmiecia, po wielokroć wygładzane i polerowane tylko po to, by zaraz pojawiły się świeże. W efekcie był równie dziobaty jak naznaczona kraterami powierzchnia jego macierzystej Io. Wchodząc i ustawiając się w sali, korzystał ze swych potężnych reflektorów grawitacyjnych – nie chciał zarysować podłogi. Ostrożność podpowiedziała Mahnmutowi, by się nie zbliżać zanadto do olbrzyma. Zajął miejsce po przeciwnej stronie stołu.

Morawce nie przedstawiły się sobie ani w podczerwieni, ani drogą radiową. Mahnmut uznał, że nie będzie się wyrywać. Podłączył się do regeneracyjnych pępowin, pociągnął łyk i czekał.

Osobiście po prostu lubił oddychać powietrzem pobieranym z zewnątrz i robił to zawsze, kiedy pozwalały mu warunki, lecz zdziwił się, że w sali, w której przebywały morawce z Io i Ganimedesa, istoty zdecydowanie niewymagające atmosfery, ustawiono ciśnienie aż siedmiuset milibarów. W pewnej chwili Asteague/Che nawiązał łączność za pomocą mikromodulacji fal powietrza. Mowa. W dodatku posłużył się ludzkim językiem. Angielskim z Zapomnianej Ery. Dopiero teraz dotarło do Mahnmuta, że salę wypełniono powietrzem nie dla wygody, lecz w celu zapewnienia poufności spotkania. W układzie galilejskim komunikacja dźwiękowa stanowiła najbardziej bezpieczny kanał przekazywania informacji i w systemy jej przetwarzania wyposażono nawet ciężkiego, próżniowego robota z Io.

– Na wstępie chcę wszystkim podziękować za przybycie kosztem waszych zwykłych obowiązków – rozpoczął naczelny integrator z Pwyll – Szczególne wyrazy wdzięczności należą się tym, którzy przylecieli z innych księżyców. Nazywam się Asteague/Che. Witam Korosa III z Ganimedesa, Ri Po z Callisto, Mahnmuta badającego lokalny, europański biegun południowy oraz Orphu z Io.

Mahnmut aż przeliczył ze zdziwienia i natychmiast otworzył prywatne łącze radiowe.

– Orphu z Io? Mój wieloletni rozmówca, znawca spuścizny Szekspira?

– We własnej osobie. Mahnmut, przyjacielu, to wielka przyjemność móc cię wreszcie spotkać osobiście.

– Niezwykłe! Jakie były szanse, że zetkniemy się w taki akurat sposób?

– Wcale nie tak małe, jak ci się wydaje, przyjacielu. Kiedy tylko usłyszałem, że zostaniesz zaproszony do udziału w tej samobójczej ekspedycji, zacząłem usilnie zabiegać, by i mnie do niej dokooptowano.

– Samobójczej ekspedycji? O czym ty mówisz?

– …po ponad pięćdziesięciu jowiszowych latach od ostatniego kontaktu z postludźmi… w ziemskiej rachubie będzie to około sześciu stuleci… – ciągnął Asteague/Che – do cna straciliśmy rozeznanie w ich zamiarach i poczynaniach. A brak pewności wywołuje nerwowość. Nastał czas, by zorganizować ekspedycję do centrum Układu Słonecznego, w stronę domu, by tak rzec, i dowiedzieć się, jaki jest obecny ewolucyjny status tych istot, oraz ocenić, czy mogą stanowić dla Galilejczyków bezpośrednie zagrożenie. – Tu Asteague/Che na moment urwał. – A istnieją powody, by sądzić, że tak.

Przezroczysta ściana za europańskim integratorem, przez którą widać było masyw Jowisza wznoszący się ponad zalaną blaskiem gwiazd lodową równiną, zmatowiała i wyświetlone zostały na niej księżyce i planety wirujące w dostojnym tańcu wokół odległej gwiazdy. Zbliżenie ukazało układ Ziemi, Księżyca i pierścieni.

– W ciągu ubiegłych pięciuset ziemskich lat drastycznie spadła aktywność postludzi, mierzona pod względem ilości modulowanych sygnałów radiowych, grawitonowych i neutrinowych – oznajmił Asteague/Che. – Sto lat temu odebraliśmy ostatni tego rodzaju sygnał. Z samej Ziemi dochodzą nas jedynie impulsy śladowe, zapewne wytworzone działalnością robotów.

– Czy nadal egzystuje tam niewielka grupka pierwotnych ludzi? – spytał Ri Po, niewielki morawiec z Callisto.

– Tej informacji nie posiadamy – odparł Asteague/Che, po czym przeciągnął ręką nad pulpitem i na okiennym ekranie pojawiła się Ziemia.

Mahnmut mimowolnie wstrzymał oddech. Na dwóch trzecich powierzchni planety panował dzień. Pod zwałami sunących chmur widać było błękit morza i kilka skrawków brązowych kontynentów. Nigdy jeszcze nie widział Ziemi. Intensywność barw planety przytłaczała.

– Czy oglądamy transmisję bezpośrednią? – zaciekawił się Koros III.

– Owszem. Konsorcjum Pięciu Księżyców zbudowało niewielki teleskop optyczny, który został umieszczony w przestrzeni kosmicznej, tuż za granicą magnetosfery Jowisza. W przedsięwzięciu tym brał między innymi udział obecny tu Ri Po.

– Przepraszam za tak marną rozdzielczość – odezwał się morawiec z Callisto. – Odkąd ostatnio pracowaliśmy ze sprzętem astronomicznym działającym w zakresie fal światła widzialnego minęło ponad sto jowiszowych lat. W dodatku teleskop powstawał w pośpiechu.

– Czy znaleziono jakiekolwiek ślady pierwotnych? – zapytał Orphu z Io i dodał przez radio do Mahnmuta: – Pytam o potomków twojego Szekspira.

– Nic rozstrzygającego – odparł Asteague/Che. – Maksimum rozdzielczości teleskopu pozwala otrzymać plamkę o boku nieco poniżej dwóch kilometrów. Nie zaobserwowaliśmy żadnych bezpośrednich świadectw ich obecności, tudzież ich nowych wytworów. Widać tylko ruiny znane już z wcześniejszych map. Wykryliśmy co prawda pewne neutrinowe oznaki faksowania, lecz to mogą być ślady resztkowe, bądź jak wspominałem, działające nadal automaty. Poza tym, muszę przyznać, że ludźmi dawnego typu obecnie nie zajmujemy się prawie wcale. W tej chwili interesują nas głównie postludzie.

– Mojego Szekspira? Chciałeś powiedzieć: naszego! – odpowiedział Iończykowi Mahnmut na prywatnym kanale.

– Musisz mi wybaczyć – odparł Orphu. – Dobrze wiesz, że doceniam sonety Barda, a nawet jego dramaty. Niemniej od dawna fascynuje mnie przede wszystkim Proust.

– Proust?! Ten esteta?! Wolne żarty!

– Wręcz przeciwnie. – W poddźwiękowym zakresie fal rozległ się głuchy hurgot, który Mahnmut zinterpretował jako śmiech rozmówcy.

Integrator wyświetlił obrazy ukazujące niektóre z milionów orbitalnych modułów mieszkalnych, które otaczały pierścieniami Ziemię. Wiele było białych, pozostałe pobłyskiwały srebrem. W ostrym świetle pobliskiej gwiazdy wyglądały cudownie, lecz wydawały się również niezwyczajnie zimne. I puste.

– Brak komunikacji promowej. Żadnych dowodów na faksową łączność z Ziemią. Zniknęły również konwoje przewożące surowce z pierścieni na Marsa. Ostatni zaobserwowano dwadzieścia jowiszowych lat temu, czyli dwieście czterdzieści kilka ziemskich.

– Podejrzewacie zatem, że postludzie także zniknęli? – zapytał Koros III. – Że z jakiegoś powodu wyginęli? A może wyemigrowali?

– Wiadomo nam tylko, że nastąpiła drastyczna zmiana w zapotrzebowaniu na energię chronoklastyczną, kwantową i grawitacyjną – wyjaśnił integrator. Obudowany jasnożółtym pancerzem robot był wyższy i bardziej humanoidalny niż Mahnmut. Przemawiał spokojnie, niezbyt głośno, modulowanym głosem. – Obecnie skoncentrowaliśmy zainteresowanie na Marsie.

Ekran wypełnił obraz czwartej planety Układu Słonecznego.

Mahnmut koncentrował swe zainteresowanie na Marsie w najlepszym wypadku sporadycznie, a wszystkie znane mu hologramy i zdjęcia planety pochodziły jeszcze z Zapomnianej Ery. Ukazany na ekranie świat w niczym jednak nie przypominał tamtych wizerunków.

W miejsce rdzawoczerwonej powierzchni pojawiło się niebieskie morze, zajmujące większą część północnej półkuli. Do tego gigantycznego akwenu wpadała rzeka Valles Marineris, widoczna pod postacią błękitnej, szerokiej na wiele kilometrów wstęgi. Spore połacie półkuli południowej pozostały rudawe, lecz gdzieniegdzie było też widać rozległe plamy zieleni. Wulkany na wyżynie Tharsis jak dawniej ciągnęły się mrocznym szeregiem z południowego zachodu na północny wschód. Nad jednym kłębił się nawet wyraźnie dostrzegalny pióropusz dymu. Olympus Mons z kolei wznosił się teraz niecałe dwadzieścia kilometrów od wielkiej zatoki północnego oceanu. Po dziennej połowie planety wędrowały skupiska białych chmur, natomiast poza linią terminatora, w skrytym w ciemności Basenie Hellas migotały światła. Na północ od wybrzeża równiny Chryse Planitia Mahnmut spostrzegł spiralę huraganu.

– Terraformowali go – wyrwało mu się. – Postludzie terraformowali Marsa.

– Jak dawno temu? – spytał Ophu z Io.

Galilejczyków nieszczególnie ciekawiły losy Marsa – podobnie zresztą jak pozostałych wewnętrznych planet układu (wyjątek stanowiła tu tworzona dawniej przez ludzi literatura) – zatem zmiany na Czerwonej Planecie mogły zajść w dowolnym momencie ostatnich dwóch i pół tysiąca ziemskich lat, kiedy to morawce wzięły rozbrat z ludzkością.

– Cały proces zajął im dwa ubiegłe stulecia – odpowiedział integrator. – Może półtora.

– Niemożliwe – oświadczył Koros III beznamiętnym, niedopuszczającym sprzeciwu tonem. – Marsa nie da się terraformować w tak krótkim czasie.

– Owszem, to rzeczywiście wydaje się nierealne – przytaknął Asteague/Che. – Niemniej przedstawiam wam fakty.

– Czyli postludzie przenieśli się właśnie na Marsa – wywnioskował Ophu z Io.

– Jesteśmy odmiennego zdania – odezwał się mały Ri Po. – Rozdzielczość naszych zdjęć Marsa jest bardziej znośna niż tych z Ziemi. Dla przykładu, wzdłuż linii brzegowych…

Wyświetlił na ekranie kręty półwysep, położony na północ od Valles Marineris. Potężna rzeka – właściwie rozciągnięte śródlądowe morze – wpadała do zatoki, skąd wąskim przesmykiem przelewała się do wielkiego północnego oceanu. Zbliżenie ukazało okolicę, w której ląd spotykał się z morzem – miejscami czerwieniały pustynne wzgórza, gdzie indziej widać było zieleń gęsto zalesionych równin. Wzdłuż brzegu ciągnął się szereg maleńkich czarnych punkcików. Ri Po ponownie wzmocnił powiększenie.

– Czy to są… rzeźby? – zdumiał się Mahnmut.

– Tak. Prawdopodobnie kamienne głowy – potwierdził Ri Po.

Zmienił ustawienia projektora i pokazał morawcom cień jednego z niewyraźnych obiektów. W kształcie ciemnej plamy dało się rozpoznać zarys czoła, nosa i wydatnego podbródka.

– Przecież to jakiś absurd – żachnął się Koros III. – Żeby otoczyć tej wielkości rzeźbami cały północny ocean, musieliby dysponować milionami sztuk.

– Według naszych szacunków dokładnie czterema milionami, dwustu trzema tysiącami, pięciuset dziewięcioma – powiedział Asteague/Che. – Prace wciąż trwają. Przyjrzyjcie się, proszę, temu zdjęciu. Wykonano je około dwóch miesięcy temu, gdy Mars znajdował się najbliżej nas.

Na rozmazanym obrazie mrowie maleńkich postaci wlokło na rolkach olbrzymią kamienną głowę. Twarz posągu zwrócona była ku niebu, ciemniejące oczy wpatrywały się w obiektyw teleskopu. Maciupkie ludziki ciągnęły rzeźbę za pomocą długich, uwiązanych do niej lin. Zupełnie jak egipscy niewolnicy przy budowie piramid – przemknęło Mahnmutowi przez myśl.

– Ludzie? – odezwał się Oprhu. – Czy może roboty?

– Podejrzewamy, że są to jeszcze inne istoty – podjął Ri Po. – Kwestia rozmiaru. Zwróćcie również uwagę na barwę owych postaci, ustaliliśmy ją dzięki analizie widma.

– Zielona? – rzucił Mahnmut. Z zagadek cenił sobie te literackie, za życiowymi nie przepadał. – Zielone roboty?

– Albo nieznany dotychczas gatunek zielonych humanoidów – zasugerował z całą powagą Asteague/Che.

– A może emzetele? – Ophu zahuczał swym poddźwiękowym śmiechem. – Wiecie, MZL. Małe zielone ludziki – wyjaśnił na kanale ogólnym i znów zachichotał.

– W jakim właściwie celu zostaliśmy tutaj wezwani? – Mahnmut spojrzał na integratora. – Czy mamy cokolwiek wspólnego z terraformowaniem Marsa?

Asteague/Che przestawił okno z powrotem w tryb przezroczystości. W wieczornym świetle atmosferyczne pasy Jowisza i lodowe równiny Europy wydawały się wyjątkowo ponure. Trupio blady pejzaż mocno kontrastował z oglądanymi przed momentem intensywnymi błękitami i bielą wewnętrznych planet układu.

– Planujemy wysłać na Marsa ekspedycję. Specjalny zespół, który zbada sytuację i złoży szczegółowy raport – powiedział integrator. – Do udziału w misji wytypowani zostaliście właśnie wy. Jeżeli nie wyrażacie zgody, chciałbym to usłyszeć w tej chwili.

Czwórka morawców milczała na wszystkich zakresach fal.

– Opisując założenia misji, rozmyślnie nie wspomniałem o powrocie – podjął Asteague/Che. – Nie dysponujemy niezawodną metodą sprowadzenia was z powrotem w okolice Jowisza. Dlatego proszę o wyraźny sygnał, jeżeli któryś z was chce odmówić.

Ponownie nie odezwał się nikt.

– Rozumiem – skonstatował europański integrator. – Wszelkie dotyczące wyprawy szczegóły udostępnimy wam już za parę minut przez sieć, pozwólcie jednak, że osobiście zwrócę uwagę na najważniejsze elementy planu. Do badania Marsa wykorzystamy batyskaf Mahnmuta. Ri Po i Orphu zajmą się sporządzaniem map z orbity. Mahnmut i Koros III wylądują na powierzchni. Szczególnie interesuje nas aktywność w okolicy największego wulkanu planety, Olympus Mons. W rejonie tej góry rejestrujemy bardzo silne i jak dotąd niewyjaśnionej natury fluktuacje kwantowe. Mahnmut wysadzi Korosa III na wybrzeżu, po czym nasz ganimedejski przyjaciel przeprowadzi dokładny rekonesans.

Z archiwów i lektur Mahnmut pamiętał, że żyjący w Zapomnianej Erze ludzie, chcąc zasygnalizować, że zaraz przerwą wypowiedź rozmówcy, chrząkali. Wydał z siebie stosowny odgłos.

– Musicie wybaczyć moją wrodzoną głupotę, ale chciałbym się dowiedzieć w jaki sposób przetransportujemy „Mroczną damę”, mój batyskaf, na Marsa?

– Żadną miarą nie jest to pytanie głupie – przyznał integrator. – Orphu?

Wielki pancerny skrzypłocz obrócił się na swych reflektorach grawitacyjnych i skierował ku Mahnmutowi czarne obiektywy kamer.

– Ostatniego wypadu w głąb układu dokonaliśmy setki lat temu. Wysłanie na Marsa czegokolwiek metodami z tamtego okresu zajęłoby pół jowiszowego roku. Z tego powodu postanowiliśmy skorzystać z nożyc.

Ri Po niespokojnie poruszył się za stołem.

– Wydawało mi się, że nożyce mają być wykorzystywane wyłącznie do podróży na dystansach międzygwiezdnych.

– Konsorcjum Pięciu Księżyców uznało, że naszej ekspedycji przysługuje priorytet – odparł Orphu z Io.

– Rozumiem jednak, że wsadzicie nas przedtem do jakiegoś pojazdu? – upewnił się Koros III. – Czy może będziecie nami strzelać jak kurczakami z trebusza?

Chrobotliwy, poddźwiękowy rechot Orphu wprawił w drgania cały blat. Porównanie najwyraźniej przypadło mu do gustu.

Mahnmut podłączył się do ogólnej sieci i przeszukał jej zasoby. Trebusz okazał się maszyną oblężniczą, stosowaną w Zapomnianej Erze przez ludzi z cywilizacji Poziomu Drugiego, jeszcze przed wynalezieniem maszyny parowej. Machina działała w oparciu o proste zasady mechaniki, lecz strzelała z siłą znacznie większą niż katapulty, była w stanie posłać wielkie głazy na ponad milę.

– Odpowiedni statek kosmiczny już jest gotowy – wyjaśnił Asteague/Che. – Na orbitę Marsa dotrze po kilku dniach lotu. Konstrukcja pojazdu umożliwi również przewiezienie batyskafu Mahnmuta. Specjalnie dla was zaprojektowano zestaw osłon termicznych, które umożliwią „Mrocznej damie” bezpieczne wejście w atmosferę.

– Dolecieć do Marsa w kilka dni… – Ri Po zamyślił się. – Jakich przeciążeń należy się spodziewać podczas opuszczania plazmowego torusa Io?

– Bez mała trzy tysiące g – odpowiedział Asteague/Che. – Ziemskich.

Mahnmut, który nigdy jeszcze nie doznał ciążenia większego niż panujące na Europie (a wynosiło ono niecałą jedną siódmą grawitacji Ziemi) spróbował sobie wyobrazić przeciążenie dwadzieścia jeden tysięcy razy silniejsze. Bez powodzenia.

– Na okres przyśpieszania cały pojazd, z „Mroczną damą” włącznie, zostanie wypełniony specjalnym żelem. Będzie nam wygodnie jak układowi scalonemu w żelatynie – obiecał Orphu z Io.

Stało się jasne, że Orphu brał osobisty udział w budowie statku. Ri Po miał doświadczenie w obserwacjach Ziemi i Marsa. Również Koros III został zapewne uprzedzony o przeznaczonej mu roli dowódcy. Mahnmut odniósł wrażenie, że jedynie on nie brał udziału w przygotowaniach. Prawdopodobnie dlatego, że przypadło mu zadanie trzeciorzędnego znaczenia – miał po prostu przeprowadzić batyskaf przez marsjańskie morza. Może jednak – zastanowił się – powinienem się z tej awantury wypisać?

– Proust? – zagadnął na prywatnym kanale przybysza z Io.

– Żałuję tylko, że nie polecimy na Ziemię, przyjacielu. Moglibyśmy odwiedzić Stratford-upon-Avon. Kupilibyśmy sobie pamiątkowy kubek.

Podobnymi żartami przerzucali się już od dawna, lecz w nowym kontekście dowcip nabrał świeżości. Mahnmut odpowiedział, nadając przyzwoitej jakości parodię głuchego śmiechu rozmówcy i potężny robot zarechotał tak donośnie, że w gęstym powietrzu sali usłyszeli to wszyscy pozostali.

Ri Po nie tracił czasu na dowcipy. Zajął się wyliczeniami.

– Nożyce powinny nadać nam prędkość początkową równą prawie dwóm dziesiątym prędkości światła. Nawet jeżeli w głębi systemu zaczniemy drastycznie hamować magnetycznym czerpakiem, do celu podejdziemy z mniej więcej jedną tysięczną c. Wychodzi ponad trzysta kilometrów na sekundę. Rzeczywiście dolecimy na Marsa bardzo szybko, nawet jeśli, jak w tej chwili, planeta znajdzie się po drugiej stronie Słońca. Tylko czy ktokolwiek zastanowił się nad problemem ostatecznego wytracenia szybkości?

– Tak – Orphu z Io wyciszył śmiech. – Zastanawialiśmy się.

***

Mimo trzydziestu jowiszowych lat istnienia, Mahnmut wciąż nie miał na Europie nikogo, z kim musiałby się pożegnać. Urtzweil, jego partner badawczy, został przed osiemnastu laty zmiażdżony przez lodowe ściany zamykającej się drogi wodnej w pobliżu Krateru Pwyll. W późniejszym okresie Mahnmut nie związał się już z żadną rozumną istotą.

Szesnaście godzin po konferencji, Centrum Conamara Chaos zleciło wyspecjalizowanym holownikom orbitalnym podjąć „Mroczną damę” z kanału nawigacyjnego i wynieść ją na orbitę, gdzie próżniowe morawce, pracujące pod nadzorem Orphu z Io, umieściły batyskaf w oczekującym już marstatku. Wiekowe ciągniki międzyksiężycowe sprowadziły marstatek na powierzchnię Io. Mahnmut przedyskutował pobieżnie kwestię ochrzczenia nowego pojazdu z trzema pozostałymi morawcami z zespołu, lecz nie wystarczyło im wyobraźni. Nazewniczy zapał szybko ostygł i od tej chwili mówili po prostu „statek”.

Podobnie jak większości pojazdów kosmicznych, jakie morawce zbudowały przez tysiące lat swych kosmicznych podróży, także i tego nie można było określić mianem eleganckiego, a przynajmniej nie wedle klasycznych standardów. Mierzył sto piętnaście metrów długości i składał się w dużej mierze z fulerenowego szkieletu, modułów otulonych pomarszczoną warstwą osłon antyradiacyjnych, półautonomicznych sond oraz istnego gąszczu anten, czujników i przewodów. Od poruszających się w okolicach Jowisza pojazdów ich statek różnił się przede wszystkim połyskliwym magnetycznym rdzeniem dipolowym i ekstrawaganckimi ekranami. Te ostatnie chroniły gruzłowaty dziób, zamontowane wewnątrz cztery dzwony termojądrowych reaktorów oraz pięć wygiętych rogów czerpaka Matloffa-Fennelly’ego. Dziesięciometrowa wypustka na rufie mieściła w sobie złożony, wykonany z boru żagiel. Oba ostatnie urządzenia miały się przydać dopiero przy hamowaniu, a reaktory nie miały nic wspólnego z zapewnieniem początkowego przyśpieszenia.

Mahnmut został na – wypełnionym teraz żelem – pokładzie „Mrocznej damy”, podczas gdy Koros III i Ri Po usadowili się sześćdziesiąt metrów dalej, w dziobowym module sterowniczego, który zwyczajowo nazywali mostkiem. W myśl planu Ri Po miał podczas szaleńczej przejażdżki ku wewnętrznym planetom podjąć trud nawigacji. Koros III z kolei został oficjalnie mianowany dowódcą misji. Wspomniany plan nakazywał również Ganimedaninowi zająć miejsce w batyskafie Mahnmuta – opróżnionym już wtedy z żelu – na krótko przed lotem „Mrocznej damy” na powierzchnię Marsa. Po lądowaniu w oceanie Mahnmut miał pełnić rolę taksówkarza i dostarczyć Korosa III na wyznaczone przez dowódcę miejsce, skąd planowano rozpocząć zwiad. To właśnie Korosowi załadowano do pamięci detale misji. Mahnmut nie musiał ich znać.

Orphu z Io zainstalował się w zagłębieniu zewnętrznej powłoki statku, za dziesięcioma zwojami solenoidu, a przed rozpórkami olinowania żagla. Z mostkiem i łodzią podwodną utrzymywał kontakt wszelkimi możliwymi kanałami. Nawiązał łączność głosową, sieciową i radiową. Jeżeli nie zaprzątały go akurat kwestie techniczne, czas spędzał głównie na rozmowach z Mahnmutem.

– Wiesz, przyjacielu? Nadal niezmiernie interesuje mnie twoja teoria dotycząca dramatycznej konstrukcji sonetów. Żywię nadzieję, że przetrwamy dostatecznie długo, byś zdążył dokonać analizy dalszych części cyklu.

– Ale ten Proust? – odparł Mahnmut. – Po co ślęczeć nad Proustem, gdy można całe istnienie poświęcić badaniu Szekspira?

– Proust był prawdopodobnie największym z artystów, jacy kiedykolwiek zgłębiali problematykę czasu, pamięci i percepcji – oświadczył Orphu.

Mahnmut odpowiedział falą zakłóceń.

Pokryty licznymi wgnieceniami morawiec z Io przesłał odgłos swego dudniącego rechotu.

– Ech, przyjacielu. Nie mogę się doczekać dnia, kiedy zdołam cię przekonać, że przyjemność i wiedzę można czerpać z lektury ich obu.

***

Wiadomość od Korosa III dotarła na ogólnodostępnym kanale.

– Zbliżamy się do torusa plazmowego Io. Myślę, że warto zwiększyć przepustowość łączy wizyjnych.

Mahnmut uaktywnił je wszystkie. Normalnie wolał obserwować otoczenie statku za pomocą optycznych układów Orphu z Io, lecz w tej chwili najciekawsze widoki oferowały przednie kamery statku, wcale niekoniecznie w paśmie światła widzialnego.

Z nieprzerwanie rosnącą prędkością zbliżali się do wielkiej Io, przypominającej czerwonożółtą, plamiastą twarz. Do księżyca podchodzili od spodu płaszczyzny ekliptyki i szykowali się do przelotu nad jego północnym biegunem. Zaraz potem mieli się znaleźć w łączącym Io z Jowiszem magnetycznym tunelu.

Orphu i Ri Po wykorzystali krótką podróż z Europy i ściągnęli nieco danych dotyczących tego obszaru okołojowiszowej przestrzeni. Mahnmut, rodowity Europanin, przez całe istnienie koncentrował się na sonarze i tylko od czasu do czasu uciekał się do obserwacji czarnych oceanów za pomocą wzroku. Teraz jednak, obdarzony większą liczbą zmysłów, ujrzał, jak hałaśliwą i tłoczną okolicą jest magnetosfera Jowisza. Oglądając układ w zakresie fal radiowych, zobaczył gruby torus plazmowy Io oraz wybiegający z niego pod kątem prostym tunel magnetyczny, łączący się dwoma bliźniaczymi łukami z biegunami gazowego olbrzyma. Daleko poza Jowiszem i jego księżycami, już za linią magnetopauzy, fale magnetyczne rozbijały się niczym białe bałwany na niewidzialnej rafie. Mahnmut słyszał również śpiewające w ciemności za tą rafą wsteczne fale Langmuira i trzaski łamiących się jonowych fal akustycznych, kończących swą daleką podróż ze Słońca. Samo Słońce wyglądało z okolic Jowisza jak zwyczajna – choć bardzo jasna – gwiazda. Jedna spośród wielu.

Teraz, gdy statek wyminął już Io i zmierzał w stronę magnetycznego tunelu, Mahnmut usłyszał w paśmie fal radiowych syk wydawany przez niewielki księżyc, przedzierający się przez własny torus plazmowy – Io pożerała własny ogon. Obserwując wyraziste pasy równikowych emisji, musiał wyciszyć radiowy ryk samego tunelu rozlegający się w zakresie fal krótkich i średnich. Cała galilejska przestrzeń stanowiła istny piec, w którym wrzało twarde promieniowanie i elektromagnetyczna aktywność. Mahnmut całe istnienie spędził, odbierając ten jazgot w tle swego wirtualnego słuchu, lecz przelot statku z torusa do tunelu w tak niedużej odległości od Jowisza sprawił, że omiatające statek kaskady udręczonych elektronów skowyczały niczym cmentarne zjawy. Doświadczenie było nowe i Mahnmut stwierdził, że trochę się denerwuje.

Zaraz potem znaleźli się w tunelu.

– Trzymajcie się! – zawołał Koros III, tuż zanim huraganowy szum wykluczył dźwiękową komunikację.

Plazmowy torus Io był wielkim pierścieniem naładowanych cząsteczek, wirujących w sunącej za księżycem smudze dwutlenku siarki, siarkowodoru i innych gazów. Macierzysty księżyc Orphu krążył po swej orbicie z olbrzymią prędkością. Jeden obrót wokół Jowisza zajmował mu zaledwie jedną i siedemdziesiąt siedem setnych lokalnej doby. Rozcinając zarówno pole magnetyczne gazowego olbrzyma, jak i własny plazmowy torus, Io wytwarzała silny prąd elektryczny – rozciągający się pomiędzy Jowiszem i powierzchnią księżyca cylinder niebywale skoncentrowanych pływów magnetycznych, zwany właśnie tunelem magnetycznym. Ów tunel prowadził do obu biegunów wielkiej planety, ponad którymi wywoływał gwałtowne, niezwykle intensywne zorze polarne. W jego wnętrzu płynął prąd stały o natężeniu około pięciu megaamperów, bezustannie generując moc ponad dwóch trylionów watów.

Kilkadziesiąt lat temu Konsorcjum Pięciu Księżyców uznało, że taka ilość energii nie powinna się marnować.

Statek przemknął ponad północnym biegunem Io. Materiał wyrzucony przez siarkowe wulkany księżyca – szczególnie aktywny był wznoszący się w okolicach równika Prometeusz – wznosił się na sto czterdzieści kilometrów ponad ospowatą twarz Io. Zupełnie jakby zazdrosny księżyc do nich strzelał, próbując nakłonić, by zawrócili, nim znajdą się w miejscu, z którego nie będzie odwrotu.

Za późno. Już się tam znaleźli.

Ri Po nałożył na obraz z przedniej kamery pojazdu graficzne znaczniki nawigacyjne, ukazujące ich tor lotu w tunelu i położenie względem nożyc. Jowisz pędził prosto na nich, gwałtownie wypełniając swym pasiastym cielskiem pole widzenia.

Ostrza nożyc – dwuramiennego obrotowego akceleratora magnetycznego, zainstalowanego wewnątrz naturalnego akceleratora cząstek, jakim był tunel – miały po osiem tysięcy kilometrów długości i pokrywały ledwie drobny wycinek rozciągającej się na ponad pół miliona kilometrów krzywizny tunelu.

Były za to ruchome.

– Moment pędu ma wiele cudownych zalet, mój mały przyjacielu – wyłuszczył Mahnmutowi Orphu z Io.

Mimo asysty idących pełną parą holowników, statek niosący w swym łonie ukochany batyskaf Mahnmuta zbliżył się do tunelu magnetycznego z prędkością jedynie dwudziestu czterech kilometrów na sekundę. Poniżej osiemdziesięciu sześciu tysięcy kilometrów na godzinę. Z taką szybkością samo pokonanie dystansu dzielącego ich od Jowisza zajęłoby ponad cztery godziny. Podróż na Marsa liczyliby w ziemskich latach. Oczywiście nie mieli zamiaru wlec się przez całą drogę.

Pojazd wleciał w pełne trzasków, rozszalałe, huczące pole tunelu magnetycznego, odszukał wierzchołek nożyc i ustawił się równolegle do ich górnego ostrza. Następnie wykorzystał zapewniane przez tunel przyśpieszenie i pomknął w głąb liczącego sobie pięć kilometrów średnicy rdzenia nadprzewodzącego akceleratora dipolowego. Ledwie – niczym piłka do krokieta, pokonująca pierwszą z kilku tysięcy bramek – minęli pierwszy zwój solenoidu, ostrza nożyc zaczęły się rozwierać z prędkością kątową bliską (a teoretycznie nawet przewyższającą) prędkości światła. W jednej chwili sunęli jak po rzemieniu trzaskającego bicza, a już w następnej wystrzelili z nożyc, napędzani dwoma trylionami watów energii tunelu.

W ciągu dwóch koma sześciu dziesiątych sekundy przyśpieszenie statku – i wszystkiego co się na nim znajdowało – wzrosło od zera do niemal trzech tysięcy g.

Jowisz skoczył ku nim gwałtownie, w mgnieniu oka przemknął pod pokładem i zniknął za rufą.

Mahnmut spowolnił tempo wyświetlania obrazów na swoich monitorach. Chciał w pełni docenić moment odlotu.

– Juhuuuu! – zawołał Orphu ze swojego gniazda w kadłubie.

Nadwerężone uderzeniem potężnego ciągu konstrukcje statku i batyskafu jęczały, zgrzytały i zawodziły, lecz oba pojazdy wykonano z wytrzymałych materiałów. „Mroczna dama” została przecież stworzona do pracy w odmętach oceanów Europy, gdzie niczym niezwykłym nie było ciśnienie rzędu milionów kilogramów na centymetr kwadratowy. Morawce miały równie solidną budowę.

– Niech mnie cholera… – Mahnmut chciał się odezwać tylko do Orphu, lecz jego słowa przez przypadek trafiły na ogólny kanał.

– Co racja, to racja – przytaknął Ri Po.

Migotliwy owal zorzy polarnej nad biegunem północnym Jowisza i rozpalone znamię w miejscu, gdzie tunel magnetyczny stykał się z atmosferą – zaświeciły przez moment tuż pod nimi i niemal natychmiast zgasły w oddali.

Znajdujący się po drugiej stronie układu Ganimedes – jeszcze parę sekund temu oddalony o milion kilometrów – zbliżył się gwałtownie, mignął w ekranach i także stracili go z oczu.

– Uruk Sulcus – nadał do załogi Koros III i Mahnmut odruchowo pomyślał, że dowódca przeklina lub się dławi, lecz po chwili wyłowił lekko sentymentalną nutę w jego zwykle beznamiętnym głosie. Domyślił się, że Koros wymienił nazwę jednego z rejonów Ganimedesa – tej widocznej przez ułamek chwili kuli brudnego śniegu. Pożegnał się z domem.

Zaraz potem przemknął obok kolejny z księżyców Jowisza, maleńka Himalia. Wyglądała jak oszalały świetlik. Żaden z morawców nigdy jej nie odwiedził, nie było po co.

– Właśnie pokonaliśmy granicę magnetosfery – obwieścił Ri Po ze swym szorstkim akcentem z Callisto. – Witajcie w wielkim świecie. Co do was nie mam pewności, ale dla mnie to debiucik.

Mahnmut zerknął na ekrany. Podesłany przez Ri Po raport informował, że od momentu startu pokonali już dystans równy pięćdziesięciu trzem średnicom Jowisza i wciąż przyśpieszali. Musiał sięgnąć do najgłębszych zakamarków swych pamięciowych zasobów. Okazało się, że średnica gazowego giganta wynosi prawie sto czterdzieści dwa tysiące kilometrów. Dopiero teraz ocenił prędkość statku we właściwej perspektywie. Pojazd wzbił się ponad płaszczyznę ekliptyki, lecz morawiec pamiętał mgliście, że według planu, grawitacja Słońca miała sprowadzić ich z powrotem w kierunku Marsa, znajdującego się w tej chwili po przeciwnej stronie układu. Cóż, nawigacją i tak zajmował się ktoś inny. Jego zadanie miało się rozpocząć dopiero w momencie lądowania w oceanie czerwonej planety, a żegluga w tamtejszych wodach zapowiadała się bezproblemowo. Dużo słońca, wysokie temperatury, płytkie morza i śmiechu warte ciśnienie. Nocami drogę będą wskazywać konstelacje, a za dnia satelity, które zaraz po przylocie zamierzali rozmieścić na orbicie. A promieniowanie? W porównaniu z szalejącym na Europie – nieobecne. W dodatku na Marsie nie było krakenów ani lodu. Naprawdę nie będzie tam lodu! Bułka z masłem.

Naturalnie, jeżeli postludzie okażą się wrodzy, istniała spora szansa, że morawce nie przetrwają podróży na Marsa lub wejścia w jego atmosferę. Zresztą, nawet gdyby wodowali z powodzeniem, to wiele wskazywało na to, że w okolice Jowisza raczej nie wrócą. Nic to. Mahnmut i tak nie miał już na nic większego wpływu. Jego myśli uleciały z powrotem do Szekspira.

– Wszyscy cali i zdrowi? – zapytał Koros III.

Morawce nie zgłosiły żadnych usterek. Żeby wyrządzić im poważniejszą krzywdę, trzeba było czegoś więcej niż przyśpieszenia rzędu kilku tysięcy g. Byli w świetnych nastrojach.

Ri Po nadawał właśnie kolejną porcję monotonnych informacji, dotyczących zaplanowanego kursu i podróży kosmicznych w ogóle, lecz Mahnmut praktycznie przestał go słuchać. Zagarnęło go pole grawitacyjne sonetu sto dwadzieścia siedem, pierwszego z cyklu utworów o „Mrocznej damie”.

8

Ardis

Daeman spał smacznie i śnił o kobietach.

Śniły mu się – co uważał za zabawny i nieco intrygujący zbieg okoliczności – jedynie w samotne noce. Wyglądało na to, że potrzebował regularnej dawki ciepła kobiecego ciała i gdy całodzienne usiłowania zawodziły, odpowiednie doznania zapewniała mu podświadomość. Ocknął się dość późno w swym wygodnym pokoju w Dworze Ardis. Sen rozpadł się na ulotne fragmenty i zniknął. Pozostawił jednak po sobie poranną erekcję i kilka niejasnych wspomnień – widok ciała Ady (lub kogoś bardzo do niej podobnego). Było ciepłe i blade. Spryskane wonnościami. Obdarzone kształtnymi pośladkami, krągłymi piersiami i mocnymi udami. Daeman nie mógł się już doczekać chwili, kiedy weźmie je w ramiona. Tego bowiem pięknego poranka nie miał w zasadzie żadnych wątpliwości. Czuł, że Ada już mu się nie wymknie.

Jakiś czas potem wykąpał się, ogolił i ubrał w odpowiednio do sytuacji (był przecież na wsi) swobodny strój: luźne bawełniane spodnie w biało-niebieskie pasy, kamizelkę z serży, pastelową marynarkę, koszulę z białego jedwabiu i spięty szpilką z rubinem fular. Całości dopełniły czarne, skórzane buty (nieco bardziej wytrzymałe od jego tradycyjnych, wizytowych mokasynów) i ulubiona drewniana laska. Śniadanie zjadł w zalanej słońcem oranżerii, gdzie ucieszył się na wiadomość, że Hannah i ten utrapiony Harman wyjechali wczesnym rankiem.

– Przygotowują się do wieczornego odlewu – wyjaśniła Ada enigmatycznie, lecz Daeman nie poczuł się zainteresowany na tyle, by prosić o dodatkowe wyjaśnienia. Do szczęścia wystarczała mu świadomość, że facet wreszcie zniknął.

Dziś rano Ada nie poruszała absurdalnych tematów w rodzaju książek czy statków kosmicznych. Spędziła z nim za to wiele czasu i chętnie przyjęła na siebie rolę przewodniczki. Przypomniała Daemanowi rozkład pomieszczeń dworu, oprowadziła go po krytych dwuspadowym sufitem korytarzach; zwiedzili przestronne piwniczki z winem, tajne przejścia i wiekowe poddasza. Wróciły do niego wspomnienia z pierwszej wizyty w Ardis. Młodziutka, nieopierzona Ada wprowadziła go wtedy po rozklekotanej drabince na lądowisko skoczków, a Daeman – niezmiennie łasy na tego rodzaju objawienia – ujrzał przelotnie raj wszystkich młodych chłopaków świata. Jedno spojrzenie pod spódniczkę idącej przodem dziewczynki: doskonale zapamiętał mlecznobiałe uda i majaczący między nimi cień.

Dzisiaj także wspięli się po tej samej drabince na tę samą platformę, lecz tym razem Ada puściła go przodem, a gdy zgłosił dżentelmeński sprzeciw i zauważył, że pierwszeństwo należy się damom, rozciągnęła wargi w łobuzerskim uśmiechu, wskazującym, że i ona tamtego wydarzenia nie zapomniała.

Dwór Ardis był wysoki. Platforma lądowiska – zbudowana z lśniących mimo starości mahoniowych desek – wisiała pomiędzy spadzistymi dachami sześćdziesiąt stóp nad ziemią i wybiegała ponad żwirowy podjazd, na którym stały wojniksy. Z tej wysokości przypominały zardzewiałe dwunożne skarabeusze. Daeman ostrożnie nie zbliżył się do niezabezpieczonej poręczą krawędzi, lecz Ada odważnie podeszła na sam skraj. Z tęsknotą w oczach powiodła spojrzeniem po trawniku, ciągnącym się spod domu aż po odległą linię lasu.

– Prawda, że człowiek oddałby wszystko za jednego sprawnego skoczka? – odezwała się dziewczyna. – Choćby tylko na kilka dni…

– Nieprawda. Po co mi skoczek?

Ada uniosła smukłą dłoń i skinęła ku drzewom.

– Nawet zwykłym, dziecięcym skoczkiem można było przelecieć nad lasem i rzeką, ponad tamtymi wzgórzami na zachodzie. Ludzie fruwali i fruwali. Całymi dniami, bez przerwy. Dolatywali nawet w okolice, gdzie nie ma faksowęzłów.

– Nie rozumiem tylko po co.

Dziewczyna przyjrzała mu się uważniej.

– Nie jesteś ciekaw? Nie interesuje cię, co tam jest?

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. Przełożył Aleksander Mierzejewski. [wróć]