Wykład 01

Historia Teorii Względności – Od Kopernika do Newtona

Zbigniew Osiak (Tekst)

Małgorzata Osiak (Ilustracje)

© Copyright 2015 by

Zbigniew Osiak (text) and Małgorzata Osiak (illustrations)

Wydawnictwo: Self Publishing

e-mail: zbigniew.osiak@gmail.com

Linki do moich publikacji naukowych i popularnonaukowych, e-booków oraz audycji telewizyjnych i radiowych są dostępne w bazie ORCID pod adresem internetowym:

http://orcid.org/0000-0002-5007-306X

Wstęp

“Historia Teorii Względności – Od Kopernika do Newtona” jest pierwszym z pięciu tomów pomocniczych materiałów do prowadzonego przeze mnie seminarium dla słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Uniwersytecie Wrocławskim.

Szczegółowe informacje dotyczące sygnalizowanych tam zagadnień zainteresowani Czytelnicy znajdą w innych moich eBookach:

• Z. Osiak: Szczególna Teoria Względności. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Ogólna Teoria Względności. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Antygrawitacja. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Energia w Szczególnej Teorii Względności. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Giganci Teorii Względności. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Teoria Względności – Prekursorzy. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Teoria Względności – Twórcy. Self Publishing (2013).

• Z. Osiak: Teoria Względności – Kulisy. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Teoria Względności – Kalendarium. Self Publishing (2013).

Zapis wszystkich pomocniczych materiałów zgrupowanych w pięciu tomach zostanie zamieszczony w internecie w postaci eBooków:

• Z. Osiak: Historia Teorii Względności – Od Kopernika do Newtona

• Z. Osiak: Historia Teorii Względności – Od Newtona do Maxwella

• Z. Osiak: Historia Teorii Względności – Od Maxwella do Einsteina

• Z. Osiak: Historia Teorii Względności – Era Einsteina 1905-1955

• Z. Osiak: Historia Teorii Względności – Ciekawe wyniki po 1955

Historia Teorii Względności – Od Kopernika do Newtona

Notki biograficzne

Kopernik (1473-1543)

Giordano Bruno (1548-1600)

Galileo Galilei [Galileusz] (1564-1642)

Notki biograficzne

Kopernik, Mikołaj (1473-1543)

Bruno, Giordano (1548-1600)

Galilei [Galileusz], Galileo Galilei (1564-1642)

Kopernik (1473-1543)

polski astronom, matematyk, ekonomista i lekarz

1473 - Urodził się 19 lutego w Toruniu.

1491/1495 - Studiował na uniwersytecie wKrakowie.

1496/1503 - Kontynuował z przerwami naukę we Włoszech, studiując od 1496 prawo w Bolonii, a od 1501 medycynę w Padwie.

1503 - Doktoryzował się z prawa kanonicznego w Ferrarze.

1543 - Zmarł 24 maja 1543 roku we Fromborku.

Wybrane wyniki

• Zaproponował (1543) do opisu ruchu planet i Słońca układ heliocentryczny. Zwrócił jako pierwszy uwagę na względność ruchu i rolę układu odniesienia.

• M. Kopernik:

De revolutionibus orbium coelestium. 1543.

O obrotach sfer niebieskich.

Giordano Bruno (1548-1600)

włoski filozof

1548 - Urodził się w styczniu w Nola.

1572 - Przyjął święcenia kapłańskie.

1600 - Zmarł 17 lutego w Rzymie, spalony na stosie wyrokiem Inkwizycji za popieranie poglądów Kopernika.

Komentarz

• Za twierdzenie, że wszelaki ruch jest względny, można było stracić życie.

Wybrane prace

• G. Bruno:

Cena de le Ceneri. 1584.

• G. Bruno:

Opera latine.

Edited by Francisco Fiorentino, Vittorio Imbriani, C. M. Talarigo, Felice Tocco, Girolamo Vitelli. Napoli-Firenze, 1879-1891.

[3 tomy]

Galileo Galilei [Galileusz] (1564-1642)

włoski fizyk, matematyk, astronom i filozof

1564 - Urodził się 15 lutego w Pizie.

1581/1585 - Studiował medycynę, matematykę i fizykę na uniwersytetach w Pizie i we Florencji.

1589 - Otrzymał katedrę matematyki na uniwersytecie w Pizie.

1592 - Objął katedrę matematyki na uniwersytecie w Padwie.

1610 - Powrócił do Pizy.

1633 - Wyrokiem Inkwizycji został skazany na bezterminowy areszt domowy za popieranie heliocentrycznej teorii Kopernika.

1642 - Zmarł 8 stycznia w Arcetri koło Florencji.

Wybrane wyniki

• Sformułował (1632, 1638) zasadę względności i błędnie zasadę bezwładności.

• Zwrócił uwagę na rolę doświadczenia w fizyce.

Ciekawostki

• Poprawną postać zasady bezwładności podał (1644) Kartezjusz.

• Galileuszowi przypisywane są słowa „a jednak się kręci”, które miał szeptem wypowiedzieć po ogłoszeniu wyroku skazującego go na areszt domowy i wyparcie się poglądów popierających teorię Kopernika.

• G. Galilei:

Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo Tolemaico e Copernicano. Fiorenza 1632.

Istnieje polski przekład:

Dialog o dwu najważniejszych układach świata: ptolemeuszowym i kopernikowym. PWN, Warszawa 1962.

• G. Galilei:

Discorsi e dimostrazioni matematiche intorno a due nuove scienze attenenti ala mecaanica e i movimenti locali. Leida 1638.

Rozmowy i dowodzenia matematyczne z zakresu dwóch nowych umiejętności dotyczących mechaniki i ruchów miejscowych.

Zasada bezwładności

• Istnieje układ odniesienia (zwany układem inercjalnym), w którym ciało pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym, gdy nie działa na to ciało żadna siła lub siły działające znoszą się.

• Zasada bezwładności jest hipotezą!

• Czy istnieją globalne układy inercjalne? Brutalna odpowiedź brzmi – nie!

• W jakościowych sformułowaniach Ogólnej Teorii Względności zakłada się istnienie lokalnych układów inercjalnych.

Zasada względności Galileusza

• W układach inercjalnych wszystkie zjawiska z zakresu mechaniki przebiegają tak samo.

• Ogólna zasada względności, będąca jednym z założeń OTW, bywa formułowana jak poniżej:

Definicje wielkości fizycznych oraz równania (prawa) fizyki można tak sformułować, aby ich ogólne postacie były takie same we wszystkich układach odniesienia.

• Z. Osiak:

Ogólna Teoria Względności.

ISBN: 978-83-272-3515-2

Self Publishing (2012)

• Z. Osiak:

Teoria Względności - Podstawy.

ISBN: 978-83-272-3800-9

Self Publishing (2012)