Wykład 01

Historia Fizyki – O tym, jak w XVII wieku fizyka stała się nauką

Zbigniew Osiak (Tekst)

Małgorzata Osiak (Ilustracje)

© Copyright 2015 by

Zbigniew Osiak (text) and Małgorzata Osiak (illustrations)

Wydawnictwo: Self Publishing

e-mail: zbigniew.osiak@gmail.com

Linki do moich publikacji naukowych i popularnonaukowych, e-booków oraz audycji telewizyjnych i radiowych są dostępne w bazie ORCID pod adresem internetowym:

http://orcid.org/0000-0002-5007-306X

Wstęp

W latach 2008, 2009 i 2010 wygłosiłem dla słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Uniwersytecie Wrocławskim cykl wykładów poświęconych historii fizyki. Pomocnicze materiały do tych wykładów zostały zamieszczone w internecie w postaci eBooków.

Opracowanie “O tym, jak w XVII wieku fizyka stała się nauką” powstało na zamówienie Muzeum w Wilanowie. Przedstawione było po raz pierwszy w postaci posterów szóstego czerwca 2008 podczas Pikniku Naukowego w Wilanowie. Główną atrakcją tej imprezy była prezentacja przeze mnie wspólnie z Januszem Zagórskim dwudziestu pokazów i doświadczeń.

01. Historia Fizyki – O tym, jak w XVII wieku fizyka stała się nauką

02. Historia Fizyki – Szkic rozwoju fizyki w XVIII wieku

03. Historia Fizyki – Szkic rozwoju fizyki w XIX wieku

04. Historia Fizyki – Szkic rozwoju fizyki w XX wieku

05. Historia Fizyki – Szkic rozwoju termodynamiki

06. Historia Fizyki – Szkic rozwoju elektrodynamiki

07. Historia Fizyki – Szkic rozwoju atomistki

08. Historia Fizyki – Szkic rozwoju fizyki kwantowej

09. Historia Fizyki – Wielkie eksperymenty

10. Historia Fizyki – Wielcy fizycy

11. Historia Fizyki – Wkład Einsteina do fizyki

12. Historia Fizyki – Współpracownicy Einsteina

13. Historia Fizyki – Ciekawostki dotyczące Nagród Nobla

14. Historia Fizyki – Uczestnicy I Konferencji Solvaya

15. Historia Fizyki – Polscy fizycy

Historia Fizyki – O tym, jak w XVII wieku fizyka stała się nauką

Wprowadzenie

Wybitni uczeni działający w XVII wieku

Wprowadzenie

• W ostatnim roku XVI wieku 17 lutego w centrum Rzymu w pobliżu Watykanu skwierczał na stosie Giordano Bruno, skazany wyrokiem Inkwizycji za popieranie heliocentrycznej teorii Kopernika.

• W XVII wieku fizyka stopniowo, krok po kroku staje się nauką. Inkwizytorzy w końcu przegrywają z uczonymi.

• Kepler formułuje trzy prawa opisujące ruch planet wokół Słońca. Czyni to na podstawie danych obserwacyjnych zebranych przez astronoma Tychona Brahego (1546-1601), który był przeciwnikiem teorii Kopernika.

• Kartezjusz wprowadza pojęcie układu odniesienia, Newton i Leibniz opracowują rachunek różniczkowy i całkowy.

• Galileusz przedstawia zasadę bezwładności i zasadę względności.

• Newton formułuje prawo powszechnego ciążenia oraz trzy zasady dynamiki.

• Newton tworzy podstawy optyki geometrycznej.

• Odkryte zostają także inne zjawiska i prawa mechaniki, grawitacji, hydromechaniki oraz optyki.

• Przeprowadzone zostają liczne spektakularne doświadczenia.

• Wynalezione zostają: silnik parowy, teleskop, barometr, peryskop, pompa próżniowa, maszyna elektrostatyczna, szybkowar, termometr oraz inne urządzenia i przyrządy.

• Wprowadzone zostają między innymi pojęcia takie jak bieguny magnetyczne, ognisko soczewki, moment bezwładności, moment pędu oraz moment siły.

• Językiem fizyki staje się matematyka, a zgodność z doświadczeniem – jedynym kryterium prawdy w tej nauce.

• Pojawiają się pierwsze akademie nauk i czasopisma naukowe.

Wybitni uczeni działający w XVII wieku

PORTA, Giambattista della (1535-1625),

włoski uczony

GILBERT, William (1544-1603),

angielski fizyk i lekarz

STEVIN, Simon (1548-1620),

flamandzki matematyk i inżynier

GASSENDI, Pierre (1592-1655),

francuski fizyk i filozof

CAVALIERI, Bonaventura Francesco (1598-1647),

włoski matematyk

BACON, Francis (1561-1626),

angielski filozof i teoretyk nauki

GALILEI, Galileo [Galileusz] (1564-1642),

włoski fizyk, matematyk, astronom i filozof

LIPPERSHEY, Hans (ok. 1570-1619),

holenderski optyk

CASCIOROLO, [Cascariolo], Vincenzo (1571-1624),

włoski szewc i alchemik

KEPLER, Johannes (1571-1630),

niemiecki astronom i matematyk

DREBBEL, Cornelius Jacobszoon (1572-1633),

duński wynalazca

SCHEINER, Christoph (1573 lub 1575-1650),

niemiecki fizyk i astronom

CAUS, Salomon de (1576-1648),

francuski inżynier

CASTELLI, Benedetto (1577-1644),

włoski matematyk i fizyk

SNELL, Willebrord van Roijen [Snellius] (1580-1626),

holenderski matematyk i fizyk

BALIANI, Giovanni Battista (1582-1666),

włoski matematyk i fizyk

CABEO, Niccolo (1585-1650),

włoski filozof

MERSENNE, Marin (1588-1648),

francuski teolog, filozof, matematyk i teoretyk muzyki

MARCI, Jan Marcus (1595-1667),

czeski uczony

DESCARTES, René du Perron [Kartezjusz] (1596-1650),

francuski filozof, fizyk, matematyk i fizjolog

AGGIUNTI, Niccolo (1600-1635),

włoski fizyk

FERNAT, Pierre de (1601-1635), francuski matematyk i fizyk

GUERICKE, Otto von (1602-1686),

niemiecki fizyk i wynalazca

ROBERVAL, Gilles Personne [Personier] de (1602-1675),

francuski matematyk i fizyk

TORRICELLI, Evangelista (1608-1647),

włoski matematyk i fizyk

HEWELIUSZ, Jan [Johannes Hevelius] (1611-1687),

polski astronom

RENALDINI, Carlo (1615-1698), włoski fizyk

WALLIS, John (1616-1703),

angielski matematyk

GRIMALDI, Francesco-Maria (1618-1663),

włoski matematyk i fizyk

MARIOTTE, Edmé (ok. 1620-1684),

francuski fizyk

PASCAL, Blaise (1623-1662),

francuski matematyk, fizyk i filozof

BARTHOLIN, Erasmus (1625-1698),

duński matematyk i lekarz

BOYLE, Robert (1627-1691),

angielski chemik i fizyk

HUYGENS, Christian (1629-1695),

holenderski matematyk, fizyk i astronom

HOOKE, Robert (1635-1703),

angielski fizyk

GREGORY, James (1638-1675),

szkocki matematyk i astronom

NEWTON, Sir Isaac (1643-1727),

angielski fizyk, matematyk i filozof

RÖMER, Ole (lub Olaus) Christiansen (1644-1710),

duński astronom

LEIBNIZ, Gottfried Wilhelm [Leibnitz] (1646-1716),

niemiecki filozof, matematyk, prawnik, inżynier-mechanik, fizyk i dyplomata