Spis treści

1. Osoby

2. Akt I

1. Scena I

2. Scena II

3. Scena III

Copyright © for Polish translation by The Estate of Maciej Słomczyński
Copyright © for this edition by Dressler Dublin Sp. z o.o., 2023

PROJEKT OKŁADKI: Mariusz Banachowicz
OPRACOWANIE REDAKCYJNE: Daria Demidowicz-Domanasiewicz
REDAKCJA TECHNICZNA: Adam Kolenda

WYDAWCA:
Wydawnictwo Bukowy Las
ul. Sokolnicza 5/76, 53-676 Wrocław
bukowylas.pl

ISBN 978-83-8074-514-8
Wrocław 2023

WYŁĄCZNY DYSTRYBUTOR:
Dressler Dublin Sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+ 48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

CLAUDIUS, król Danii

HAMLET, syn zmarłego i bratanek obecnego króla

FORTINBRAS, książę Norwegii

HORATIO, przyjaciel Hamleta

POLONIUS, marszałek dworu

LAERTES, syn Poloniusa

VOLTIMAND

dworzanie

CORNELIUS

ROSENCRANTZ

GUILDENSTERN

OSRIC

Szlachcic

Kapłan

oficerowie

MARCELLUS

BERNARDO

FRANCISCO, żołnierz

REYNALDO, sługa Poloniusa

Kapitan

Ambasadorowie angielscy

Aktorzy

Dwaj Prostaczkowie, Grabarze

GERTRUDA, królowa Danii, matka Hamleta

OFELIA, córka Poloniusa

Panowie, Damy, Oficerowie, Żołnierze,

Żeglarze, Gońcy i Słudzy

Duch ojca Hamleta

Scena: Elsynor

Scena I

Elsynor.

Występ wśród murów, przed zamkiem.

FRANCISCO stoi na straży. Wchodzi BERNARDO
i zbliża się ku niemu.

Bernardo

Kto to?

Francisco

Nie, ty odpowiedz: stań i daj się poznać.

Bernardo

Niech żyje król!

Francisco

Bernardo?

Bernardo

On.

Francisco

Ściśle przestrzegasz oznaczonej pory.

Bernardo

Biła dwunasta; do łoża, Francisco.

Francisco

Wdzięczny ci jestem, że chcesz mnie zastąpić;

Zmarzłem okrutnie i źle mi na sercu.

Bernardo

Spokojną miałeś straż?

Francisco

Mysz nie przebiegła.

Bernardo

Cóż, dobrej nocy.

Gdybyś Horatia albo Marcellusa

Napotkał, którzy wraz ze mną straż pełnią,

Błagaj ich, proszę, by się pospieszyli.

Francisco

Pewnie ich słyszę. Hej, stójcie! Kto idzie?

Wchodzą HORATIO i MARCELLUS.

Horatio

Bliscy tej ziemi.

Marcellus

I lennicy Danii.

Francisco

Dobrej wam nocy życzę.

Marcellus

Bądź zdrów, prawy

Żołnierzu: któż cię zastąpił?

Francisco

Bernardo.

Dobrej wam nocy życzę.

Wychodzi.

Marcellus

Hej! Bernardo!

Bernardo

Słuchaj – Co? Czy to Horatio?

Horatio

Część jego.

Bernardo

Witaj, Horatio; witaj, Marcellusie.

Marcellus

Co? Czy zjawiło się to znów tej nocy?

Bernardo

Ja nie dostrzegłem niczego.

Marcellus

Horatio twierdzi, że jest to złudzenie

I nie chce ulec wierze w ów straszliwy

Widok, dwukrotnie przez nas oglądany:

Więc ubłagałem go, aby wraz z nami

Pełnił tej nocy straż i chciał potwierdzić

Świadectwo oczu naszych, a gdy zjawa

Nadejdzie znowu, mógł przemówić do niej.

Horatio

Ej, ej, nie przyjdzie.

Bernardo

Siądźmy tu na chwilę

I popróbujmy powtórnym natarciem

Zdobyć twych uszu twierdzę, umocnioną

Przeciwko naszej opowieści o tym,

Cośmy dostrzegli w ciągu tych dwu nocy.

Horatio

Cóż, niech Bernardo powie o tym; siądźmy.

Bernardo

Gdy nocy minionej

Ta oto gwiazda, wyruszywszy w drogę

Z miejsca na zachód od bieguna, weszła

Na tę część niebios, w której teraz płonie,

Ja i Marcellus, gdy dzwon wybił pierwszą –

Wchodzi DUCH.

Marcellus

Cisza! Zamilknij! Spójrzcie, znów nadchodzi!

Bernardo

Ta sama postać, umarłego króla.

Marcellus

Jesteś uczony, przemów doń, Horatio.

Bernardo

Czy niepodobny do króla, Horatio?

Horatio

Wielce; zdumienie mną targa i trwoga.

Bernardo

Chce, byś przemówił.

Marcellus

Pytaj go, Horatio.

Horatio

Kim jesteś, który skradłeś nocy czas ten,

A z nim powłokę piękną i waleczną,

W jakiej majestat pogrzebionej Danii

Zwykł występować? Klnę cię na Niebiosa,

Przemów!

Marcellus

Jest obrażony.

Bernardo

Widzicie, odchodzi!

Horatio

Stój! Przemów! Wzywam cię, przemów!

Wychodzi Duch.

Marcellus

Odszedł i nie chciał odpowiedzieć.

Bernardo

I cóż, Horatio! Pobladłeś, drżysz cały;

Czyż nie jest rzecz ta więcej niż złudzeniem?

Cóż myślisz o tym?

Horatio

Klnę się na Boga, nie mógłbym uwierzyć,

Gdyby nie jawne i pewne świadectwo

Mych oczu.

Marcellus

Czy był podobny do króla?

Horatio

Jak ty do siebie.

Taką był zbroją okryty, gdy toczył

Walkę samotną z zajadłym Norwegiem.

Podobnie marszczył brew, gdy słowem gniewnym

Lżył pośród lodów Polaków na saniach.

Dziwne to.

Marcellus

Tak wcześniej dwakroć w tej godzinie martwej

Krokiem rycerskim naszą straż wyminął.

Horatio

Za jaką myślą szczególną mam dążyć,

Nie wiem, lecz sąd mój ogólny jest taki,

Że przepowiada to wstrząs w naszym państwie.

Marcellus

Zgoda, lecz siądźcie, a kto zna przyczynę,

Niech powie, czemu tak czujne i pilne

Conocne straże trudzą poddanego

Krainy naszej i czemu to, co dnia,

W formach odlewa się działa spiżowe

I oręż różny skupuje u obcych;

Czemu spędzono cieśli okrętowych,

Których mozolny trud już nie odróżnia

Reszty tygodnia od świętej niedzieli?

Cóż to nadchodzi, że spocony pośpiech

Złączył dzień z nocą, by szły w jednym jarzmie?

Kto mnie objaśni?

Horatio

Ja mogę jedynie

Rzec to, co szepczą dokoła. Ostatni

Król nasz, którego wizerunek właśnie

Nam się objawił, był, jak o tym wiecie,

Przez Fortinbrasa, norweskiego króla,

Kłutego pychą najbardziej zawistną,

Na bój wyzwany, w którym nasz waleczny

– Tak go z czcią zwała znana nam część świata –

Hamlet pozbawił życia Fortinbrasa,

Ów zaś w układzie stwierdzonym pieczęcią,

Prawem i dawnym rycerskim zwyczajem,

Wraz z życiem swoim miał oddać zwycięzcy

Krainy wszelkie, nad którymi władał.

Temu nasz władca przeciwstawił równą

Stawkę, a byłaby ona oddana

Fortinbrasowi, jeśliby zwyciężył,

Gdyż odwrócono by ów punkt układu,

Który część jego dawał Hamletowi.

I otóż właśnie dziś młody Fortinbras,

Kipiąc z bulgotem jak stopiony kruszec,

Skrzyknął na krańcach odległych Norwegii

Za żołd i strawę poczet zapaleńców

Gardzących prawem, aby przedsięwzięcia

Jakiegoś z nimi dokonać, a zamysł

Ów ma na celu – jak to dostrzeżono

Jasno w tym państwie – powtórne wydarcie,

Dłonią mocarną i z pomocą gwałtu,

Ziem utraconych raz przez jego ojca.

To, jak pojmuję, jest główną przyczyną

Tych przygotowań naszych i czuwania,

A także źródłem niepokoju w kraju.

Bernardo

Myślę, że tak jest właśnie, nie inaczej.

Być może, rzecz to pomyślna, że owa

Złowieszcza postać pojawia się zbrojnie

Wśród naszych straży, podobna do króla,

Który przyczyną był i jest tych wojen.

Horatio

To okruch, który oko duszy drażni.

Gdy Rzym znajdował się w pełnym rozkwicie,

A wnet miał runąć Juliusz wszechpotężny,

Zostały groby puste, bez mieszkańców,

Gdyż całunami spowici umarli

Szli, jęcząc dziko po rzymskich ulicach:

Gwiazdy ciągnące treny płomieniste,

Deszcz krwawy, zgubne opozycje słońca,

Choroba gwiazdy wilgotnej, na której

Wpływie królestwo Neptuna się wspiera,

W zaćmieniu tkwiącej niemal po Dzień Sądny,

I inne wróżby wydarzeń gwałtownych,

Te przednie straże, które mkną przed losem

I są prologiem wiernym przeznaczenia,

Zostały ludziom i krainie naszej

Wspólnie przez ziemię i niebo zesłane.

Powraca DUCH.

Lecz cicho! Spójrzcie! Oto znów nadchodzi!

Wstrzymam go, choćby miał mnie zmieść. Stój, zjawo!

Jeśli dźwięk możesz wydać lub głos z siebie,

Przemów do mnie:

Jeśli dokonać trzeba rzeczy dobrej,

Która ci ulgę, a mnie łaskę zjedna,

Przemów do mnie:

Jeśli znasz skryte losy tej krainy,

Których uniknąć można by szczęśliwie,

O, przemów!

Lub jeśli skryłeś w łonie ziemi skarby,

Za życia innym wydarte, a mówią,

Że duchy za to błądzą tu po zgonie,

Kogut pieje.

Przemów, stań, przemów! Marcellusie, chwyć go!

Marcellus

Czy partyzaną go uderzyć?

Horatio

Jeśli nie stanie, uderz.

Bernardo

Tu jest!

Horatio

Tu jest!

Wychodzi Duch.

Marcellus

Przepadł!

Krzywdę czynimy mu, tak dostojnemu,

Gwałt chcąc zadawać, gdyż jest jak powietrze,

Nie do zranienia, a nasze daremne

Ciosy są tylko nikczemnym szyderstwem.

Bernardo

Gdy chciał przemówić, kogut zapiał właśnie.

Horatio

A wówczas ruszył, niby winowajca

Na sąd straszliwy wezwany. Słyszałem,

Że kogut, który jest trąbką poranka,

Boga dnia budzi swym ostrym i cienkim

Głosem; a na to ostrzeżenie jego,

Z mórz i płomieni, z ziemi i przestworza,

Wałęsający się duch lub zbłąkany

Spieszy do miejsca swego uwięzienia.

Widok ów prawdy tej jest potwierdzeniem.

Marcellus

Gdy kogut zapiał, począł się rozpływać.

Niektórzy mówią, że gdy czas nadchodzi,

By Narodziny Zbawiciela święcić,

Ów ptak zaranny śpiewa przez noc całą,

A wówczas, mówią, duch żaden w wędrówkę

Nie śmie wyruszyć, noce są bezpieczne,

Żadna planeta wpływem nie poraża,

Wróżka moc traci złą, a wiedźma czary,

Tak uświęcony to czas i łaskawy.

Horatio

Słyszałem o tym i na pół w to wierzę.

Lecz spójrz, już Ranek w swej rdzawej opończy

Wstąpił na wzgórze rosiste na wschodzie.

Straż tę zakończmy, a za moją radą

Niechaj się młody Hamlet dowie o tym,

Co pojawiło się minionej nocy,

Gdyż, na me życie, ów duch, przy nas niemy,

Z nim będzie mówił: Więc, czy się zgadzacie,

By zaznajomić go z tym, jak nam każe

Miłość idąca w parze z obowiązkiem?

Marcellus

Proszę, uczyńmy tak; wiem, gdzie najłatwiej

Znaleźć go można dzisiejszego ranka.

Wychodzą.

Scena II

Sala tronowa w zamku.

Dźwięk trąb. Wchodzą KRÓL, KRÓLOWA, HAMLET, POLONIUS, LAERTES, VOLTIMAND, CORNELIUS, Panowie i Słudzy.

Król

Choć nie uwiędła jeszcze pamięć zgonu

Brata naszego drogiego, Hamleta,

I żałość winna w naszych sercach mieszkać,

Malując bólem oblicze królestwa,

Jednak natura uległa rozwadze

I uczyniła nasz żal roztropniejszym,

Każąc mu także o sobie pamiętać.

Tak, dawną siostrę naszą, dziś królową,

Współwładającą panią tego państwa

Wojowniczego, wzięliśmy za żonę,

Pełni radości, jednak przytłumionej –

Z jednym wesołym, drugim łzawym okiem,

Pieśni żałobne łącząc z dniem zaślubin,

Porę obrzędów weselnych z pogrzebem,

Na równych szalach ważąc ból i radość –

A nie stawiano także żadnych przeszkód

Waszej mądrości najwyższej, by mogła

Swobodną zgodą wesprzeć nas w tej sprawie.

I za to wszystko dzięki wam. A teraz

Przejdźmy do tego, co jest już wiadome:

Młody Fortinbras, mając niewysokie

O naszej mocy mniemanie lub sądząc,

Że śmierć naszego najmilszego brata

Ruszyła z posad całe to królestwo,

Szerząc w nim rozłam, śni o panowaniu

I nieustannie dręczy nas listami,

Żądającymi oddania ziem owych,

Które do brata naszego mężnego

Utracił jego ojciec, zgodnie z prawem.

To wszystko, co by rzec tu można o nim.

A teraz o nas i przyczynie rady.

Mamy tu pismo do władcy Norwegii,

Stryja młodego Fortinbrasa – który

Niemocą wielką przykuty do łoża

Niewiele pewnie słyszy o zamysłach

Swego bratanka. – Prosimy w tym piśmie,

Aby powstrzymał jego dalsze kroki,

Gdyż gromadzenie ludzi i wojsk zaciąg

Dotyczy jego poddanych jedynie;

Ciebie więc, dobry Corneliusie, z tobą,

Mój Voltimandzie, ślemy z pozdrowieniem

Do sędziwego Norwega, nie dając

Wam mocy większej do układów z królem,

Niż chce artykuł instrukcji. Żegnajcie,

Niech pośpiech wasze oddanie okaże.

Cornelius i Voltimand

W tym i we wszystkim ono się okaże.

Król

W co nie wątpimy. Żegnamy was z serca.

Wychodzą Cornelius i Voltimand.

Cóż, Laertesie, jaką wieść przynosisz?

O prośbie jakiejś do nas wspominałeś;

Cóż to takiego, Laertesie? Słowa

Roztropne, które skierujesz ku Danii,

Nie mogą przepaść; o cóż, Laertesie,

Mógłbyś mnie prosić, czego dać bym nie chciał

Bez twojej prośby? Głowa sercu bowiem

Nie może bliższą być ni ręka ustom

Bardziej usłużną, niźli jest tron Danii

Ojcu twojemu. Powiedz, Laertesie,

Czego byś pragnął?

Laertes

Panie mój potężny,

Twej łaski, a z nią przyzwolenia twego,

Abym do Francji mógł udać się znowu,

Gdyż choć przybyłem stamtąd, pragnąc złożyć

Czci mej dowody przy twej koronacji,

Lecz muszę wyznać, że dziś, gdy powinność

Już wypełniłem, myśli i pragnienia

Moje ponownie kłonią się ku Francji,

A ja przed tobą je składam w pokorze,

O zgodę prosząc twą i wybaczenie.

Król

A zgoda ojca? Cóż na to Polonius?

Polonius

Panie mój, wydarł mi to przyzwolenie

Uporczywymi prośbami, aż wreszcie

Pieczęć niechętnej zgody przyłożyłem

Jego pragnieniom: tak więc uniżenie

Błagam cię, abyś zezwolił mu jechać.

Król

Porę pomyślną wybierz, Laertesie;

Czas twój do ciebie należy i niechaj

Cnoty go twoje zużyją do woli!

A ty, kuzynie Hamlecie, mój synu –

Hamlet

na stronie

Bardzo w rodzinie, choć mniej niż rodzony.

Król

Czemuż to nadal okrywa cię chmura?

Hamlet

Nie, panie; w słońcu przebywam zbyt wiele.

Królowa

Dobry Hamlecie, odrzuć barwę nocy

I zezwól oczom spoglądać przyjaźnie

Na Danię. Niechaj spuszczone powieki

Nie poszukują nieustannie w prochu

Ojca twojego szlachetnego. Przecież

Wiesz, że powszednie to jest, wszystko bowiem,

Co żyje, musi śmierć poznać i odejść

Drogą Natury ku nieskończoności.

Hamlet

Tak, pani, jest to powszednie.

Królowa

Więc czemu

Dziwnym wydaje się tobie jednemu?

Hamlet

Wydaje, pani? Nie, jest! Nie znam tego

„Wydaje”! Ani płaszcz czarny jak inkaust,

O dobra matko, ani też posępne

I mroczne szaty, uczczone zwyczajem,

Ani zdławiony i rwący się oddech,

Nie, ani rzeka wzbierająca w oku,

Ani też grymas przygnębienia, ani

Wszystkie objawy, gesty, kształty żalu,

Nie określają mnie prawdziwie: Mogą

Doprawdy tylko „wydawać się”, bowiem

Są to czynności, które można zagrać,

Lecz mam coś w głębi nie do przedstawienia,

Reszta to szata i pozór cierpienia.

Król

Słodycz pochwały godną okazuje

Natura twoja, Hamlecie, oddając

Ojcu powinność żałobną, lecz musisz

Pojąć, że ojciec twój utracił ojca,

A utracony ów ojciec utracił

Swojego ojca; ów, kto żyje nadal,

Jest powinnością synowską związany,

By przez czas pewien okazywać boleść

Po zmarłym, jednak trwanie w tak zawziętej

Żałobie zmienia się w bezbożny upór.

Smutek to męża niegodny i obraz

Woli skłóconej z wolą Niebios, serca

Nieodpornego, umysłu w popłochu,

Także prostackich, nieuczonych pojęć;

Gdyż czemu, wiedząc, że coś nadejść musi

I jest przystępne zmysłom jak rzecz każda,

Najpospolitsza nawet, miałby człowiek

Brać to do serca z przewrotnym uporem?

Wstyd! To występek przeciwko Niebiosom,

Występek przeciw zmarłemu, występek

Przeciw naturze, a niedorzecznością

Jest dla rozumu, gdyż on za rzecz zwykłą

Ma zgony ojców i woła niezmiennie,

Od dnia zwłok pierwszych, aż po owe, które

Dzisiaj ostygły: „Tak musi być zawsze!”.

Prosimy, ziemi żal daremny oddaj

I pomyśl o nas jako o swym ojcu,

A niechaj świat to zapisze, że jesteś

Tronu naszego najbliższy, a także

Że miłość nie mniej szlachetną niż owa,

Którą ma ojciec najdroższy dla syna,

Chcę ci przekazać. Twe postanowienie,

Aby powrócić do szkół w Wittenberdze,

Naszym pragnieniom jest wielce przeciwne,

Więc cię prosimy, abyś dał się skłonić

Do pozostania tutaj, ku radości

I pocieszeniu naszych oczu, jako

Pierwszy pan dworu, krewny nasz i syn nasz.

Królowa

Niech prośby matki nie będą daremne,

Hamlecie; proszę cię, pozostań z nami,

Do Wittenbergi nie odjeżdżaj.

Hamlet

Pani,

Usłucham ciebie, najlepiej jak umiem.

Król

Cóż, oto piękna, serdeczna odpowiedź.

Bądź w Danii jako my sami. Pójdź, pani.

Owa łagodna i niewymuszona

Zgoda Hamleta przysiadła z uśmiechem

Na moim sercu, więc by rzecz tę uczcić,

Przy każdym zdrowiu, które dziś wychyli

Dania, niech dzieło pośle wieść obłokom;

Na każdy puchar królewski niebiosa

Echem jak gromem odpowiedzą. Pójdźmy.

Głos trąb.

Wychodzą wszyscy, prócz Hamleta.

Hamlet

O, gdyby ciało to, zbyt trwałe, mogło

Stopnieć, roztajać i zmienić się w rosę,

Lub gdyby swego zakazu nie zwrócił

Sam Wiekuisty przeciw samobójstwu!

O Boże! Boże! Jakże mi się zdają

Nużące, stęchłe, jałowe i błahe

Wszystkie uczynki tego świata! Hańba!

Hańba mu! Jest to ogród pełen chwastów,

Rozsiewających dojrzałe nasienie,

A władzę nad nim wyłączną sprawuje

Wszystko, co gnije i cuchnie w naturze.

Że dojść do tego mogło! Dwa miesiące

Po jego śmierci! Nie, nie tyle nawet,

Nie dwa: tak świetny król, a był przy tamtym

Jakby Hyperion przy satyrze: matkę

Moją tak kochał, że wiatrom niebieskim

Nie dawał szorstko smagać jej oblicza.

Niebiosa, ziemio! Czy muszę pamiętać?

Wieszała na nim się, jakby jej żądzę

To wspomagało, co miało ją sycić;

A jednak, w ciągu jednego miesiąca –

Nie będę o tym rozmyślał – Słabości,

Na imię jest ci kobieta! Maleńki

Miesiąc! To znaczy, zanim się zużyły

Trzewiczki, w których szła za ciałem ojca

Mego biednego, jak Niobe, w łzach cała,

Tak, ona, nawet ona – Boże! Przecież

Zwierzę, któremu rozumu nie dano,

Opłakiwałoby dłużej. – Jest żoną

Mojego stryja, brata mego ojca,

Lecz przypomina on mojego ojca

Nie bardziej niż ja Herkulesa. W miesiąc?

Nim sól po owych łzach najniegodziwszych

Spłynęła z oczu czerwonych od płaczu,

Znów zaślubiona. O, cóż to za pośpiech,

Jakże nikczemny, by gnać tak przemyślnie

W to kazirodne łoże! Nic dobrego

Nie może z rzeczy niedobrej wyniknąć;

Lecz pęknij, serce, gdyż zamilknąć muszę!

Wchodzą HORATIO, MARCELLUS i BERNARDO.

Horatio

Bądź pozdrowiony, książę nasz!

Hamlet

Raduje

Mnie, że was widzę zdrowych. Co, Horatio –

A może siebie sam już nie poznaję?

Horatio

On, ten sam, książę, twój sługa ubogi.

Hamlet

Panie, przyjaciel mój drogi, a tamtym

Nazwaniem pragnę wymienić się z tobą.

Cóż ci kazało przybyć z Wittenbergi,

Horatio? Marcellus?

Marcellus

Mój dobry książę –

Hamlet

Raduje mnie wielce twój widok. –

do Bernarda

Panie, dobrego wieczoru ci życzę. –

Lecz cóż, na Boga, kazało ci przybyć

Tu z Wittenbergi?

Horatio

Wrodzone lenistwo,

Panie mój dobry.

Hamlet

Nie dałbym wrogowi

Twemu rzec tego, nie zezwolę także,

Byś ucho moje zmusił do przyjęcia

Świadectwa, które składasz przeciw sobie.

Wiem, że nie jesteś leniwy. Lecz jaka

Sprawa przywiodła cię do Elsynoru?

Pić nauczymy cię, zanim odjedziesz.

Horatio

Przybyłem ujrzeć pogrzeb twego ojca.

Hamlet

Błagam cię, nie drwij ze mnie, przyjacielu;

Przybyłeś ujrzeć wesele mej matki.

Horatio

To prawda, panie, nastąpiło wkrótce.

Hamlet

Zysk, zysk, Horatio! Mięsiwa pieczone

Na stypę mogły ozdobić na zimno

Stoły weselne. Wolałbym w niebiosach

Napotkać mego najgorszego wroga,

Niż dożyć kiedyś tego dnia, Horatio!

Mój ojciec – w myślach widzę mego ojca.

Horatio

Gdzie, panie?

Hamlet

Duszy oczyma, Horatio.

Horatio

Raz go widziałem, był to król dostojny.

Hamlet

Był on człowiekiem, ze wszech miar go sądząc,

Jakiego nigdy już więcej nie ujrzę.

Horatio

Panie mój, myślę, że go zobaczyłem

Minionej nocy.

Hamlet

Zobaczyłeś? Kogo?

Horatio

Panie mój, króla, twego ojca.

Hamlet

Króla,

Ojca mojego!

Horatio

Powstrzymaj zdumienie

Na krótką chwilę i słuchaj uważnie,

Póki, tych panów dwu biorąc na świadków,

Wieści o cudzie tym ci nie przekażę.

Hamlet

Na miłość boską, chcę tego wysłuchać.

Horatio

Dwie noce z rzędu obaj ci panowie,

Marcellus, a z nim Bernardo, straż pełniąc

Wśród martwej pustki nieskończonych mroków,

Napotykali o północy postać

Mającą ojca twego podobieństwo,

W zbroję zakutą od stóp aż do głowy;

A pojawiała się ona przed nimi,

Krocząc dostojnie, i po trzykroć przeszła

Przed ich oczyma zmartwiałymi z trwogi,

Tak blisko, że ich mogła tknąć buławą,

Podczas gdy oni, przemienieni grozą

W rozdygotaną galaretę, stali

Niemi, nie śmiejąc przemówić do zjawy.

Mnie zawierzyli ową tajemnicę

Straszliwą, ja też w trzecią noc stanąłem

Z nimi na straży i, tak jak mi rzekli,

W porze tej samej, w tej samej postaci,

Świadcząc o prawdzie każdego ich słowa,

Nadeszła zjawa. Znałem twego ojca.

Te obie dłonie nie są tak podobne.

Hamlet

Gdzie to się stało?

Horatio

Na występie murów,

Tam gdzie na straży stałem z nimi, panie.

Hamlet

Czy przemówiłeś do zjawy?

Horatio

Tak, panie,

Lecz mi nie dała żadnej odpowiedzi,

Choć raz, jak mi się wydało, uniosła

Głowę i drgnęła, jakby chcąc przemówić.

Lecz właśnie wówczas zapiał głośno kogut

Poranny. Głos ten sprawił, że zniknęła

Z oczu nam nagle.

Hamlet

Jest to rzecz przedziwna.

Horatio

Panie, to prawda, klnę się na me życie!

Więc uznaliśmy za powinność naszą,

W sercach wyrytą, by ci donieść o tym.

Hamlet

Zapewne, moi panowie, zapewne,

Lecz niepokoi mnie to. Czy pełnicie

Dzisiejszej nocy straż?

Marcellus i Bernardo

Pełnimy, panie.

Hamlet

Zakuty w zbroję, mówicie?

Marcellus i Bernardo

Tak, panie.

Hamlet

Od nóg po czoło?

Marcellus i Bernardo

Od stóp do głów, panie.

Hamlet

Więc rysów jego nie mogliście dostrzec?

Horatio

O tak, mój panie, miał w górze przyłbicę.

Hamlet

Czy był posępny?

Horatio

W rysach więcej smutku było niż gniewu.

Hamlet

Blady czy rumiany?

Horatio

Nie, bardzo blady.

Hamlet

Czy spoglądał na was?

Horatio

Tak, nieustannie.

Hamlet

Czemu tam nie byłem!

Horatio

Zadziwiłby cię.

Hamlet

Zapewne, zapewne. Jak długo był tam?

Horatio

Tak długo, że z wolna do stu doliczyć by się dało.

Marcellus i Bernardo

Dłużej, dłużej.

Horatio

Nie wówczas, kiedy ja tam byłem.

Hamlet

Brodę

Miał szpakowatą, prawda?

Horatio

Była ona

Podobna do tej, którą oglądałem

Za jego życia: czarna, srebrem tkana.

Hamlet

Tej nocy będę straż pełnił, być może

Nadejdzie znowu.

Horatio

Ręczę, że nadejdzie.

Hamlet

Jeśli szlachetną postać mego ojca

Przybierze, wówczas przemówię do niego,

Choćby się piekło rozwarło, by zmusić

Mnie do milczenia. Upraszam was wszystkich,

Skoro tak długo umieliście taić

Wieść o tej zjawie, zachowajcie nadal

Rzecz w tajemnicy, a także to wszystko,

Co jeszcze może ta noc przynieść z sobą;

Niech się wasz umysł tym żywi, nie język.

Za tę przysługę wdzięczność wam okażę.

Bywajcie zdrowi; nim północ nadejdzie,

Spotkam was.

Wszyscy

Słudzy waszej czcigodności.

Hamlet

Łączy nas przyjaźń wzajemna. Żegnajcie.

Wychodzą Horatio, Marcellus i Bernardo.

Duch mego ojca w zbroi! Źle się dzieje,

Lękam się jakichś spraw występnych. Oby

Noc już nadeszła! Nim przyjdzie ta pora,

Milcz, duszo: czyny występne ożyją,

Choć się przed wzrokiem w głębi ziemi kryją.

Wychodzi.

Scena III

Komnata w domu Poloniusa.

Wchodzą LAERTES i OFELIA.

Laertes

Sakwy podróżne mam już na pokładzie;

Żegnaj mi, siostro; gdy okręt się zdarzy,

A wiatr przychylny powieje, nie zaśpij,

Lecz przyślij wieści.

Ofelia

Czyżbyś wątpił o tym?

Laertes

Skłonność Hamleta i jego zaloty

Miej za oznakę dworskich obyczajów

I krwi igraszki, za młody fiołek

Rozkwitający, nietrwały i słodki,

Wonny, mogący zabawić przez chwilę;

Nic więcej.

Ofelia

Więcej nic nad to?

Laertes

Nic więcej;

Wierz mi, natura nie rozkwita bowiem

Jedynie ciała i członków rozrostem,

Lecz gdy budowa świątyni się kończy,

W jej wnętrzu zwiększać poczyna się znacznie

Służba rozumu i duszy; być może

Kocha on ciebie dziś; więc dziś nie plami

Błotem podstępu swych zamysłów, jednak

Zważ jego wielkość; niechaj cię przerazi,

Nie może rządzić się on własną wolą,

Gdyż jest poddanym swego urodzenia.

Nie może, jak to czynią mniej dostojni,

Sam własnych kąsków odkrawać, gdyż spokój

I bezpieczeństwo całej tej krainy

Na jego tylko wyborze zawisły.

Wybór ów musi być więc określony

Przyzwalającym głosem tego ciała,

Którego głową jest on sam. Dlatego,

Gdy znowu prawić będzie o miłości,

Roztropność twoja nie wcześniej uwierzy,

Aż nie potwierdzi słów obrzęd stosowny

W miejscu właściwym, które się znajduje

Tam, gdzie dociera głos powszechny Danii.

Zważ też, jak wielka grozi ci utrata

Honoru, jeśli uchem łatwowiernym

Będziesz się w jego wsłuchiwała pieśni

Lub serce oddasz, a skarbiec czystości

Otworzysz jego gwałtownym pragnieniom.

Strzeż się, Ofelio, strzeż się, dobra siostro,

I skryj się w głębi za twoim uczuciem,

Z dala od grozy i pocisków żądzy.

Najrozważniejsza z dziewic dość utraci,

Gdy księżycowi swą piękność odsłoni.

I cnota sama przed ciosem obmowy

Nie umknie. Robak zbyt często pożera

Potomstwo wiosny, nim pąki rozkwitną;

Zgubne wyziewy skryte są najczęściej

Wśród kropel rosy o brzasku młodości.

Więc strzeż się: tarczą najlepszą jest trwoga.

Przeciwko sobie młodość boje toczy,

Choć nieprzyjaciół nie widzą jej oczy.

Ofelia

Wnioski z nauki tej pięknej postawię

Przy moim sercu na straży. Lecz nie bądź,

Mój dobry bracie, jak ci źli pasterze,

I nie ukazuj mi ciernistej drogi,

Stromo ku niebu prowadzącej, jeśli

Sam jak beztroski, rozwiązły rozpustnik

Ścieżką swawolną pójdziesz wśród pierwiosnków,

Nie dbając wcale o własne przestrogi.

Laertes

Nie trwóż się o mnie. Zbyt długo marudzę,

Lecz oto ojciec nadchodzi.

Wchodzi POLONIUS.

Dwukrotne

Błogosławieństwo to podwójna łaska;

Drugie rozstanie zsyła uśmiech losu.

Polonius

Jeszcze tu jesteś, Laertesie! Wstydź się!

Zmykaj na pokład, na pokład! Wiatr przysiadł

Na twego żagla ramionach, czekają

Na ciebie tylko. Weź błogosławieństwo!

Tych rad kilkoro zanotuj w pamięci:

Myśli słowami nie objawiaj ani

Uczynkiem myśli swej niedowarzonej.

Bądź poufały, lecz nigdy prostacki.

Przyjaciół, których już wypróbowałeś,

Skuj z duszą swoją stalową obręczą.

Lecz nie ogłupiaj swej dłoni uściskiem

Nowo wyklutych i nieopierzonych

Twych towarzyszy. Nie wchodź nigdy w zwadę;

Lecz, skoro wszedłeś, czyń tak, by przeciwnik

Uląkł się ciebie. Daj ucho każdemu,

Lecz głos nielicznym. Słuchaj wszelkich sądów,

Lecz swój zatrzymaj. Noś kosztowne szaty,

Takie, na jakie sakiewka zezwoli,

Lecz nie zanadto wyszukane; drogie,

Lecz nie jaskrawe. Często bowiem ubiór

Obwieszcza, jakim jest człowiek. Francuzi,

Najwyżsi rodem i stanem, zwracają

Na owe sprawy szczególną uwagę.

Nie bądź dłużnikiem ani wierzycielem,

Gdyż pożyczając, utracisz pieniądze

Wraz z przyjacielem, a biorąc pożyczkę,

Przytępisz ostrze swej gospodarności.

A nade wszystko: zostań wierny sobie,

Za tym pójść musi, jakby dzień za nocą,

Że nie okażesz fałszu innym ludziom.

Żegnaj, a niechaj z mym błogosławieństwem

Dojrzewa w tobie to wszystko.

Laertes

Z pokorą

Żegnam cię teraz, panie mój.

Polonius

Czas wzywa.

Idź, słudzy twoi czekają na ciebie.

Laertes

Żegnaj, Ofelio, i o słowach moich

Nie zapominaj.

Ofelia

Są one zamknięte

W mojej pamięci, a klucz ty mieć będziesz.

Laertes

Żegnaj.

Wychodzi.

Polonius

Ofelio, o czym rozmawiał on z tobą?

Ofelia

Z twym przyzwoleniem, o czymś, co dotyczy księcia Hamleta.

Polonius

Matko Boża, prawda!

Jak mi wiadomo, wiele on ostatnio

Spędził chwil z tobą, a ty czas swój hojnie

I najswobodniej jemu poświęcałaś.

Jeśli tak było – a tak przedstawiono

Rzecz, by mnie ostrzec – muszę ci powiedzieć,

Że nie pojmujesz zapewne zbyt jasno,

Co mojej córce i twej czci przystoi.

Mów prawdę, co się między wami dzieje?

Ofelia

Panie, powtarzał mi, jak jest bezcenne

Owo uczucie, które żywi dla mnie.

Polonius

Uczucie! Mówisz, jakbyś miała nadal

Zielono w głowie i nie pojmowała

Niebezpieczeństwa tak groźnej pułapki.

Czy wierzysz w jego uczucia bezcenne,

Jak je nazywasz?

Ofelia

Sama nie wiem, panie,

Co o tym sądzić?

Polonius

A więc, Matko Boża,

Ja cię pouczę: sądź, że jesteś dzieckiem,

Skoro uczucia wzięłaś za bezcenne,

Które są tylko bez ceny, gdyż żadnej

On nie zapłaci. A więc ceń się wyżej,

Gdyż – by nie tracić już tchu na błazeństwa –

Jeden dar cenny złożysz mi, niemowlę.

Ofelia

Panie, oświadczał mi swą miłość godnie,

Nie godząc w cnotę.

Polonius

Godząc w niecnotę, powiedz. Dość, dość tego.

Ofelia

I przydał wagi swoim słowom, panie,

Wszystkimi niemal zaklęciami niebios.

Polonius

Tak, tak, sidłami na gawrony. Wiem ja,

Gdy krew zapłonie, jak rozrzutnie dusza

Użycza zaklęć językowi. Córko,

Płomyków owych, które dają więcej

Blasku niż ciepła, a gasną w zarodku

Przy rozniecaniu, nie chciej brać za ogień.

Od dziś niech będzie nieco powściągliwsze

Twoje dziewictwo, a rozmowy wyższe

Nad pogawędki na cudze życzenie.

A jeśli mowa o księciu Hamlecie,

Pomyśl jedynie o tym, że jest młody

I może biegać na dłuższym postronku

Niż ten, co ciebie wiąże. Jednym słowem,

Nie wierz zaklęciom Hamleta, Ofelio;

To pośrednicy, o barwie odmiennej

Niż ich szat barwa, gdyż są rajfurami,

Którzy wspierają bezbożne umizgi,

Napomykając o najświętszych więzach,

Aby tym łatwiej móc zwodzić. To wszystko.

Mówiąc po prostu, pragnę, abyś odtąd

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki