Wykład 02

Fizyka mało znana – Pojęcia, które zrobiły karierę

Zbigniew Osiak (Tekst)

Małgorzata Osiak (Ilustracje)

© Copyright 2014 by

Zbigniew Osiak (text) and Małgorzata Osiak (illustrations)

Wydawnictwo: Self Publishing

e-mail: zbigniew.osiak@gmail.com

Linki do moich publikacji naukowych i popularnonaukowych, e-booków oraz audycji telewizyjnych i radiowych są dostępne w bazie ORCID pod adresem internetowym:

http://orcid.org/0000-0002-5007-306X

Oznaczenia

B – notka biograficzna

C – ciekawostka

D – propozycja wykonania doświadczenia

H – informacja dotycząca historii fizyki

I – adres strony internetowej

K – komentarz

P – przykład

U – uwaga

Wstęp

“Fizyka mało znana – Pojęcia, które zrobiły karierę” zawiera pomocnicze materiały do prowadzonego przeze mnie seminarium dla słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Uniwersytecie Wrocławskim.

Szczegółowe informacje dotyczące sygnalizowanych tam zagadnień zainteresowani Czytelnicy znajdą w innych moich eBookach:

• Z. Osiak: Elektryczność. Self Publishing (2011).

• Z. Osiak: Szczególna Teoria Względności. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Ogólna Teoria Względności. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Antygrawitacja. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Giganci Teorii Względności. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Energia w Szczególnej Teorii Względności. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Energy in Special Relativity. Self Publishing (2011).

• Z. Osiak: Ilustrowany Słownik Fizyki. Self Publishing (2012).

• Z. Osiak: Zadania Problemowe z Fizyki. Self Publishing (2011).

Fizyka mało znana – Pojęcia, które zrobiły karierę

Akcelerator

Antena

Antymateria

Apogeum

Astygmatyzm

Atom

Barometr rtęciowy

Bezpiecznik topikowy

Bezwładność

Akcelerator

• Akcelerator → urządzenie służące do przyspieszania naładowanych cząstek elementarnych. Akceleratory dzielą się na liniowe i kołowe. Przyspieszenia i tory cząstek zależą od odpowiednio dobranego pola elektrycznego i magnetycznego.

C Największy na świecie akcelerator służący do badania zderzeń hadronów o wysokich i superwysokich energiach, LHC (Large Hadron Collider), znajduje się w CERN.

Antena

• Antena → urządzenie służące do emisji lub odbioru fal elektromagnetycznych.

H Pierwszą antenę nadawczo-odbiorczą skonstruował Popow w 1895. Stanowił ją kondensator, którego jedną okładką był metalowy pręt, a drugą – ziemia.

B Aleksandr Stiepanowicz Popow (1859-1906), rosyjski fizyk i inżynier elektryk.

• Antena i jej symbol

Antymateria

• Antymateria → materia utworzona z antycząstek.

Apogeum

• Apogeum → punkt orbity ciała obiegającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi.

Astygmatyzm

• Astygmatyzm → wada wzroku występująca wtedy, gdy powierzchnie soczewki i rogówki nie są sferyczne. Objawia się ona w postaci deformacji kształtów oglądanych przedmiotów oraz niemożności jednoczesnego widzenia wszystkich przedmiotów jako jednakowo ostrych. Astygmatyzm można częściowo skorygować, stosując soczewki cylindryczne.

• Przedmiot i jego obrazy zdeformowane w wyniku astygmatyzmu

Atom

• Atom → najmniejsza część pierwiastka chemicznego. Atom składa się z dodatnio naładowanego jądra i krążących wokół niego po dozwolonych orbitach elektronów.

C Atomy nazywano dawniej niedziałkami.

Barometr rtęciowy

• Barometr rtęciowy → przyrząd służący do pomiaru ciśnienia atmosferycznego. Stanowi go odpowiednio wygięta, zamknięta na jednym końcu rurka szklana wypełniona rtęcią (patrz rysunek). Różnica wysokości poziomów rtęci górnego i dolnego (Dh) jest miarą wartości ciśnienia atmosferycznego (p).

r – gęstość rtęci

g – przyspieszenie ziemskie

• Barometr rtęciowy

Bezpiecznik topikowy

• Bezpiecznik topikowy → automatyczny wyłącznik, który przerywa obwód, gdy natężenie prądu przekroczy dopuszczalną wartość. Stanowi go cienki drucik znajdujący się w odpowiedniej obudowie szklanej lub porcelanowej z dwoma metalowymi końcówkami. Jeżeli natężenie prądu przepływającego przez bezpiecznik jest większe od natężenia znamionowego, to drucik ten topi się. Bezpieczniki stosowane w domowej instalacji elektrycznej popularnie nazywane są “korkami”.

H Pierwszy bezpiecznik topikowy skonstruował Edison w 1875.

B Thomas Alva Edison (1847-1931), amerykański wynalazca.

• Bezpiecznik topikowy stosowany w domowej instalacji elektrycznej

Bezwładność

• Bezwładność → właściwość ciał polegająca na tym, że w układzie inercjalnym

• różne od zera przyspieszenie swobodnej cząstki może być spowodowane jedynie działaniem na nią sił zewnętrznych, których wypadkowa jest różna od zera.

• różne od zera przyspieszenie kątowe swobodnej bryły sztywnej może być spowodowane jedynie działaniem na nią sił zewnętrznych, których wypadkowy moment jest różny od zera.

• Miarą bezwładności jest masa lub moment bezwładności.