Strzeż się, by cię nie zwiodła obfitość i nie zmylił hojny okup. Hi 36, 18

Pamięci Michała Falzmanna i Jarosława Ziętary

1.

Gdańsk, 1989

Epokowe wydarzenie, którym były obrady Okrągłego Stołu, budziło w Gabrieli Piotrowskiej mieszane uczucia. Nina Ossowiecka, która wraz z małżonkiem odwiedziła Piotrowskich, cieszyła się jak mała dziewczynka, ale jej mąż miał posępną minę i prawie się nie odzywał. Za to Błażejowi usta się nie zamykały.

– To oni im ręce ściskają, zamiast ich posadzić do pierdla? Od razu mówiłem, że ten Wałęsa to szemrany typek. Niby tak wyklinał na komunistów, a teraz proszę, jakich sobie przyjaciół przygruchał. I jeszcze Solidarność zawłaszczył, jakby była jego prywatnym folwarkiem – burczał bardziej do siebie niż do zgromadzonych przy stole osób.

– Wolałbyś mieć w Polsce wojnę domową? – prychnęła Gabriela, której co prawda także nie podobało się bratanie opozycji z komunistami, ale cieszyła się, iż ten parszywy ustrój w końcu rozsypie się jak domek z kart. – Ja tam lubię Wałęsę. Swój chłop. I widać, że mu zależy na tym, żeby coś się w tym kraju zmieniło. Ludwik też tak uważa.

– A bo Ludwiczek to twój syn, a Kostek mój – mruknął Błażej.

– No, chętnie bym zobaczyła, jak go wydajesz na świat – zadrwiła.

Do rozmowy wtrącił się Grzegorz Ossowiecki:

– Komuniści ledwie zipią. Polska jest w ruinie, a zagranica nie chce już finansować opresyjnego reżimu. Ustąpili, bo musieli, a zachowują się, jakby nam łaskę robili.

Grzegorz nigdy nie zaakceptował panującego w Polsce socjalizmu i uzależnienia się od Związku Radzieckiego, który teraz wydawał się kolosem na glinianych nogach. Miał zresztą z tego powodu mnóstwo problemów, a nawet dwa razy siedział w więzieniu. Na szczęście władza zaczęła nieco odpuszczać opozycji w drugiej połowie lat osiemdziesiątych i po amnestii w osiemdziesiątym szóstym Ossowiecki znowu mógł się cieszyć wolnością. Zaprzestał jednak swojej działalności z uwagi na dość zaawansowany wiek i ustąpił pola młodszym.

– Ja tam się cieszę – odparła stanowczo Nina. – Kochanie, zawsze ci mówiłam, że trzeba z życia czerpać łyżeczkami, a nie chochlą. Dzisiaj podzielimy się władzą, a za kilka lat całkiem ją odbierzemy komunistom.

– Tylko że ci dranie nigdy nie zapłacą za to, co zrobili – syknął Błażej. – W siedemdziesiątym skurczybyki mało mnie życia nie pozbawili, w stanie wojennym też swoje odkiblowałem, a mojego Kostka za granicę wygnali.

– Teraz będzie mógł wrócić – westchnęła Piotrowska i dodała: – Owszem, wygnali naszego syna, ale tylko na dobre mu to wyszło. Kiedy on miał już mieszkanie i samochód, jego brat wciąż mieszkał z rodziną w jednym pokoiku. Co to za życie?

– My mieliśmy gorsze – bąknął Ossowiecki, wpatrzony posępnie w ekran telewizora.

– Dokładnie tak – dodał Błażej.

– Wszędzie była wojna, każdy kogoś stracił albo musiał porzucić swój dom, ale jaką ironią losu jest fakt, że Niemcy, którzy tę wojnę rozpętali, mają teraz sto razy lepiej niż my. Kiedy pojechałam do RFN-u, trzy lata temu, bo w końcu łaskawie dali mi paszport, nie mogłam uwierzyć. Piękne auta, wszędzie czyściutko, a od towarów w sklepach półki się uginały. Do tego doprowadził umiłowany socjalizm. Ci, co nami rządzili, na szczęście doszli do podobnych wniosków – odparła Nina.

– Nie mieli wyboru, bo kraj stoi nad przepaścią, ale nie martw się, już oni będą wiedzieli, jak się ustawić w nowym ustroju. Nikt ich nie będzie ścigał, wiedzę o pewnych sprawach mają większą niż niejeden zwykły zjadacz chleba i umoszczą tu sobie przytulne gniazdka, a nasze dzieci będą musiały zaczynać od zera. Tym ludziom należałoby zabrać wszystko, a nie dopuszczać ich do władzy. Oni już rządzili i pokazali, na co ich stać. – Ossowiecki nie dawał za wygraną. Dla niego Okrągły Stół był zdradą, ponieważ uważał, że komuniści powinni zostać rozliczeni ze swoich poczynań i całkowicie odsunięci od pełnienia funkcji publicznych, a nawet wylądować w więzieniach.

– No, takiego Lewina, psubrata, to na dwadzieścia lat bym posadził. Przecież to bydlak… – stwierdził Piotrowski.

– Bóg kazał wybaczać – jęknęła Nina, która mimo upływu lat wciąż drżała o małżonka.

– Właśnie – powiedziała wyniośle Gabriela Piotrowska. – Sam należałeś do partii i korzystałeś… No może mniej z tego, co oferowała PZPR, a bardziej z tyłka tej chudej żmii.

– Ty, Gabryśka, nie zaczynaj, bo zaraz ja zacznę ci wypominać twoich absztyfikantów. Jak nie profesorek od hodowli krów, to koleś od mrożonek.

– Zawsze to bardziej pożyteczne zajęcie niż malowanie bohomazów, których nikt nie chciał oglądać i ciągali biedne dzieci do zamku na wystawy tej… tej szkulepy. – Gabriela nie była dłużna.

– Jakoś żarcia od tego nie przybyło. I z nerw mnie nie wyprowadzaj, wystarczy, że tamci – wskazał brodą na telewizor – ciśnienie mi podnoszą.

– Strajki się skończyły, życie wraca do normy, a kiedy nasi wejdą do sejmu, to może wszystko wróci na właściwe tory. I będzie jak w RFN-ie. – Nina postanowiła zakończyć temat, żeby awantura pomiędzy małżonkami nie rozpętała się na dobre.

– Ten wąsaty z Matką Boską w klapie mówi, że będziemy drugą Japonią. Ja to się boję, żebyśmy się przypadkiem nie stali drugim Wietnamem albo Kongo – prychnął Błażej, już bardziej zdenerwowany docinkami żony aniżeli obradami Okrągłego Stołu.

Większość ludzi, zmęczona kryzysem nękającym Polskę, cieszyła się, że nastąpi w końcu przełom. Gospodarka, dotychczas państwowa, miała teraz ruszyć z kopyta dzięki reformom i ustawie Wilczka, ułatwiającej małą przedsiębiorczość. Hiperinflacja, zadłużenie zagraniczne i ogromny dług publiczny, sięgający ośmiu procent PKB, nie wróżyły jednak dobrze. Piotrowscy byli już na emeryturach, podobnie jak Ossowieccy, ale myśleli o swoich dzieciach, dla których droga do świetlanej i zasobnej przyszłości mogła się okazać długa, kręta i wyboista.

– Gabrysiu, a powiedz, co z Kostkiem. Jak mu się układa w małżeństwie? Jak Jaś i Pawełek? – Nina doszła do wniosku, że tylko radykalna zmiana tematu spowoduje, iż Piotrowski i Grzegorz przestaną sarkać.

Okazało się jednak, że ten temat był jeszcze bardziej drażliwy. Gabrysia z Błażejem wymienili spojrzenia i milczeli przez chwilę, jakby się zastanawiali, czy powinni powiedzieć prawdę, czy w ogóle nie rozmawiać na temat życia osobistego Kostka. Jednak Ossowieccy byli ich przyjaciółmi i nie było sensu opowiadać głupot.

– Nie ma ten mój chłopak szczęścia do bab. Jak nie esbeczka, to taka, co non stop leżała krzyżem w kościele. A na końcu trafiła mu się całkiem stuknięta – wypalił Błażej. – Kostek się rozwiódł kilka miesięcy temu. I tak żyli osobno, więc teraz może robić, co mu się podoba.

– Może to i lepiej, że się rozstali, skoro im się nie układało? Kostek jest jeszcze młody, więc może sobie ułożyć życie na nowo – westchnęła Nina, myśląc o swojej córce Julii, która także miała za sobą trudne chwile i ciężki rozwód.

– Niech on już lepiej sobie babami głowy nie zawraca, bo znowu mu się jakaś trafi… nie tego. Chłopcy są odchowani, dobrze się uczą, po co mu brać teraz kolejne problemy na głowę? – Gabriela wzruszyła ramionami.

– Nie pleć, Gabryśka. Bliźniaki potrzebują matki, a Kostek żony – zrugał ją Błażej.

– Kostek się skarży, że co prawda Jaś i Pawełek dobrze się uczą, ale rozrabiaki straszne. Sama miałam bliźniaków, to wiem, że jak jeden co głupiego wymyśli, drugi z miejsca robi to samo – dodała Gabriela.

– Ale Natalia chyba dobra była dla nich? – zapytała niepewnie Nina. – Wiadomo, prawdziwa matka to zupełnie coś innego, ale sami mówiliście, że zakochana w chłopcach…

– Jak byli mali, to owszem. Zresztą… – Błażej się zawahał. – …Natalia w pewnej chwili to najbardziej zakochała się w butelce. Kostek co chwilę ją na odwyk woził, a w końcu poznała takiego samego straceńca jak ona i poszła w długą… Pewnego dnia oświadczyła, że zakochała się w innym i przeniosła się do kochasia, zostawiając Kostka i dzieci.

– Przecież mówiłeś, że wróciła… – wtrącił się Grzegorz.

– No… wróciła, na kilka miesięcy, a potem znowuż się zakochała i wyniosła z domu. Raz to można przebaczyć, ale drugi to nie bardzo – powiedziała Gabriela.

– Widzisz, jakiego masz dobrego chłopa, Gabryśka. Ja ci dwa razy przebaczyłem.

– Ty lepiej nie zaczynaj, bo ja skończyć mogę! – warknęła. – Tęsknię za Kostkiem, w końcu to mój syn, i za wnusiami, a nie widziałam ich od prawie siedmiu lat. Teraz już nic go nie trzyma w Anglii, może wróci. Chłopcy jakoś się zaaklimatyzują, a ja będę mogła ich częściej widywać. Może powstaną jakieś niereżimowe gazety i w końcu Kostek będzie mógł pisać co chce. Mieszkanie ma, to po Beacie, może wykupi je na własność… Jak ja bym chciała w końcu spędzić jakieś święta ze wszystkimi.

– Gorzej, jak i jemu się nie spodoba to bratanie z komuchami. Znowu podpadnie władzy – mruknął Błażej.

– Julcia wstąpiła do Solidarności Walczącej i także potępia to dogadywanie się z czerwonymi – powiedział dumnie Ossowiecki. – Moja krew.

– To prawda – syknęła Nina. – Zamiast zajmować się domem, bawiła się w politykę. A teraz co? Ani męża, ani wolnej Polski nie wywalczyła.

– Ma kręgosłup, a nie jak ten jej mężulek. Kawał szubrawca…

– A czym ci się tak zięciulek naraził? – zapytał Błażej, ponieważ temat córki Ossowieckich i jej małżonka należał to tych, których nigdy nie poruszano.

– Donosił na mnie i na swoją żonę. Rozumiesz? I za to dostawał pieniądze! A teraz tacy ludzie jak ten gnój będą rządzić tym krajem.

– Startuje w wyborach? – zdziwiła się Gabrysia.

– Tak. I wykrzykuje, że stworzy w Polsce nową lewicę. Podła świnia… – Grzegorz machnął ręką.

– I na niego kiedyś przyjdzie pora – westchnął Błażej. – I na tego skurwysyna, Lewina, także.

2.

Londyn, 1989

W czasie, gdy w Polsce następował przełom, którego nie widziano od końca drugiej wojny światowej, Kostek zastanawiał się nad swoim życiem uczuciowym. Nie miał szczęścia w miłości, bo coś go pchało w ramiona kobiet o pokrętnym i trudnym charakterze. Musiał przyznać, że Monika, z którą rozstał się tuż przed opuszczeniem kraju, należała do tych najuczciwszych, ale była zbyt uzależniona od matki i czegoś, czego nie cierpiał – co powiedzą inni ludzie. On zawsze miał to w głębokim poważaniu, ponieważ podobny był z charakteru do ojca. Ten zaś, gdy wpadał w złość, nie zwracał uwagi na nic, a najmniej na otoczenie.

Natalia Dargiewicz nie należała do kobiet cynicznych, jak Beata Santorska, ani też tak rozmodlonych jak Monika. Miała jednak inne problemy, z którymi Kostek nie potrafił sobie poradzić. Jego żona niekiedy wpadała w przygnębienie, nazywała się zerem, a potem wychodziła z domu, by wracać doń kompletnie pijana. W pewnym momencie był tak zdesperowany zachowaniem Natalii, że postanowił porozmawiać o niej z teściami. Po tym, czego się dowiedział, nieco lepiej rozumiał rozterki żony, ale uważał, iż w pewnym wieku należy zaakceptować fakty i iść przed siebie. A jeśli jest to ponad siły, trzeba skorzystać z pomocy specjalistów. Kiedy jednak zaproponował Natalii wizytę u psychiatry, spoliczkowała go i nazwała śmieciem, który chce z niej zrobić wariatkę.

Potem nadszedł czas licznych kochanków, zmienne nastroje, które Natalia odbijała sobie na Jaśku i Pawle, aż w końcu Kostek nie wytrzymał i rozwiódł się z niezrównoważoną małżonką.

Najbardziej żal mu było całej rodziny Dargiewiczów, którzy zastąpili mu na obczyźnie rodziców i brata. Gdyby nie oni, chyba spakowałby manatki i bez względu na wszystko wrócił do Polski. Hamował się ostatkiem sił, nie tyle z uwagi na oszalałego z nienawiści do opozycji Karola Lewina, ale panującą w kraju biedę. Kostek zapewne dałby sobie radę nawet w kryzysie, ale jego synowie mogliby nie przywyknąć do pewnych spraw. Wychowywali się w dobrobycie, więc trudno byłoby im zrozumieć, że w sklepach są jedynie puste półki, a po podstawowe dobra należy stać w gigantycznych kolejkach.

Wszedł po schodkach domu Dargiewiczów i nacisnął dzwonek. Był już wieczór, w oknach paliło się światło, więc ktoś musiał być w środku. A on koniecznie chciał porozmawiać z kimś życzliwym.

Otworzyła mu Kinga i uśmiechnęła się na jego widok.

– Widzę, że córeczka nie może żyć bez swojej mamusi – powiedział zamiast powitania, a potem uścisnął przyjaciółkę.

– Nie przytulaj mnie tak mocno, bo krzywdę dziecku zrobisz. Jestem w piątym miesiącu ciąży – odparła ze śmiechem.

– O, mały Łyszkin doczeka się siostrzyczki albo braciszka. Co wolisz? – zapytał.

– Dziewczynkę. Moi mężczyźni są cholernymi uparciuchami, może córeczka taka nie będzie. Wchodź, Kostek. Jesteśmy prawie wszyscy.

– Macie jakąś uroczystość rodzinną? – zapytał niepewnie, nie chcąc czuć się jak intruz.

– W pewnym sensie… Po prostu wszyscy jesteśmy podekscytowani tym, co się dzieje w Polsce. Będziemy mogli w końcu tam pojechać. Grześ zobaczy się z rodzicami…

– Przez ten cholerny rozwód nawet nie śledziłem tego na bieżąco… Natalia też jest?

Kinga przestała się uśmiechać.

– Nie, Kostek, nie ma jej. Teraz pewnie spaceruje po Paryżu albo Madrycie, albo Bóg raczy wiedzieć gdzie.

– Tym razem znalazła sobie nieco bardziej zamożnego faceta? – prychnął.

Nie czuł zazdrości, a informację, że Natalii nie ma u Dargiewiczów, przyjął z ulgą. Jego małżonka przez ostatnie dwa lata tak mu dała w kość, że wzdrygał się na samą myśl o spotkaniu z nią.

– Wiesz, że moje relacje z siostrą są dalekie od ideału, chociaż dzięki tobie i tak się trochę poprawiły. Nie wiem, z kim pojechała. Może nawet nie z facetem, tylko z jakąś lubiącą się zabawić koleżaneczką. – Kinga nie chciała robić przykrości byłemu szwagrowi.

Nie zdążył już niczego więcej powiedzieć, bo Kinga wprowadziła go do salonu, gdzie siedzieli nie tylko Dargiewiczowie, ale także Nela z Mateuszem i Grzegorz Łyszkin. Wydawało mu się, że teraz, gdy rozwiódł się z Natalią, potraktują go chłodno, ale każdy przywitał się z nim życzliwie, a po chwili Alicja postawiła przed nim nakrycie, ponieważ wszyscy siedzieli przy suto zastawionym stole.

– Nie chciałbym przeszkadzać – bąknął zmieszany.

– Nie przeszkadzasz – odparł Sergiusz. – A może nawet to lepiej, że jesteś, bo zastanawiamy się, co robić.

– Macie jakieś problemy? – zaniepokoił się.

– Nie martw się, nic złego się nie wydarzyło – powiedziała Nela.

– Oprócz twojego rozwodu – mruknęła Kinga, ale Grzegorz zmroził ją wzrokiem.

– Chcemy wrócić do Polski – powiedział Sergiusz.

– Wszyscy? – zdziwił się Kostek.

– Nie, Nela z Mateuszem zostaną w Londynie i przejmą wszystkie nasze obowiązki. A my chcemy umrzeć na ziemi ojców – westchnęła Alicja. – Chciałabym codziennie pić z Hanką kawę, plotkować o naszych dzieciach… Polska, jakakolwiek by była, jest moim domem i chyba nadszedł dobry moment, żeby do niego wrócić. Teraz już nic mi nie zrobią.

– Będziecie zakładali gazetę w Polsce? – Kostek wyraźnie się rozpromienił. – Może mnie zatrudnicie?

– Kostuś… – Sergiusz się roześmiał. – Jesteśmy emerytami, natyraliśmy się już w życiu. Ale może Kinga się zdecyduje?

– Nie chcę się wtrącać, ale czy Grzesiek nie będzie miał problemów w kraju? Pracował w wywiadzie i zwiał na Zachód, co na pewno nie spodobało się jego zwierzchnikom. Jeśli zaś opozycja kiedyś całkowicie przejmie władzę, może zechce rozliczyć starą gwardię – zauważył Kostek.

Alicja i Grzegorz Łyszkin wymienili spojrzenia.

– Prawdę mówiąc, sam nie wiem, co będzie. Myślę jednak, że jeśli nie doszło do krwawej rewolucji, to już nigdy do niej nie dojdzie. Wiem, jakie masz zdanie na mój temat, Kostek, ale nie zamierzam się wypierać tego, co robiłem.

– Nie chodzi o to, co ja myślę – obruszył się Kostek. – Moja najlepsza przyjaciółka jest twoją żoną, a jeśli ty będziesz miał kłopoty i jej one nie ominą.

– Dajże spokój, nic mi nie będzie. Moi starzy nie młodnieją, wnuka na oczy nie widzieli… Tak się nie da żyć – westchnął Łyszkin.

– Grzesiek, nie wiem, co zrobiłbym na twoim miejscu, ale jeśli ja wrócę do Polski, będę walczył, żeby tacy jak Karol Lewin trafili za kratki – mruknął.

– Albo ja? – ironicznie zapytał Grzegorz.

– Ty się nade mną nie znęcałeś, a twój braciszek owszem. Nigdy skurwielowi nie zapomnę, że przyłożył mi pistolet do głowy i wyzywał mnie od śmieci – warknął Kostek.

– Przestańcie… – jęknął Sergiusz. – Każdy z nas chowa jakiegoś trupa w szafie, ale to nie znaczy, że mimo wszystko nie możemy normalnie żyć. Nigdy nie odzyskam swojego majątku po rodzicach, ale chciałbym starość spędzić w Polsce, razem z moimi bliskimi. I tak będę musiał się pogodzić z tym, że Mateusza i wnusię będę widywał od wielkiego dzwonu. O Natalii nawet nie wspominam, bo dla niej ojczyzną jest Wielka Brytania, a o Polsce nawet nie chce słyszeć.

– Przepraszam – bąknął Piotrowski.

– Nie przepraszaj, Kostek. Masz prawo czuć żal do Karola, ale mnie do tego nie mieszaj. Lewin jest dla mnie jak brat i nawet jeśli nie zawsze między nami układało się dobrze, będę go chronił. Za wszelką cenę. – Grzegorz Łyszkin mówił wolno i spokojnie, jakby nikt i nic nie było w stanie wyprowadzić go z równowagi.

– No, masz ci los! – Alicja parsknęła śmiechem. – Jeszcze nie podjęliśmy ostatecznej decyzji, jeszcze nie wiadomo, co wyniknie z tego całego Okrągłego Stołu, a wy już chwytacie się za łby. Kostek, świat nie jest czarno-biały. Ja przez NKWD i ich pomagierów wylądowałam na Kołymie, ale jeden z nich okazał się inny i mi pomógł. Zapytaj Sergiusza, co pomyślał, gdy poznał Igora w ruinach Warszawy… Miał ochotę rozwalić mu łeb, a dzisiaj? Dałby się za niego zabić. To Igor pomógł wyciągnąć małą Niechowską i Nelę z Konga, a Karol w końcu odpuścił sobie polowanie na mnie. Ludzie się zmieniają.

– Wiem, Alicjo, ale tacy jak Lewin zawsze pozostaną gnojkami.

– Tak jak twoja pierwsza żona? – zadrwił młody Łyszkin, bo najwyraźniej coraz mniej podobało mu się to, co mówił Kostek. Jego brat nie był święty i zrobił w swoim życiu wiele paskudnych rzeczy, ale Grzegorz nie miał ochoty słuchać, jak ktoś postronny bezustannie go szkaluje i szuka odwetu.

Kostek momentalnie zamilkł. Grzegorz Łyszkin miał słuszność – Lewin był takim samym resortowym aparatczykiem jak kobieta, która urodziła mu dwóch synów i pewnego dnia została jego żoną. Może nie przystawiała nikomu pistoletu do głowy, ale brała udział w haniebnej historii, która o mały włos nie rozwaliła małżeństwa Nadii Niechowskiej i Kuby Staśki. Oczywiście Karolek miał w tym swój udział, chociaż Bóg raczy wiedzieć, jakie miał pretensje do męża swojej kuzynki. Lewin był mendą, ale Kostek nie zamierzał już się wypowiadać na jego temat, bo Łyszkin znowu wypomni mu związek z Beatą, a o niej źle mówić nie chciał. Santorska nigdy nie zrobiła mu krzywdy, jednak wielu innych nie mogłoby powiedzieć o niej tego samego. Niekiedy myślał sobie, iż Beata była takim Lewinem w spódnicy.

Postanowił zmienić temat.

– Zanim nasz kraj się dźwignie, może upłynąć wiele lat… I to mnie trochę martwi. Jasiek i Paweł przyzwyczajeni są do innego życia, a są na tyle duzi, by rozpoznać różnicę. Nie wiem, jak przyjmą wiadomość o wyprowadzce do innego kraju i, co tu dużo mówić, biednego i zacofanego.

– Właśnie, i to jest nasza szansa. Nawet niewielki kapitał będzie w Polsce mile widziany. To najlepszy czas na robienie interesów. Nie wiem, czy akurat branża wydawnicza będzie tak bardzo opłacalna, ale można by pomyśleć o jakimś sklepie, butiku czy małej firmie produkcyjnej – powiedział Sergiusz. – Jeśli ma się pieniądze, wszędzie można się urządzić.

– Nie mam kapitału – westchnął Kostek. – Ale cholernie chciałbym wrócić do kraju.

– A ja bym chętnie odkupiła dworek w Chełmicach. Odrestauruję go i otworzę szkółkę jeździecką – powiedziała Alicja.

Sergiusz spochmurniał, zapewne dlatego, że nie chciał wracać wspomnieniami do wielkiej miłości, którą niegdyś jego żona darzyła Juliana Chełmickiego. Pani Dargiewicz chyba się zorientowała, że palnęła głupstwo, więc dodała:

– Chciałabym, żeby Sergiusz poczuł się jak w rodzinnym domu. Moi nieżyjący teściowie mieli niegdyś hodowlę pięknych rumaków.

– Nie musisz w tym celu kupować akurat dworku po Chełmickich – burknął Sergiusz.

– Amelia obedrze cię ze skóry. – Kinga zachichotała. – Obawiam się, mamusiu, że ona dziedziczy po Chełmickim i jeśli w Polsce zrobi się normalnie, zechce odzyskać ojcowiznę.

– Wiem, dlatego chcę ją uprzedzić – wycedziła Alicja.

– Chciałbym zobaczyć minę Amelii, kiedy się o tym dowie – powiedział z obłudnym uśmiechem Grzegorz.

– W takim razie postanowione. Wracamy do Polski! – ucieszyła się Alicja.

Kostek już dawno nie widział swojej teściowej tak podekscytowanej. Żałował, że Natalia nie była ani trochę podobna do matki.

Redakcja

Anna Seweryn

Projekt okładki

Anna Slotorsz

Fotografie na okładce

© Elzbieta Sekowska, Susan Law Cain, frescomovie, AnRevel,

Mikhail Pogosov, hecke61 / shutterstock.com

Redakcja techniczna, skład i łamanie

Damian Walasek

Przygotowanie wersji elektronicznej

Maksym Leki

Korekta

Urszula Bańcerek

Marketing

Kinga Ucherek

promocja.videograf@gmail.com

Wydanie I, Chorzów 2023

Wydawca: Wydawnictwa Videograf SA

41-500 Chorzów, Aleja Harcerska 3 C

tel. 600 472 609, 664 330 229

office@videograf.pl

www.videograf.pl

Dystrybucja wersji papierowej: LIBER SA

05-080 Klaudyn, ul. Zorzy 4

Panattoni Park City Logistics Warsaw I

tel. 22-663-98-13, fax 22-663-98-12

dystrybucja@liber.pl

dystrybucja.liber.pl

© Wydawnictwa Videograf SA, Chorzów 2022

Tekst © Joanna Jakubczak

ISBN 978-83-8293-036-8

Table of Contents

Strona tytułowa

Motto/Dedykacja

1. Gdańsk, 1989

2. Londyn, 1989

Strona redakcyjna