Spis treści

1. Karta redakcyjna

2. Dedykacja

3. Wprowadzenie

Punkty orientacyjne

1. Spis treści

2. Okładka

3. Strona tytułowa

4. Początek tekstu

Lista stron

1. 6

2. 7

3. 8

4. 9

5. 10

6. 11

7. 12

8. 13

9. 14

10. 15

11. 16

Copyright © Bartosz Szczygielski, 2025
Copyright © Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2025

Redaktorka prowadząca: Joanna Zalewska

Marketing i promocja: Wiktoria Jadziewicz

Redakcja: Kamila Recław

Korekta: Agnieszka Tabor, Karolina Trela

Projekt typograficzny, skład i łamanie: Stanisław Tuchołka | panbook.pl

Projekt okładki i stron tytułowych: Magda Bloch

Fotografia na okładce: © Paffy | iStock

Zezwalamy na udostępnianie okładki książki w internecie.

ISBN 978-83-68479-94-2

CZWARTA STRONA
Grupa Wydawnictwa Poznańskiego Sp. z o.o.
ul. Fredry 8, 61-701 Poznań
tel. 61 853-99-10
redakcja@czwartastrona.pl
www.czwartastrona.pl

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

Dla M., która uporządkowała nieład

Gorzka, prawda?

Kamil odstawił papierowy kubek obok ekspresu. Wytarł usta wierzchem dłoni i z obrzydzeniem spojrzał na to, co wlał do przełyku. Kawa z automatu przypominała zużyty olej silnikowy, a na jej powierzchni dostrzegał grudki czegoś, co mogło być równie dobrze albo źle zmielonymi ziarnami, albo resztkami karalucha. Martwiło go to, że prawdopodobne wydawały się obie możliwości. Przywykł już do niskich standardów, ale to, co wydobywało się z dysz ekspresu i trafiało do żołądków zatrudnionych, powinno mieć własny numer sprawy w Państwowej Inspekcji Pracy.

– Mógłbym cię pozwać za to, że w ogóle dałeś mi ten syf do spróbowania. – Kamil spojrzał na Mariusza, który jedną ręką dokładał na podgrzewacz parówki, a w drugiej ściskał kubek kawy. – Jak możesz to pić? Przecież to może człowieka zabić.

– Wlewałem w siebie gorsze rzeczy na studiach.

– Jak miałem sześć lat, sąsiad namówił mnie, żebym zjadł dżdżownicę. Wyciągnąłem z tego wnioski.

– Pochorowałeś się? – Mariusz ostentacyjnie napił się kawy. – Moja intuicja podpowiada mi, że nie. Raczej zacząłeś przekopywać ogródek w poszukiwaniu kolacji, a jak twoja matka się o tym dowiedziała, to sprała cię pasem.

– Wypraszam sobie. Moja mama nie skrzywdziłaby nawet muchy.

Próbował zachować kamienną twarz, ale z Mariuszem znali się już zbyt długo, by ten dał się tak łatwo oszukać. Przyjaciel spotkał raz matkę Kamila i stwierdził później, że prędzej dałby sobie przekuć sutek, niż po raz kolejny przechodzić przez to, co latami stanowiło jego codzienność.

– Dostałeś kapciem przez dupę, co nie?

– Ten cholerny laczek był postrachem całego osiedla – zaśmiał się. – Niczego to teraz nie zmienia. Dostałem nauczkę, wyciągnąłem wnioski.

– Idąc twoim tokiem rozumowania, jak walniesz mnie kapciem, przestanę. – Mariusz zgniótł kubek i wrzucił do kosza pod kontuarem. – Czyja dziś kolej?

Kamil odsunął się od lady i oparł plecy o wystawkę z papierosami oraz wkładami do podgrzewaczy. Śmieciom niewiele brakowało, by wysypać się na podłogę. Nie uśmiechało mu się wychodzenie na zewnątrz, kiedy temperatura spadła sporo poniżej zera, ale wolał to niż sprzątanie toalet.

– Chyba moja – westchnął. – Dobra, zgarnę je, ale to na koniec zmiany. Pewnie z zaplecza też trzeba będzie wyrzucić, a nie będę łaził kilka razy.

– Opłaciło się studiowanie zarządzania, prawda?

– Skończyłeś ten sam kierunek, co ja – przypomniał. – I skoro ja zajmuję się śmieciami, to szoruj do łazienki. Kibel ma lśnić. Ostatnim razem pojechali nam obu po pensji.

– Niczego nie żałuję. – Mariusz wypiął pierś. – Widziałeś, co się tam działo.

– I tak musieliśmy to w końcu posprzątać.

Wzdrygnął się na samo wspomnienie. Kamil coraz częściej zmuszał się do tego, by przyjść do pracy. Od rzucenia papierami powstrzymywało go to, że musiał z czegoś opłacać rachunki, a wysyłane CV ginęły gdzieś w pustce. Nikomu nie imponował już dyplom z wyróżnieniem. Powoli tracił nadzieję na coś lepszego niż najtańsze jedzenie i wynajem do końca życia. Inaczej wyobrażał sobie karierę po studiach. Za to Mariusz podchodził do życia z takim entuzjazmem, że czuł się przy nim jak Gburek na kacu.

– Sprawdzałeś grafik na przyszły tydzień? – Smartwatch Kamila zawibrował, informując go, że najwyższa pora trochę się poruszać. Podniósł rękę i wyłączył powiadomienie. – Do jutra mamy czas, żeby się zamienić.

– Wszystko mi pasuje – odparł i ruszył w stronę łazienek. – Jestem elastyczny.

– Czasem zazdroszczę ci tego pozytywnego podejścia.

– Obniżasz oczekiwania i nagle okazuje się, że życie jest całkiem w porządku. Powinieneś czasem spróbować.

– Może w przyszłym życiu.

Drzwi wejściowe rozsunęły się z cichym jękiem. Do środka wdarło się lodowate powietrze, które Kamil poczuł na skórze, choć stał dobre dziesięć metrów od wejścia. Dzisiejsza noc należała do spokojnych. Jak większość w tygodniu. Typowa środa, kiedy miasto spało, przygotowywało się na kolejny ciężki dzień. Unikał pracy w weekendy. Ludzie przychodzili wtedy głównie po alkohol, a zapas parówek kończył się około czwartej nad ranem, co niejednokrotnie kończyło się awanturą. Niekiedy nawet bijatyką, głównie między samymi zainteresowanymi, rywalizującymi o ostatni kawałek wysoko przetworzonego mięsa. Obserwując grupkę chłopaków zbliżających się do kasy, Kamil nie przewidywał problemów. Najodważniejszy z nich nie miał na twarzy nawet śladu zarostu i nie wyglądał mu na kogoś, kto zaprząta sobie głowę myśleniem.

– Pół litra żołądkowej.

Dzieciak zgrywał twardziela przed kumplami, którzy z wielkim zainteresowaniem studiowali ceny wycieraczek oraz skrobaków do szyb. Co jakiś czas któryś z nich spoglądał tylko w stronę kasy, sprawdzając, jak wygląda sytuacja. Kamil wiele lat temu zachowywał się podobnie, kiedy próbował kupić alkohol. Nie pamiętał za to, by pocił się przy tym tak, jak chłopak stojący po drugiej stronie lady.

– Dobry wieczór. – Kamil uzbroił się w uśmiech i kiwnął głową Mariuszowi, który zajął strategiczną pozycję, by obserwować resztę grupy. Wypracowali system komunikacji, który znacznie upraszczał załatwianie takich spraw i ograniczał możliwość kradzieży na stacji. – Jestem zmuszony prosić o dowód tożsamości, by potwierdzić pańską pełnoletność.

– Mam osiemnaście lat – odparł już mniej pewnie. – Miałem urodziny. Wczoraj.

– Wszystkiego najlepszego, ale i tak muszę prosić o okazanie jakiegoś dokumentu.

– Chwila.

Zazwyczaj takie sytuacje kończyły się tym, że kupujący grzecznie się wycofywał i szukał innego miejsca, gdzie sprzedawca nie będzie takim służbistą. Tym razem Kamil został zaskoczony.

– Proszę.

Chłopak wyciągnął przed siebie smartfon. Na ekranie znajdowała się aplikacja do złudzenia przypominająca mObywatela. Wyglądała tak dobrze, że gdyby nie jeden szczegół, Kamil odwróciłby się, sięgnął po alkohol i domknął transakcję.

– Flaga się nie porusza – powiedział, wzruszając lekko ramionami. – Powinna, ale nie każdy o tym wie. To, co teraz widzę, to zrzut ekranu i na dodatek nierówno wycięty. Za fałszowanie dokumentów grozi odpowiedzialność karna, a moim obowiązkiem jest zgłoszenie tego na policję.

Spojrzał w stronę Mariusza, który próbował stłumić śmiech.

– Mam dziś naprawdę dobry dzień – kontynuował. – Udam więc, że tego nie widziałem. Wrócę do swoich zajęć, a ty schowasz telefon do kieszeni i grzecznie się pożegnamy.

Przez kilka sekund na twarzy chłopaka nie zmieniło się zupełnie nic, jakby dostarczana do mózgu informacja zgubiła się gdzieś po drodze. Kiedy natrafiła na podatny grunt, pobladł, ale zachował się z klasą. Kamil spodziewał się agresywnego tonu i próby przekonania go, że się myli. Tymczasem chłopak wsunął smartfon do kieszeni i szybkim krokiem opuścił stację. Kumple podążyli jego śladem.

– Łatwo poszło. – Kamil odwrócił się w stronę przyjaciela. – Kto w ogóle wypuszcza dzieciaka z domu w środku nocy i w tygodniu? Jakby moja matka mnie na czymś takim przyłapała, to kapeć byłby ostatnią rzeczą, jaką zobaczyłbym przed śmiercią. Dobra, to na czym stanęliśmy?

– Masz klientkę – odparł Mariusz i lekko uniósł głowę. – Idę do toalety.

Kamil obrócił się i dostrzegł kobietę stojącą przed ladą. Nie zauważył jej wcześniej, co nigdy do tej pory mu się nie zdarzyło. Musiała się schować za plecami chłopaka i wyraźnie nie chciała, by ktokolwiek się nią interesował. Coś w jej wyglądzie Kamilowi nie pasowało. Mogła mieć około czterdziestki, a niedbale narzucony na ramiona płaszcz trochę ją postarzał. Cała dolna część była w błocie. Na ubraniu nie dostrzegał brudu, ale widać było, że nie jest ono pierwszej świeżości. Poczuł też wyraźny odór alkoholu.

Starał się z całych sił nie oceniać klientów na podstawie ubioru. Zdarzały się sytuacje, gdy do kasy podchodził facet wyglądający, jakby ostatnie trzy lata spędził na sprzątaniu kanałów, a tankował samochód w cenie mieszkania w Warszawie. Raz widział też kobietę z torebką Chanel wsiadającą do rozpadającej się skody, której miejsce od lat powinno być na złomowisku. Ubrania niewiele znaczyły, ale stojąca przed nim klientka miała w oczach taki smutek, że Kamil miał ochotę do niej podejść i po prostu ją przytulić.

– Dobry wieczór. – Uśmiechnął się. – W czym mogę pomóc?

Kobieta z trudem postawiła czerwony kanister na ladzie i położyła obok banknot stuzłotowy. Wyglądał, jakby przed chwilą opuścił bezpieczne mury mennicy państwowej. Żadnych zagnieceń i śladów użytkowania. Kamil złapał go między palce i przejechał kciukiem po powierzchni. Wyczuł zgrubienia w odpowiednich miejscach, a kiedy podniósł go pod światło, zobaczył znaki wodne. Wyglądał na prawdziwy.

– Widzę, że kanister z naszej stacji. – Wziął do ręki czytnik kodów i zeskanował numer z naklejki. Spojrzał na ekran komputera, by się upewnić, z którego stanowiska kobieta nalewała benzynę. – Jedynka?

Powoli kiwnęła głową, unikając jego wzroku. Chciała sięgnąć po coś wystawionego pod kasą, ale zatoczyła się i złapała lady, by utrzymać równowagę. Wyprostowała się i poprawiła opadające na twarz włosy. Kamil dostrzegł opuchliznę na jednym z policzków.

– Wszystko w porządku? – zapytał, wbijając kwotę do systemu. – Potrzebuje pani pomocy?

– Nie.

Brzmiała tak, jakby zaraz miała się rozpłakać. Kamil chciał wręczyć jej resztę. Wyciągnął rękę z odliczoną kwotą, ale kobieta zupełnie go zignorowała. Zabrała z blatu kanister i ruszyła do wyjścia.

– Halo! – krzyknął w jej stronę. – Proszę pani!

Nie słyszała albo nie chciała go słyszeć. Maszerowała zdecydowanym krokiem w stronę wyjścia. Kiedy drzwi się za nią zamknęły, Kamil schował przygotowaną gotówkę do kasetki. Kobieta musiała być w lepszej sytuacji finansowej, niż zakładał. On nie pozwoliłby sobie na to, by zostawić komuś niemal czterdzieści złotych. Postanowił nie analizować zbytnio tego, co się wydarzyło. Liczył tylko, że klientka nie potrzebowała benzyny do swojego samochodu i nie wsiądzie w takim stanie za kółko. Nawet jeżeli nie była pijana, a po prostu trzymał ją kac gigant, i tak wolał sobie nie wyobrażać, ile szkód mogłaby wyrządzić.

Spojrzał na smartwatch. Do końca zmiany zostały mu dwie godziny. Słońce powinno się pojawić na horyzoncie chwilę przed siódmą rano. W ciemnych szybach nie było widać nic poza odbijającym się w nich wnętrzem stacji. Dopiero kiedy na zewnątrz pojawią się pierwsze promienie nowego dnia, dostrzeże ulicę i stojące po jej drugiej stronie bloki. Niebawem zacznie się też prawdziwy ruch. Ludzie będą wyruszać do pracy i praktycznie każdy przechodzący przez drzwi klient okaże się wkurzony. Ceny paliwa znowu poszły w górę, jest zimno, nieprzyjemnie, a oni z Mariuszem byli idealni do tego, by wyładować na nich złość i nie naubliżać potem własnemu szefowi.

Ziewnął, zerkając w stronę toalet. Nie mógł opuszczać swojego stanowiska i zostawiać kasy niepilnowanej, a nie zapowiadało się na to, by jego kompan w nieszczęściu szybko wrócił do pracy. By nie tracić czasu, postanowił uzupełnić braki na półkach. W alejce z napojami skończyła się woda niegazowana i jeżeli dobrze pamiętał, należało dołożyć też kilka soków. Wyciągnął notes i ruszył w tamtą stronę, by spisać brakujące produkty. Nie zamierzał chodzić potem do magazynu dwa razy.

Kiedy podszedł do półek, coś zachrzęściło mu pod butem. Uniósł nogę i zobaczył leżące na podłodze zapałki. Kilka sztuk rzuconych wprost na płytki. Schylił się, by je pozbierać, ale nigdzie nie widział pudełka. Wyprostował się i wtedy dostrzegł kątem oka światło na zewnątrz. Z każdą sekundą coraz jaśniejsze. Nie przypominało reflektorów samochodu, a na dodatek w ogóle się nie poruszało. Kamil odłożył notes na półkę i podszedł do okna. Wyglądało na to, że ktoś postanowił rozpalić ognisko tuż przed wjazdem na stację benzynową.

– Kurwa mać!

Zerwał się i podbiegł do lady.

– Mariusz! – krzyknął w stronę toalet. – Dzwoń pod sto dwanaście! Wezwij strażaków!

Nie zamierzał ryzykować. Stacja miała wprawdzie system przeciwpożarowy, który włączał się automatycznie, kiedy wykrywane było zagrożenie, ale ogień znajdował się niebezpiecznie blisko pojemnika z gazem. Z tego, co Kamil pamiętał ze szkolenia, tam akurat nie zainstalowano zraszaczy, które znajdowały się bezpośrednio nad dystrybutorami. Złapał za gaśnicę i nie czekając na odpowiedź Mariusza, rzucił się w stronę wyjścia.

Wybiegł na zewnątrz, ignorując mróz. Nawet go nie poczuł, kiedy zatrzymał się kilka metrów od ognia. Płomień dawał wystarczająco dużo ciepła. Wypuścił gaśnicę z rąk, a ta potoczyła się po nierównej nawierzchni i zatrzymała na leżącym nieopodal czerwonym kanistrze. Obok niego porzucono brudny płaszcz i pudełko zapałek. Kamil odwrócił się, by nie patrzeć na klęczącą kobietę, której skóra zdążyła się już sczernieć od ognia. Zgiął się wpół i zwymiotował na buty.

Powietrze cuchnęło benzyną i spalonym mięsem.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki