Strony tytułowe zaprojektował Michał Goszko

Wydawca Bogna Matuszewska-Munk

Redaktor prowadzący Jolanta Kowalczuk

Redaktor Grażyna Nowak

Produkcja Mariola Iwona Keppel

Recenzent prof. dr hab. Bernard Kubiak

Publikacja dofinansowana przez

Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA Warszawa 2012

ISBN 978-83-01-17063-9

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2012 r., (wyd. I)

Warszawa 2019

ISBN 978-83-01-20655-0

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321, faks 22 69 54 288

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; reklama@pwn.pl

www.pwn.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN: mobisfera.pl

Spis treści

Studia przypadków

Wstęp

Rozdział 1. Nowe technologie informacyjne w sektorze turystycznym - przedmiot i metodologia badań

1.1. Wpływ technologii informacyjnych na proces wymiany na rynku

1.1.1. Wprowadzenie

1.1.2. Społeczeństwo informacyjne

1.1.3. ICT na poziomie organizacji

1.2. Rynek usług turystycznych

1.3. Teoretyczne podstawy e-turystyki

1.3.1. Pojęcie e-turystyki

1.3.2. Miejsce e-turystyki w badaniach naukowych

Rozdział 2. Rozwój globalnych systemów dystrybucji do roku 1995

2.1. Sektor lotniczy przed wprowadzeniem CRS

2.2. Powstanie SABRE

2.3. Projekty wspólnego systemu rezerwacyjnego

2.4. Włączenie agentów turystycznych do elektronicznych kanałów dystrybucji

2.5. Deregulacja rynku lotniczego

2.6. Regulacje CRS

2.7. Globalne systemy dystrybucji

2.8. Trendy na rynku GDS w latach 90.

Rozdział 3. Rozwój e-turystyki w hotelarstwie do roku 1995

3.1. Wewnętrzne systemy wspierające zarządzanie hotelami

3.2. Pierwsze CRS w hotelarstwie

3.3. Mariaż systemów hotelowych z GDS

3.4. Przedsiębiorstwa typu switch

3.5. Wykorzystanie GDS oraz hotelowych CRS w małych hotelach

3.6. E-touroperatorzy

Rozdział 4. Rewolucja internetowa na rynku turystycznym

4.1. Wpływ internetu na proces wymiany

4.2. Internet a popyt turystyczny

4.2.1. Proliferacja internetu

4.2.2. Turystyka biznesowa i turystyka wypoczynkowa

4.2.3. Motywy korzystania z internetu jako kanału dystrybucji usług turystycznych

4.3. Internet a podaż turystyczna

4.3.1. Stopień wykorzystania internetu w przedsiębiorstwach

4.3.2. Czynniki determinujące stosowanie internetu w przedsiębiorstwach turystycznych

4.4. Wpływ internetu na rynek turystyczny

4.4.1. Dysintermediacja

4.4.2. Reintermediacja

Rozdział 5. Wykorzystanie ICT w systemach informacji turystycznej

5.1. Problemy implementacji ICT w sektorze publicznym

5.2. Koncepcja DMS

5.3. Informacja turystyczna

Rozdział 6. Przyszłość technologii informatycznych w sektorze turystycznym

6.1. Technologie mobilne

6.2. Wirtualna rzeczywistość

6.2.1. Pojęcie wirtualnej rzeczywistości

6.2.2. Przyszłość rozwiązań WR

6.2.3. Potencjalne wykorzystanie WR w sektorze turystycznym

6.2.4. WR jako potencjalny substytut turystyki

Bibliografia

Studia przypadków

2.1. Rozwój ICT w Chinach

4.1. Booker i looker

4.2. Proliferacja internetu a struktura rynku agentów turystycznych

4.3. Wykorzystanie e-commerce w sektorze hotelowym Tajlandii

4.4. Pięciogwiazdkowa jakość? Badania jakości luksusowych hoteli z wykorzystaniem poczty elektronicznej

4.5. Jakość odpowiedzi e-mail w polskich hotelach

4.6. Wpływ internetu na rolę agenta turystycznego w Australii

5.1. Wsparcie e-turystyki w krajach rozwijających się przez ONZ

5.2. Wykorzystanie internetu jako narzędzia informacji turystycznej w gminach województwa zachodniopomorskiego

5.3. Analiza SWOT dla wykorzystania ICT w procesie świadczenia informacji turystycznej

6.1. Projekt IMAGE

6.2. Wykorzystanie technologii mobilnych w muzeum Torre Aquila

6.3. Telskart© – nowa metoda badań oraz pomiaru wielkości ruchu turystycznego

6.4. E-turyści przyszłości (wizja)

Wstęp

Przedsiębiorstwa turystyczne zawsze były liderami wprowadzania technologii cyfrowych w działaniach z zakresu dystrybucji, promocji oraz automatyzacji wewnętrznych procesów firmy. Miało to miejsce zarówno w okresie wprowadzania pierwszych komputerów w sektorze prywatnym w latach 60. XX w., gdy system rezerwacyjny linii lotniczych American Airlines SABRE był najbardziej zaawansowanym rozwiązaniem informatycznym w sektorze prywatnym, jak i współcześnie, gdy telefony komórkowe i inne przenośne narzędzia wymiany danych znajdują zastosowanie w publicznych systemach informacji turystycznej, jak również w procesie dystrybucji produktów hotelarzy, linii lotniczych i innych przedsiębiorstw sektora turystycznego. Wiodąca pozycja przedsiębiorstw turystycznych w implementacji rozwiązań informatycznych wynika w znacznej mierze z niematerialnego charakteru produktu, który opiera się na zaufaniu, konieczności dostarczenia klientowi znacznej liczby informacji oraz wielu powiązaniach między przedsiębiorstwami turystycznymi funkcjonującymi w różnych regionach świata.

E-turystyka to książka przeznaczona dla wszystkich zainteresowanych problematyką zastosowań szeroko rozumianych technologii cyfrowych w sektorze turystycznym, a w szczególności dla praktyków życia gospodarczego, pracowników administracji publicznej, pracowników naukowych oraz studentów kierunków związanych z turystyką. Opracowanie ma charakter ekonomiczny - będzie zatem w nim eksponowany przede wszystkim wpływ technologii informatycznych na proces wymiany na rynku usług turystycznych, natomiast kwestie związane z technicznymi aspektami rozwoju technologii stosowanych w systemach informatycznych zostały ograniczone do minimum.

Publikacja jest owocem badań własnych autora prowadzonych w zakresie wykorzystania technologii informatycznych w turystyce, współpracy z wieloma przedsiębiorstwami świadczącymi usługi informatyczne dla sektora turystycznego, studiów literaturowych (zwłaszcza lektury specjalistycznego czasopisma „Information Technology & Tourism) oraz dyskusji prowadzonych w ramach wykładów prowadzonych przez autora w zakresie przedmiotu E-turystyka.

Badania naukowe w zakresie e-turystyki prowadzone są w różnych obszarach (patrz podrozdz. 1.3). Aby zatem uporządkować materiał i zaprezentować go Czytelnikowi w sposób przystępny, autor zdecydował się na przedstawienie treści z wykorzystaniem metody historycznej. Jako ważną cezurę czasową prowadzonych badań przyjęto rok 1995 - rok skokowego wzrostu popularności internetu, często określanego jako rewolucja internetowa. Rewolucja ta w znaczący sposób upowszechniła implementację technologii informatycznych również w sektorze turystycznym. Znaczna część badań, których wyniki są publikowane w międzynarodowych czasopismach naukowych, prowadzona jest w regionach Azji Południowo-Wschodniej oraz Australii, co musiało znaleźć odzwierciedlenie w wyborze studiów przypadków oraz przykładów ilustrujących rozważania teoretyczne.

Praca została podzielona na sześć rozdziałów.

W rozdziale 1 wskazano na wpływ oraz główne problemy zastosowania technologii informatycznych w działalności przedsiębiorstw. Zamieszczono w nim teoretyczne podstawy rynku usług turystyki niezbędne do zrozumienia dalszej części opracowania, a także informacje na temat teoretycznych podstaw e-turystyki, związku między e-turystyką a społeczeństwem informacyjnym oraz głównych nurtów badań naukowych prowadzonych w tym zakresie.

Rozdział 2 został poświęcony historii rozwiązań informatycznych w sektorze lotniczym do 1995 r. W tej części pracy omówiono kolejno przyczyny poszukiwań przez linie lotnicze rozwiązań usprawniających procesy rezerwacyjne. Następnie wskazano na ewolucję systemów rezerwacyjnych - początkowo służących jedynie automatyzacji wewnętrznych procesów w przedsiębiorstwie - w potężne narzędzie walki konkurencyjnej, które szybko zaczęło przynosić przewoźnikom lotniczym wyższe zyski od ich właściwej działalności.

W rozdziale 3 przedstawiono historię zastosowań rozwiązań informatycznych w sektorze hotelarskim. Ewolucja systemów rezerwacyjnych w hotelarstwie dokonywała się równolegle do rozwoju systemów rezerwacyjnych w sektorze lotniczym. Różnice w ich rozwoju wynikały głównie ze znacznie mniejszej koncentracji na rynku usług hotelarskich. Po wyjaśnieniu przyczyn powstania pierwszych systemów rezerwacyjnych wskazano najważniejsze trudności, które uniemożliwiły pełną integrację systemów hotelarskich i lotniczych. W ostatnim podpunkcie krótko scharakteryzowano rozwój zastosowań systemów informatycznych w sektorze przedsiębiorstw zajmujących się organizacją imprez turystycznych (touroperatorów).

Rozdział 4 traktuje o rewolucji internetowej z połowy lat 90. XX w., która również na rynku usług turystycznych zmieniła układ sil w kanałach dystrybucji, strukturę popytu i podaży oraz strategie przyjmowane przez przedsiębiorstwa. W tej części pracy omówiono historię powstania internetu oraz jego wpływ na proces wymiany, na popyt turystyczny i na podaż turystyczną, jak również na zmiany w kanałach dystrybucji.

Problemy związane z implementacją rozwiązań informatycznych w sektorze publicznym zostały omówione w rozdziale 5. W tej części pracy skoncentrowano się na wpływie technik informatycznych na procesy współpracy publiczno--prywatnej (e-partnership) oraz na budowie systemów informacji turystycznej z wykorzystaniem internetu oraz multimediów.

Prognozy dotyczące przyszłości zastosowań technik informatycznych w sektorze turystycznym są przedmiotem ostatniego rozdziału pracy. Główny nacisk został położony na wciąż wykorzystywane na niewielką skalę technologie mobilne, z którymi na początku pierwszego dziesięciolecia XXI w. wiązano olbrzymie nadzieje, a ponadto zostały omówione zagadnienia wirtualnej rzeczywistości.

W podręczniku zamieszczono studia przypadków, które są przykładami badań naukowych w zakresie e-turystyki prowadzonych na całym świecie. Mogą one stanowić inspirację do wyboru tematów prac magisterskich i dyplomowych przez polskich studentów. Próba weryfikacji hipotez badawczych zagranicznych badaczy na polskim gruncie może skutkować ciekawą pracą o dużych walorach poznawczych.

Autor udostępni wszystkim zainteresowanym prezentacje multimedialne oraz przykładowe testy, które ułatwiają prowadzenie wykładów oraz ewaluację osiągnięć studentów. Autor będzie również wdzięczny za informacje o wszelkiego typu badaniach naukowych prowadzonych przez studentów i pracowników akademickich w ramach e-turystyki (adam.pawlicz@wzieu.pl).