Katarzyna Ryrych

Dziura w serze

Ilustracje Marta Krzywickaa

Copyright © Katarzyna Ryrych, MMXXI

Wydanie I

Warszawa, MMXXI

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Spis treści

- 1.

- 2.

- 3.

- 4.

- 5.

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

1.

Mężczyzna siedział na ścieżce i trzymał się za nogę.

„Nigdy nie rozmawiaj z obcymi”, przypomniała sobie Marianna. Tak zawsze mówiła babcia. Ale ten obcy wcale nie wyglądał groźnie i wszystko wskazywało na to, że ma problem.

„Pamiętaj, pozory mylą” – kolejna mądrość babci.

Jednak starszy pan nie przypominał kogoś, kto specjalnie zaczaiłby się w środku parku. Po prostu ze zbolałą miną rozmasowywał kostkę i coś do siebie mruczał.

„Drużynowa nie byłaby ze mnie dumna”, pomyślała Marianna. A prababcia? Niewiele starsza od Marianny była w czasie wojny sanitariuszką! Co powiedziałaby prababcia?

Nie. Po prostu nie mogła przejść obojętnie. Oczywiście nie mógł jej widzieć – drobnej dwunastolatki ukrytej za pniem starego drzewa. Gdyby tak było, z pewności poprosiłby o pomoc. A tak zapewne czekał, aż ktoś się pojawi.

„Powinien mieć ze sobą komórkę”, pomyślała.

Ale nieznajomy najwyraźniej należał do pokolenia, które niechętnie korzystało ze zdobyczy techniki. Marianna naprędce zaczęła przypominać sobie francuskie słówka z kategorii „wizyta u lekarza” i z bijącym sercem wyszła z ukrycia. Starszy pan spojrzał na nią z niedowierzaniem.

– Dzień dobry – powiedziała głośno i wyraźnie, starając się, aby jej szkolna francuszczyzna wypadła w miarę poprawnie.

– Dla mnie nie najlepszy – odparł sarkastycznie staruszek.

– Widzę – wyrwało się jej, zanim zdążyła pomyśleć. – Przepraszam – dodała cicho.

– Tak czy inaczej mogę oczekiwać szczęśliwego zakończenia – mruknął nieznajomy i wskazał na leżący nieopodal rower, którego nie zauważyła.

– Cieszę się, że mogę panu pomóc.

Jak dziwnie brzmiały zwroty, które nauczycielka wbijała jej do głowy. Że też miały okazać się potrzebne tak szybko…

***

Na naukę francuskiego nalegała mama, od kilku lat pracująca w Belgii, w prawdziwym zamku. Marianna znała go ze zdjęć i krótkich filmów, które dostawała za pośrednictwem Facebooka.

Mama przyjeżdżała na Boże Narodzenie, Wielkanoc i jeden miesiąc wakacji i było to prawdziwe święto.

– Jeszcze trochę – powtarzała za każdym razem.

Aż w końcu Marianna przestała w to wierzyć.

– Ucz się francuskiego – zachęcała ją mama. – Myślę, że wkrótce będziesz mogła przyjechać do mnie na wakacje…

– A co ma do tego nauka języka? – zapytała Marianna.

– Będziesz musiała przecież jakoś porozumiewać się z innymi. Ja będę musiała niestety pracować w tym czasie – wyjaśniła mama.

Nie lubiła pożegnań z mamą, nie mówiąc o tym, że panicznie bała się katastrof lotniczych. Po powrocie z lotniska do domu siadała przed komputerem i śledziła samolot mamy na Skywatch. Kiedy mama lądowała na lotnisku w Charleroi, Marianna opuszczała swój pokój z uczuciem, jakby nagle ciężar spadł jej z serca.

„Jakie to dzielne dziecko” – mawiała przyjaciółka babci, a babcia oznajmiała z dumą, że w rodzinie Leśniewiczów wszystkie kobiety zawsze były dzielne. Ale Marianna wcale nie była aż tak twarda jak babcia, prababcia i nieznana pra…pra…pra…, która razem ze swoim mężem pojechała na zesłanie na daleką Syberię.

Wieczorem, kiedy babcia siedziała w swoim pokoju, czytając swojej matce jej ulubione książki, Marianna cicho chlipała w poduszkę. Najgorszy każdego roku był Dzień Matki, kiedy w klasie organizowano podwieczorki dla mam i każdy wręczał swojej przygotowaną wcześniej laurkę… W zastępstwie mamy przychodziła babcia i Marianna nie mogła znieść pełnych współczucia spojrzeń koleżanek i ich matek. Ale dzielnie trzymała fason.

„W mojej rodzinie wszystkie jesteśmy dzielne”, powtarzała w myślach, kiedy wręczała babci kwiatek i laurkę. Laurkę babcia wysyłała mamie, a Marianna wyobrażała sobie, jak mama, siedząc w swoim pokoju, otwiera kopertę…

– Co twoja mama robi w zamku? – zapytała pewnego dnia Karina.

Pytanie zaskoczyło Mariannę. Właściwie to nie do końca wiedziała, czym naprawdę zajmuje się mama. Nigdy o tym nie rozmawiały, tak jakby mama specjalnie unikała tego tematu.

– Po prostu pracuje w zamku – odpowiedziała.

– Pewnie sprząta – skwitowała Karina. – Wszyscy, którzy jadą za granicę, coś sprzątają.

Marianna poczuła, jak piecze ją twarz.

Wróciła do domu z nieznanym dotąd uczuciem upokorzenia.

– Dobrze się czujesz? – zapytała babcia.

Dziewczyna pokiwała głową. Nie miała ochoty na rozmowy. Jedno, czego chciała, to zamknąć się w swoim pokoju. Ale babcia nie ustępowała.

Kiedy postawiła przed wnuczką kubek mleka z miodem i czosnkiem – niezawodne lekarstwo na przeziębienia – ta wybuchnęła płaczem.

– Co to się dzieje? – Babcia usiadła obok niej i przytuliła ją do siebie.

– Nie chcę być przytulana – wymamrotała Marianna.

„Dorosłym zawsze się wydaje, że przytulanie pomaga”, pomyślała.

Była jednocześnie zła i rozżalona. Poza tym miała dwanaście lat i zawsze powtarzano jej, że jest duża.

– Karina… – zaczęła, a babcia podała jej chusteczkę do nosa.

– Skoro uważasz, że jesteś za duża na przytulanie – powiedziała – porozmawiamy jak dwie przyjaciółki.

– To znaczy? – Marianna głośno wytarła nos.

– Napijemy się kawy. – Babcia wstała i udała się do kuchni.

Napijemy się kawy! Dziewczyna nagle poczuła się bardzo dorosła. Po drodze weszła do łazienki i umyła twarz. A kiedy weszła do kuchni, na stole stały dwie maleńkie filiżanki, te same, które babcia wyjmowała z kredensu, gdy odwiedzały ją przyjaciółki.

– Białą czy czarną? – zapytała babcia, podsuwając wnuczce cukierniczkę.

Marianna spojrzała na malutki dzbanuszek z mlekiem.

– Białą – zdecydowała.

– O trudnych rzeczach zawsze rozmawiam przy kawie – wyjaśniła babcia.

Marianna podniosła filiżankę do ust…

Kawa, magiczny napój dorosłych (choć ta była z pewnością bezkofeinowa), miała gorzki smak, pomimo że dziewczyna wsypała do niej aż dwie łyżeczki cukru…

Spojrzała z ukosa na babcię.

Starsza pani siedziała z nieprzeniknioną twarzą, choć – Marianna gotowa była przysiąc – w jej oczach igrały tajemnicze iskierki.

„Chyba wolałabym zostać przytulona”, pomyślała. Ale skoro podjęła taką, a nie inną decyzję…

– Chodzi o to – zaczęła – że nie wiem, co mama robi w tym zamku.

Babcia podniosła do ust swoją filiżankę. „Chyba jej to smakuje”, pomyślała Marianna.

– Karina powiedziała…

– Ludzie zawsze muszą coś mówić. I jeśli mówią, zawsze starają się powiedzieć najgorsze.

– Karina powiedziała, że mama w tym zamku sprząta.

Babcia lekko wzruszyła ramionami.

– Zapewne też sprząta – powiedziała z uśmiechem. – Ale robi jeszcze wiele innych rzeczy.

– Jakich?

– Gotuje.

– Gotuje? – zdziwiła się Marianna. – To oni tam nie umieją gotować?

– Bywa i tak – odparła babcia.

Marianna podniosła filiżankę. „Wypiję wszystko do dna”, zdecydowała.

Ostatecznie w rodzinnie Leśniewiczów wszystkie kobiety były dzielne. A filiżanka kawy… Cóż, w porównaniu z Syberią paskudny smak był naprawdę nic nieznaczącym drobiazgiem. Gorycz w ustach towarzyszyła jej do wieczora.

„Dorośli są dziwni”, pomyślała, szorując zęby. Kawa… fuj. Ale może to przychodzi z wiekiem?

W nocy śniła się jej mama gotująca zupę pomidorową. A w ogromnym garnku zamiast makaronu pływały ziarenka kawy.

– Zapamiętaj – powiedziała babcia, kiedy Marianna wychodziła do szkoły – że żadna praca człowieka nie hańbi.

„Jasne”, pomyślała ponuro Marianna, „ale inni nie muszą tego wiedzieć”.

***

– Ostatnie słowo nie zostało jeszcze powiedziane. – Starszy pan wyjął z kieszeni marynarki kraciastą chustkę i starannie wytarł nią czoło. – Nazywam się Pierre de Chamois – powiedział – i mieszkam w Annevoie. Gdybyś była tak uprzejma i zawiadomiła… Oczywiście, jeśli umiesz jeździć na rowerze.

„Pierre de Chamois”, powtórzyła w myślach Marianna. „Z Annevoie”.

– Nazywam się Marianna Leśniewicz – przedstawiła się, podnosząc z ziemi rower. – I umiem jeździć na rowerze.

– Marianna. – Na twarzy staruszka pojawił się uśmiech. – Bardzo, bardzo francuskie…choć, jak mniemam, twoi rodzice nie zastanawiali się nad tym…

– Przyjechałam z Polski – wyjaśniła. – Moja mama pracuje w château de Hun, a ja jestem u niej na wakacjach.

Na twarzy starszego pana pojawił się ironiczny grymas.

– I jak ci się podobają wakacje? – zapytał.

Marianna wzruszyła ramionami. Wakacje… Prawdę mówiąc, miałaby sporo do powiedzenia i nie byłyby to miłe uwagi. Ale – co błyskawicznie wzięła pod uwagę – starszy pan równie dobrze może być znajomym państwa De Lannoy i gdyby się dowiedzieli…

***

Wakacje zaczęły się w chwili, gdy Marianna wydrukowała bilet, który kupiła dla niej sama hrabina De Lannoy. I od tej chwili zaczęła liczyć dni dzielące ją od spotkania z mamą.

– Pamiętaj, tylko bagaż podręczny – poinstruowała ją mama, a następnie podała jej wymiar walizki i wagę bagażu. – Zabierz najpotrzebniejsze rzeczy, a resztę dokupimy na miejscu.

Stanęło na tym, że Marianna wrzuciła do walizki kostium kąpielowy, sweter, dżinsową spódniczkę i kilka ulubionych T-shirtów oraz sandałki.

Na dzień przed wyjazdem odwiedziła znajomą fryzjerkę i kiedy wychodziła od niej z najmodniejszą fryzurą, poczuła się gotowa na podbój świata.

I – o dziwo – pierwszy w jej życiu lot samolotem wcale nie wydawał się przerażający.

Na lotnisku babcia powierzyła ją opiece stewardessy, co według Marianny było zupełnie zbyteczne. Samolot leciał bezpośrednio do Belgii, a z lotniska miała odebrać ją mama.

Zapinając pasy, wyobrażała sobie babcię, która z pewnością już zaczęła się denerwować.

Dziewczyna przymknęła oczy. A kiedy je otworzyła, samolot był już w powietrzu, a domy i samochody wyglądały jak zabawki porozrzucane przez dzieci.

„Wcale się nie boję”, pomyślała. „I latanie jest naprawdę fajne”. Za oknem przesuwały się strzępki chmur, a niebo między nimi było cudownie błękitne.

Marianna wyjęła telefon i zrobiła kilka zdjęć. I co z tego, że Karina co roku lata z rodzicami do różnych egzotycznych miejsc? Wielkie rzeczy, wycieczki z przewodnikiem i zakupy we wskazanych, zaprzyjaźnionych sklepach… Lot bez opieki dorosłego! To była prawdziwa przygoda.

Zupełnie samodzielnie przeszła odprawę i od razu dostrzegła mamę stojącą przy wejściu do terminala.

– I jak? – Mama przytuliła ją do siebie. – Poradziłaś sobie?

– Pewnie – odpowiedziała Marianna. – Jak wszystkie kobiety w naszej rodzinie.

Samochód, do którego wsiadły, nie był żadnym cudem techniki. Ale – o czym Marianna nie wiedziała – mama okazała się świetnym kierowcą, niewciskającym hamulca na zakrętach, i na dodatek opowiadała o wszystkim, co mijały po drodze.

– Tu, w tym miasteczku, jest ogromna wypożyczalnia kostiumów. A tam, widzisz tę wieżę? Tam jest katedra, wybierzemy się któregoś dnia… Ta rzeka to Moza… widać ją z zamku… Dalej jest miasto, gdzie urodził się wynalazca saksofonu… Zobaczysz to wszystko.

Marianna z zapartym tchem przyglądała się rozległym pastwiskom. Spacerowały po nich krowy zupełnie inne od tych, które znała. Urzekły ją niewielkie domki i rysujące się na horyzoncie góry.

– A tędy dojedziemy do zamku. – Mama skręciła w boczną drogę.

Marianna wstrzymała oddech. Po obu stronach drogi, która nagle zamieniła się w cienistą aleję, rosły stare, poważne drzewa, a pomiędzy nimi połyskiwała wstęga wijącej się na dole rzeki.

– Oto i château de Hun – oznajmiła mama.

Marianna zasłoniła ręką usta. Pośrodku ogromnego, starannie przystrzyżonego trawnika wznosiła się szara bryła, z której sterczały trzy wysokie wieże.

Tak, to był najprawdziwszy zamek, a rzeczywistość całkowicie przerosła jej wyobrażenia.

– To okna naszego pokoju – powiedziała mama, wskazując jedną z wież.

– Mieszkasz w wieży! – wyrwało się Mariannie. – Jak księżniczka!

– Prawie – odparła mama, ale z jej twarzy zniknął uśmiech. – Pokoje gościnne są na drugim piętrze… pierwsze piętro zajmuje Madame z rodziną.

– Z rodziną?

– Tak, ma dwie dorosłe córki i syna, który jest mniej więcej w twoim wieku.

Kobieta, która powitała ich na szerokich kamiennych schodach, miała na sobie wyciągnięty sweter i szarą spódnicę.

– To jest Madame – powiedziała mama. – Przywitaj się.

Marianna spojrzała na właścicielkę zamku.

„Skoro ktoś mieszka w zamku”, pomyślała, „chyba powinien wyglądać inaczej…”. Ale natychmiast zdała sobie sprawę, że czasy długich sukien minęły bezpowrotnie.

Twarz Madame była blada, a uśmiech wydawał się lekko kwaśny, zupełnie jakby nie miała żadnych powodów do radości czy choćby zadowolenia.

„Tu jest tak pięknie”, przemknęło przez myśl Mariannie, „że można cieszyć się wszystkim dokoła”.

– Cristine – zwróciła się do mamy Madame. – Zaprowadź swoją córkę do jej pokoju.

I to było wszystko.

– Dziwaczka – mruknęła Marianna, idąc w górę po błyszczących drewnianych schodach, wzdłuż których biegła rzeźbiona poręcz.

Na ścianach, w ciężkich, złoconych ramach wisiały portrety panów i pań, które miały podobnie ponury wyraz twarzy.

– Ona powiedziała coś o moim pokoju – odezwała się Marianna, kiedy pokonały ostatnie schody.

– To pokój tuż obok mojego – wyjaśniła mama. – Więc nie będziemy sobie wchodzić w drogę.

Pchnęła ciężkie drzwi z rzeźbioną, mosiężną klamką i weszły do środka.

– Do siebie idziesz tędy. – Mama wskazała Mariannie niewielki wykusz w ścianie.

Do kolejnych drzwi prowadziło kilka stromych, wąskich schodków. Marianna wsunęła do środka głowę. Pokoik był niewielki, za to z okna rozciągał się widok na park, płynącą w dole Mozę i rozległe pastwisko.

– Te domki – mama wskazała niewielkie osiedle po drugiej stronie rzeki – to Annevoie.

Marianna spojrzała we wskazanym kierunku.

– O – zawołała – tam też jest zamek!

– Tu jest pełno zamków. – Mama się uśmiechnęła.

– I wszyscy, którzy w nich mieszkają, się znają?! – wykrzyknęła Marianna.

– Tak, ale nie wszyscy za sobą przepadają.

***

Marianna podniosła z ziemi rower i oparła go o drzewo.

– Może po prostu pójdę do Madame de… – zaczęła, ale staruszek przerwał jej, gwałtownie machając rękami.

– Nie – oświadczył tonem nieznoszącym sprzeciwu. – Jeżeli naprawdę chcesz mi pomóc, udasz się do Annevoie. Zapytasz o ogrody…

Marianna wskoczyła na rower. Z tego środka lokomocji korzystała od wczesnej wiosny do późnej jesieni i jadąc, czuła się jak ryba w wodzie.

„Czyli Madame i starszy pan nie są przyjaciółmi”, myślała. Zresztą co mogłoby łączyć właścicielkę zamku i ogrodnika. Powiedział wyraźnie: „Zapytasz o ogrody”.

Przejechała przez park, rozkoszując się zapachem świeżo skoszonej trawy, i wyjechała na szosę. Rowerowa ścieżka – co odkryła na samym początku swojego pobytu – biegła bulwarem wzdłuż rzeki. Po trawie spacerowało kilka kaczek, a ponad jej głową przeleciał klucz dzikich gęsi. Minęła niewielki sklepik obok przystani, gdzie co rano kupowała bagietki, i pomachała ręką właścicielce. Pozdrowiła rodzinę mieszkającą na przycumowanej do nabrzeża barce i wyjechała na chodnik prowadzący do miasta.

Po dwóch tygodniach wakacji czuła się jak u siebie, a ponadto nie musiała zwracać się do mamy z prośbą o kieszonkowe. Drugiego dnia Madame zaproponowała jej bowiem opiekę nad kurnikiem.

– Kiedy sama zdobywasz pieniądze na swoje potrzeby – wyjaśniła – zaczynasz je szanować.

„Ciekawe, jak zdobywają je jej córki”, pomyślała Marianna, ale oczywiście nie odezwała się ani słowem.

Dwudziestoletnia Madeleine i osiemnastoletnia Blanche nie wyglądały na takie, które garną się do pracy, przynajmniej na zdjęciach stojących na kominku. Ale skoro urodziły się w rodzinie De Lannoy…

Tak czy inaczej Marianna polubiła swoją pracę. Co rano udawała się do kurnika i napełniała ziarnem specjalne korytka. Zmieniała wodę w poidełkach, a kiedy kury były zajęte jedzeniem, wybierała jajka. Kury były naprawdę fantastyczne. Madame sprowadziła je specjalnie z farmy niedaleko Brukseli i wzbudzały w niej dumę. Pokryte jedwabistymi piórami elegancko stąpały na pierzastych łapkach i – choć może się to tylko Mariannie wydawało – rozpoznawały swoją opiekunkę i witały ją cichym gdakaniem.

– Très bien – cieszyła się Madame, a jej wąskie, blade wargi rozciągały się w uśmiechu.

Co wieczór Marianna otrzymywała wypłatę – pieniądze lądowały w metalowej puszce, a raz w tygodniu mama zamieniała wszystkie monety na pieniądze papierowe. Po dwóch tygodniach Marianna była posiadaczką całych siedemdziesięciu euro i zastanawiała się, jak je spożytkować.

W tym celu musiałaby udać się do odległego Dinant, na co jeszcze nie mogła się odważyć.

– Wezmę wolne popołudnie – obiecała mama – i pojedziemy razem.

Ale wolne popołudnie jakoś się odwlekało. Każdego dnia – co wynikało z kartki przypiętej w kuchni – mama miała do wykonania inne prace.

Poniedziałek – sprzątanie hallu. Wtorek – porządkowanie rzeczy do prania i po praniu.Środa – sprzątanie schodów prowadzących do zamku. Czwartek – mycie samochodów.

„Ciekawe, ile ich tu mają”, pomyślała Marianna i poczuła, jak wzbiera w niej złość. Z tego powodu darowała sobie dalsze studiowanie kartki.

Nawet niedziele – co dostrzegła kątem oka – nie były całkowicie wolne. I tak od pięciu lat!

Tekst: Katarzyna Ryrych

Ilustracje: Marta Krzywicka

Redaktorka prowadząca: Anna Kapuścińska

Redakcja: Anna Kapuścińska

Korekta: Małgorzata Korbiel

Projekt graficzny i DTP: Ewa Sosnowska

© Copyright by Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o., 2021

All rights reserved

Warszawa 2021

ISBN 978-83-280-8955-6

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel. +48 22 826 08 82, fax +48 22 380 18 01

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.