Spis treści

1. Droga bez znaczenia

1. Rozdział 1

2. Rozdział 2

3. Rozdział 3

4. Rozdział 4

5. Rozdział 5

6. Rozdział 6

7. Rozdział 7

8. Rozdział 8

9. Rozdział 9

10. Rozdział 10

11. Rozdział 11

12. Rozdział 12

13. Rozdział 13

14. Rozdział 14

15. Rozdział 15

16. Rozdział 16

Tytuł oryginału: Desolation Road. Ares Express

Copyright © 1988, 2001 by Ian McDonald
Copyright for the Polish translation © 2023 by Wydawnictwo MAG

Przekład: Wojciech M. Próchniewicz
Redakcja: Joanna Figlewska
Korekta: Urszula Okrzeja, Elwira Wyszyńska
Projekt graficzny serii, projekt okładki oraz ilustracja na okładce: Dark Crayon
Nazwa serii: Vanrad
Redaktor serii: Andrzej Miszkurka

Wydanie II
ISBN 978-83-67353-73-1

Wydawca: Wydawnictwo MAG
Pl. Konstytucji 5/10, 00‑657 Warszawa
www.mag.com.pl

Wyłączny dystrybutor: Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05‑850 Ożarów Maz.
tel. 227335010
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

droga bez znaczenia

Licznym osobom, które pomogły
„Drodze Bez Znaczenia” powstać z prochu i pyłu,
a zwłaszcza Patricii –
architektce i Pierwszej Damie miasta,
za jej nieustające wsparcie

1

Doktor Alimantando trzy dni szedł za zieloną osobą przez pustynię. Przyzywany palcem złożonym z przegubowych strączków zielonej fasolki przeżeglował w ślad za nim pustynię czerwonego żwiru, pustynię czerwonego kamienia i pustynię czerwonego piasku. A co noc, kiedy zasiadał przy ognisku ze szczapek wysuszonego drewna i pisał w dzienniku, na niebo wschodził księżycowy pierścień, ten rozfikany ciąg sztucznych satelitów, i wywabiał zieloną osobę z głębi pustyni.

Pierwszej nocy, gdy do niego przyszła, wysoko w stratosferze migotały meteory.

– Użycz mi swego ognia, niech się ogrzeję, daj mi schronienie, bo pochodzę z cieplejszej epoki. – Doktor Alimantando kiwnął na zieloną osobę, by podeszła bliżej. Obserwując tę dziwną, nagą postać, poczuł potrzebę zapytać: – Co z ciebie za istota?

– Jestem człowiekiem – odpowiedziała zielona osoba. Jej usta, wargi, język, kiedy się odzywała, były koloru zielonych liści. Zęby miała małe i żółte jak ziarenka kukurydzy. – A ty?

– Też jestem człowiekiem.

– No to jesteśmy tacy sami. Dorzuć do ognia, przyjacielu, niech poczuję ciepło.

Doktor Alimantando kopnął szary sękaty kawałek i wysoko w noc poszybowały iskry.

Po jakimś czasie zielona osoba zapytała:

– A masz wodę, przyjacielu?

– Mam, ale muszę oszczędzać. Nie wiem, jak długo będę szedł przez pustynię i czy znajdę na niej wodę.

– Przyjacielu, jeśli dasz mi dzisiaj swój bidon, jutro doprowadzę cię do wody.

Doktor Alimantando długo siedział nieruchomo pod migotliwymi światłami księżycowego pierścienia. Potem odpiął od plecaka jeden z bidonów i podał go nad ogniem. Zielona osoba wypiła wszystko. Powietrze wokół niej zaiskrzyło aromatem zieleni, jak las po wiosennym deszczu. Doktor Alimantando zaraz zasnął i nic a nic mu się nie śniło.

Następnego ranka przy ognisku, w miejscu, gdzie siedziała zielona osoba, był tylko czerwony kamień.

Kolejnego wieczoru doktor Alimantando rozbił obóz, zjadł posiłek i zaczął pisać dziennik. Potem po prostu siedział, sycąc się radością kamiennej pustyni. Płynął przez nią i płynął, oddaliwszy się od wzgórz Deuteronomium, od pustyni czerwonego żwiru, przez pustynię czerwonego kamienia, przez krainę szczelin i rozpadlin, niczym skamieniały mózg, przez gładkie kamienne chodniki, pomiędzy zerodowanymi słupami ciemnego wulkanicznego szkła, przez skamieniałe od miliarda lat lasy, przez suche od miliarda lat koryta rzeczne, przez wyrzeźbione wiatrem palisady z czerwonego kamienia, przez nawiedzone płaskowyże, nurkujące stromymi granitowymi ścianami w głąb kanionów o nieskończonym echu, ściskając z wytrzeszczonymi ze strachu oczyma uchwyty wiatrowej deski, gdy jej promagnetyczne lewitatory wysilały się, z trudem utrzymując ją w górze. Uciekał przed wielkim wiatrem, żeglując i żeglując i żeglując, póki nieba nie przeszyły pierwsze szpileczki wieczornych gwiazd.

Gdy tak siedział, na sklepieniu niebieskim nerwowo zamigotały ciepłobłękitne lasery i znów przyszła zielona osoba.

– Gdzie jest ta obiecana woda? – zapytał doktor.

– Wszędzie była kiedyś woda i wszędzie będzie znów – powiedziała zielona osoba. – Ten kamień był kiedyś piaskiem i za milion lat od teraz znów będzie piaskiem na plaży.

– Gdzie jest woda, którą mi obiecałeś?! – krzyknął doktor Alimantando.

– Chodź ze mną, przyjacielu.

Zielona osoba poprowadziła go do zagłębienia pod czerwonym urwiskiem, a tam, w jeszcze głębszej ciemności ciurkała sobie samotna, czysta woda, wyciekająca z pęknięcia w skale i zbierająca się w małym, ciemnym stawku. Doktor Alimantando napełnił swoje bidony, ale nie napił się – bał się zbrukać przedwieczną wodę. W miejscu, gdzie stała wcześniej zielona osoba, na wilgotnych odciskach jej stóp wykiełkowały bladozielone łodyżki. Potem Doktor Alimantando zasnął i nic a nic mu się nie śniło.

Następnego ranka przy węgielkach ogniska, w miejscu, gdzie siedziała zielona osoba, stało uschnięte, szare drzewo.

W trzecią noc po trzecim dniu, przeżeglowawszy pustynię czerwonego piasku, doktor Alimantando rozpalił ognisko, rozbił obóz i zaczął zapisywać swe spostrzeżenia i spekulacje w oprawnym w skórę dzienniku, eleganckim, delikatnym pismem, pełnym pętelek i zawijasów. Tej nocy był znużony, wyczerpany podróżą przez pustynię czerwonego kamienia. Na początku czuł się łaskotany radością i miecionym przez wiatr piaskiem, jadąc wiatrową deską w górę i w dół, w górę i w dół przez wiecznie załamujące się piaskowe fale. Przejechał czerwony piasek i niebieski piasek, piasek żółty i zielony, piasek biały i czarny, fala za falą za falą, póki te fale go nie wyczerpały i nie wyżęły do cna, tak że nie miał już sił na pustynię sody, pustynię soli i pustynię kwasu. A za tymi pustyniami, w miejscu poza wszelkim wyczerpaniem, była pustynia bezruchu, na której słyszało się dzwonienie odległych dzwonów, jakby z dzwonnic miast zakopanych na miliardy lat głęboko pod piaskiem lub z dzwonnic miast niezrodzonych przez kolejne miliardy lat, które kiedyś będą tam stać. Tam, w sercu pustyni, zatrzymał się i pod niebem rozjaśnionym światłami przybywającego na kraniec świata Żaglowca zielona osoba przyszła do niego po raz trzeci. Kucnęła tuż poza kręgiem światła i coś kreśliła palcem na piasku.

– Kim ty jesteś? – zapytał doktor. – Dlaczego mnie co noc nawiedzasz?

– Choć podróżujemy przez różne wymiary, tak jak ty jestem podróżnikiem idącym przez to suche i bezwodne miejsce – odpowiedziała zielona osoba.

– Wyjaśnij mi te „różne wymiary”.

– Czas i przestrzeń. Ty – przestrzeń, ja – czas.

– Jak to być może?! – zawołał doktor Alimantando, pasjonujący się czasem i czasowością. Właśnie przez czas został wygnany ze swego domu na zielonych wzgórzach Deuteronomium, obwołany „demonem”, „czarnoksiężnikiem” i „pożeraczem dzieci” przez sąsiadów, którym jego twórcza ekscentryczność nie mogła pomieścić się w ciasnym świecie, zdefiniowanym przez krowy, obite deseczkami domy, owce, kiszonkę i płotki z bielonych sztachet. – Jak ci się udaje podróżować w czasie, coś, co chciałem osiągnąć od lat?

– Czas jest częścią mnie – powiedziała zielona osoba, prostując się i muskając swe ciało czubkami palców. – Nauczyłem się więc nad nim panować, tak jak panuję nad innymi częściami ciała.

– Da się tego nauczyć?

– Ciebie? Nie. Masz nieodpowiedni kolor. Ale myślę, że któregoś dnia nauczysz się tego inaczej.

Serce mu podskoczyło.

– Co masz na myśli?

– To już od ciebie zależy. Ja jestem tutaj tylko dlatego, że wymaga tego przyszłość.

– Jak dla mnie trochę zbyt sprawny jesteś w mówieniu zagadkami. Nie cierpię takich niejasności

– Jestem tutaj, żeby poprowadzić cię do twojego przeznaczenia.

– O! Jak?

– Jeśli mnie tu nie będzie, pewne ciągi zdarzeń nie zaistnieją; tak zdecydowali moi panowie, dowolnie bowiem manipulują wszelką przestrzenią i czasem. Wysłali mnie tu, żebym cię poprowadził ku przeznaczeniu!

– Człowieku, mów konkretniej! – zawołał doktor Alimantando, zapalczywy jak zawsze.

Jednakże ogień zamigotał, w świetle niewidocznego słońca błysnęły wypełniające niebo żagle statku Praesidium i zielona osoba zniknęła. Odczekał pod osłoną swojej deski, aż ogień skurczy się do czerwonych węgielków. A potem, wiedząc, że zielona osoba już tej nocy nie wróci, położył się spać i śnił mu się stalowy sen. W tym śnie tytaniczne maszyny koloru rdzy zdejmowały z pustyni skórę i składały w jej miękkie mięso żelazne jaja. Z jaj wykluwały się wijące się metalowe larwy, głodne hematytu, hematytu amerykańskiego i magnetytu. Stalowe robale zbudowały sobie ogromne gniazdo pełne pieców i kominów, istne miasto buchające dymem i syczące parą, dzwoniące młotami i sypiące iskrami, z rzekami z białej, stopionej stali i służącymi robakom białymi, mięsistymi robotnikami.

Następnego dnia doktor Alimantando obudził się i stwierdził, że w nocy zerwał się wiatr i pokrył wiatrową deskę piaskiem. W miejscu, gdzie siedziała zielona osoba, na skraju kręgu światła z ogniska, stała spękana bryła zielonego malachitu.

Wiatr wzmógł się i wyniósł doktora Alimantanda z serca pustyni.

Zaciągnął się ostrym jak wino powietrzem i wsłuchał się w trzaskanie wiatru w żaglach, w szept sypiącego się przed nim, poruszanego wiatrem piasku. Poczuł, jak pot schnie mu na skórze, a sól wgryza się w twarz i dłonie.

Żeglował tak i żeglował, i żeglował, cały ranek. Słońce właśnie dotarło do zenitu, gdy zobaczył swoją pierwszą i ostatnią fatamorganę. Jego rozmyślania o czasie i czasowych podróżnikach przecięła linia czystego, błyszczącego srebra – najczystszego, jasno świecącego – biegnąca ze wschodu na zachód ponad ciągiem niskich wzgórz, zdaje się znaczących koniec pustyni. Zbliżając się, zaczął odróżniać w srebrnym blasku ciemniejsze cienie i odbity zielony poblask, jakby rosło tam coś zielonego.

„Złudzenie w wyschniętym umyśle”, powiedział sobie, wnosząc wiatrową deskę po ledwie widocznej ścieżce prowadzącej na usianą jaskiniami skałę, jednakże, dotarłszy na szczyt, zdał sobie sprawę, że to nie sprawka umysłu ani nie fatamorgana. Ten poblask zieleni naprawdę pochodził od zielonych roślin, cień był ciemną sylwetką osobliwej skalnej wypukłości, dźwigającej na szczycie maszt z pierzastymi czułkami anten i talerzami mikrofalowymi, a srebrna linia była dokładnie tym – błyszczącymi w słońcu dwiema równoległymi stalowymi szynami o standardowym rozstawie.

Doktor Alimantando pospacerował dłuższą chwilę po zielonej oazie, przypominając sobie, jak pachnie zieleń, jak wygląda zieleń, jak zachowuje się zieleń pod stopami. Usiadł, by posłuchać szmeru wody przelewającej się kaskadami z rowka do rowka oraz cierpliwego skrzypienia pomp wiatrowych wyciągających ją z jakiejś podziemnej warstwy wodonośnej. Poczęstował się bananami, figami i granatami, zjadł markotny lunch w cieniu topoli. Ucieszył się, że to koniec surowej pustynnej krainy, choć jednocześnie zamarł w nim duchowy wiatr pędzący go przez pustkowia. Słońce świeciło na rozbrzęczaną od pszczół oazą i doktor Alimantando osunął się w ospałą, wygodną sjestę.

Nieokreślony czas później obudziło go tarcie piasku o policzek. Przez zaspaną chwilę, póki miał zamknięte oczy, nie docierało do niego znaczenie tego bodźca. Potem uderzyło jak gwóźdź wbity między oczy. Raptownie usiadł prosto i cały zadygotał z przerażenia.

W pośpiechu zapomniał zacumować wiatrową deskę.

Niesiona porywistym wiatrem deska podskakiwała i kołysała się na suchej równinie. Bezradnie patrzył, jak jego jedyny środek transportu oddala się od niego na drugą stronę Wielkich Równin. Obserwował jaskrawozielony żagiel, póki nie zniknął jako bezbarwna kropka za horyzontem. Potem przez długą i głupią chwilę stał i próbował się zastanowić, co teraz począć, ale nie był w stanie myśleć o niczym innym poza tą drwiąco podskakującą na wietrze deską. Stracił swoje przeznaczenie, pozwolił mu odpłynąć z wiatrem. Wieczorem zielona osoba wyjdzie z czasu, żeby z nim porozmawiać, ale jego tam nie będzie, bo spóźnił się na swoje przeznaczenie i wszystkie te ciągi zdarzeń, które wielkie umysły zielonych przewidziały, nigdy nie zaistnieją. Wszystko przepadło. Zbrzydzony do mdłości własną głupotą doktor Alimantando odstawił plecak i zastanowił się nad szansami ratunku. Być może nadjedzie pociąg. Być może udałoby mu się pomajstrować przy tych urządzeniach na maszcie i nadać jakiś sygnał pomocy. Być może pomoże mu właściciel tego żyznego, zielonego, podstępnie łagodnego miejsca. Być może… może. A być może to wszystko to tylko sen podczas sjesty, z którego się obudzi i zastanie unoszącą się obok poobijaną wiatrową deskę.

„Być może” zmieniło się w „gdyby”. Gdyby nie zasnął, gdyby przywiązał deskę… gdyby.

Oazą zatrząsł infradźwiękowy rumor, taki, od którego zgrzytają trzonowce. Powietrze zawibrowało. Woda spadła kroplami z liści roślin. Metalowy maszt przekaźnikowy zadygotał, a doktor Alimantando zerwał się skonsternowany na równe nogi. Coś działo się pod pustynią – jej powierzchnia gotowała się i kipiała, jakby pod spodem kręciło się i wirowało coś wielkiego. Piasek wydął się w wielki bąbel i pękł, osuwając się lawinami na wszystkie strony. Spod pustyni wyłoniło się coś ogromnego, prostokątnego, jaskrawopomarańczowego, z łagodnie zaokrąglonymi rogami. Na niebotycznych ścianach widniał czarny napis ROTECH. Doktor Alimantando, motywowany swą zgubną ciekawością, podpełzł bliżej zbocza. Pomarańczowa skrzynia, wielka jak dom, stała na ziemi i potężnie buczała.

– Orf – szepnął doktor Alimantando z bijącym z podziwu sercem.

– Dzień dobry, człowieku! – odezwał się nagle głos w jego głowie.

– Co? – zaskomlał.

– Dzień dobry, człowieku. Przepraszam, że cię wcześniej nie przywitałem, ale jak widzisz, ja umieram, a ten proces jest dla mnie mocno kłopotliwy.

– Słucham?

– Umieram: moje systemy się psują, pękają jak nici, mój kiedyś tytaniczny umysł osuwa się w kretynizm. Popatrz tylko na mnie, człowieku, moje piękne ciało jest odrapane, popękane, poplamione. Umieram porzucony przez moje siostry, które zostawiły mnie na śmierć na tej okropnej pustyni, zamiast na skraju nieba, jak przystało na orfa – gdzie odrzuciłbym osłony i na moment rozbłysnął pełnym glorii blaskiem w górnych warstwach atmosfery. Niech przeklęte będą zdradzieckie siostry! Mówię ci, człowieku, jeśli tak ma wyglądać to nowe pokolenie, to cieszę się, że schodzę z tego świata. Gdyby tylko miało to trochę więcej godności. Może tobie uda się pomóc mi odejść z godnością.

– Pomóc? Tobie? Jesteś orfem, sługą Błogosławionej Pani; to ty powinieneś mi pomóc. Tak jak ty utknąłem na środku pustyni i jeśli nikt mi nie pomoże, zginę zaraz po tobie. Porzucił mnie tu kapryśny los, mój środek transportu mnie zawiódł.

– Masz nogi.

– Chyba żartujesz.

– Człowieku, nie nękaj mnie swoimi przyziemnymi potrzebami. W tym stanie nie mogę ci pomóc. Nie mogę cię stąd zabrać. Nawet sam siebie nie mogę stąd zabrać. Obaj tu zostaniemy, w miejscu, które stworzyłem. Prawda, twoja obecność tutaj jest nieplanowana i nieoficjalna; Plan Pięćsetletni nie zezwala na osiedlanie się w tym mikrośrodowisku przez kolejne sześć lat, ale możesz tu zostać, póki nie przyjedzie pociąg, żeby cię gdzieś zabrać.

– A kiedy to będzie?

– Za dwadzieścia osiem miesięcy.

– Za dwadzieścia osiem miesięcy?

– Przykro mi, ale tak prognozuje Plan Pięćsetletni. Środowisko, które tu przygotowałem, jest dość ascetyczne, prawda, ale utrzyma cię przy życiu, a po mojej śmierci będziesz mieć dostęp do całego sprzętu, który mam w sobie. Dobrze, jeśli skończyłeś nękać mnie twoimi kłopotami, możemy zająć się moimi?

– Ależ musisz mnie stąd zabrać! Moim przeznaczeniem nie jest być… Kim właściwie?

– Strażnikiem systemów łączności.

– Strażnikiem systemów łączności. Są inne, wielkie wydarzenia, które muszę wprawić w ruch gdzie indziej!

– Obojętne, jakie jest twoje przeznaczenie, teraz będzie się wypełniało w tym miejscu. A teraz, człowieku, oszczędź mi, proszę, swoich jęków i daj mi umrzeć z odrobiną godności.

– Umrzeć? Jak to umrzeć? Jak może umrzeć maszyna, moduł inżynierii środowiskowej ROTECH-u, jak może umrzeć orf?

– Odpowiem ci na to jedno pytanie i na żadne więcej. Życie orfa jest długie, ja liczę sobie prawie siedemset lat, ale jestem tak samo śmiertelny jak ty. A teraz zostaw mnie w spokoju i powierz moją duszę opiece Świętej Pani z Tharsis.

Uporczywe buczenie nagle ustało. Doktor Alimantando wstrzymywał oddech w wyczekiwaniu, orf jednak niezmiennie stał na czerwonym piasku. Doktor w nabożnej ciszy zbadał małe ręcznie zbudowane królestwo, które po nim dziedziczył. Odkrył wyjątkowo schludne jaskinie, którymi był usiany skalny występ z przekaźnikiem mikrofalowym; te uznał za swój dom. W wielkich, okrągłych grotach jego skromny dobytek prawie ginął. Rozwinął śpiwór, by go przewietrzyć, i poszedł zebrać coś na kolację.

Zapadał zmrok. Na niebie zabłysły pierwsze klejnoty księżycowego pierścienia. Wysoko w górze nieczułe orfy toczyły się i koziołkowały pogrążone w wiecznym spadaniu. Ich umierający brat uwięziony przez ziemię i grawitację rzucał na piasek wielkie fioletowe cienie. Doktor Alimantando zjadł w przygnębieniu kolację i poszedł spać. Dwie po drugiej obudził go potężny głos:

– Zgiń, przepadnij, ROTECH!

Doktor Alimantando wybiegł z ciemnej jaskini, żeby zobaczyć, co się dzieje. Nocne powietrze wibrowało mocą, ciemność przeszywały snopy reflektorów, panele potężnego ciała orfa rozsuwały się i zasuwały, otwierały i zamykały. Orf wyczuł obecność dygocącego w koszuli nocnej doktora i przygwoździł go jak męczennika snopami świateł.

– Człowieku, pomóż mi! To umieranie nie jest tak proste, jak myślałem.

– To dlatego, że jesteś maszyną, nie człowiekiem! – zawołał doktor Alimantando, osłaniając oczy przed blaskiem reflektorów. – Ludzie umierają bardzo łatwo.

– Czemu nie mogę umrzeć, skoro chcę? Pomóż mi, człowieku, podejdź do mnie, pokażę ci, jak okazać mi miłosierdzie, albowiem ta mechaniczna niepełnosprawność jest nie do zniesienia. Podejdź do mnie, człowieku. Pomóż mi!

Doktor Alimantando zszedł więc boso nierówną ścieżką, którą rano niósł pod górę deskę. Dotarło do niego, że musiał przepłynąć, nic nie wiedząc, nad zakopanym orfem. Dziwne to, dziwne. Pośpieszył po jeszcze ciepłym piasku ku buczącej ścianie giganta. Na gładkim metalu pojawiła się ciemna plama wielkości dwudziestocentawowej monety.

– To jest aktywator procedury zniszczenia systemu. Dotknij go, a przestanę istnieć. Wszystkie moje układy się wyłączą, obwody się przepalą i umrę. Człowieku, zrób to.

– Nie wiem…

– Człowieku, mam siedemset lat, tyle, co ziemia, po której chodzisz, czy w tych upadłych dniach sędziwy wiek już nie budzi u was, ludzi, szacunku? Uszanuj moją wolę. Niczego nie pragnę bardziej niż umrzeć. Dotknij tego miejsca. Zrób to, człowieku. Pomóż mi.

Doktor Alimantando dotknął ciemnego punktu, który od razu rozpłynął się w ciepłym, pomarańczowym metalu. Potem buczenie orfa stopniowo, bardzo powoli ucichło, umilkło, umarło, zapadło się w ciszę Wielkiej Pustyni. Gdy wielka machina rozluźniała się, umierając, pootwierały się jej rozliczne panele, klapy i płyty i odsłoniły wspaniałe wewnętrzne mechanizmy. Doktor, kiedy był już pewien, że orf nie żyje, powlókł się z powrotem spać, udręczony i pełen poczucia winy.

Rano poszedł rozebrać ciało orfa, którego zabił. W ciągu pięciu dni zawziętej, gorączkowej i niezwykle przyjemnej pracy zbudował z niego romboidalny panel słoneczny, pięć razy wyższy od niego samego, i zamontował go, nie bez trudności, na kratownicy pompy wiatrowej. Mając zapewnioną energię i gorącą wodę, poszedł powybijać okna w ścianach swoich grot i oszklić ten niewiarygodny widok na Wielką Pustynię arkuszami folii z orfowego polimeryzatora. Rozmontował trupa na części i kawałek po kawałku wniósł na górę do swego nowego domu. Przegrzebał trzewia machiny, wyciągając elementy, które mogły się przy odrobinie pomysłowości i pracy nadać na automatyczne kultywatory, pompy nawadniające, elektryczne płyty grzejne, biometanownie, zraszacze. Doktor Alimantando uwielbiał pomysłowość, zwłaszcza swoją własną. Każde nowe i ulepszone urządzenie cieszyło go przez całe dnie, dopóki nie skonstruował nowego. Dni mijały, a orf coraz bardziej przypominał pustą, żałosną skorupę, a potem części skorupy, z których doktor zbudował nowe panele słoneczne, wreszcie jeszcze mniejsze części, aż którejś nocy powiał naprawdę silny, burzowy wiatr, tak porywisty, że doktor Alimantando całą noc kulił się i dygotał w śpiworze na swoim zaimprowizowanym posłaniu. Z rana kości martwej maszyny zniknęły pod piaskiem niczym starożytne miasto.

Dzięki jej śmierci doktor Alimantando przemienił oczekującą oazę w prawdziwą, wygodną, stechnologizowaną pustelnię, prywatny świat nieznany nawet tym, którzy ten świat zbudowali, miejsce, gdzie można prowadzić długie i dogłębne rozmyślania o przeznaczeniu i gęstości, czasie, przestrzeni i sensie życia. Wszystko to robił doktor Alimantando, a z braku papieru zapisywał swe spekulacje węglem na ścianach jaskiń. Przez rok i dzień pokrywał je wyrażeniami algebraicznymi i twierdzeniami w logice symbolicznej, a potem pewnego popołudnia dostrzegł na zachodnim horyzoncie słup pary z lokomotywy i wiedział, że ziszcza się obietnica orfa, i to całe siedem miesięcy wcześniej. Odczekał, aż pociąg zbliży się na tyle, by móc odczytać nazwę Koleje Bethlehem Ares, po czym wszedł do najwyższego pomieszczenia swego domu, swojego pokoju meteo i usiadł, patrząc na wielką pustynię, póki pociąg nie zniknął za wschodnim horyzontem. Uświadomił sobie, że przeznaczenie jest płynnym, żywym srebrem – wiedział ze swych badań, że idzie po różnych ścieżkach przez krainy czasu i paradoksów, docierając do celu, albowiem czyż nie przypadkiem i ten cel określa się mianem przeznaczenia? To było jego przeznaczenie – żyć w owocnej samotności na skale pośrodku pustyni. Znał gorsze rzeczy. Zatem pewnego ranka, zaraz po tym, jak przez jego wszechświat przejechał pierwszy pociąg w historii, wziął butelkę groszkowego wina i poszedł do pokoju meteo. Ta grota na samej górze, z czterema oknami wychodzącymi na cztery strony świata, fascynowała go tak, że odwiedzał ją jak najrzadziej, żeby jak najdłużej pozostała czymś szczególnym. Długo patrzył w każdym z kierunków. Potem nalał sobie szklankę groszkowego wina i kolejną, kolejną i kolejną, a wylawszy z butelki ostatnią kroplę, uniósł szklankę i nadał nazwę wszystkiemu, co widział.

– Droga Bez Znaczenia – wybełkotał, dopijając resztkę groszkowego wina. – Będziesz Drogą Bez Znaczenia.

I tak już zostało, choć, wytrzeźwiawszy, doktor Alimantando uświadomił sobie, że w ogóle nie chodziło mu o Drogę Bez Znaczenia, lecz Drogę Przeznaczenia.

2

Pan Jericho pompował wajchą drezyny, jadąc przez równiny i lasy. Pompował przez łąki i metropolie. Pompował przez pola ryżowe i sady, mokradła i góry. A teraz przez Wielką Pustynię. Był cierpliwy. Był uparty. Był małym, żylastym mężczyzną, twardym i ciemnym jak wypolerowany korzeń jakiegoś pustynnego drzewa, pozbawiony wieku i niezłomny. Będzie machał tą wajchą choćby do krańca świata, jeśli tam zdoła się ukryć przed ludźmi, którzy chcą go zabić. Znaleźli go w Telphersonie, znaleźli go w Namanga Loop, znaleźli go w Xipotle – a nawet on miał wcześniej trudności ze znalezieniem Xipotle. Przez pięć dni ciągle oglądał się przez ramię, a szóstego dnia nie było to już potrzebne, gdyż ubrani po miejsku mordercy wysiedli z pociągu, skupiając na sobie wszystkie spojrzenia, a pan Jericho o tej samej godzinie odjechał.

Wyjazd na Wielką Pustynię był desperackim ruchem, lecz panu Jerichowi nie zostało już nic poza desperacją i pustynią. Na dłoniach miał bąble od machania wajchą, kończyła mu się woda, ale wciąż pompował i pompował, i pompował, jadąc tą absurdalną ręczną drezyną przez niekończące się kilometry kamienia i rozżarzonego czerwonego piasku. Nie uśmiechało mu się umieranie wśród kamieni i rozżarzonego czerwonego piasku. Taka śmierć nie przystoi paternostrowi Czcigodnych Rodów. Tak twierdził Jim Jericho. Tak twierdziła zbiorowa mądrość Czcigodnych Przodków, przewalających się w chipie limbusowym wszczepionym do jego podwzgórza. Może i strzałka asasyna byłaby od tego lepsza. A może nie. Pan Jericho po raz kolejny chwycił za wajchę i powoli, z bólem, wprawił drezynę w ruch.

Był najmłodszym paternostrem, który awansował do Czcigodnych Rodów i aby przetrwać pierwsze kilka miesięcy na tym stanowisku, potrzebował całej zakumulowanej wiedzy antenatów, w tym swego nieodżałowanej pamięci bezpośredniego poprzednika, paternostra Willema. To właśnie Czcigodni Przodkowie podsunęli mu wyjazd z Metropolis do Nowego Świata.

„Rozwijająca się gospodarka”, mówili, „tysiąc i jeden nisz ekonomicznych do wykorzystywania”. Wykorzystał je, i to jak, Czcigodne Rody bowiem specjalizowały się właśnie w wykorzystywaniu – w zbrodni, występku, szantażu, korupcji, narkotykach, hazardzie, oszustwach komputerowych, handlu żywym towarem, czyli tysiącu i jednej nisz ekonomicznych. Pan Jericho nie był pierwszy, za to był najlepszy. To prawda, zuchwałość jego przestępczych poczynań zaparła publiczności dech, budząc westchnienia oburzenia i podziwu, ale także zmusiła konkurentów, by zapomnieli o swych drobnych waśniach i zjednoczyli się przeciwko jemu i jego Rodzinie. Kiedy zostanie przywrócony pokój, wrócą sobie do swoich bratobójczych walk.

Przystanął, by otrzeć z czoła słony pot. Nawet mimo pomocy Dyscyplin Damantyńskich był u kresu sił. Zamknął oczy na rażący blask słońca i piasku, skupił się, starając się przymusić nadnercza do wydzielenia fali noradrenaliny, która popędzi go dalej. Głosy Czcigodnych Przodków jazgotały mu w głowie jak wrony w katedrze – dobre rady, słowa zachęty, słowa pouczenia, słowa upomnienia.

– Cicho być! – wrzasnął w jonowo-błękitne niebo.

I ucichło.

Wzmocniony tym sukcesem ponownie chwycił za dźwignię. Dźwignia w dół. Dźwignia w górę. Drezyna skrzypnęła i ruszyła. Dźwignia w dół. Dźwignia w górę. Kiedy poszła w górę, panu Jerichowi mignęło na horyzoncie coś zielonego. Zamrugał, otarł oczy z gryzącego potu, przyjrzał się dokładniej. Coś zielonego. Plama koloru dopełniającego na czerwieni. Zdyscyplinował wzrok, jak go uczył paternoster Augustine, skupiając się na granicach między kolorami, gdzie różnice stają się wyraźniejsze. Z taką pomocą zdołał rozróżnić drobne punkciki światła – słońce odbijające się od paneli słonecznych, zawyrokowała zbiorowa mądrość Czcigodnych Przodków. Zielone na czerwonym i panele słoneczne. Osada. Z nowym wigorem wziął dźwignię w dłonie.

Pod stopami miał dwie rzeczy. Jedną był jedwabny szal z deseniem w piórka. Spowijał strzałkowiec z kolbą z ludzkiej kości, tradycyjną honorową broń wśród Czcigodnych Rodów. Drugą była zwodniczo niewielka skórzana torba, zwana niegdyś sakwojażem Gladstone. Mieściła trzy i ćwierć miliona nowych dolarów w banknotach Zjednoczonego Banku Przesilenia o wysokich nominałach. Te dwa przedmioty, plus ubranie na grzbiecie i buty na stopach, to było wszystko, co pan Jericho zdołał zabrać ze sobą w Wigilię Zniszczenia.

Jego wrogowie uderzyli wszyscy jednocześnie i wszędzie. I pan Jericho, choć jego imperium waliło się pośród orgii zamachów bombowych, podpaleń i zabójstw, przystanął na chwilę, by podziwiać sprawność swych przeciwników. Tak nakazywała droga honoru. Niestety nie docenił ich, nie byli kmiotkami i drobnymi zaściankowymi watażkami, za których ich błędnie wziął. Następnym razem będzie wiedział. A z kolei oni nie docenili Jamesona Jericha, skoro pomyśleli, że się podda. Jego ludzie giną wokół niego – bardzo dobrze, zatem będzie pracował sam. Odpalił swój awaryjny plan ucieczki. W ułamku chwili, zanim programy wirusowe rozpuściły jego sieć danych na białkową zupę, Jameson Jericho zyskał nową tożsamość. W ułamku ułamka ułamka sekundy, zanim rządowe programy audytorskie przebiły się do jego macierzy kredytowych, przelał siedem milionów dolarów na konta depozytowe firmy-wydmuszki w oddziałach banków w pięćdziesięciu małych miasteczkach rozrzuconych po całej północnej półkuli planety. Póki paternostrowie nie rozpracowali jego sfalsyfikowanego zgonu (słaby był ten sobowtór, ale pies to drapał) i nie wysłali za nim asasynów i programów śledzących, zdążył sobie wypłacić tylko to, co miał teraz w sakwojażu. Zostawił dom, dzieci, żonę, wszystko, co w życiu kochał i co w życiu stworzył. I uciekał przez wielką pustynię ręczną drezyną ukradzioną kolejom Bethlehem Ares, szukając ostatniego miejsca na świecie, w którym mogliby go szukać.

Kiedy dotarł do osady, zapadał wieczór. Nie była imponująca, nie dla kogoś przyzwyczajonego do imponujących architektonicznych cudów przedwiecznych miast Wielkiej Doliny, kogoś, kto dorastał w Metropolis, mieście-pierścieniu, najpotężniejszym z miast. Tu był jeden dom, byle jaka buda z suszonej cegły, oparta o wypukłość usianej okienkami czerwonej skały, jeden maszt z przekaźnikiem mikrofalowym, parę kolektorów słonecznych i pomp wiatrowych oraz spory, nieco zapuszczony zielony ogród. Pana Jericha urzekło jednak samo odosobnienie tego miejsca. Tu nikt go nie będzie szukał. Zszedł ze skrzypiącej drezyny, żeby zamoczyć odciski w beczce na wodę obok domu. Namoczył czerwoną chusteczkę i zwilżył ciepłą wodą kark, jednocześnie w myślach katalogując uprawy. Kukurydza, fasola, matoke, cebula, marchew, ziemniaki i bataty; jamy, szpinak, rozmaite zioła. Czerwonawa woda ciurkała kanałkami irygacyjnymi pomiędzy zagonami.

– Powinno się świetnie nadać – powiedział do siebie pan Jericho.

Czcigodni Przodkowie zgodzili się. Ze szczytu masztu mikrofalowego zaskrzeczał pustynny jastrząb.

– Halo?! – krzyknął na całe gardło pan Jericho. – Haaaaaalo… – Nie było echa. Nie miało od czego się odbić, nie licząc czerwonych wzgórz na południowym horyzoncie. – Haloooooo….

Po dłuższym czasie z niskiej glinianej budy wyłoniła się postać – wysoki, chudy facet, bardzo brązowy, jak wyprawiona skóra. Miał długie, podkręcone wąsy.

– Jestem Jericho – powiedział pan Jericho, śpiesząc się, by zyskać przewagę.

– Alimantando – powiedział wysoki, chudy pan skórzany. Patrzył powątpiewająco. – Doktor.

Obaj ukłonili się sobie, dość sztywno, dość niepewnie.

– Miło mi pana poznać – powiedział pan Jericho. Alimantando – to było nazwisko z Deuteronomium, a ci ludzie z Deuteronomium są drażliwi. Uważają się za pierwszych osadników i mają skłonność do myślenia, że cała planeta należy do nich, więc słabo tolerują nowych. – Proszę posłuchać, ja jestem tylko przejazdem, ale potrzebuję schronienia na noc – trochę wody, trochę jedzenia, dachu nad głową. Może mi pan pomóc?

Doktor Alimantando zlustrował nieproszonego gościa. Wzruszył ramionami.

– Pan posłucha. Jestem bardzo zajęty. Prowadzę bardzo ważne badania i wolałbym, żeby nikt nie zakłócał mi spokoju umysłu.

– A co pan dokładnie bada?

– Kompiluję kompendium teorii chronodynamicznych.

Tu Czcigodni Przodkowie wynurzyli na powierzchnię umysłu pana Jericha stosowną odpowiedź.

– Aha, czyli coś w stylu postulatów synchroniczności Webenera i potrójnego paradoksu Chena Tsu?

W podejrzliwym spojrzeniu doktora Alimantanda pojawiła się iskierka szacunku.

– Długo pan chce zostać?

– Tylko na jedną noc.

– Na pewno?

– Na pewno. Tylko przejazdem. Na jedną noc.

I pan Jericho został tylko na jedną noc, ale trwała ona dwanaście lat.

3

Burza była już blisko i szynowy szkuner uciekał przed nią pod pełnymi żaglami, walcząc o każdy kilometr przewagi nad skłębioną brązową chmurą pyłu. Pędził tak od trzech dni, od poranka, kiedy dziadek Haran zwrócił swe lewe oko, to pogodowe, na zachodni horyzont i zauważył pod niebem brudnoochrową kreskę.

– Idzie paskudna pogoda – powiedział i paskudna pogoda przyszła i cały czas się zbliżała, a teraz była tak blisko, że nawet Rael Mandella, posiadający przeklęty dar pragmatyzmu, uświadomił sobie, że przed nią nie ucieknie i że jedyna nadzieja jego rodziny to znaleźć jakieś schronienie, zanim pochłoną ich kłęby pyłu.

– Szybciej! Szybciej! – krzyczał, a dziadek Haran i piękna, kochana mistyczna żona Eva Mandella, w zaawansowanej ciąży, stawiali wszystkie żagle co do ostatniej chusteczki, aż szkuner szynowy zaczynał buczeć i piszczeć, sunąc po prostym stalowym torze. Drzewca trzeszczały, liny skrzypiały i dźwięczały jak struny, cały pojazd kołysał się i przechylał. W przyczepie, którą ciągnął, beczały zalęknione kozy i lamy, a świnie drapały o pręty klatek. A za nią kłęby brązowego pyłu przelewały się po ziemi jak coraz bliższy pościg.

Rael Mandella znów zaczął się samobiczować za pochopną decyzję zabrania ojca, żony i nienarodzonego dziecka w podróż przez Wielką Pustynię. Cztery dni temu na równinach Murcheson wybór był prosty. Przerzucenie zwrotnicy w jedną stronę wysyła rodzinę na zasiedlone tereny Deuteronomium i Wielkiego Oxusa, w drugą stronę – przez Wielką Pustynię w puste rejony północnego Argyre i Transpolaris. Wtedy się nie zawahał. Miło było myśleć o sobie jako o odważnym pionierze wytyczającym nowe szlaki, budującym tymi rękami własny los. Był wtedy dumny. I to była kara za to. Mapy były nieubłagane, geodeci ROTECH-u nie zaznaczyli żadnej osady na odcinku tysiąca kilometrów wzdłuż tej linii.

Poryw wiatru chwycił grot i rozdarł go w połowie. Rael Mandella gapił się oszołomiony na łopoczące szmaty. Potem dał rozkaz zwrotu ostro na wiatr. Nie zdążył – w tym samym momencie trzy kolejne żagle rozdarły się z trzaskiem przywodzącym na myśl strzał z pistoletu. Szkuner zadygotał i stracił część pędu. Wtedy Eva Mandella podniosła się chwiejnie, chwyciwszy się gwiżdżącej wanty. Brzuch jej falował, poród był bliski; z nozdrzami rozszerzonymi jak u spłoszonego jelenia wpatrywała się w dal.

– Tam coś jest – powiedziała głosem ginącym w wyciu wiatru i lin. – Wyczuwam to, rośnie tam coś zielonego. Haran, ty masz oko, co widzisz?

Dziadek Haran zwrócił swe pogodowe oko wzdłuż idealnie prostej geometrycznej linii i wśród zwiastującego burzę wirującego pyłu i mgły zobaczył to, co poczuła Eva Mandella – plamkę zielonej roślinności i coś więcej – wysoki metalowy maszt i parę rombowatych paneli słonecznych.

– Osada! – zawołał. – Osada! Jesteśmy uratowani.

– Więcej żagla! – zaryczał Rael Mandella, a strzępy grota powiewały mu wokół uszu. – Więcej żagla!

Dziadek Haran poświęcił zabytkowy rodowy sztandar z najprzedniejszego jedwabiu z Nowego Merionedd, który zamierzał z dumą wywiesić w królestwie syna, w krainie za pustynią, Eva Mandella swoją kremową organdynową suknię ślubną i eleganckie halki. Rael Mandella odżałował sześć arkuszy niezastąpionej folii solarnej i razem wciągnęli to wszystko na maszt. Wiatr pochwycił szynowy szkuner, który zatrząsł się, lekko podskoczył i wyglądając bardziej na obwoźne wesołe miasteczko porwane przez trąbę wodną niż na pionierów szukających nowych ziem, podróżnicza rodzina Mandellów potoczyła się po torach ku schronieniu.

Doktor Alimantando i pan Jericho zobaczyli szkuner z daleka, plątaninę wielobarwnych szmat uciekającą przed frontem burzy. Wyszli, narażając się na pierwsze podmuchy, porywy i pyłowe wiry, żeby poskładać delikatne płatki paneli słonecznych w ciasne pączki oraz schować pierzaste czułki i talerzowe anteny do wieży przekaźnikowej. Kiedy pracowali, z dłońmi i głowami owiniętymi grubymi turbanami, wiatr wzmógł się do zagłuszającego krzyki wycia i wypełnił powietrze latającymi piaskowymi igłami. Szkuner gwałtownie zahamował, piszcząc, jęcząc i sypiąc iskrami, a dr Alimantando i pan Jericho pobiegli pomóc w rozładunku. Pracowali w milczącej, bezinteresownej synchronizacji ludzi, którzy od długiego czasu znają tylko siebie nawzajem. Evie Mandelli ich niestrudzone, mechaniczne dźwiganie i noszenie wydało się dość przerażające – żywina, roślina, maszyna, narzędzia, materiały, tkaniny, artykuły gospodarstwa domowego, gwoździe, śruby, farby, podnieś, przenieś, podnieś, przenieś, a wszystko to bez słów.

– Gdzie mogą się schować?! – wrzasnął Rael Mandella.

Doktor Alimantando kiwnął owiniętym tkaniną palcem i zaprowadził ich do ciepłej, suchej groty.

– Ta dla was, ta przyległa na wasze sprzęty.

Siedemnaście po siedemnastej burza pyłowa uderzyła. W tej samej chwili Eva Mandella zaczęła rodzić. Gdy wiatry, które mogły obrać ludzkie kości z mięsa, uniosły w stratosferę jej suknię ślubną, halki, rodowy sztandar i sześć arkuszy drogocennych folii solarnych, ona parła, parła, jęczała, dyszała i sapała, i parła, parła, w ciepłej, suchej grocie, przy świetle łojowych świec; parła i parła, i parła, i parła, aż wyparła na świat parę kwilących noworodków. Ich pierwsze krzyki roztopiły się w głośniejszym lamencie burzy. Odrobina czerwonego piasku przesączyła się do wlotu jaskini. W żółtym, migotliwym świetle świec Rael Mandella uniósł syna i córkę.

– Limaal – powiedział do dziecka na prawej dłoni. – Taasmin – powiedział do dziecka na lewej i czyniąc to, przekazał im swą klątwę, tak że jego praworęczny racjonalizm przeszedł na syna, a leworęczny mistycyzm żony na córkę.

Byli pierwszymi rodowitymi mieszkańcami Drogi Bez Znaczenia, a ich obywatelstwo przeszło także na rodziców i dziadka – nie mogli bowiem wyruszyć na pustynię, mając pod opieką niemowlęta. Zostali więc na zawsze i nigdy nie odkryli ziem za górami, których od tego czasu szukają wszyscy Mandellowie, wiedząc, że Droga Bez Znaczenia jest zawsze o jeden krok od raju, a to im nie wystarcza.

4

Rajandra Das mieszkał w dole pod peronem 19 dworca Południk Główny. Współdzielił go z masą innych ludzi, a takich dołów pod dworcem była cała masa, więc i ludzi była cała masa. Określali siebie mianem wolnych dżentelmenów, koneserów wolności, uczonych z Universuum Życia, Duchów Beztroski. Zarządcy kolei natomiast określali ich mianem rynsztokowych szczurów, meneli, żebraków, złodziejaszków, gundów i żuli. Pasażerowie nazywali ich biedakami, nieszczęśnikami, upadłymi duszami i ludźmi, którym powinęła się noga, dlatego otwierali przed nimi swe portfele, kiedy przysiadali na schodach dworca, wyciągając rękę po deszcz centawo i patrząc mlecznobiałymi, ślepymi oczyma, które zawdzięczali specjalnym kataraktowym soczewkom kontaktowym produkowanym przez Firmę Optyczną Gwiazda Zaranna na East Bread Street. Jednakże Rajandra Das nie musiał się zniżać do hojności podróżnych z Południka Głównego. Egzystował wyłącznie w podziemnym społeczeństwie dworca i żył z tego, co żebracy mogli zapłacić za jego usługi. Cieszył się pewną dozą szacunku (choć to sporna kwestia, co oznacza szacunek w królestwie włóczęgów), bo miał talent.

Rajandra Das miał dar zaczarowywania maszyn. Nie było na świecie nic mechanicznego, elektrycznego, elektronicznego czy submolekularnego, co nie chciałoby z nim współpracować. Kochał te maszyny, uwielbiał je rozmontowywać, majstrować przy nich, składać je z powrotem, tak że były lepsze niż wcześniej, a maszyny uwielbiały dotyk jego długich, zręcznych palców, głaszczących je po wnętrznościach i regulujących ich wrażliwe narządy. Maszyny dla niego śpiewały, dla niego mruczały, dla niego zrobiłyby wszystko. Maszyny kochały go do szaleństwa. Gdy tylko w dołach pod peronami Południka coś przestawało działać, od razu zabierano to do Rajandry Dasa, który chrząkał, mruczał i gładził swoją schludną brązową bródkę. Potem wyciągał z licznych kieszeni kurtki śrubokręty, rozbierał urządzenie. Po pięciu minutach było naprawione i działało lepiej niż przedtem. Umiał wyciągnąć dwa lata funkcjonowania z żarówek obliczonych na cztery miesiące. Potrafił nastroić radia tak dokładnie, że odbierały kosmiczne pogawędki habitatów ROTECH-u na wysokich orbitach. Był w stanie przerobić protezy rąk i nóg (których pod Dworcem Głównym nie brakowało), tak że były sprawniejsze i silniejsze od zastępowanych przez nie części ciała.

Takie zdolności nie uszły uwagi władz kolejowych i przy sporadycznych problemach, kiedy przedfuzyjny perkolator po prostu nie chciał stabilnie osiadać albo taliowana butla numer 3 uparcie zachowywała się tak, że inżynierowie w furii ciskali elektromagnetycznymi kluczami indukcyjnymi o ziemię, od razu posyłano najmłodszego stażem praktykanta w labirynt cuchnących odchodami korytarzy i tuneli, żeby sprowadził Rajandrę Dasa. A Rajandra Das przemawiał butli do rozumu, regulował uszkodzony perkolator i wszystko znów chodziło jak w zegarku, albo i lepiej.

Tak więc Rajandra Das żył sobie jak pączek w maśle, mając immunitet na okresowe policyjne czystki w tunelach, szanowany, lubiany i zasobny. Wtem pewnego dnia Rajandra Das wygrał na Wielkiej Loterii Kolejowej.

Loteria była bardzo cwanym kawałkiem inżynierii społecznej, wymyślonym przez legendarnego włóczęgę znanego tylko jako Stary Mędrzec, i działała tak oto: co miesiąc nazwiska wszystkich podziemniaków spod dworca lądowały w wielkim bębnie. Losowano jedno i zwycięzca mógł jeszcze tego samego wieczoru opuścić dworzec dowolnie wybranym pociągiem. Albowiem Stary Mędrzec uświadamiał sobie, jaką pułapką jest dworzec Południk Główny – wygodną, suchą, ciepłą norą, zapraszającą do dożywotniego żebractwa i samoumartwienia. Pozbawiającą każdego człowieka całego jego potencjału. Jak więzienie o łagodnym rygorze. A ponieważ był Stary (według legendy stary jak świat) i był Mędrcem, dodał do swej gry dwie rządzące nią reguły. Pierwsza: w loterii musi brać udział każde nazwisko, bez wyjątku. Druga: zwycięzcy nie wolno nie przyjąć nagrody.

I nagle maszynka losująca w małym pokoiku obwieszonym pocztówkami od poprzednich zwycięzców zawarczała, zawirowała i wypluła nazwisko Rajandry Dasa. Mógł to być czysty traf. Ale mogła to też być prosta chęć podlizania mu się ze strony maszynki losującej. W każdym razie Rajandra Das wygrał, a kiedy pakował swój skąpy dobytek do płóciennej torby, wieść rozeszła się po dworcu, tak pod ziemią, jak i nad ziemią, od bocznicy towarowej Estehazie Avenue po gabinet pana Populescu, naczelnika stacji: „Rajandra Das wygrał na loterii… słyszeliście? Rajandra Das wygrał na loterii… i dziś wyjeżdża… naprawdę? Tak, bo wygrał na loterii”. Zatem kiedy Rajandra Das kucał we wnęce inspekcyjnej przy torze 2, czekając, aż zmieni się światło na semaforze, wzdłuż toru stała ponad setka ludzi, którzy przyszli go pożegnać.

– Dokąd jedziesz? – zapytał Djong Pot Huahn, współlokator z nory i wierny żywiciel.

– Nie wiem. W końcu pewnie do Mądrości, tak myślę. Zawsze chciałem zobaczyć Mądrość.

– Ale to jest dokładnie po przeciwnej stronie świata.

– Tym bardziej warto tam dotrzeć.

Wtem światło zmieniło się na zielone i z głębi toru w jasnym świetle Południka Głównego dobiegło sapanie, dyszenie i świstanie grzanej termojądrowo pary. Spomiędzy świateł i obłoków pary wyłonił się pociąg, półtora tysiąca ton szczękającej i turkoczącej stali Bethlehem Ares. Wagony towarowe przetoczyły się ociężale obok kryjówki Rajandry Dasa, powolne i ciężkie. Odliczył dwanaście, swój szczęśliwy numer, i ruszył. Kiedy biegł pomiędzy pociągiem a szeregiem żegnających ludzi, dłonie wyciągały się, by poklepać go po plecach, a usta wykrzykiwały słowa zachęty. Rajandra Das, biegnąc, uśmiechał się i machał do nich. Pociąg powoli nabierał szybkości. Rajandra Das wybrał swój wagon i wskoczył na sprzęg. Z ciemności wciąż dobiegały okrzyki, owacje i oklaski. Przesunął się na bok wagonu i sprawdził drzwi. Nie były zamknięte, jego czar go nie zawiódł. Przesunął je i wtoczył się do środka. Ułożył się wygodnie na stercie skrzynek z mango. Pociąg poturkotał w noc. W niespokojnym, płochliwym śnie Rajandrze wydawało się, że stawał na długo na anonimowych krzyżówkach, by przepuścić jaśniejsze i szybsze pociągi. O świcie obudził się i zjadł mango na śniadanie. Odsunął drzwi i usiadł, zwieszając nogi nad tory, patrząc, jak nad ogromną czerwoną pustynią wstaje słońce, jedząc plasterki mango pokrojonego wojskowym scyzorykiem o wielu ostrzach, ukradzionym ze sklepu Narzędzia Specjalistyczne Krishnamurti na Water Street. A skoro nie było na co patrzeć oprócz połaci czerwonej pustyni, poszedł z powrotem spać i śniły mu się wieże Mądrości połyskujące w świetle słońca wschodzącego nad Syrtis Major.

Dwanaście po dwunastej obudziła go drobna eksplozja u podstawy kręgosłupa. Gwiazdy stanęły mu przed oczyma, jęknął, z trudem nabrał powietrza, sapnął, stęknął. Nastąpiła kolejna eksplozja i kolejna. Zdołał obudzić się na tyle, żeby zrozumieć, że to są kopniaki w nerki. Bez tchu, nie mógł nawet zawyć, przetoczył się więc i spocona, zła twarz owionęła go parszywymi wyziewami.

– Parszywy leniwy przeklęty żul-darmozjad, co jeździ na gapę – burknęła spocona twarz. Stopa cofnęła się do kolejnego kopniaka.

– Nie nie nie nie nie nie nie nie nie kop – wyjęczał Rajandra Das, znajdując w płucach jakąś rezerwę powietrza, żeby błagać, unosząc dłonie w próżnej prośbie.

– Parszywy leniwy przeklęty żul-darmozjad, co jeździ na gapę – powtórzył Paskudny Oddech dla podkreślenia i kopnął go w pierś. Dłoń chwyciła go za znoszoną kurtkę i uniosła.

– Wysiadka – powiedziała twarz, ciągnąc Rajandrę Dasa ku otwartym drzwiom. Pod kołami pędziła czerwona pustynia.

– Nie nie nie nie nie – błagał Rajandra Das. – Nie na pustyni. To morderstwo!

– A co mnie to? – warknęła spocona twarz, choć musiało to podrażnić jakieś resztki przyzwoitości nietknięte przez pracę w Bethlehem Ares, usadził go bowiem z powrotem na stercie skrzynek i sam usiadł, żeby go pilnować, postukując się pałką po udzie. – Następnym razem, jak choćby trochę zwolnimy, wypad z pociągu.

Rajandra Das nic nie powiedział. Czuł, że siniaki na plecach robią się fioletowe.

Po półgodzinie wagonem szarpnęło. Rajandra Das poznał po ucisku na fioletowe siniaki, że pociąg zwalnia.

– Gdzie jesteśmy? W jakimś cywilizowanym miejscu?

Ochroniarz uśmiechnął się, pokazując szpaler psujących się zębów. Pociąg zwolnił i ze zgrzytem hamulców zahamował. Ochroniarz rozsunął drzwi, wpuszczając do środka jaskrawe światło.

– Ej, ej, ej, co to ma być? – powiedział Rajandra Das, mrugając.

Nagle stwierdził, że leży na twardej ziemi, znów pozbawiony tchu. Płócienna torba walnęła go boleśnie w pierś. Gwizdnęły gwizdki, zasyczała para, szarpnęły się tłoki. Po jego twarzy pociekła strużka gorącej cieczy. Krew! – pomyślał, potem zamrugał, splunął, usiadł. Strażnik skończył na niego sikać i roześmiał się tubalnie, chowając krostowatego członka do śmierdzących spodni. Pociąg ryknął syreną i ruszył.

– Sukinsyny – powiedział Rajandra Das, kierując to słowo ogólnie do spółki kolejowej.

Otarł twarz rękawem. Mocz utworzył na piasku ciemną czerwoną plamę. Równie dobrze mogła to być krew. Rozejrzał się, lustrując okolicę. Niskie domy z suszonej cegły, jedna czy dwie pobielone ściany, trochę zieleni, parę drzew, parę pomp z wiatrakiem, kilka dużych, rombowych paneli słonecznych i przysadzista wieża z przekaźnikiem mikrofalowym na szczycie góry głazów, które wyglądały, jakby ktoś w nich mieszkał.

– Ujdzie – powiedział Rajandra Das, ulubieniec loterii, pociągów i wagonów towarowych, ale nie ochroniarzy, a już szczególnie nie ochrony Spółki Kolejowej Bethlehem Ares.

Zbliżały się do niego jakieś postacie, niewyraźne przez rozfalowane od południowego upału powietrze. Rajandra Das pozbierał się i wyszedł na spotkanie swoim nowym gospodarzom.

– Cześć – powiedział. – Pocztówek z widokami stąd to pewnie nie macie, co?

5

Babuszka nie lubiła pociągów. Ich rozmiary budziły w niej lęk. Przytłaczał ją ich ciężar. Przerażała szybkość, a odgłos kół przywodził na myśl nadchodzącą apokalipsę. Bała się pary i jej strumieni pod ciśnieniem, bała się tego, że ich termojądrowe tokamaki wybuchną i rozrzucą jej luźne atomy po górnych warstwach atmosfery. Nie cierpiała pociągów. A zwłaszcza pociągów, które musiały przejechać przez groźne czerwone pustynie. Za to pociągi przeważnie odnosiły się do Babuszki obojętnie. Nawet ten, który przejeżdżał przez groźną czerwoną pustynię.

– Misza, kiedy wreszcie wysiądziemy z tej okropnej machiny?

Mikal Margolis, mineralog i chemik przemysłowy, oddany syn i młody pionier, odwrócił wzrok od hipnotycznej czerwonej pustyni, czystej, ascetycznej i pięknej swym geologicznym potencjałem, i powiedział do maleńkiej staruszki-matuszki:

– Wysiądziemy, kiedy wysiądziemy, a wtedy znajdziemy się w Rajskiej Dolinie, gdzie deszcz pada tylko o drugiej w nocy, gdzie siejesz nasiono i musisz się odsunąć, żeby, rosnąc, nie ukłuło cię w podbródek, gdzie oswojone ptaki siadają ci na palcu i śpiewają i gdzie ty, matko, i ja dorobimy się fortuny i dożyjemy końca naszych dni w szczęściu, zdrowiu i pomyślności.

Babuszkę ucieszyła ta prosta opowieść o cudach. Najbardziej się jej spodobał kawałek o siadających na palcach oswojonych ptakach. W Nowym Cosmobadzie jedynymi ptakami były hałaśliwe czarne wrony.

– Misza, ale długo jeszcze?

– Na następnej stacji wysiadamy. Na pustyni nie ma miast, więc pociąg zatrzyma się dopiero tam. Następna stacja, tam przesiadamy się na górską kolej, która zawiezie nas do Rajskiej Doliny.

– Och, jeszcze przesiadka, jak ja ich nie cierpię. Nie lubię pociągów, Misza, nic a nic ich nie lubię.

– Spokojnie, mateczko, spokojnie. Jestem z tobą. Może miętowej herbaty na uspokojenie nerwów?

– Tak, Misza, to by było bardzo miłe. Dziękuję.

Mikal zadzwonił po stewarda, który przyniósł miętową herbatę w eleganckim czajniczku ozdobionym czarno-złotym znakiem Spółki Kolejowej Bethlehem Ares. Babuszka popijała herbatę i między łykami uśmiechała się do syna. Mikal Margolis odpowiadał uśmiechem i zachodził w głowę, co też powie matce, kiedy dojadą do Rajskiej Doliny, rajem ona bowiem była tylko dla przemysłowego chemika; gdzie deszcz padał o drugiej w nocy, bo wtedy rafinerie wypuszczały gazy odpadowe do atmosfery, gdzie to etylen w glebie kazał roślinom strzelać w górę w jedną noc, a potem więdnąć i umierać; i gdzie toksyczne wyziewy dawno wykończyły wszystkie ptaki, a te, co teraz siadają na palcach, to sprytne mechaniczne podróbki, część programu public relations Firmy.

Będzie się tym martwił, kiedy przyjdzie czas. Za spolaryzowanym oknem przesuwała się wspaniała czerwona pustynia, iście męski krajobraz, surowa kraina skalnych i mineralnych cudów. Wyobraził sobie, że jedzie po niej konno, owinięty poncho i zawojem, z obijającą się o plecy skórzaną torbą na próbki. Kiedy pogrążył się w tych marzeniach, nie trzeba było długo czekać, by łagodne drgania pociągu ukołysały go do snu.

Obudził się w pandemonium. Nie Pandemonium – stacji, na której mieli przesiadkę do Rajskiej Doliny, lecz w innym, znacznie straszniejszym. Syczały zawory, metal uderzał ze szczękiem o metal, a nim ktoś potrząsał i wołał:

– Sir, pana matka, sir, pan się obudzi, pana matka, sir, sir, sir! – Skupił wzrok na bladej twarzy stewarda. – Sir, pańska matka.

Babuszki nie było na jej miejscu. Zniknął też cały bagaż. Mikal Margolis skoczył do okna i zobaczył, jak matka sunie radośnie wzdłuż torów, kiwając na szczupłego młodego człowieka z brodą, uśmiechniętego pod stosem paczek i skrzyń.

– Mamo! – ryknął. – Mamo!

Babuszka uniosła wzrok i pomachała, maleńka, porcelanowa laleczka. Głos też miała jak laleczka.

– Misza! Chodź! Nie ma czasu, trzeba przejść na drugą stację!

– Mamo! – rozdarł się Mikal Margolis. – To nie ten przystanek!

Jego słowa zginęły w kłębach pary i grzmocie startujących silników termojądrowych. Skrzypiąc, jakby ze starości, pociąg zaczął się toczyć.

– Sir, sir! – wykrzyknął steward, wymachując rękoma.

Mikal Margolis odepchnął go na puste siedzenie i popędził do drzwi. Wyskoczył dokładnie w chwili, gdy wagon mijał koniec zaimprowizowanego peronu.

Babuszka podbiegła wzdłuż peronu, kipiąc oburzeniem.

– Misza, jak ty możesz tak denerwować twoją biedną matkę! Żeby zasypiać w pociągu, nie do pomyślenia! Chodź, bo spóźnimy się na pociąg w góry.

Bezczelny typ-bagażowy musiał odłożyć walizki, tak bardzo się śmiał.

– Matko, a gdzie są góry?

– Za tymi budynkami.

– Matko, przecież widzisz, co jest za budynkami, takie są niskie. Matko, to jest nie ta stacja.

– Och, nie? To gdzie cię stara, biedna matka uplasowała?

Mikal Margolis wskazał słowa ułożone z ładnych białych kamyczków obok torów.

– Droga Bez Znaczenia, matko.

– Ale to jest właśnie następna stacja?

– Mieliśmy wysiąść w Pandemonium. Pociąg nie powinien się tu zatrzymywać. Tej miejscowości nie powinno tu być.

– To obwiniaj o to kolej albo to miasteczko, ale nie twoją biedną matkę! – oburzyła się Babuszka i zaczęła objeżdżać, obsztorcowywać, obgadywać i ogólnie przeklinać spółkę kolejową, ich pociągi, ich tory i semafory, lokomotywy, maszynistów, konduktorów i ochroniarzy, i wszystkich choćby odrobinę związanych ze Spółką Kolejową Bethlehem Ares, aż po najwredniejszą babcię klozetową z trzeciej klasy. Trwało to jakieś dwadzieścia minut.

W końcu doktor Alimantando, nominalny przywódca Drogi Bez Znaczenia, mieszk. 7, wys. n.p.m. 1250 m, „o krok od Raju”, przybył zakończyć to zamieszanie, żeby móc w spokoju wrócić do swoich badań chronokinetycznych. Zaledwie dzień wcześniej zatrudnił Rajandrę Dasa, złotą rączkę od wszystkiego, ucznia czarnoksiężnika, mistrza wszelkiej fuchy i stacyjnego bagażowego, by wypisał obok torów nazwę miasteczka, pięknymi białymi kamykami, żeby każdy przejeżdżający pociąg wiedział, że ludzie z Drogi Bez Znaczenia są dumni ze swej osady. I jakby zwabiony magicznym sprzężeniem, pociąg wiozący Babuszkę i Mikala Margolisa wyłonił się zza horyzontu i się zatrzymał. Rajandra Das umiał czarować maszyny, ale nie aż tak. Niemniej powołał czarodziejsko na świat Babuszkę i jej syna i teraz doktor Alimantando musiał zdecydować, co z nimi począć. Zaproponował im schronienie w jednej z ciepłych i suchych grot, którymi usiane były skalne zbocza, do czasu, gdy postanowią wyjechać albo zbudują sobie trwalsze schronienie. Babuszka zesztywniała z oburzenia i odrzuciła tę propozycję. Nie będzie spać w brudnej jaskini, z odchodami nietoperzy na podłodze i jaszczurkami do towarzystwa, i nie, nie będzie współdzielić jej z synem, który jest wiarołomnym nicponiem i nie ma pojęcia, jak powinno się traktować wiekową damę, którą jest jego nieszczęsna matka. Doktor Alimantando słuchał, mobilizując resztki swej cierpliwości, a potem wymusił na Mandellach, których dom był przewidziany dla licznej rodziny, by przyjęli tę przybłędę. Mikal Margolis wybrał jaskinię. Były tam odchody nietoperzy i były jaszczurki, ale nie było matki, więc nie było tak źle.

W domu Mandellów Babuszka znalazła sobie rówieśnika w osobie dziadka Harana, który podjął ją groszkowym winem i miodoustymi komplementami oraz poprosił syna, by dobudował do ich i tak rozłożystego domu dodatkowy pokój specjalnie dla niej. Co wieczór popijali wino, wspominali czasy, kiedy oni i ten świat byli młodzi, i grali w słowne gry, które Babuszka uwielbiała. Jednego z takich wieczorów, wczesną jesienią, gdy dziadek Haran położył słowo „boksytów” na podwójnej premii słownej i potrójnej literowej, Babuszka po raz pierwszy zauważyła jego szacowne siwe włosy i proste jak struna ciało, wyszczerbione zębem czasu jak chiński bożek z porcelany, ale silne i niezerodowane. Zawiesiła wzrok na sztywnej jak stal brodzie, na pięknych, lśniących oczach jak guziczki, po czym wydała ciche westchnienie i się w nim zakochała.

– Haranie Mandello, jak to się mówi w Starym Nowym Cosmobadzie, jesteś bardzo bardzo dżentelmenem.

– Anastazjo Tiuriszczewo Margolis, jak to się mówi w Drodze Bez Znaczenia, jesteś bardzo bardzo damą – odparł dziadek Haran.

Datę ślubu ustalono na najbliższą wiosnę.

Mikal Margolis śnił w swojej jaskini o mineralnych źródłach Rajskiej Doliny. Wśród skał Drogi Bez Znaczenia nigdy nie znalazł dla siebie fortuny, znalazł za to kryształy siarczanu dylematu. Z czasem uległy rafinacji do czystej formy – by odnaleźć swą fortunę, musi zostawić Drogę Bez Znaczenia i matkę; ale to oznaczało pozostawienie jej samej sobie, a na to nie miał odwagi. Taka była kwintesencja tego dylematu. Przereagowanie go do użytecznych związków oraz jego misja w poszukiwaniu antymatczynej odwagi miały doprowadzić przez cudzołóstwo, zbrodnię i wygnanie do upadku Drogi Bez Znaczenia. Ale jeszcze nie teraz.

6

Pewnego popołudnia, zaraz po oficjalnym zakończeniu sjesty, gdy ludzie wciąż nieoficjalnie mrugali, przeciągali się i ziewali, spoceni po śnie, w Drodze Bez Znaczenia rozległ się odgłos, którego nikt tam wcześniej nie słyszał.

– Brzmi jak wielka pszczoła – powiedziała Babuszka.

– Albo rój pszczół – dodał dziadek Haran.

– Albo wielki rój wielkich pszczół – powiedział Rajandra Das.

– Pszczół-morderców? – zapytała Eva Mandella.

– Nie ma takich – odparł Rael Mandella.

Bliźniaki zagulgotały. Próbowały już chodzić, były w wieku, kiedy nieustannie przewracały się w przód. We wsi nie było dla nich zamkniętych drzwi, były nieustraszonymi, zawziętymi poszukiwaczami przygód. Pszczoły-mordercy by ich nie zraziły.

– Bardziej jak silnik samolotu – stwierdził Mikal Margolis.

– Jeden silnik? – zaryzykował doktor Alimantando. – Jednosilnikowy, jednomiejscowy samolot do oprysków? – W Deuteronomium często się takie widywało.

– Bardziej dwusilnikowy – orzekł pan Jericho, wysilając swój nastrojony słuch. – Dwusilnikowy, dwumiejscowy, ale nie rolniczy, akrobacyjny, Yamaguchi & Jones z dwoma silnikami Maybach/Wurtel, pchającym i ciągnącym, o ile się nie mylę.

Obojętne, jakie było jego źródło, hałas stawał się coraz głośniejszy. Potem pan Jericho wypatrzył na tarczy słońca czarny punkcik.

– Tam jest, patrzcie!

Wyjąc jak wielki rój wielkich morderczych pszczół, samolot wyskoczył ze słońca i zagrzmiał nad Drogą Bez Znaczenia. Wszyscy zrobili unik oprócz Limaala i Taasmin, którzy śledzili go, zadzierając głowy, aż przewrócili się w tył.

– Co to było?

– Czekajcie… zawraca, będzie wracać.

W trakcie nawrotu wszyscy zdążyli dobrze się przyjrzeć samolotowi, który nad nimi śmignął. Był opływowy, w kształcie rekina, z dwoma śmigłami, z przodu i z tyłu, skośnymi skrzydłami i skierowanym w dół ogonem. Nikt nie przeoczył też jaskrawych tygrysich pasków wymalowanych na kadłubie i wyszczerzonych zębów na nosie. Po raz kolejny śmignął nad Drogą Bez Znaczenia, ledwo mijając czubek masztu antenowego. Głowy znów poszły w dół. Samolot zawisł w najwyższym punkcie nawrotu, popołudniowe słońce odbiło się od błyszczącego metalu. Mieszkańcy Drogi Bez Znaczenia pomachali. Samolot raz jeszcze zanurkował nad osadę.

– Patrzcie, pilot macha do nas!

Wszyscy zamachali jeszcze energiczniej.

Trzeci raz samolot śmignął nad glinianymi domami Drogi Bez Znaczenia. I trzeci raz zrobił ciasny nawrót.

– Chyba będzie lądował! – zawołał pan Jericho. – Ląduje!

Z końcówek skrzydeł, nosa i opuszczonego ogona wysunęło się podwozie. Samolot zrobił ostatni przelot, prawie na wysokości ich głów i opadł ku pustej przestrzeni po drugiej stronie torów.

– Nie uda mu się! – powiedział doktor Alimantando, ale i tak pobiegł razem ze wszystkimi ku wielkiej chmurze pyłu, która wzniosła się za torami. Po krótkiej chwili wpadli na jadący prosto na nich samolot.

Ludzie rozpierzchli się, samolot gwałtownie skręcił, zawadził skrzydłowym kółkiem o kamień i przewrócił się na bok, ryjąc w piasku długą i głęboką bruzdę. Dobrzy obywatele Drogi Bez Znaczenia pośpieszyli na pomoc pilotowi i pasażerowi, ten pierwszy jednak uwolnił się sam, odsunął owiewkę kabiny, wstał i wrzasnął:

– Debile! Durne wieśniaki! Po co żeście to zrobili? Co? Maszyna jest rozwalona, już nigdy nie poleci, tylko dlatego, że durne wieśniaki nie wiedzą, że nie wchodzi się przed lądujący samolot! Zobaczcie, co narobiliście, zobaczcie po prostu!

I pilotka zalała się łzami.

Nazywała się Persis Tatterdemalion.

Urodziła się ze skrzydłami, w jej żyłach płynął lotniczy ciekły wodór, a w nerwach wiatr. Po stronie ojca miała trzy pokolenia Latającego Cyrku Rockette Morgana, po stronie matki – całą genealogię pilotów rolniczych, komercyjnych, czarterowych i kaskaderów, aż po prapraprababkę Indhirę, która podobno pilotowała żaglowce Praesidium, kiedy ten świat dopiero się wynajdował. Utrata samolotu była dla niej czymś równie poważnym jak utrata kończyny, ukochanej osoby czy życia.

Całą swą energię, pieniądze i miłość od dziesiątego roku życia inwestowała w Niesamowity Powietrzny Bazar Tatterdemalionów, jednoosobowy, jednosamolotowy latający cyrk, podniebne przedsięwzięcie rozrywkowo-edukacyjne, które nie tylko zdumiewało oszołomioną publiczność śmiertelnie niebezpiecznymi akrobacjami i wyczynami, ale i kształciło ich, zapewniając tym, którzy zapłacili skromną kwotę, widok z powietrza na ich pola, widok z bliska na zjawiska pogodowe oraz lotnicze wypady do pobliskich wartych obejrzenia miejsc. Tak zarabiając na życie, przemieszczała się na wschód przez górną półkulę świata, aż dotarła do równinnej osady Stacja Wollamurra.

– Zobaczcie Wielką Pustynię – zaśpiewała hodowcom owiec ze Stacji Wollamurra. – Podziwiajcie niesamowite głębiny wielkich kanionów, zachwycajcie się siłami natury, które wyrzeźbiły potężne naturalne łuki i niebotyczne skalne kolumny. Pod wami – cała historia tej ziemi zapisana w kamieniu; za jednego dolara pięćdziesiąt gwarantuję wycieczkę, której w życiu nie zapomnicie.

Dla Juniusa Lambe’a, oszołomionego na siedzeniu pasażera, ta reklamowa gadka okazała się stuprocentową prawdą. Dwadzieścia minut od Wollamurra Station, nie mając w promieniu stu kilometrów żadnego kanionu, potężnego skalnego łuku czy niebotycznej skalnej kolumny, Persis Tatterdemalion zauważyła, że jej wskaźnik paliwa się nie poruszył. Postukała w niego. Czerwone wskazówki zamigotały i przesunęły się na pustą pozycję. Postukała jeszcze raz. Zostały tam, gdzie były.

– Jasna cholera – rzuciła.

Puściła nagrany komentarz o cudach Wielkiej Pustyni, żeby uspokoić Juniusa Lambe’a, i poszukała na mapach pobliskich osad, w których można by awaryjnie wylądować. Oczywiste było, że nie da rady wrócić do Stacji Wollamurra, to było oczywiste, ale mapy ROTECH-u nie były pocieszające. Sprawdziła sprzęt radiolokacyjny. Pokazywał iskierkę promieniowania mikrofalowego niecałe dwadzieścia kilometrów stąd, typową dla przekaźników planetarnej łączności.

– No chyba muszę to sprawdzić – mruknęła i zawierzyła tej decyzji samolot, siebie i pasażera.

Znalazła maleńką osadę w miejscu, gdzie nie powinno jej być. Równe kwadraciki zieleni, odbłyski światła od paneli słonecznych i kanałów nawadniających. Zobaczyła czerwone dachy domów. I ludzi.

– Trzymaj się mocno – powiedziała do Juniusa, który dopiero teraz się zorientował, że coś jest nie tak. – Schodzimy.

Na oparach paliwa sprowadziła swego ukochanego ptaka w dół. I wtedy co? Jej niesmak był tak wielki, że odmówiła odjechania z Juniusem Lambe’em Ares Expressem Llangonnedd-Rejoice o 14:14.

– Przyleciałam tu i stąd odlecę – oświadczyła. – Nie opuszczę tej dziury inaczej niż na skrzydłach.

Rajandra Das próbował zaczarować kółko, by wróciło na skrzydło, ale doprowadzenie samolotu do sprawności przekraczało jego możliwości, a nawet możliwości palnika spawalniczego Raela Mandelli. A już szczególnie upokarzające dla jedynej ocalałej z Niesamowitego Powietrznego Bazaru Tatterdemalionów było to, że palnik spawalniczy Raela Mandelli był napędzany niczym innym, tylko stuprocentowym, czystym, niezmieszanym lotniczym ciekłym wodorem.

Tak więc doktor Alimantando znalazł Persis Tatterdemalion dom i ogródek, żeby nie umarła z głodu, ona jednak nie była szczęśliwa, bo w oczach wciąż miała niebo. Patrzyła na chude pustynne ptaki siadające na antenach i czuła gorycz, bo jej skrzydła przetrącili głupi ludzie. Stawała na skraju urwisk i patrzyła, jak wznoszą się w wieczorne niebo na prądach termicznych, i zastanawiała się, jak szeroko musiałaby rozłożyć ręce, by unieść się tak jak one i wykonać spiralę w termice, aż zniknie z pola widzenia.

Którejś nocy Mikal Margolis złożył jej dwie propozycje, a ponieważ wiedziała, że tylko zatracając się w nich, zapomni o niebie, zgodziła się na obie. Tej nocy i przez dwanaście kolejnych, spokój mieszkańców zakłócały dobiegające z domostwa Margolisów dziwne odgłosy. Niektóre z nich brzmiały jak jęki i stęki podczas stosunków płciowych. Inne – jak odgłosy remontu.

Kiedy pojawił się szyld, wszystko stało się oczywiste.

Brzmiał tak:

bethlehem ares – restauracja/hotel
jedzenie * picie * spanie
właściciele: m. margolis, p. tatterdemalion

– To już nie jest mój syn – oświadczyła oburzona Babuszka. – Nie posłuchał swojej drogiej matki i poszedł do tej taniej, cudzoziemskiej kobiety, żeby wypełniać spokój nocy odgłosami, których nie ważę się opisać; co za wstyd mi przynosi! A teraz jeszcze ta jaskinia grzechu i sodomii! B.A.R/Hotel, ha! Jakby jego droga matka nie wiedziała, co to znaczy! Myśli, że ona nie umie czytać, co? Haran… – powiedziała do swego przyszłego męża – …moja noga nigdy w życiu tam nie postanie. Od dzisiaj nie jest moim synem. Wyrzekam się go. – I splunęła skromnie na ziemię przed B.A.R-em/Hotelem.

Tego wieczoru Persis Tatterdemalion i Mikal Margolis urządzili wielką imprezę, z taką ilością piwa kukurydzianego, żeby każdy mógł pić, ile chce, czyli niezbyt wiele, zważywszy, że gości było tylko pięcioro. Nawet doktor Alimantando dał się przekonać, by na jeden wieczór porzucić swe badania naukowe i uczcić otwarcie hotelu. Dziadek Haran i Babuszka zostali i pilnowali Limaala i Taasmin. Dziadek Haran chętnie by poszedł i zaliczał pełne wyrzutu spojrzenie za każdym razem, gdy Babuszka przyłapała go na tęsknym spoglądaniu w stronę świateł i hałasów. Całkowity zakaz wstępu za próg B.A.R-u z konieczności musiał obejmować także męża.

Następnego dnia po imprezie Persis Tatterdemalion wzięła Rajandrę Dasa, pana Jericha i Raela Mandellę za tory, gdzie trzej mężczyźni rozmontowali nadgryziony przez piasek samolot akrobacyjny i spakowali go do piętnastu skrzynek. Persis Tatterdemalion przez cały czas demontażu się nie odzywała. Zamknęła resztki swojego samolotu w najgłębszej i najciemniejszej grocie B.A.R-u/Hotelu, a klucz wsadziła do słoika. Jednakże nijak nie mogła się zmusić, by zapomnieć, gdzie stoi ten słoik.

Pewnej nocy, dwie po drugiej, obróciła się, wchodząc na Mikala Margolisa, i szepnęła mu do ucha:

– Skarbie, wiesz, czego nam potrzeba? Co jest potrzebne, żeby było naprawdę idealnie?

Mikal wstrzymał oddech, spodziewając się obrączek, dzieci czy drobnych perwersji z wykorzystaniem skóry i gumy.

– Stół do snookera.

7

Braci Gallacellich było trzech – Ed, Louie i Umberto. Nikt nie miał pojęcia, który to jest Ed, który Louie, a który Umberto, bo byli trojaczkami, podobnymi do siebie jak groszki w strączku albo dni w więzieniu. Dorastali w rolniczej społeczności Burma Shave, gdzie krążyły na ich temat trzy typowe pogłoski. Pierwsza – że znaleziono ich porzuconych w kartonie na skraju pola kukurydzy Giovanna Gallacelliego. Druga – że są czymś więcej niż zwykłymi trojaczkami, choć czym dokładnie, tego nikt nie był gotów powiedzieć na głos, żeby nie urazić świętej pani Gallacelli. Wreszcie trzecia – że chłopcy od niemowlęctwa co najmniej raz zamienili się tożsamościami, tak że Louie dorósł jako Ed lub Umberto, Umberto jako Louie lub Ed, a Ed jako Umberto lub Louie plus wszystkie możliwe permutacje podczas kolejnych zamian. Nawet sami chłopcy nie byli pewni, który z nich to Ed, który Louie, a który Umberto – za to mieszkańcy Burma Shave byli pewni, że w życiu nie widzieli tak identycznych trojaczków („klonów”, o rany, no, się wymknęło, rozumiesz, to słowo, którego nie należy wymawiać przy ich rodzicach) ani tak diabelsko przystojnych.

Agneta Gallacelli była przysadzistą jak ropucha kobietą o sercu z ciepłej mlecznej czekolady. Giovann Gallacelli był wysoki i chudy jak szczapa. Natomiast Ed, Louie i Umberto byli ciemnookimi, kędzierzawymi, roześmianymi bożkami miłości. I dobrze o tym wiedzieli. Podobnie jak każda dziewczyna w Burma Shave. I dlatego właśnie bracia Gallacelli postanowili wyjechać z Burma Shave bladym wtorkowym świtem, wagonem silnikowym, na który sami przerobili rolniczego dostawczaka.

Przydarzyła się taka dziewczyna. Nazywała się Magdala, w skrócie Mags. Zawsze jest taka dziewczyna, która flirtuje, bawi się, rozrabia, wygłupia się i nie ma żadnej wątpliwości, że zalicza się do chłopaków, aż przyjdzie moment, kiedy i chłopaki, i ona, uświadomią sobie, że jednak nie, zupełnie nie jest chłopakiem, ani trochę. Dla Mags ten moment uświadomienia przyszedł dwa tygodnie po tym, jak objechała z Gallacellimi co dalsze pola na pace ich dostawczaka. Dla Eda, Louie’ego i Umberta przyszedł, kiedy podjechali pod obejście Mayaguezów, żeby zapytać, czemu Mags nie chce się z nimi spotykać – i ich dostawczak oberwał śrutem.

Naczelną zasadą życia braci była braterska solidarność. Nie zachwiała się nawet w konfrontacji ze zrezygnowanym ojcem i wściekłym sąsiadem. Nie przyznali się, który z nich zapłodnił Magdalę Mayaguez. Całkiem możliwe, że sami tego nie wiedzieli.

– Albo który powie, albo wszystkie się z nią żenią – powiedział Sonny Mayaguez. Żona podkreśliła jego słowa lufą strzelby. – No, to jak? Gadka albo ślub.

Bracia Gallacelli nie wybrali żadnej z opcji.

Gdziekolwiek indziej na świecie nikt nie przejąłby się nawet odrobinę taką głupiutką dziewczyną jak Mags Mayaguez. W pobliskiej Belladonnie na samej Tombolova Street można było się doliczyć osiemdziesięciu pięciu punktów aborcyjnych i dwunastu biur pośredniczących w handlu płodami, specjalnie dla głupiutkich dziewczyn dokładnie w tej sytuacji. Ale Belladonna to Belladonna, a Burma Shave to Burma Shave, dlatego właśnie bracia Gallacelli wybrali Belladonnę, a nie Burma Shave. Dorobili się dyplomów po dziesięć dolarów sztuka z agrotechniki, prawa i budowy maszyn, przyznanych przez universuum typu „dziura w ścianie”. I żyliby tam w zadowoleniu do końca życia, gdyby nie smutne nieporozumienie z nożem, pijanym ładowaczem i dziewczyną, w barze na Primavera Street. Zatem znowu uciekli, w Belladonnie bowiem obowiązywało jeszcze jakieś prawo, zgodnie z którym zaraz po stuprocentowo uczciwej policji najlepsza jest policja stuprocentowo skorumpowana.

Przyciągnęła ich, rolnika, prawnika, mechanika, siatka lśniących stalowych szyn pokrywających świat jak pajęczyna. Ed był mechanikiem, Louie prawnikiem, Umberto rolnikiem. Z takimi kwalifikacjami daliby sobie radę wszędzie na świecie, bo świat był jeszcze na tyle młody, że roboty było aż nadto dla każdej pary rąk. Ale w końcu trafili do Drogi Bez Znaczenia.

Wyskoczyli ze swojego wagonika nieco spoceni, ale wciąż zabójczo przystojni, i wpadli do B.A.R-u/Hotelu. Jeden po drugim pacnęli dzwonek. Głowy odwracały się ku nim. Bracia Gallacelli uśmiechali się i machali.

– Ed, Louie i Umberto – przedstawił ich pierwszy.

– Szukamy miejsca na nocleg – dodał drugi.

– Czystych łóżek, gorącej kąpieli i ciepłej kolacji – dopowiedział trzeci.

Persis Tatterdemalion wyszła z piwnicy, gdzie podłączała nową beczkę z piwem.

– Tak? – zapytała.

– Ed, Louie i… – powiedział Ed.

– Szukamy… – dodał Louie.

– Czystych łóżek, gorącej… – uzupełnił Umberto i wszyscy trzej, w jednej chwili, beznadziejnie i rozpaczliwie się w niej zakochali.

Bo wiecie, jest taka teoria, która mówi, że dla każdej osoby istnieje druga, która idealnie i całkowicie spełnia ich marzenie o miłości. A skoro bracia Gallacelli byli jedną osobą pomnożoną razy trzy, oczywiście i ten ideał musiał być dla nich wspólny, a tym ideałem okazała się Persis Tatterdemalion.

Następnego dnia bracia Gallacelli udali się do doktora Alimantanda, żeby dostać pobyt stały. Przydzielił Umbertowi dużą działkę, Edowi szopę, w której mógł naprawiać maszyny, a skoro Louie’emu nie mógł dać stanowiska w sądzie rejonowym czy choćby stolika w rogu baru, gdzie mógłby praktykować swą sztukę, dał mu działkę prawie tak samo wielką jak Umbertowi i doradził zajęcie się hodowlą zwierząt, mówiąc, że ze wszystkiego, co ma do zaoferowania Droga Bez Znaczenia, to jest najbliższe praktyce prawniczej.

8

Mikal Margolis miał problem. Cierpiał, bo zakochał się w pani weterynarz z domu nr 12 po drugiej stronie drogi. Jednakże obiektem jego pożądania, który je w dodatku zaspokajał, była Persis Tatterdemalion, z którą miał wspólnotę łoża i interesów. Pani weterynarz z domu nr 12, nazywająca się Marya Quinsana, też miała problem. Taki, że była obiektem pożądania swego brata Mortona. Niestety nie kochała go, ani trochę, nie kochała też Mikala Margolisa. Kochała tylko siebie. Ta samomiłość była oszlifowana jak brylant o wielu lśniących fasetkach, tak że jej promienie odbijały się w kierunku innych osób wokół niej, które uważały, że ona ich kocha, a oni ją.

Jedną z takich osób był jej brat Morton Quinsana, dentysta z dziwnymi obsesjami, w którego zaborczość wobec siostry nie wierzył nikt. Wszyscy wiedzieli, że on jej skrycie pożąda, on wiedział, że skrycie jej pożąda, więc nawet nie było to skryte, skoro tyle osób o tym wiedziało. Żywił jednak do niej taki szacunek, że nie ważył się tknąć jej nawet palcem. Płonął więc piekielną frustracją w przyzwoitej odległości. A im dłużej płonął, tym gorętszy był żar jego obsesji. Któregoś wieczoru przyłapał siostrę na flirtowaniu z braćmi Gallacellimi – śmiała się z ich nieokrzesanych farmerskich dowcipów, piła ich napoje, dotykała ich szorstkich i brzydkich rąk. Przysiągł wtedy na miejscu, że nigdy nie będzie leczył żadnego z braci Gallacellich, choćby przyszli do niego z bolącym zębem, z krzykiem i płakaniem, choćby gnijąca zębina wyzwoliła w nich zwierzę i kazała im walić bezsilnie głową o ścianę; nie, odprawi ich, wygoni bez zastanowienia, skaże ich na jęki, cierpienia i zgrzytanie zębów, za to, że zarzucili sieć swych lubieżnych żądz na jego siostrę Maryę.

Kolejnym z tych głupców był Mikal Margolis. Przez matkę nigdy nie był szczęśliwy w miłości. Jednakże kiedy matka ogłosiła swoje zaręczyny, stał się szczęśliwy – i był szczęśliwy z pełną zapału, energiczną i zachłanną Persis Tatterdemalion. Nagle jednak z cotygodniowego pociągu z zaopatrzeniem z Południka wysiedli Morton i Marya Quinsanowie. Mikal Margolis właśnie odbierał ze stacji beczki piwa i skrzynki alkoholi, kiedy zauważył wysoką, silną kobietę idącą wzdłuż peronu z naturalnym wdziękiem i dyskretną siłą polującej kotki. Ich spojrzenia spotkały się i powędrowały dalej, ale po tym przelotnym kontakcie Mikal Margolis poczuł, że przeskakująca po kręgosłupie elektryczna iskra stapia mu na czarne szkło podstawę serca, kryjącą wszelką przyzwoitość i uczciwość. Zakochał się. Nie był w stanie myśleć o niczym innym, tylko o tym, że ją kocha.

Kiedy doktor Alimantando przydzielił Quinsanom jaskinię, pobiegł w te pędy pomagać budować im dom.

– Ej, a kto przetrze rzeczy, kto umyje szklanki? – zapytała Persis.

Mikal pomachał i pobiegł. Kiedy doktor Alimantando dał Quinsanom działkę, Mikal Margolis przyszedł i kopał, przegradzał i zalewał, aż księżycowy pierścień zalśnił jak diamenty.

– Może byś nalał parę drinków? – mówiła Persis. – Może byś zrobił jakąś kolację dla głodnych ludzi?

A kiedy Morton Quinsana z siostrą przyszli do Bethlehem Ares Restauracji/Hotelu, Mikal dał im po misie gorącego jagnięcego pilawu i tyle darmowego piwa, ile byli w stanie wypić, a potem gadał i żartował z nimi aż do zamknięcia. Kiedy w hotelu zachorowała kura, mimo że była przeznaczona na wieczorny rosół, i tak zabrał ją do Maryi Quinsany, która szturchała ją i badała wprawnymi palcami, a on marzył, że jej palce robią to samo jemu. Tej jesieni wiele zwierząt Margolisa i Tatterdemalion się rozchorowało.

Mimo to Mikal Margolis nie był szczęśliwy. Oscylował między miłością dobrej kobiety a miłością złej kobiety, jak odmierzający czas mały kwarcowy kryształek. Persis Tatterdemalion, praktyczna i niewinna jak orzeł na niebie, pytała, czy jest chory. Mikal Margolis tylko stękał z niespełnionego pożądania.

– Kochanie, może byś się kogoś poradził, co? Od paru dni nie możesz się skupić na pracy. Może do tej pani weterynarz pójdziesz? No wiesz, ludzie to tylko jeszcze jeden gatunek zwierząt, nie? Może ona ci coś pomoże.

Mikal Margolis odwrócił się do Persis Tatterdemalion.

– Żartujesz, co?

– Nie. Poważnie mówię.

Stęknął jeszcze głośniej.

A Maryi Quinsany nie obchodziło to nic a nic. Dokładnie tak – nie obchodziło. Do osób na tyle słabych, żeby się w niej zakochać, czuła wyłącznie pogardę. Gardziła swoim przygłupim bratem, gardziła tym tępym chłopakiem zza baru. Ale nie mogła się oprzeć wyzwaniu. Odbije tego głupiego chłopaka kochającej prostaczce, z którą mieszka i z którą się kocha. To jest gra, to tylko gra, w grze pionki nie mają znaczenia, liczy się umysł, który nimi porusza, oraz zwycięstwo, bo, zwyciężając, będzie mogła jeszcze bardziej pogardzać przegranymi. Jednym sprytnym gambitem może zatriumfować nad Mikalem Margolisem i swoim cholernym bratem. Wtedy będzie mogła wreszcie się z nim rozstać i niech świat usłyszy jej imię.

„Opiekuj się Mortonem” – takie słowa wygłosiła na łożu śmierci jej żelazna matka. „Opiekuj się nim, dbaj o niego, niech mu się wydaje, że podejmuje wszystkie decyzje, ale dopilnuj, żeby nie podejmował żadnych. Maryo, tak ci rozkazuję”.

Opiekuj się Mortonem, opiekuj się Mortonem; tak, już od pięciu lat wypełniała ostatnią wolę matki. Pojechała za nim na pustynię po tym romansie z małą dziewczynką w parku; ale, matko, musi przyjść taki dzień, że Morton się usamodzielni, i tego dnia od razu z rana ona wsiądzie do pierwszego pociągu jadącego do Mądrości.

Stąd właśnie brały się te gry. Bawiły ją, zapewniały równowagę umysłu przez pięć lat narastającego zauroczenia Mortona, dawały jej nadzieję, że dzięki nim będzie miała siłę rzeczywiście wsiąść do tego porannego pociągu. Wymyśliła więc, że będzie karmić kury dokładnie o tej porze, kiedy Mikal Margolis po drugiej stronie uliczki, na tyłach B.A.R-u/Hotelu karmi swoje. To gra kazała mu poprosić go, żeby podszedł i spojrzał, czemu jej biometanownia nie działa, jak trzeba, choć Rajandra Das zrobiłby to o wiele lepiej.

– Problemy z chemią – orzekł Mikal Margolis. – Ktoś tu wlał używany płyn dezynfekcyjny i pozabijał bakteriofagi.

Marya Quinsana uśmiechnęła się. Dopiero co wlała rano do zbiornika trzy butelki płynu do sterylizacji. Gra szła świetnie. Z wdzięczności zaprosiła go do środka na drinka, potem na rozmowę, potem do łóżka (a Mikal Margolis przez cały czas trząsł się jak osika), a wreszcie na seks.

I w tym łóżku zostały zasiane nasiona zniszczenia Drogi Bez Znaczenia.

9

Konflikt pomiędzy Stalinami i Tenebrae zaczął się, kiedy odkryli, że niejaki pan E.P. Vencatatchalum sprzedał im tę samą działkę w idyllicznym, rajskim miasteczku Droga Bez Znaczenia. Pan E.P. Vencatatchalum był kiedyś agentem do spraw ziemi w Biurze Imigracji i Osadnictwa, a teraz siedział w białym pokoju, przesłuchiwany pod zarzutem współudziału w oszustwie przez inspektora Djiena Xhao-Pina z komisariatu Bleriot. Stalinom i Tenebrae nie dość, że sprzedano tę samą działkę (do której zresztą pan E.P. Vencatatchalum nie miał żadnych praw), to jeszcze dostali bilety na ten sam przedział sypialny w nocnym pociągu 19:19 do Portu Przesilenia, przez North Ben’s Town, Annency, Murchesonville, New Enterprise, Wollamurra i Droga Bez Znaczenia. Żadna rodzina nie zamierzała ustąpić ani o krok. Kuszetkowy zamknął się w swojej kabinie i puścił głośno radio. Powinni sami się dogadać. Tej nocy w wagonie nr 36 nocnego pociągu nikt się nie wyspał. Pięcioro ludzi, z bagażem dla pięciorga ludzi, próbowało się urządzić w przedziale sypialnym dla trojga, z miejscem na bagaż dla trojga. Pierwszej nocy tylko mały Johnny Stalin, wiek: 3 lata i 3/4[1], miał łóżko dla siebie. A to dlatego, że był nadpobudliwym małym, okrąglutkim grubaskiem i gdyby nie dostał tego łóżka, darłby się bez końca. Matka w końcu ustąpiła i wcisnęła mu trzy czy cztery tabletki nasenne dla dorosłych, żeby się uspokoił i był posłuszny. Johnny Stalin był rozpieszczonym i nadpobudliwym małym, okrąglutkim lekomanem.

Następny dzień mijał w kruchej ciszy, dopóki Gaston Tenebrae dokładnie o czternastej nie odchrząknął i nie zasugerował, że może to byłby dobry pomysł, żeby wszyscy spali na zmianę. On i jego żona, Genevieve, będą siedzieć całą noc i spać cały dzień, jeśli Stalinowie przesiedzą cały dzień i prześpią całą noc.

Z początku wydawało się to całkiem sprawiedliwe. Potem górę wzięły proste i nieprzyjemne zagadnienia logistyczne narzucone przez rozmiar przedziału. Jedno łóżko trzeba było złożyć, żeby utworzyć siedzenia dla tej dwójki, która miała siedzieć. Pozostawały dwa łóżka dla trzech osób. Potem trójka musiała siedzieć, a dwójka wygodnie spać. Państwo Stalinowie wiercili się i stękali w swoim ciasnym łóżku, mały Johnny chrapał astmatycznie, Gaston i Genevieve Tenebrae prowadzili drobne, miłosne sprzeczki, pełnym furii szeptem i drobnymi, agresywnymi gestami rąk, a pociąg stukał, szczękał, cofał się, dzielił na nowe pociągi i tym zmiennym tempem przybliżał się coraz bardziej do Drogi Bez Znaczenia.

Chaotyczna przesiadka z leżanek na fotele z rana trzeciego dnia doprowadziła do oficjalnego podjęcia wrogich działań. Genevieve Tenebrae oskarżyła małego Johnny’ego Stalina, że próbuje jej zajrzeć pod spódnicę, kiedy wchodzi po drabince na górną pryczę. Pan Stalin oskarżył Gastona Tenebrae, że grzebie w ich bagażu, kiedy śpią. Gaston Tenebrae oskarżył pana Stalina o czynienie jego żonie niestosownych awansów w kolejce do łazienki drugiej klasy. Pani Stalin oskarżyła panią Tenebrae o oszukiwanie przy beziku. Zawirowały zamiecie awantur, jak śnieżne zamiecie poprzedzające srogą zimę; i nastał czwarty dzień, a potem czwarta noc.

– Droga Bez Znaczenia! – zawołał kuszetkowy, wychodząc z ukrycia i stukając w drzwi srebrnym ołówkiem. Stuk-stuk-stuk. – Droga Bez Znaczenia! Trzy minuty! – Stuk-stuk-stuk.

Paradoksalnie, przez dwie minuty i trzydzieści sekund panowała anarchia, gdy Stalinowie i Tenebrae wstawali, myli się, ubierali, zbierali torby, książki, cenne rzeczy, synów-grubasków i przeciskali się, gramolili i taszczyli wąskim korytarzem, potem przez wąskie drzwi, wychodząc wreszcie pod cienki rąbek słońca o siódmej rano. I wszystko to bez choćby jednego spojrzenia przez okno, by sprawdzić, gdzie są – szkoda, bo gdyby spojrzeli, być może nie wysiedliby z pociągu. A tak rozejrzeli się…

– Zielone łąki… – powiedział pan Stalin.

– Żyzna ziemia czekająca na pług – dodał Gaston Tenebrae.

– Powietrze pachnące milionem kwiatów – dodała pani Stalin.

– Błogi i spokojny raj na ziemi – uzupełniła Genevieve Tenebrae.

Johnny Stalin popatrzył na oślepiająco białą suszoną glinę i spieczoną czerwoną ziemię, jaskrawe odbłyski słońca na panelach słonecznych i gołe szkielety masztów z wiatrakami. Po czym wykręcił twarz jak wyżymaną mokrą gąbkę i przygotował się do ataku wściekłego wrzasku.

– Mama! – wyjęczał. – Ja nie… – Pani Stalin trzasnęła go potężnie w lewe ucho.

Johnny zajęczał jeszcze bardziej, a na ten znak Stalinowie i Tenebrae zaczęli obrzucać się potokiem płomiennych wyzwisk, od których na pobliskich ścianach zostawały osmolone ślady. Dzieciak poczłapał na bok, żeby być samemu ze swoim nieszczęściem. Nikt nie zwracał na niego uwagi, a tym samym go nie kochał. Limaal i Taasmin Mandellowie znaleźli go siedzącego i siąkającego nosem obok głównej biometanowni, gdy biegali po osadzie, wypatrując czegoś nowego do zabawy w nowy dzień.

– Cześć – powiedział Limaal. – Jesteś nowy.

– Jak się nazywasz? – dodała Taasmin, czterdzieści osiem sekund starsza od brata.

– Johnny Stalin – powiedział Johnny Stalin.

– Długo tu będziesz mieszkać?

– Chyba długo.

– To chodź, pokażemy ci, gdzie tu się bawić – powiedziała Taasmin i dwójka szybkich, zwinnych dzieciaków wzięła bladego i grubawego Johnny’ego Stalina za rękę i pokazała mu wspaniałe bajoro dla świń, pompy wodne, kanały irygacyjne, na których można puszczać stateczki, zagrody, gdzie Rael Mandella trzyma zwierzęta, urodzone z jego zestawu zarodków, oraz krzewy jagód, z których można jeść, aż się pęknie, i nikomu to nie przeszkadza, ani trochę. Pokazali mu dom doktora Alimantanda i samego doktora, który był bardzo wysoki, bardzo stary i bardzo miły, na swój trochę groźny sposób. Doktor zaś wziął umorusanego błotem, gównem, wodą i jagodami chłopaka i zaprowadził go z powrotem do wciąż kłócących się rodziców. Dał im zgodę na pobyt stały w Drodze Bez Znaczenia. Pierwsze dwie noce spędzili w B.A.R-ze/Hotelu, podczas gdy dr Alimantando zastanawiał się, co z nimi począć. Wreszcie zwołał swoich najbardziej zaufanych przyjaciół i doradców – pana Jericha, Raela Mandellę i Rajandrę Dasa i razem, z pomocą Czcigodnych Przodków pana Jericha, podjęli niezwykle prostą decyzję.

Droga Bez Znaczenia jest za mała, żeby pozwolić sobie na wielkomiejskie luksusy w rodzaju wojujących rodów. Stalinowie i Tenebrae muszą nauczyć się żyć razem. Dlatego doktor Alimantando dał im sąsiadujące domy, graniczące ze sobą działki i tylko jedną wiatrową pompę. Zadowolony ze swojej salomonowej mądrości, wrócił do swego pokoju meteo i do badań nad przestrzenią, czasem i całą resztą.

10

– Ojcze, powiedz mi jeszcze raz, czemu my tam jedziemy?

– Żeby uciec od niedobrych ludzi, którzy mówią o tobie i o mnie złe rzeczy, od ludzi, którzy chcą mi cię zabrać.

– Powiedz jeszcze raz, czemu ci ludzie chcą mi cię zabrać.

– Bo jesteś moją córką. Bo mówią, że jesteś nienaturalna, że jesteś dziwadłem, produktem eksperymentu, mój mały wróbelku. Bo mówią, że urodziłaś się niezgodnie z prawem i powinienem zostać za to ukarany.

– Ale powiedz, ojcze, jeszcze raz: czemu by mieli cię ukarać? Czy ja nie jestem twoją córką, twoim małym wróbelkiem?

– Jesteś moim ćwierkającym wróbelkiem i moją córeczką, ale oni mówią, że jesteś tylko… lalką, maszyną, czymś stworzonym przez ludzi, i według ich prawa nie wolno nikomu mieć takiej córki, którą dla siebie stworzył, choćby kochał ją nad życie.

– A ty kochasz mnie nad życie, ojcze?

– Kocham, moja wisienko, i dlatego właśnie uciekamy przed tymi niedobrymi ludźmi, bo chcą mi ciebie odebrać, a tego bym nie przeżył.

– Ja też, ojcze, nie przeżyłabym bez ciebie.

– Czyli będziemy razem, prawda? Już zawsze.

– Tak, ojcze. Ale powiedz mi raz jeszcze, co to za miejsce, do którego jedziemy?

– Nazywa się Droga Bez Znaczenia i jest tak maleńkie i tak odległe od wszystkiego, że znamy je tylko z opowieści.

– I dlatego tam jedziemy?

– Tak, kotku, jedziemy do ostatniego miejsca na świecie. Do tej Drogi Bez Znaczenia.

Meredith Blue Mountain i jego córka Ruthie byli cisi. Byli zwyczajni, niezauważalni, pospolici. Do tego stopnia, że w przedziale trzeciej klasy pustynnego osobowego pociągu Południk-Belladonna byli praktycznie niewidzialni pod górą bagażu innych osób, kur innych osób, dzieci innych osób i innych osób. Nikt się do nich nie odzywał, nikt nie pytał, czy może usiąść obok albo zwalić na nich swoje bagaże-kury-dzieci. Kiedy wysiedli na maleńkiej stacyjce pośrodku pustyni, przez ponad godzinę nikt nie zauważył, że ich nie ma, a nawet wtedy nikt nie pamiętał, jak właściwie wyglądali ci towarzysze podróży.

Nikt nie zauważył, jak wysiadają z pociągu, nikt nie zauważył, jak przybywają do Drogi Bez Znaczenia, nawet Rajandra Das, samozwańczy naczelnik stacji, który witał każdy pociąg zatrzymujący się na jego partyzanckiej stacyjce, nikt nie dostrzegł, jak za dwanaście dwunasta wchodzą do B.A.R-u/Hotelu. Wtem hotel wypełniło coś jak przeciągnięta eksplozja światła, a w epicentrum tego blasku stała najpiękniejsza kobieta, jaką ktokolwiek w życiu widział. Wszyscy obecni mężczyźni musieli nerwowo przełknąć ślinę. Każda kobieta walczyła z niewytłumaczalną potrzebą westchnienia. Tuzin serc pękł na pół, cała miłość wyfrunęła z nich jak skowronki i zakrążyła wokół tej niesamowitej istoty. Zupełnie jakby pojawił się przed nimi Bóg we własnej osobie.

Nagle boskie światło zgasło i zapadła ciemność, w której się mruga i przeciera oczy. Po odzyskaniu wzroku wszyscy zobaczyli przed sobą niskiego, pospolitego mężczyznę i młodą dziewczynę, mniej więcej ośmioletnią, najzwyklejszą i najbezbarwniejszą, jaką ktokolwiek w życiu widział. Taka była bowiem natura Ruthie Blue Mountain, niezwykle zwykłej dziewczyny – chłonęła jak światło słońca piękno wszystkiego, co ją otaczało i przechowywała je, póki nie postanowiła go uwolnić, jak w impulsie lampy błyskowej oszałamiającego piękna. Po czym znów wracała do niegustownej anonimowości, zostawiając za sobą powidok i poczucie niewypowiedzianej straty. To był pierwszy sekret Ruthie Blue Mountain. Drugi był taki, że ojciec, w swoim słoju-genezis, taką ją właśnie stworzył.

Kiedy Meredith Blue Mountain z córką poszedł spotkać się z doktorem Alimantando, w osadzie wciąż mówiło się o nadzwyczajnym wydarzeniu w B.A.R-ze. Wielki uczony był pogrążony w pracy w swoim pokoju meteo, zapełniając ściany wypisywanymi węglem niezrozumiałymi symbolami algebraicznymi.

– Nazywam się Meredith Blue Mountain, a to jest Ruthie, moja córka. – Tu Ruthie dygnęła i uśmiechnęła się tak, jak ją ojciec cierpliwie wyćwiczył w hotelowym pokoju. – Jestem hodowcą zwierząt z Marsaryt, niestety niezrozumianym przez miejscową społeczność. Moja córka jest dla mnie wszystkim, ale potrzebuje schronienia, obrony przed okrutnymi i złośliwymi ludźmi. Ta nieszczęsna i prosta istota na zawsze zatrzymała się umysłowo w wieku pięciu lat. Proszę więc o azyl dla siebie i mojej biednej córki. – Tak oto przemówił Meredith Blue Mountain.

Doktor Alimantando przetarł okulary.

– Mój drogi panie, ja doskonale rozumiem, jak to jest być niezrozumianym przez społeczność i zapewniam pana, że w Drodze Bez Znaczenia nikogo nie odtrącamy. Biedni, potrzebujący, prześladowani, zrozpaczeni, głodni, bezdomni, niekochani, winni, dręczeni przez przeszłość, tu jest miejsce dla wszystkich. – Spojrzał na główny Plan Pięćsetletni na ścianie pokoju meteo, któremu już zagrażały okrążające go wzory matematyczne. – Przydzielam wam działkę nr 17, grotę nr 9. Proszę porozmawiać z Raelem Mandellą w sprawie narzędzi rolniczych i z panem Jerichem w sprawie budowy domu. Póki nie będzie zbudowany, możecie bezpłatnie nocować w naszym hotelu. – Wręczył Meredithowi Blue Mountain zwój papierów. – Wniosek o obywatelstwo. Wypełnij go w swoim czasie i przekaż mnie albo Persis Tatterdemalion. I nie zapominaj o dwóch naszych regułach. Po pierwsze: należy zawsze pukać przed wejściem. Po drugie: nie wolno krzyczeć podczas sjesty. Przestrzegaj tych dwóch reguł, a będzie ci u nas dobrze.

Tak więc Meredith Blue Mountain wziął córkę i poszedł spotkać się z panem Jerichem, który obiecał mu dom w tydzień, z bieżącą wodą, gazem ze społecznej biometanowni i prądem ze społecznych paneli słonecznych, a potem z Raelem Mandellą, który pożyczył im motykę, szpadel, gracę, autosiewnik oraz zestaw nasion, bulw, kłączy i szczepek. Dał im także ze swego magazynu komórek parę kultur o przyśpieszonym wzroście, na świnie, kozy, kury i lamy.

– Powiedz mi, ojcze, czy to jest miejsce, w którym zostaniemy na zawsze?

– Tak, mój kotku, tak.

– Ładnie tu, ale chyba trochę sucho, prawda?

– Prawda.

Ruthie powiedziała jeszcze parę głupawych i oczywistych rzeczy, ale czego miał się Meredith Blue Mountain spodziewać po dziewczynie o umyśle pięciolatki? Zresztą uwielbiał te jej głupie pytania. Kochał jej oddanie i stuprocentowy podziw, chociaż chwilami żałował, że nie zaprojektował jej wyższego IQ.

11

Pierwszego dnia wiosny drugiego roku Babuszka i Dziadek Haran wzięli ślub pod topolą kanadyjską w ogrodzie doktora Alimantanda. Dzień był pogodny, rześki i błękitny, jak przystało na pierwszy dzień wiosny, choć w Drodze Bez Znaczenia większość dni była rześka i pogodna. Doktor Alimantando prowadził ceremonię, Eva Mandella i mała Taasmin były druhnami, a Mikal Margolis tym, który oddawał pannę panu młodemu.

– Będziesz musiał swoją kochaną matkę wydać – zaćwierkała Babuszka na ich jedynym spotkaniu od czasu przybycia do Drogi Bez Znaczenia.

– Ja, mamo? Nie byłaś w stanie znaleźć nikogo lepszego?

– Próbowałam, Miszka, próbowałam, ale to nie przystoi nikomu innemu, tylko synowi – syn musi wydać za mąż swoją kochaną, steraną życiem mateczkę. Więc to będziesz ty.

Mikal Margolis nigdy nie był w stanie swojej matce odmówić. Zgodził się, mimo że Persis Tatterdemalion pogardliwie odniosła się do jego słabości i mimo ostatnich, pożegnalnych słów matki:

– A, Miszka, i nie zapomnij: to jest szczególny dzień dla twojej matki i nie chcę, żebyś go zepsuł, przyprowadzając tę kobietę wątpliwej konduity, rozumiesz?

Tak więc Persis Tatterdemalion podczas przemówienia doktora stała z tyłu.

Doktor sam tę mowę napisał. Uważał, że brzmiała bardzo dobrze. Lubił myśleć, że ma ładny głos. Po odczytaniu i podpisaniu wszystkiego, wymianie obrączek i ukoronowaniu głów odbyło się wesele.

Była to pierwsza impreza w historii Drogi Bez Znaczenia, a więc siłą rzeczy musiała być najlepsza. Nad dołami z rozżarzonym węglem drzewnym pieczono całe barany, dla mniej głodnych krążyły tace z rachatłukum i nadziewanymi daktylami, parowały wielkie gary matoke i kuskusu, do gardeł gości wlewały się szklanice chłodnego ponczu owocowego. Do gałęzi topoli przywiązano wstążeczkami cukierki, a dzieci skakały, próbując je ściągnąć. Limaal i Taasmin, zwinne małe małpki, objadły się mlecznymi krówkami. Nie trwało to zbyt długo, bo dostały mdłości. Natomiast pulchny Johnny Stalin, mimo przewagi wieku, nie doskoczył do ani jednego cukierka i do końca popołudnia kwękał nieznośnie pod stołem.

Kiedy kopułę nocy przeniknęły pierwsze gwiazdy, na drzewach zapalono papierowe lampiony, a na gałęziach zawieszono klateczki z żywymi świetlikami. Dzieci zmuszały je do działania, szturchając je długimi słomkami, a wyglądało to jakby galaktyka łagodnie zielonkawych gwiazd spadła z księżycowego pierścienia i uwięzła pomiędzy gałęziami. Potem nadszedł najwspanialszy moment wieczoru. Rajandra Das i Ed Gallacelli wtoczyli wielkie radio, które potajemnie skonstruowali na wesele, w obudowie z kufra bagażowego Raela Mandelli. Rajandra Das skłonił się zamaszyście i obwieścił:

– Panie i panowie, młoda paro, drodzy przyjaciele, zapraszam do tańca! Niech gra muzyka!

Ed Gallacelli pokręcił gałką strojenia i zabrzmiała muzyka – trzeszcząca, odległa, źle nastrojona, ale jednak muzyka. Goście wstrzymali oddech. Rajanda Das dotknął pokrętła swymi magicznymi palcami, radio słyszalnie westchnęło w ekstazie i rozległa się muzyka – głośna, uporczywa, taka, że noga sama chodzi. Goście urządzili owację.

– Zatańczymy? – powiedział Dziadek Haran do swej ślubnej.

Babuszka zmarszczyła się w uśmiechu i dygnęła. Wtedy chwycił ją i po chwili już wirowali po udeptanej ziemi wśród powodzi halek i ręcznie szytego jedwabiu. Ośmieleni ich przykładem wszyscy dobrali się w pary i tańczyli, tańczyli, tańczyli do charakternej muzyki z Zachodniego Portu Przesilenia. Doktor Alimantando prowadził Evę Mandellę do statecznego, przyciężkiego tańca ludowego z jego ojczystego Deuteronomium. Mikal Margolis, wciąż bojąc się uwag matki, tańczył z Maryą Quinsaną, która uśmiechała się i ocierała się ciałem o jego ciało tak, że przetańczył wieczór z bolesnym wzwodem. Stalinowie i Tenebrae tańczyli ze stosownymi partnerami i komentowali niezdarność i niezgrabność swoich wrogów, choć Genevieve Tenebrae odbyła jeden szybki pląs z panem Jerichem, którego uznała za niezwykle zwinnego. Porzucona na ten wieczór Persis Tatterdemalion tańczyła na zmianę z każdym z braci Gallacellich i patrzyła w tę samą twarz tyle razy, że miała wrażenie, że całe wesele przetańczyła z tym samym facetem. Limaal i Taasmin Mandellowie szaleli i wygłupiali się z niespożytą energią, a Johnny Stalin zakradał się do stołów i wyżerał resztki.

Tańczyli, tańczyli i tańczyli pod pośpiesznymi księżycami, póki spiker w radiu nie powiedział, że kończą nadawanie i że życzy wszystkim dobrej nocy.

– Dobrej nocy! – zawołali wszyscy.

– Piiiiiiiiiiiiiiiii – powiedziało radio.

I wszyscy mieli dobrą noc.

– Najlepsza noc – powiedział Rajandra Das do pana Jericha, kiedy szli chwiejnym krokiem, każdy do swojego łóżka. I wszyscy Czcigodni Przodkowie zgodzili się.

Małżeństwo wspaniale służyło Babuszce i Dziadkowi Haranowi – każdy, kto tylko na nich spojrzał, czuł aurę miłości, otaczającą ich, kiedy byli razem i cieszył się wraz z nimi. Jednakże ich radość była niepełna, gdyż w jej sercu czaił się cień. Któregoś wieczoru Babuszka, opatulona przed wieczornym chłodem w szkarłatną flanelową piżamę, nazwała ten cień po imieniu.

– Haran, chciałabym mieć dziecko.

Dziadek Haran zakrztusił się gorącą czekoladą.

– Co?

– Czemu nie możemy mieć dziecka, drogi mężu? Małego i ślicznego dzidziusia.

– Kobieto, bądź poważna. Jesteśmy za starzy na dzieci.

– Ależ, Haran, mamy Dwudziestą Dekadę i cuda zdarzają się codziennie. Mamy erę możliwości, tak mówią, więc może i to byłoby możliwe, co? Powiedz mi, mój kochany, chcesz mieć dziecko?

– No… byłoby wspaniale, ale…

– Mężu mój, ja po to żyję. Być żoną jest pięknie, ale matką jeszcze lepiej. Haranie mój, powiedz mi, jeśli znajdę sposób na urodzenie dziecka, zgodzisz się je mieć? Powiedz?

Dziadek Haran, uznawszy to, błędnie, za przelotny kaprys świeżo zaślubionej żony, odstawił kubek, przekręcił się na bok i mruknął:

– Oczywiście, skarbie, oczywiście. – I zaraz zasnął.

A Babuszka siedziała w łóżku, aż nadszedł świt. Oczy jej błyszczały i skrzyły się jak granaty.

12

W Drodze Bez Znaczenia bardzo mało co uchodziło uwagi Limaala i Taasmin Mandellów. Jeszcze zanim doktor Alimantando, pogrążony w algebrze w swoim pokoju meteo, zwrócił w tym kierunku swój optikon, bliźniaki zauważyły słup pyłu po drugiej stronie świata za torami. Pobiegły powiedzieć o tym doktorowi. Odkąd ich prawdziwy dziadek się ożenił, doktor Alimantando stał się dla nich o niebo bardziej satysfakcjonującym dziadkiem, dziadkiem z przymieszką czarodzieja, miłym, choć także niesamowitym. Usłyszał, jak tupią na kręconych schodach, i ucieszył się. Rola dziadka całkiem mu odpowiadała.

W optikonie słup pyłu przybrał kształt wzorzystej gąsienicy, która w mocniejszym powiększeniu okazała się ciężarówką i dwiema przyczepami, jadącymi z wielką prędkością przez suchą równinę.

– Popatrzcie – powiedział doktor Alimantando, wskazując ekran. – Co tam jest napisane?

– ROTECH – odparł Limaal, w którym już kiełkowało nasiono racjonalizmu.

– Serce Lothian, Edukacja Genetyczna – powiedziała Taasmin, w podobny sposób przeklęta mistycyzmem.

– No to wyjdźmy na spotkanie temu Sercu Lothian, co? – zaproponował doktor Alimantando.

Dzieci wzięły go za ręce, Limaal za prawą, Taasmin za lewą, i pociągnęły po stromych, krętych schodach, a potem w skwar dnia za czternaście minut czternasta. Reszta mieszkańców poszła przed nimi, jednak nie mając między sobą tytularnego przywódcy, nie wiedzieli, co mogliby zrobić, i stali tylko niepewnie, czując pewien respekt do słowa ROTECH na malowanej we wzór paisley ciężarówce. Wielka, tęga baba z twarzą jak ziemniak rozdawała wizytówki.

– Witamy w Drodze Bez Znaczenia – powiedział doktor Alimantando, kłaniając się elegancko. Dzieci powtórzyły jego gest.

– Alimantando.

– Miło mi pana poznać – odparła ogromna kobieta. Mówiła z dziwnym akcentem, którego nikt nie potrafił do końca określić. – Serce Lothian, inżynier genetyczny, konsultantka do spraw hybrydyzacji, edukatorka eugeniczna w ROTECH. Dziękuję. – Skłoniła swe wielkie ciało kolejno przed doktorem Alimantandem, Limaalem i Taasmin. – Jedna rzecz… tego miejsca nie ma na żadnych mapach… Jest pan pewien, że jesteście zarejestrowani w Biurze Zagospodarowania Terenu?

– No… – odrzekł doktor Alimantando – …tego…

– Zresztą nieważne – zagrzmiała Serce Lothian. – Ciągle się na takie rzeczy natykam. Powiem chłopakom z Porcelanowej Góry, jak wrócę. Cały czas się to zdarza, ale to nie mój problem. Proszę… – Wręczyła każdemu z nich wizytówkę i zawołała głosem jak grzmot: – Wizytówka, którą macie w rękach, pozwala na jednorazowy wstęp na Objazdowy Pokaz Edukacji Genetycznej Serca Lothian plus bezpłatną lampkę wina! Będą tam wszelkie cuda dzisiejszej biotechnologii, dostępne dla was, bezpłatnie, dzięki komisji rozwoju regionalnego ROTECH-u. Podejdźcie, podejdźcie, przyprowadźcie rodzinę, młodych i starych, mężczyzn i chłopców, przyjdźcie wszyscy, żeby się dowiedzieć, jak ROTECH może pomóc waszym uprawom, waszym ogrodom, sadom, pastwiskom, hodowlom, ptakom, zwierzom i krzakom, a wszystko to na naszym Wielkim Biotechnologicznym Pokazie. Drzwi otwierają się o dwunastej. Pierwsze dziesięć osób dostaje bezpłatne przypinki ROTECH-u, nalepki i plakaty. Dla dzieci – czapeczki, dla wszystkich bezpłatna lampka wina. A potem… – dodała z błyskiem w oku – …pokazuję wam, jak ja to wszystko robię.

Przed dwunastą każdy mężczyzna, kobieta i dziecko z Drogi Bez Znaczenia już stali w kolejce przed obwoźnym pokazem Serca Lothian, który jakimś sposobem z ciągnika siodłowego i dwóch przyczep rozłożył się w labirynt wzorzystych markiz i namiotów, pełen błyskających neonów. Sto metrów nad nim unosił się helowy balon na uwięzi, z powiewającym długim proporcem sławiącym cuda Objazdowego Pokazu Edukacji Genetycznej. Z głośników lała się szybka, taneczna muzyka. Wszyscy byli bardzo podekscytowani, nie ze względu na możliwe korzyści dla ich maleńkich gospodarstw (choć Rael Mandella niepokoił się kurczącymi się zasobami jego banku zarodków – bo w związku z tym zwierzęta hodowane były coraz bardziej wsobnie), ale dlatego, że w osadzie z dziesięcioma domami, gdzie nawet przybycie cotygodniowego pociągu było wydarzeniem, przyjazd obwoźnego pokazu to coś tylko odrobinę mniej fantastycznego, niż gdyby sam Panarcha i zastępy pięciu chórów niebieskich przemaszerowali przez środek przy wtórze fletów i bębnów.

Dwanaście po dwunastej Serce Lothian otworzyła drzwi i ludzie wlali się do środka, cisnąc się i przepychając łokciami. Wszyscy dostali po torbie rozmaitych gadżetów ROTECH-u – przy takiej wielkości osady ograniczenie tej hojności do pierwszych dziesięciu osób byłoby niesprawiedliwe. Z kieliszkami wina w dłoniach patrzyli na cuda inżynierii genetycznej ROTECH-u. Zachwycali się hormonami płodności, dzięki którym kozy potrafiły urodzić nawet osiem koźląt za jednym razem; podziwiali zestawy klonatorskie, pozwalające na wyhodowanie żywych kur z piór i skorupek jajek; wydawali „ochy” i „achy” na widok przyśpieszaczy wzrostu, mogących doprowadzić wszystko, co żywe, warzywo czy zwierzę („nawet człowieka”, powiedziała Serce Lothian), do pełnej dojrzałości w parę dni; oglądali modyfikowane bakterie, żywiące się skałą i wydzielające plastiki, leczące choroby roślin, wytwarzające metan i produkujące żelazo z piasku; wytrzeszczali oczy na widok fermentorium, wielkiego wora niebieskiego syntetycznego mięcha, który trawił dowolne domowe odpadki i na żądanie sączył z sutków wino czerwone, białe i różowe; zaglądali bojaźliwie do zaciemnionego pomieszczenia podpisanego Sala potworów i udawali oburzenie, widząc genetycznych mieszańców, czających się, ryczących i pełzających po swoich zamkniętych środowiskach ochronnych. Limaal, Taasmin i Johnny Stalin, wystrojeni w pomarańczowe papierowe czapeczki z napisem ROTECH i czarnym, dziewięcioramiennym kołem Świętej Katarzyny, zostali tam na wiele godzin, drażniąc agapanty, by kłapały swymi metrowymi szczękami, i smoki, by ziały małymi ognistymi kulkami. Wreszcie Serce Lothian sama musiała ich wyrzucić, gdy przyłapała Limaala i Taasmin na próbie wepchnięcia Johnny’ego Stalina przez śluzę do chłodzonego terrarium z nietoperzami-piraniami.

Ludzie zostali do późna, bardzo późna, jak na rolników, którzy wstają i kładą się ze słońcem. Zadawali pytania, składali zamówienia, unosili grube pliki darmowej literatury i pili kieliszek za kieliszkiem znakomitego czerwonego, białego lub różowego. Rael Mandella kupił partię plazmy zarodkowej („gwarantowane, że jest zdrowsza i silniejsza”, powiedziała Serce Lothian), by uzupełnić swoje chudnące zapasy. Bracia Gallacelli, wypiwszy zbyt dużo czerwonego, białego i różowego, zapytali Serce Lothian, czy byłaby w stanie skonstruować dla każdego z nich identyczną żonę, idealną w każdym fizycznym szczególe. Serce Lothian wygoniła ich śmiechem ze swego gabinetu, ale powiedziała, żeby wrócili, kiedy będzie się zwijać, jeśli chcą zakosztować doskonałości jej obfitego ciała. Pan Jericho i jego Czcigodni Przodkowie bawili ją przez ponad godzinę stymulującą i wyrafinowaną rozmową, Meredith Blue Mountain kupił jakąś bakteryjną kurację dla swoich ziemniaków, Tenebrae i Stalinowie postarali się o różne gatunki wielkich i obrzydliwych pomrowików do podrzucania sobie nawzajem do ogrodów, Persis Tatterdemalion złożyła zamówienie na żywiącą się śmieciami domową winiarnię (choć Wielki Biotechnologiczny Pokaz boleśnie jej przypominał świętej pamięci Niesamowity Powietrzny Bazar Tatterdemalionów), a na koniec przyszła Babuszka.

Neony już pogasły, markizy i namioty zwijały się z powrotem do przyczep, bracia Gallacelli czaili się niepotrzebnie pod pompą wiatrową, a gwiazdy jasno świeciły, kiedy do Serca Lothian przyszła Babuszka.

– Madame, ja widziałam te pani wspaniałości i cuda, naprawdę są wspaniałe i cudowne, czego to nie da się dzisiaj zrobić, ale zastanawiam się nad jednym: czy cała ta nauka i technika może mi dać jedno, czego pragnę najbardziej na świecie – własne dziecko.

Serce Lothian, kobieta wielka jak matka ziemia, przyjrzała się Babuszce, drobnej i twardej jak pustynny wróbel.

– Pani szanowna, nie ma żadnych szans, żeby urodziła pani dziecko. Absolutnie. Ale to nie znaczy, że nie może go pani mieć. Musiałoby się rozwijać poza ciałem, mogłabym do tego zaadaptować jedno z moich placentoriów, zapewne to krowie, zresztą krów kiedyś często używano jako surogatek dla ludzkich płodów, wie pani? Mogę zapłodnić jajeczko in vitro, prosta sprawa, mogłaby to pani sama zrobić; jajeczko powinno się dać gdzieś znaleźć, a jak nie, mogę pobrać materiał z innych komórek… a pani mąż, on jest jeszcze sprawny seksualnie?

– Słucham?

– Da się od niego pobrać próbkę nasienia?

– To już do niego pytanie. Ale proszę powiedzieć: czy to możliwe, abym miała dziecko?

– Jak najbardziej. Genetycznie będzie to pani dziecko, choć nie może go pani nosić w sobie. Jeśli się pani zdecyduje, proszę przyjść do mnie jutro o dziewiętnastej, razem z mężem.

– Jak ja się pani odwdzięczę?

– To tylko mój obowiązek.

Babuszka oddaliła się w noc, a bracia Gallacelli z nocy wychynęli. Nikt nie widział ani jej odejścia, ani ich przyjścia.

Podobnie nikt nie zobaczył Babuszki, kiedy trzy dni później niosła do domu placentorium w wielkim okrągłym słoju.

– Mężu Haranie, mamy nasze dziecko. – Westchnęła i zdjęła dyskretne przykrycie, ukazując czerwoną, pulsującą maź.

– Co, ten, to… ten abort to nasze dziecko?! – ryknął Haran Mandella, sięgając po tęgi kij, żeby rozbić tę nieczystą okropność.

Babuszka stanęła pomiędzy oburzonym mężem i mokro ciamkającą sztuczną macicą.

– Haranie Mandello, mój mężu, to jest moje dziecko, najdroższe ze wszystkiego na świecie, i jeśli choćby tkniesz ten słój palcem bez mojej zgody, odejdę i nigdy nie wrócę.

Stanowczość dziadka Harana przygasła. Kij zadrżał w jego dłoni. Babuszka stała przed nim, mała i bojowa niczym kos. Uspokoiła go śpiewnymi słowami.

– To dziecko będzie cudowne, zobaczysz, nasze dziecko, nasza córeczka – będzie śpiewać, tańczyć, cały świat rozjaśni swoją urodą, to dziecko Harana i Anastasji Tiuriszczewy Mandellów.

Dziadek Haran odłożył kij i poszedł do łóżka. W oknie, gdzie miało je żywić światło brzasku, placentorium bekało i pulsowało.

Okazało się, że nocne eskapady Babuszki nie pozostały całkiem niezauważone. Tenebrae, odkąd usłyszeli, że Stalinowie czekają na wysyłkę zamówionych u Serca Lothian ogromnych, obrzydliwych pomrowików, nieustannie czuwali, czekając na ich atak. W noc, kiedy Babuszka zabierała do siebie blastocyt, na straży przeciwślimakowej stała Genevieve. Zobaczyła staruszkę z tobołkiem w objęciach i od razu domyśliła się z wielką i niezachwianą pewnością, co Babuszka załatwiała z Sercem Lothian. A jej własne serce zawyło i popękało z zawiści.

Genevieve Tenebrae nie ufała swojemu mężowi. Nie ufała mu, bo nie chciał jej dać dziecka, dziecka, które związałoby jej rodzinę w ścisły, gordyjski węzeł bliskości, dziecka, dzięki któremu stałaby się równa tym cholernym snobom Stalinom, którzy nie wiadomo z czego są tak dumni, skoro ich jedyny syn to wredna, humorzasta i rozpuszczona jak dziadowski bicz kupa sadła. Mając dziecko, miałaby już wszystko w życiu, ale Gaston Tenebrae nie zamierzał jej go dać.

– Dziecko, jedyne, czego chcę, to mieć dziecko, czemu ty mi go nie dasz? – dręczyła go każdego dnia, a on każdego dnia wymyślał jakąś żałosną wymówkę, cienką warstewkę pretekstów sprowadzających się do samolubstwa, tak, czystego i prostego samolubstwa – a tu proszę, ta stara rura, ta wżeniona w Mandellów wiedźma o wyschłej macicy ma dziecko, którego sama by nie urodziła, ona zaś, z łonem płodnym jak czarnoziem z Oxusa, nie ma czego w nim zasiać, by wyrosło; to niesprawiedliwe, nic a nic, i nagle wpadł jej do głowy pewien pomysł, kiedy chowała się w kępach karłowatych krzaków matoke na straży przeciw ślimakom, wspaniały i okropny pomysł.

Następnego dnia rano, kiedy cała osada żegnała Serce Lothian, machając jej na drogę powrotną do Porcelanowej Góry, a ta zostawiała osadzie oficjalne błogosławieństwo ROTECH-u, Genevieve Tenebrae wśliznęła się do przybudówki przy domu Mandellów, zamieszkiwanej przez Babuszkę i dziadka Harana. Placentorium pulsowało i drgało na parapecie. Podeszła do niego z niesmakiem i determinacją. Z torby wyciągnęła słój do biologicznego podtrzymywania życia, który dał jej mężowi Rael Mandella. Parę minut obrzydzenia i rybiego smrodu – i zniknęła w chmurze pyłu i poczucia winy, z przyciśniętym do piersi słojem, w którym maleńki blastocyt fikał blade, ślepe koziołki. Żeby nie zauważyli braku zarodka, wsunęła do sztucznej macicy niedojrzałe mango.

Gdy tylko opadł kurz po odjeździe Serca Lothian, Genevieve zapukała do drzwi Maryi Quinsany.

– Dzień dobry pani – powiedziała Marya, elegancja i profesjonalna w zielonym plastikowym kombinezonie. – Prywatnie czy służbowo?

– Służbowo – odpowiedziała Genevieve. Postawiła biologiczny słój na stole zabiegowym. – To dziecko, które zrobiła dla mnie Serce Lothian. Nie zdążyła sama mi go wszczepić, ale powiedziała, że ty zrobisz to bez problemu.

Operacja zajęła dziesięć minut. Dokończywszy kawę i karmelki, Genevieve Tenebrae przekradła się do domu, do swego małostkowego i próżnego męża. Zniknęło całe poczucie winy, usunięte sprytnymi narzędziami Maryi Quinsany. W kieszeni spódnicy grzechotała fiolka immunosupresantów, żeby nie odrzuciła zarodka; wyobrażała sobie, że już czuje, jak kradzione dziecko kopie i się wierci. Miała nadzieję, że to będzie dziewczynka. Zastanawiała się, jak powiedzieć o tym mężowi. Na pewno ciekawie będzie patrzeć na jego minę.

13

Rael Mandella bał się, że dzieci mu wyrosną na dzikusów. Przez trzy lata biegały niewinne i nic niewiedzące, jak kury, po całej maleńkiej osadzie. To był jedyny świat, jaki znały, rozległy jak całe niebo, a jednocześnie tak ciasno opisany, że nadaktywny trzylatek mógł wszystko obiec dookoła w niecałe dziesięć minut. Bliźniakom nigdy nawet nie przyszło do głowy, że jest jakiś świat, niebo, nawet światy ponad niebem, wszystkie pełne ludzi i historii. Pociągi, które przejeżdżały w nieregularnych odstępach, buchając parą, zawsze jechały skądś dokądś, ale na samą myśl o tym „dokądś” dzieciaki robiły się nerwowe i zakłopotane. Odpowiadał im świat mały i przytulny jak narzuta na łóżku. A jednak Rael Mandella uparł się, że powinny wiedzieć o tych innych światach. „Nauka” – tak się nazywał ten proces i wymagał poświęcenia całych poranków, które o wiele pożyteczniej można by wykorzystać na słuchanie doktora Alimantanda, miłego, ale niezbyt dobrze się komunikującego, albo pana Jericha, który wiedział o świecie tak wiele, że to było aż przerażające, albo na naukę czytania z pięknie ilustrowanych matczynych książek z obrazkami, które opowiadały o czasach, kiedy ROTECH i Święta Katarzyna budowały ten świat.

Limaal i Taasmin pozostali entuzjastycznymi dzikusami. O wiele bardziej woleli poświęcać dni na dręczenie grubego Johnny’ego Stalina za pomocą błota, wody, odchodów lub na niezrównane akrobatyczne wyczyny na słupach pomp wiatrowych. Niemniej Rael Mandella był nieugięty: jego dzieci nie wyrosną na przygarbionych niewolników łopaty, tępych jak stare kamasze. Będą mieć to, czego on nie ma. Świat będzie ich zabawką. Próbował wszczepić im ekscytację nauką, lecz ich nie wzruszył nawet Objazdowy Pokaz Edukacji Genetycznej Serca Lothian. I tak było, dopóki do miasteczka nie przyjechała Objazdowa Edukacyjno-Rozrywkowa Ekstrawagancja Adama Blacka.

W noc poprzedzającą przybycie wielkiego showmana na wschodnim horyzoncie strzelało i iskrzyło srebrnymi i złotymi fajerwerkami. Droga Bez Znaczenia nie miała wątpliwości, że zbliża się do nich wielkie wydarzenie. Następnego dnia na partyzancką stację Drogi Bez Znaczenia wjechał pozarozkładowy pociąg, skierowany na bocznicę przez Rajandrę Dasa, nieoficjalnego naczelnika stacji. Stał tam, buchając parą i grzmiąc muzyką z zamontowanych na lokomotywie głośników, podczas gdy wokół zbierali się ludzie chcący zobaczyć, co to właściwie przyjechało.

– Objazdowa Edukacyjno-Rozrywkowa Ekstrawagancja Adama Blacka – odczytał Rajandra Das krzykliwe złoto-czerwone napisy wymalowane afiszową czcionką na wagonach. Splunął na piasek. Muzyka grała dalej. Czas mijał. Robiło się gorąco. Ludzie zaczynali się męczyć czekaniem w upale. Genevieve Tenebrae omal nie zemdlała.

– Panie i panowie, chłopcy i dziewczyny, jeden i jedyny… Adam Black! – zawył osobliwie mechaniczny głos.

Z wagonów opuściły się schodki. Wszedł na nie wysoki, chudy, elegancki człowiek. Nosił ciemny surdut z długimi jaskółkami i spodnie z prawdziwym złotym lampasem. Wokół szyi miał zawiązaną czarną koronkę, a na głowie nosił kapelusz z ogromnym rondem. Miał laskę ze złotą gałką, a oczy mu lśniły jak dżety. I oczywiście miał też cienki jak ołówkowa kreska wąsik. Trudno było sobie wyobrazić kogoś bardziej wyrazistego niż Adam Black. Dopilnował, żeby wszyscy mu się należycie przyjrzeli. Potem zawołał:

– Panie i panowie, widzicie przez sobą największą składnicę ludzkiej wiedzy: Objazdową Edukacyjno-Rozrywkową Ekstrawagancję Adama Blacka! Historia, sztuka, nauka, przyroda, cuda na ziemi i na niebie, dokonania nauki i techniki, opowieści o dziwnych miejscach i dalekich krainach, gdzie cuda są na porządku dziennym, wszystko to macie przed sobą. Zobaczycie na własne oczy potężne dzieła ROTECH-u, dzięki Patentowemu Optikonowi Adama Blacka; usłyszycie tajemnicze i pełne wyobraźni opowieści Adama Blacka z czterech stron świata; zachwycicie się pociągiem, tak, tym właśnie pociągiem, który sam jeździ i ma własny umysł; wytrzeszczycie oczy na Dumbletonian – pół ludzi, pół maszyny – poznacie sekrety fizyki, chemii, filozofii, teologii, sztuki i przyrody; wszystko to może należeć do was, panie i panowie, cały ten róg odwiecznej obfitości, za jedyne pięćdziesiąt centawo, tak jest, pięćdziesiąt centawo lub równowartość w wybranym przez was towarze, tak, panie i panowie, chłopcy i dziewczyny. Oto Adam Black przedstawia swoją Objazdową Edukacyjno-Rozrywkową Ekstrawagancję!

Roztańczony dandys zwinnie postukał laską w burtę czerwono-złoto-zielonego wagonu i lokomotywa wypuściła pięć kółek z pary, jedno w drugim, oraz zagrała marsza, tak głośno, że pękały bębenki.

Adam Black otworzył drzwi do swego świata cudów nauki i omal nie został odepchnięty na bok, gdy do środka rzucili się Rael Mandella i jego uparte dzieciaki żądne kształcenia. Sekrety fizyki, chemii, filozofii, sztuki i przyrody Limaala i Taasmin nie zainteresowały. Ziewali na widok Dumbletonian – pół ludzi, pół maszyny – wiercili się z nudów, gdy skomputeryzowany pociąg, który ma swój umysł, próbował wciągnąć ich w rozmowę, gadali i chichotali na ilustrowanym odczycie Adama Blacka o cudach świata przyrody. Natomiast potężne dzieła ROTECH-u, widziane przez Patentowy Optikon Adama Blacka, sprawiły, że oczy wyszły im z orbit.

Siedzieli w wagonie, na twardych plastikowych krzesełkach. Limaal odkrył, że skrzypią, kiedy kołysał się na nich w przód i w tył, więc to właśnie robił, kiedy w wagonie nagle zapadła ciemność całkowita jak śmierć. Z tyłu rozległy się krzyki, z miejsca, gdzie bracia Gallacelli siedzieli za Persis Tatterdemalion. Potem rozległ się głos: „Kosmos – ostatnia granica” i nagle wagon wypełnił się polatującymi świetlnymi iskierkami. Bliźniaki próbowały je łapać, jednak świetliste pyłki przenikały im przez palce. Wirująca galaktyka spiralna przepłynęła Limaalowi przez pierś. Zamachnął się na nią, ale przeleciała przez tył wagonu. Ze świetlistej galaktycznej sieci wydzieliła się gwiazda, zwiększając jasność i wielkość, aż zaczęła rzucać na ściany wyraźne cienie.

– Nasze słońce – powiedział Adam Black. – Zbliżamy się do naszego Układu Słonecznego z symulowaną prędkością dwadzieścia tysięcy razy większą od prędkości światła. Kiedy wejdziemy do środka układu, zwolnimy, byście mogli dostrzec piękno planet. – Gwiazda stała się teraz odległym Słońcem. Przed nią w statecznym walcu przemieszały się planety, procesja kul i pierścieni. – Mijamy zewnętrzne światy, chmurę komet, która okala nasz układ, tu widzicie daleką Nemezis, słabą towarzyszkę naszego Słońca, tu jest Avernus, tutaj Charon; Posejdon, to jest Uran i jego pierścienie, Kronos, także z pierścieniami, a tu Zeus, największy ze światów, gdyby nasz świat, który widzicie teraz, za pasem skalistych asteroid, obrać jak pomarańczę i rozpłaszczyć na powierzchni Jowisza, wydawałby się nie większy niż półdolarówka… oto nasz świat, nasz dom, do niego wrócimy za moment, ale najpierw złożymy przelotną wizytę błyszczącej Afrodycie i maleńkiemu Hermesowi, leżącemu najbliżej Słońca, zanim na koniec skupimy się na Macierzystym Świecie, z którego pochodzą wszyscy mieszkańcy naszego.

Świetlny punkt na skraju pomieszczenia rozrósł się w układ dwóch wielkich światów, jednego jak martwa biała czaszka, drugiego jak opalowo-błękitna kula, nakrapiana mlecznobiało jak szklana kulka do gry. Martwy biały świat-czaszka odsunął się poza publiczność i bliźniaki odkryły, że unoszą się nad niebieskim światem-łonem, niczym dwa umorusane serafiny Panarchy. Zobaczyły, że ten żywy błękitny świat opasuje srebrna pętla, której rozmiary wymykały się wyobraźni. I znów ogniskowa obrazu zmieniła się, wyostrzając cieniutkie szprychy, jak rowerowe, łączące świat pętli ze światem kuli.

W małej salce było aż gęsto od podziwu. Bliźniaki siedziały cicho i nieruchomo. Przerażające rzeczy na niebie pozbawiły je wszelkiej chęci do ruchu. Adam Black kontynuował wykład:

– Widzicie przed sobą Ojczysty Świat, planetę, z której wywodzi się nasza rasa. To jest stary, niewiarygodnie stary świat. Na naszym świecie ludzie żyją od zaledwie siedmiuset lat, z czego większość przybyła w ciągu niecałych stu ostatnich, po zakończeniu humanformacji. Natomiast na Ojczystym Świecie są cywilizacje, które liczą sobie wiele tysięcy lat. – Błękitny Ojczysty Świat obracał się pod wszechwiedzącym spojrzeniem bliźniąt. Gdy jego przesłonięte chmurami lądy przemieściły się w noc, ożyły dziesiątkami milionów milionów świateł w pokrywających całe kontynenty miastach. – Stary, stary świat – wyśpiewał Adam Black, hipnotyzując publiczność. – Stary i zużyty. I zatłoczony. Bardzo. Nawet sobie nie wyobrażacie jak.

Limaal Mandella chwycił się ojca w strachu, bo wyobrażał to sobie aż za dobrze. Widział wszystkich tych nagich, łysych ludzi, stłoczonych jeden przy drugim, żywy, oddychający dywan ciał przykrywający wzgórza, góry, równiny, aż po brzeg morza. Tam ludzie stali po pas w wodzie, zepchnięci przez napór ciał, spychani coraz głębiej przez wiecznie rosnącą maltuzjańską masę, aż woda zamknęła im się nad głowami. Wyobraził sobie, jak ten ociężały glob pełen eksplodujących ciał spada z nieba, bo jest za ciężki i miażdży go swoim ciężarem.

– Ludność jest tam tak liczna, że lądy dawno się zapełniły i nawet wielkie miasta pływające po oceanach nie są w stanie pomieścić więcej. Dlatego ludzie musieli wspiąć się po tych szprychach, tych windach orbitalnych, by żyć w pierścieniowym mieście zbudowanym w kosmosie nad światem, gdzie energii i surowców jest aż nadto.

Projekcja zogniskowała się teraz na tej srebrnej pętli, która rozrosła się do niepokojącej plątaniny geometrycznych kształtów wyrastających jeden z drugiego jak kryształy. W zbliżeniu i uwidoczniły się szczegóły tych geometrycznych kształtów, wielkich jak całe miasta: rury, kule, wachlarzowate formacje i dziwne wypukłości, sześciany i przekrzywione trapezoidy. W jeszcze większym zbliżeniu było widać przezroczyste dachy, a pod nimi krzątające się i uwijające postacie małe jak bakterie.

Taasmin Mandella miała zaciśnięte z całej siły powieki i przyciskała do nich piąstki. Limaal, po drugiej stronie ojca, siedział z rozdziawionymi ustami, zanihilowany tą wiedzą.

– To miasto nazywa się Metropolis – powiedział Adam Black. Pan Jericho jednocześnie bezgłośnie wypowiedział tę samą nazwę. Na wpół obawiał się, że pod tą wielką przezroczystą kopułą zobaczy samego siebie, siedzącego u stóp paternostra Augustine’a. – Mimo że jest ogromne, liczba mieszkańców rośnie tak szybko, że maszyny rozbudowujące je w każdej godzinie każdego dnia nie nadążają za tym przyrostem. A teraz żegnamy się z Ojczystym Światem… – błękitnoopalowy glob, z metalową obręczą i satelitą jak biała czaszka, rozdymany bilionami ludzi, skurczył się do odległej kropki – …i skupiamy uwagę bliżej nas.

Teraz przed oczyma bliźniaków nabrzmiała ich ziemia i zobaczyły jej znane z atlasu śnieżne bieguny, błękitne zamknięte wśród lądu morza, zielone lasy, żółte równiny i wielkie czerwone pustynie. Spojrzały z góry na Olympus Mons, tak wysoką, że jej szczyt wznosił się ponad najwyższe śniegi, na pełną ruchu krainę Doliny Marinerów, gęstą od miast i miasteczek. Gdy ich ziemia się przybliżyła, zobaczyły lśniący pierścień księżycowy i w tym momencie oko wyroczni zatrzymało się, wypełniając pokój niezrozumiałymi, pływającymi w przestrzeni kształtami. Niektóre były tak wielkie, że przelot zajmował im wiele minut, inne były małe i koziołkowały, a jeszcze inne były ruchliwe jak owady i polatywały w polu widzenia zajęte swymi owadzimi sprawami – ale wszystkie miały gdzieś na sobie logo ROTECH-u.

– Patrzcie, państwo, oto siły, które ukształtowały nasz świat i sprawiły, że nadaje się do zamieszkania dla ludzi. Tysiąc lat temu pewni mądrzy ludzie, święci mędrcy bez wątpienia, przewidzieli to, co właśnie oglądaliście na własne oczy: że Ojczysty Świat nie pomieści wszystkich ludzi, którzy się na nim pojawią. Trzeba znaleźć inne światy, jednak wszystkie pobliskie są martwe i bez życia, nawet ten. Tak, nasza ziemia była martwa jak ta biała czaszka, którą widzieliście ledwie parę minut temu. Zwrócili się więc do rządów wielu państw Ojczystego Świata i utworzyli ROTECH, Remote Orbital Terraforming and Environmental Control Headquarters, po czym uzbrojeni w całą naukę i technikę swej epoki, trudzili się przez siedemset lat, aby uczynić tę ziemię zdatną dla ludzi.

Przez salkę przepłynął wielki asymetryczny przedmiot, usiany maleńkimi świecącymi okienkami i podpisany tą świętą nazwą, której litery musiały mieć po dwieście metrów wysokości. Wokół niego bzyczały zaaferowane, uwijające się maleńkie muszki. Limaal Mandella aż podskakiwał w ekscytacji na krześle, widząc te niebiańskie kształty.

– Siedzieć grzecznie – zasyczał ojciec.

Zerknął na swoją matkę, szukając, z kim by tu się podzielić całą tą ekscytacją, lecz Eva Mandella miała na twarzy wypisane niezrozumienie. A jego siostra siedziała z wytrzeszczonymi oczyma i twarzą bez wyrazu jak u świętego na obrazku.

– Widzicie tu niektóre z orbitalnych urządzeń, za pomocą których ROTECH utrzymuje delikatną równowagę środowiska na naszym świecie. Niektóre maszyny służą do sterowania pogodą, te mają podczerwone lasery podgrzewające obszary powierzchni planety, by wygenerować różnice ciśnienia, a tym samym wiatry. Inne to superrdzenie magnetyczne, induktory wytwarzające silne pole magnetyczne chroniące nasz świat przed naładowanymi cząsteczkami słonecznymi i promieniami kosmicznymi. Jeszcze inne to wany, orbitalne lustra, z braku księżyców rozjaśniające ciemne noce, albo orfy, bezpośrednio pracujące nad tym światem, jeszcze teraz zapładniające życiem jałowe części ziemi, albo holowniki, które przyciągają bryły kometarnego lodu z tego obłoku, który wcześniej widzieliśmy na obrzeżach układu, i wprowadzają go do naszego świata, by zachowywał równowagę hydrostatyczną; jeszcze inne to akceleratory cząstek, bronie o potwornej sile niszczącej, którymi ROTECH może obronić ten kruchy świat przez atakiem z… daleka. Było ich wszystkich kiedyś o wiele więcej, ale razem z ROTECH-em rozpoczęły pracę nad większymi wyzwaniami – nad ujarzmieniem piekielnego świata, który nazywamy Afrodytą, choć właściwsze jest jego poprzednie imię, Lucyfer, czy nad zazielenieniem bezpowietrznego księżyca Ojczystego Świata. A teraz popatrzcie na to…

I dzieciakom wydało się, że śmignęły niczym wielki kosmiczny ptak nad ramieniem świata i zobaczyły daleko poza księżycowym pierścieniem, że do ich świata zbliża się coś gigantycznego, coś jakby wielokilometrowy motyl, coś tak olbrzymiego i skomplikowanego w konstrukcji, że wymykało się wyobraźni. Obróciło się powoli, tak że błysnęło w słońcu i bliźniaki oraz wszyscy inni wokół zatchnęli się, gdy nagle rozświetliły się trzy miliony kilometrów kwadratowych żagla.

– Żagle tak wielkie, że dałoby się nim owinąć ten świat – szepnął Adam Black, a potem dramatycznie podniósł głos, deklamując: – Żaglowiec Praesidium przybijający do orbitalnego doku ROTECH-u. Rok i dzień temu wyruszył z Metropolis, mając w ładowniach jeden i trzy czwarte miliona śpiących w hibernacji kolonistów. Teraz ich podróż dobiegła końca. Przybyli na nasz świat. Będzie im się wydawał dziwnym, postawionym na głowie, cudacznym miejscem, tak samo jak ojcom ojców naszych ojców i matkom matek naszych matek. Niektórzy z nich umrą, inni wrócą do domu, jeszcze inni upadną na dno naszego społeczeństwa, lecz większość, kiedy wyląduje w miastach-rozdzielniach, Touchdown, Bleriocie i Belladonnie, popatrzy dobrze na ten świat i pomyśli, że znalazła się w raju.

Bezcielesny punkt widzenia zanurkował ku ziemi, w dół, w dół, aż wydawało się, że Limaal i Taasmin zaraz się o nią roztrzaskają. Kostki rąk zbielały, Babuszka wrzasnęła. Zapaliły się lampy. W snopach świateł polatywały pyłki kurzu. Adam Black wszedł w światła i powiedział:

– Na tym kończy się nasza wycieczka po cudach nieba i ziemi. Bezpiecznie powracacie na dobrze wam znaną terra firma.

Na końcu wagonu otworzyły się drzwi, wpuszczając do środka zapylone światło dzienne. Wychodzący na popołudniowe słońce ludzie nic nie mówili.

– No i co o tym myślicie? – zapytał swoje dzieci Rael Mandella.

Nie odpowiedziały. Były pogrążone we własnych myślach.

Głowę Limaala Mandelli wypełniały spadające planety brzemienne ludzkością, kręcące się świetliste koła o średnicy wielu tysięcy kilometrów, pełne z pozoru anarchicznych kształtów, które jednak sprawiały, że wszystko w tym świecie chodzi jak w naoliwionym zegarku. Racjonalna część jego jaźni sięgała i przyjmowała wszystko, co widział. Rozumiał, że zarówno świat ludzki, jak i materialny działa według pewnych fundamentalnych zasad i jeśli te zasady da się poznać, to poznawalne są także wszelkie światy materii i umysłu. Zaakceptował ten Wielki Projekt i widział go teraz powielony w miniaturze wszędzie, gdzie spoczął jego wzrok. Wszystko było zrozumiałe, wszystko było wytłumaczalne; nie było żadnych tajemnic i wszystko było zorientowane do wewnątrz.

Taasmin Mandella podobnie widziała cuda na ziemi i niebie, lecz wybrała wśród nich ścieżkę mistyczną. Zobaczyła, że wszystkie porządki organizacji służą wyższym porządkom, a te wyższe porządki z kolei wykonują rozkazy jeszcze wyższych rzędów, potężniejszych i wspanialszych inteligencji – i ta spirala świadomości pnie się ku szczytowi, na którym zasiada Bóg Niepoznawalny Wszechwładca, Niewymowny i Milczący jak Światło, którego planów można się jedynie domyślać z objawień, jakie puszcza w dół tej spirali świadomości niczym kropelki słodkiego likieru. Wszystko było dla niej zorientowane w górę albo w dół.

Rael Mandella nie mógł wiedzieć, co uczynił swoim dzieciom, ani w chwili ich narodzin, gdy obdarzył je rodzinną klątwą, ani teraz, gdy nasiono tej klątwy wykiełkowało, podczas holograficznego seansu Adama Blacka. Dzieciaki wyglądały na zachwycone. Może dowiedziały się czegoś wartościowego. Jeśli zakorzeni się w nich ta miłość do nauki, dwa buszle truskawek i kura, które zainwestował w ich edukację, mogą się bardzo opłacić.

14

Wieczorem w piątek 21 wrzesierpnia, za dwadzieścia dwudziesta, pośrodku jednej z niekończących się ich gier słownych, w momencie, kiedy dziadek Haran już miał położyć słowo „zoomorfy” na potrójnej premii słownej, Babuszka zerwała się i wykrzyknęła:

– Już czas! Już czas! Moje dziecko, och, moje dziecko!

Wbiegła do pokoju, gdzie dzień za dniem, godzina za godziną, od dwustu osiemdziesięciu dni, siedmiu tysięcy pięciuset dwudziestu godzin, pulsowało, pompowało i nabrzmiewało placentorium, wielka bryła sinoczerwonego mięsa.

– Co takiego, mój kwiatuszku?! – zawołał dziadek Haran. – Co się dzieje?

Nie otrzymawszy odpowiedzi, pobiegł za nią i zobaczył, że żona stoi wpatrzona w placentorium, zakrywając usta rękoma. Sztuczna macica pulsowała i kurczyła się, wypełniając pokój paskudnym odorem zgnilizny.

– Już czas! – paplała Babuszka. – Moje dziecko dojrzało! Nasze dziecko. Och, Haranie! Mężu!

Dziadek Haran zaciągnął się ohydnym smrodem. Z placentorium wyciekła strużka czarnej cieczy, brudząc płyn odżywczy. Jego serce ścisnęło przeczucie wielkiego zła.

– Wyjdź – rozkazał Babuszce.

– Ależ, Haranie… nasze dziecko! Ja, matka, muszę być przy dziecku! – I sięgnęła na parapet po nabrzmiałe obrzydlistwo.

– Wyjdź! Ja, twój mąż, rozkazuję ci!

Dziadek Haran chwycił żonę za ramiona, odwrócił i wypchnął za drzwi, które zamknął za nią na zasuwę. Ze spazmującego placentorium dobywały się teraz paskudne beknięcia. Haran podszedł do niego z obawą. Postukał w słój. Placentorium wydało przenikliwy gwizd, jakby uchodził z niego gaz pod wysokim ciśnieniem. Na powierzchni cieczy w słoju zabulgotały bąbelki i pękły, uwalniając dławiący smród. Dziadek Haran zakrył usta i nos chusteczką i dźgnął macicę ołówkiem. Placentorium skurczyło się i z przeraźliwym beknięciem wypluło w powietrze parszywą szarą maź, plunęło strugami czarnego paskudztwa, przerywając je spazmatycznymi pierdnięciami, potem pękło na pół i zdechło. Wstrzymując oddech, żeby nie zwymiotować, dziadek Haran pogrzebał ołówkiem w rozkładających się szczątkach. Nie było śladu, by kiedykolwiek było tam dziecko. Znalazł natomiast parę zgniłych czarnych resztek czegoś, co wyglądało jak skórka od mango. Upewniony, że nie ma żadnego dziecka, żywego czy martwego, wyszedł z pokoju i zamknął go za sobą na klucz.

– Zdarzyło się tam dzisiaj coś potwornego i bluźnierczego – powiedział do żony. – Póki ja żyję, nikt do tego pokoju nie wejdzie. – Podszedł do drzwi frontowych i cisnął klucz jak najdalej w ciemność.

– Ale dziecko, Haranie, moje dziecko, ono żyje, umarło? – Babuszka przełknęła ślinę. – Czy jest… człowiekiem?

– Tam nie było żadnego dziecka – odparł dziadek Haran, patrząc przed siebie. – Serce Lothian nas oszukała. Macica była pusta. Całkiem pusta. – I zaraz złamał przysięgę, którą żona złożyła za niego, i poszedł do B.A.R-u Persis Tatterdemalion, żeby się konkretnie napić.

Dokładnie w tej chwili, w której Babuszka zrywała się, porzucając grę, Genevieve Tenebrae poczuła przeszywający ból. Wydała cichy, płaczliwy jęk i wiedziała, że już czas.

– Najdroższa, coś się stało? – zapytał Gaston Tenebrae ze swojego krzesła przy kominku, gdzie co wieczór siadywał, paląc sziszę i snując marzenia o zdradzie małżeńskiej.

Genevieve poczuła kolejny skurcz.

– Dziecko – powiedziała. – Ja rodzę.

– Dziecko? – zdziwił się Gaston Tenebrae. – Jakie dziecko?

Genevieve uśmiechnęła się przez ból. Właśnie z myślą o tej wspaniałej chwili przez dziewięć miesięcy ukrywała ciążę.

– Twoje dziecko – szepnęła. – Ty próżny idioto.

– Co takiego?! – ryknął Gaston, oddalony o tysiąc kilometrów, wysoki i bezsensowny jak mokra trzcina.

– Raz się zapomniałeś, mężu. Twoje dziecko… którego mi odmawiałeś… i odmawiałeś… i kazałeś mi czekać… więc czekałam… a teraz… już koniec czekania. – Sapnęła, czując nowy skurcz. Gaston Tenebrae podskakiwał i trzepotał rękami jak mały, żałosny ptaszek w szklarni. – Prowadź mnie do Quinsany… do Maryi Quinsany.

Zebrała resztki godności i skierowała się do drzwi. Tam ogarnęła ją najsilniejsza jak dotąd fala skurczów.

– Pomóż mi, ty nieczuła świnio – jęknęła i Gaston podszedł i poprowadził ją przez zimną, ciemną noc do Kliniki Dentystyczno-Weterynaryjnej Maryi Quinsany.

Widziana przez znieczuleniowe otępienie twarz Maryi Quinsany wydawała się Genevieve podobna do pyska lamy. Ta uporczywa myśl krążyła w nadprzewodzących obwodach jej umysłu, póki nie włożono jej w ramiona opakowanego jak prezent noworodka i o wszystkim nie zapomniała.

– Nie było to dużo trudniejsze niż w przypadku kozy – powiedziała Marya Quinsana, uśmiechając się swoją twarzą lamy. – Ale pomyślałam, że na wszelki wypadek cię znieczulę.

– Gaston. Gdzie Gaston? – zapytała Genevieve Tenebrae.

Twarz męża, z kozią bródką, nachyliła się ku niej.

I powiedziała do niej konfidencjonalnym szeptem:

– Pomówimy, jak będziemy sami.

Genevieve Tenebrae uśmiechnęła się, uznając męża za coś równie ważnego jak denerwująca mucha. Liczyło się dziecko w jej objęciach, jej dziecko. Czyż nie urodziła go sama, nie nosiła pod sercem przez dziewięć miesięcy, nie miała go w sobie przez prawie pół roku?

– Arnie Nicolodea – wyszeptała. – Mała Arnie.

Kiedy wieść o niespodziewanych narodzinach trzeciego rodowitego obywatela Drogi Bez Znaczenia dotarła do B.A.R-u, Persis Tatterdemalion ogłosiła, że wszyscy piją za darmo i nastąpiła wielka fala toastów i życzeń, od wszystkich z wyjątkiem dziadka Harana, do którego nad ranem dotarło, co mu zrobiono. A także, że nigdy nie będzie w stanie niczego udowodnić.

– Czy to nie dziwne, że para, która chciała dziecka, go nie ma, a para, która nie chciała, ma? – stwierdził Rajandra Das, nabrawszy elokwencji po kukurydzianym piwie i winie z hotelowego fermentorium.

Wszyscy uznali, że to świetne i zwięzłe podsumowanie.

15

Rajandra Das kiedyś mieszkał w norze pod Dworcem Głównym w Południku. I dalej mieszkał w norze, tylko że pod Wielką Pustynią. Rajandra Das był kiedyś księciem rynsztokowych szczurów, meneli, żebraków, złodziejaszków, gundów i żuli. I nadal był księciem rynsztokowych szczurów, meneli, żebraków, złodziejaszków, gundów i żuli. Nie było nikogo, kto konkurowałby z nim o ten tytuł. Zbyt leniwy, żeby uprawiać ziemię, żył ze swego talentu i łaskawości sąsiadów, wyczarowując z ich zepsutych kultywatorów i uszkodzonych siłowników do śledzenia słońca nowe pokłady sił albo pomagając Edowi Gallacelliemu w konstruowaniu mechanicznych urządzeń o niewielkiej wartości praktycznej, z wyjątkiem zagospodarowywania nadmiaru czasu. Raz naprawił lokomotywę Kolei Bethlehem Ares, klasy 19, pamiętał; z trudem dotoczyła się do Drogi Bez Znaczenia ze źle wyregulowanym tokamakiem. Poczuł się jak za dawnych czasów. W przypływie nostalgii omal nie poprosił maszynistów, żeby go przewieźli – do Mądrości, pięknego marzenia w jego sercu.

A potem pomyślał o ochroniarzu, który wyrzucił go z pociągu, o kopniakach, udrękach i ciężkiej pracy, którą będzie musiał znosić podczas takiej podróży. Droga Bez Znaczenia jest spokojna, daleko od wszystkiego, jest wygodna, a owoce zrywa się prosto z drzewa. Nie, na razie tu jeszcze zostanie.

Podczas przesilenia zimowego, gdy słońce stało nisko nad horyzontem, a czerwony pył lśnił szronem, do miasteczka ponownie przyjechał Adam Black. Jego przyjazd był dla zmęczonej zimą rolniczej społeczności niczym nadejście wiosny.

– Chodźcie, chodźcie, chodźcie! – wydarł się. – Objazdowa Edukacyjno-Rozrywkowa Ekstrawagancja Adama Blacka raz jeszcze… – (tu dla podkreślenia walnął laską o złotej gałce w mały drewniany klocek) – …przedstawia państwu cuda z czterech stron świata w zupełnie nowym – (łup, łup) – pokazie! W którym dla waszej przyjemności i zachwytu, panie – (łup) – panowie – (łup) – chłopcy – (łup) – i dziewczyny – (łup) – wystąpi po raz pierwszy na tym świecie rewelacja, najprawdziwszy anioł z Królestwa Glorii! Przejęty z Niebiańskiego Cyrku, prawdziwy, autentyczny, stuprocentowo oryginalny anioł. – (Łup, łup!). – Tak, chodźcie, dobrzy ludzie, jedyne pięćdziesiąt centawo za ten epokowy cud, pięćdziesiąt centawo, dobrzy ludzie, czy naprawdę możecie sobie pozwolić na to, by nie zobaczyć tego jedynego w swoim rodzaju fenomenu? – (Łup, łup?). – Gdybyście byli tak uprzejmi i ustawili się ładnie w kolejce, dziękuję… proszę się nie przepychać, czasu wystarczy dla wszystkich.

Rajandra Das spóźnił się na pokaz. Spał sobie smacznie przy ogniu, kiedy przytoczył się pociąg z Ekstrawagancją i wskutek tego musiał przez ponad godzinę stać na zimnie, zanim przyszła jego kolej.

– Tylko pan jeden? – zapytał Adam Black.

– Nikogo więcej nie widać.

– No to pięćdziesiąt centawo.

– Skąd u mnie pięćdziesiąt centawo. Mogą być dwa plastry miodu?

– Dwa plastry miodu mogą być. Pięć minut.

W wagonie było ciepło. Okna zasłaniały czarne kotary, które szeleściły poruszane gorącym powietrzem z wentylatorów. Pośrodku wagonu stała wielka, ciężka i solidna stalowa klatka, bez żadnych drzwiczek ani zamków. Na trapezie zwieszającym się ze szczytu klatki siedziała melancholijna istota, którą Rajandra Das miał uznać za anioła, choć nie był to anioł, o jakim się uczył jako dziecko, na pobożnym kolanie kochanej świętej pamięci matki.

Twarz i korpus miał nadzwyczajnie pięknego młodego mężczyzny. Ręce i nogi były z nitowanego metalu. W barkach i biodrach ciało przenikało się z metalem, bez wyraźnej granicy. Rajandra Das widział, że to nie jest po prostu człowiek połączony z protezami. To było coś zupełnie innego.

Anioła otaczała świetlista niebieska aura, będąca jedynym światłem w czarnym, ciepłym wagonie.

Rajandra Das nie miał pojęcia, jak długo stał i wytrzeszczał oczy, póki anioł nie wydłużył nóg do cienkich szczudeł i nie zszedł z trapezu. Złożył je teleskopowo, wracając do ludzkiego wzrostu i przycisnął twarz do prętów, oko w oko z wytrzeszczonym Rajandrą Dasem.

– Skoro masz tylko pięć minut, sugeruję, żebyś mnie o coś zapytał – powiedział ekscytującym kontraltem.

To wyrwało go ze zdumienia.

– Ojjj! – powiedział Rajandra Das. – Co z ciebie właściwie za stworzenie?

– To zwykle jest pierwsze pytanie – powiedział blaszany anioł ze znużeniem niezmiennej od lat rutyny. – Jestem aniołem, serafinem z Piątego Szeregu Niebiańskich Zastępów, sługą Błogosławionej Pani z Tharsis. A teraz, czy chcesz, żebym prosił o coś Panią Naszą, w imieniu twoim czy innych, albo przekazał wiadomość ukochanej osobie za woalem śmierci? Takie zwykle jest drugie pytanie.

– Tym razem nie – odparł Rajandra. – Każdy głupi widzi, że nie przekażesz nigdzie żadnej wiadomości, przynajmniej, póki siedzisz w tej klatce i występujesz u Adama Blacka. Nie, ja chcę wiedzieć, co z ciebie właściwie za anioł, bo mnie zawsze uczyli, że anioły to kobiety z długimi włosami, pięknymi skrzydłami, w świecących sukienkach i tak dalej.

Anioł wydął usta lekko urażony.

– Żadnej godności w tych czasach. No, to jest trzecie pytanie większości śmiertelników. Po tym, jak przepuściłeś pytanie numer dwa, spodziewałem się po tobie czegoś lepszego.

– No to może dla odmiany byś odpowiedział, co?

Anioł westchnął.

– Patrz, śmiertelniku.

Z jego pleców rozwinęły się dwa komplety łopatek składanych wirników. Klatka była za mała, żeby mogły się rozprostować i obwisłe łopaty przydawały aniołowi jeszcze bardziej żałosnego i bezcelowego wyglądu.

– To skrzydła. A jeśli chodzi o płeć…

Aureola anioła zamigotała. Po jego cielesnych częściach zaczęły przesuwać się dziwne wypukłości. Rysy twarzy roztopiły się i spłynęły jak deszczówka z dachu. Podskórne wzgórki skupiły się, zestaliły, tworząc nowy obraz rysów.

Rajandra Das gwizdnął z podziwem.

– Niezłe cycki. Czyli jesteś jednym i drugim.

– Albo żadnym – powiedział anioł i powtórzył sztuczkę z roztapianiem twarzy, przemieniając się w nadzwyczaj piękną młodą osobę nieokreślonej płci. Teraz, określane wbrew urodzie rodzajem nijakim, schowało łopaty wirników z powrotem w plecach i uśmiechnęło się niepocieszone.

Rajandra Das poczuł w sercu ukłucie współczucia. Wiedział, jak to jest być gdzieś nie z własnej woli. Wiedział, jak to jest, kiedy życie ci daje popalić.

– Coś jeszcze, śmiertelniku? – zapytał ze znużeniem anioł.

– Ej, stary, no weź się tak nie obrażaj. Jestem po twojej stronie, naprawdę. Powiedz mi, jak to jest, że ty nie możesz pstryknąć małym palcem i rozwalić tej klatki? Mnie uczyli, że anioły to dość potężne stwory.

Anioł nachylił się konfidencjonalnie do prętów klatki.

– Ja jestem tylko aniołem z Piątego Szeregu Niebiańskich Zastępów, a nie jakąś grubą rybą jak FARIOSTER czy TELEMEGON – to są najnowsze modele; Pierwsze Szeregi, archangielskie, one mogą zrobić, co tylko zechcą, ale my jesteśmy z tych pierwszych, my byliśmy prototypami, potem Nasza Pani ulepszała konstrukcję z każdym kolejnym modelem, w Awatach, Lorarchach, Szerafach, Archangielskach.

– Zaraz, zaraz, to ty mówisz, że jesteś skonstruowany?

– Wszyscy jesteśmy, śmiertelniku, w ten czy inny sposób. Ale chodzi o coś innego – my, anioły, jesteśmy na energię słoneczną, dlatego właśnie Adam Black trzyma tę klatkę w ciemności, żebym nie nagromadził dość energii, by uwolnić się z tych prętów. Chociaż… – dodał ze smutkiem – …jesteśmy stworzone głównie do latania, nie do walki; większość mojej siły idzie na napędzanie wirników.

– A jakbym rozsunął wszystkie zasłony?

– To przyjdzie Adam Black i zasunie je z powrotem. Dzięki za tę myśl, śmiertelniku, ale, żeby odzyskać pełną anielską moc, potrzebowałbym ze trzech tygodni ciągłego słońca.

Adam Black wetknął głowę przez drzwi i powiedział:

– Koniec czasu. Proszę wychodzić. – I spojrzał surowo na anioła. – Znowu cały czas gadasz? Mówiłem ci, że ma być krótko.

– Ej, zaraz, po co ten pośpiech? – zaprotestował Rajandra Das. – Po mnie nikogo już nie ma, a właśnie mamy ciekawą fazę w rozmowie. Jeszcze minutę, dobra?

– No dobrze. – Adam Black wycofał się, by przeliczyć zarobek – sześć dolarów pięćdziesiąt centawo, kurę, trzy butelki groszkowego wina i dwa plastry miodu.

– Słuchaj, powiedz coś więcej – powiedział Rajandra Das. – Na przykład, jak w ogóle wylądowałeś w tej klatce.

– Przez nieuwagę. Byłem w Zaszczytnym Orszaku Błogosławionej Pani, urządzaliśmy paradę nad jakąś dziurą za dziesięć centawo na Wielkich Równinach. Nazywała się Francuz. Robimy takie rzeczy od czasu do czasu, coś jak wielka cyrkowa parada, żeby śmiertelnicy pamiętali o wyższych rzeczach, kto ten świat stworzył, i tak dalej, a poza tym Błogosławiona Pani ma teraz tę nową strategię bezpośredniej interwencji wśród istot organicznych. No, w każdym razie impreza była spora, Wielkie Moce, Dominia, Duchowa Menażeria, Wielki Niebieski Plymouth, Jeździec na Wielogłowej Bestii i tak dalej, zanim to wszystko przeszło, trwało prawie cały dzień. Ja byłem w ostatniej fali i musiałem tyle czekać, że strasznie się już nudziłem, a znudzone anioły robią się nieuważne. I chwilę potem wleciałem prosto w kable wysokiego napięcia stacji łącza mikrofalowego. Oszołomiło mnie. Poleciały mi bezpieczniki. Straciłem przytomność. Śmiertelnicy mnie odcięli, wsadzili mnie do tej klatki w piwnicy i karmili plackami kukurydzianymi i piwem. Wyobrażasz sobie, jak to jest być aniołem-alkoholikiem? W kółko im powtarzałem, że jestem na energię słoneczną, ale w ogóle nie docierało. Śmiertelnicy zaczęli się zastanawiać, co właściwie im przyjdzie z anioła z Niebiańskich Zastępów, i wtedy pojawił się Adam Black i kupił mnie razem z klatką za piętnaście złotych dolarów.

– No a czemu nie próbowałeś uciec? – zasugerował Rajandra Das, któremu po głowie chodziły złe myśli.

– Nie ma zamka. Jeśli chodzi o mechanizmy, to my jesteśmy w tym dobrzy. Otworzyłbym każdy zamek, który by tu był, ale Adam Black zna się na hagiografii, więc kiedy odzyskałem siłę i poodrastały mi obwody, zaspawał drzwiczki.

– To słabo – powiedział Rajandra, mając w pamięci doły pod dworcem w Południku. – Nikt nie powinien przez pomyłkę siedzieć w klatce.

Anioł wzruszył wymownie ramionami. Adam Black znów wetknął głowę przez drzwi.

– No dobra, teraz to już naprawdę koniec. Poważnie mówię. Chcę już zamykać.

– Pomóż mi – szepnął desperacko anioł, ściskając grube na palec pręty. – Możesz mnie stąd wydostać, ja to wiem, widzę to w twoim sercu.

– To już chyba będzie pytanie numer pięć – powiedział Rajandra Das i odwrócił się, żeby wyjść z ciemnego wagonu. W tym samym momencie wyciągnął z kieszeni swój wojskowy scyzoryk o wielu ostrzach, ukradziony ze sklepu Narzędzia Specjalistyczne Krishnamurti. Ukrył go we wnętrzu dłoni i podał dyskretnie aniołowi.

– Schowaj to – wyszeptał, nie poruszając ustami. – A jak się uwolnisz, obiecaj mi, że zrobisz dwie rzeczy. Po pierwsze, nie wracaj tutaj. Nigdy. Po drugie, wspomnij o mnie Błogosławionej Pani, kiedy ją zobaczysz, bo to dzięki niej jestem dobry dla maszyn, a maszyny są dobre dla mnie. – Ukradkowy gest zmienił się w machanie na pożegnanie.

Adam Black już czekał z kluczem w drzwiach.

– Niezły ten twój pokaz na bogu – rzucił Rajandra Das. – Powiem ci jedno, po tym to trudno będzie czymś nas zaskoczyć. Co tam masz na jutro przygotowane, Świętą Katarzynę w klatce? – Puścił oko do showmana. I wydało mu się, że już słyszy zgrzyt metalu o metal.

16

Tego ranka, gdy przyszedł ROTECH, pojawił się w świecie najpierw jako tępe brzęczenie w snach ludzi, potem wypełzł z nich jako basowa pulsacja. Pobudziła wszystkich i dopiero wówczas do nich dotarło, że to nie był jakiś zbiorowy senny koszmar, że ten hałas był obiektywnym zjawiskiem, tak realnym i obiektywnym, że w domach grzechotały od niego wszystkie luźne przedmioty, a talerze spadały z półek i się tłukły.

– Co to jest, co to jest? – pytali się nawzajem, przebierając się w dzienne ubrania, przerzucając się zabobonnymi stwierdzeniami o apokalipsie, Armagedonie, wybuchach atomowych, międzyplanetarnej wojnie lub niebie spadającym im na głowy.

Dygot nasilił się tak, że zaczął im nawet wypełniać miejsce pod czaszką. Trząsł skałami pod ich nogami, trząsł kośćmi pod skórą, trząsł niebem i ziemią, strząsał ludzi ze schodów i wytrząsał przez drzwi frontowe, żeby zobaczyli, co się dzieje.

Nad Drogą Bez Znaczenia wisiało tysiąc srebrnych spodków, tak lśniących w porannym słońcu, że aż raziły oczy – tysiąc srebrnych podniebnych pojazdów, a łoskot ich silników trząsł ziemią. Każdy miał pełne pięćdziesiąt metrów średnicy i był opatrzony świętym imieniem ROTECH-u z numerem seryjnym, a pod spodem, mniejszymi literami było dopisane: „Wydział Utrzymania Planet”. Reflektory pocięły osadę snopami, wyszukując oszołomionych mieszkańców na gankach i werandach. Babuszka, opromieniona światłem z nieba, padła na kolana i modliła się, żeby Anioł Pięciu Fiolek Zniszczenia (plagi ciemności, plagi głodu i pragnienia, plagi bezdzietności, plagi sarkazmu i plagi pożerających wszystko kóz-mutantów) zostawił ją w spokoju. Dzieci Drogi Bez Znaczenia machały do załóg w ich wysuniętych kabinach. Piloci odmachiwali i migali reflektorami. Kiedy ludzie przyzwyczaili się do statków ROTECH-u nad miasteczkiem, nagle dotarło do nich, że nie są ich tysiące, setki, nawet nie pięćdziesiąt, lecz dwadzieścia trzy. Jednakże z samego rana silne wrażenie robią nawet dwadzieścia trzy statki wypełniające niebo i ziemię hukiem silników.

Z kruszącym skały rykiem dwadzieścia dwa sterowce uniosły się wysoko w powietrze, przechyliły się i odleciały na zachód, reflektorami wydrapując na niebie długie smugi. Jedyny pozostały sterowiec opadł niżej i podszedł do lądowania po drugiej stronie torów, dokładnie w miejscu, gdzie kiedyś rozbiła się Persis Tatterdemalion. Natomiast lądowanie ROTECH-u odbyło się pod pełną kontrolą i z arogancką łatwością. Wentylatory odwróciły się ku górze, wzbijając w powietrze duszące tumany pyłu. Kiedy kaszel się uspokoił, sterowiec stał już na wspornikach i rozwijał schodki prowadzące do jaskrawo oświetlonego wnętrza. Razem z nimi wydobył się stamtąd zapach przygotowywanego śniadania.

Obywatele Drogi Bez Znaczenia zebrali się po swojej stronie torów, wszyscy oprócz Persis Tatterdemalion, która uciekła po pierwszym muśnięciu snopem światła, bo sterowce mogły latać, a ona nie. Przyglądali się rozwojowi wydarzeń wokół statku z lękiem zmieszanym z ekscytacją. To mogli być najlepsi goście jak dotąd.

– No idź – powiedział pan Jericho do doktora Alimantanda. – Ty tu jesteś szefem.

Doktor Alimantando otarł kurz ze swojego wiecznie zakurzonego ubrania i przeszedł sto metrów wzdłuż torów w stronę sterowca. Nie usłyszał ani jednego zachęcającego okrzyku.

Po schodkach zszedł niesamowicie elegancki mężczyzna w pięknym białym garniturze ze stójką i zagapił się na niego. Doktor Alimantando, zapylony i skromny, skłonił się uprzejmie.

– Jestem doktor Alimantando, tymczasowy wójt Drogi Bez Znaczenia, ludność: dwadzieścia dwie osoby, wysokość: tysiąc dwieście pięćdziesiąt metrów, „o krok od Raju”. Witamy w naszym miasteczku, mam nadzieję, że się wam spodoba, dla waszej wygody i komfortu mamy bardzo dobry hotel, czysty, tani, ze wszystkimi udogodnieniami.

Obcy, wciąż się nań gapiąc (wyjątkowo chamsko według nieśmiałych standardów Deuteronomium), kiwnął głową w najbardziej zdawkowym powitaniu.

– Dominic Frontera, Biuro Osadnictwa i Zabudowy, Wydział Utrzymania Planet, ROTECH, Porcelanowa Góra. Co wy tu, do cholery, robicie?

Pobudliwy doktor Alimantando szybko się pobudził.

– W sumie mogę pana zapytać o to samo.

Zatem Dominic Frontera mu powiedział. A doktor Alimantando natychmiast zwołał spotkanie wszystkich mieszkańców, żeby Dominic Frontera mógł im powtórzyć to, co powiedział jemu. I rzekł im tak:

– We wtorek, szesnastego maja, czyli za trzy dni, o szesnastej dwadzieścia cztery, Droga Bez Znaczenia wyparuje na skutek uderzenia jądra komety o wadze około dwustu pięćdziesięciu megaton, lecącego z prędkością pięciu kilometrów na sekundę, które będzie miało miejsce około trzydziestu czterech kilometrów na południe stąd.

I wybuchło pandemonium. Doktor Alimantando walił swoim młoteczkiem tymczasowego wójta, aż popękał mu klocek, potem ochrypł od krzyku, a ludzie dalej się darli, wściekali się i wymachiwali w powietrzu najlepszymi krzesłami Persis Tatterdemalion.

Dominic Frontera ledwie mógł uwierzyć, że dwadzieścia dwie osoby mogą wygenerować taki chaos. W ogóle nie powinien brać w tym udziału. Powinien był w jeden dzień do południa skończyć obmierzanie miejsca uderzenia i już być w Regionalnym Biurze w Południku. Grać w tryktraka w swoim ulubionym zakątku herbaciarni Chena Tsu, popijać belladońską brandy i patrzeć, jak kwitną morele. A zamiast tego stał naprzeciwko rozwścieczonej bandy gotowej pobić go na śmierć taboretami z pustynnej sosny – popatrzcie tylko na tę starą babę, pewnie ma koło czterdziestki, a niczego nie pragnie bardziej niż zlizać moją krew z podłogi – i to wszystko dlatego, że znalazł tę zasraną dziurę w miejscu, gdzie żadnej zasranej dziury nie powinno być, w oazie, która w ogóle była planowana do geoinżynierii dopiero dwa lata po upadku komety. Westchnął. Wyszarpnął z kabury swego pilota pistolet rakietowy Presneya i oddał trzy szybkie strzały w strop B.A.R-u/Hotelu.

Pełna szoku cisza, która natychmiast zapadła, ucieszyła go. Pociski dalej syczały wbite w dachówki. Przywróciwszy spokój, wyjaśnił, dlaczego Droga Bez Znaczenia musi ulec zniszczeniu.

Chodziło o wodę. Było jej za mało. Cały ten świat trzymał się na szeregu ekologicznych równań, które zawsze muszą być spełnione. Po jednej stronie znaku równości było sztuczne środowisko świata: powietrze, woda, pogoda i te mniej namacalne czynniki, na przykład orbitalne magnesy nadprzewodzące, tworzące wokół planety ochronną siatkę odpychającą promieniowanie i burze słonecznych cząstek, które inaczej wysterylizowałyby jej powierzchnię albo warstwę metalowych jonów zawieszoną wysoko ponad tropopauzą, wzmacniającą światło słońca plus orbitalne lustra, vany, wyrównujące miejscowe różnice temperatury i ciśnienia: równanie stabilne, choć kruche. Po drugiej stronie znaku równości stali mieszkańcy tej ziemi, rodowici i przyjezdni, ich powiększająca się liczba i coraz większa presja na świat i jego zasoby. A to równanie musi zawsze być w równowadze, choćby populacja rosła arytmetycznie, geometrycznie, logarytmicznie, to musi się równać (tu Dominic Frontera dla podkreślenia dźgnął w publiczność lufą pistoletu) i jeśli to oznacza, że od czasu do czasu trzeba skądś zaimportować trochę wody („od czasu do czasu” oznaczało mniej więcej co dziesięć lat przez kolejne pół tysiąclecia, a „skądś” – gigatony kometarnego lodu czekającego na grawitacyjny sygnał za kulisami Układu Słonecznego), to ona będzie zaimportowana i koniec.

– W przeszłości waliliśmy tymi jądrami komet gdzie popadnie – tłumaczył rzędom rozdziawionych ust. – Lód, który nie odparował przy wejściu w atmosferę, odparowywał przy uderzeniu, a ogromne ilości wzbitego pyłu powodowały, że para zbijała się w chmury i wywoływała opady. W pierwszych dniach komety uderzały nawet trzy razy na tydzień. Oczywiście wtedy nikogo nie było, więc nie spadały nikomu na głowę. – Dominic Frontera przypomniał sobie, że nie wykłada na lekcji geografii w szkole średniej, lecz przed bandą durnych wieśniaków i zezłościł się. – Jak się domyślacie, odkąd zaczęło się osadnictwo, coraz trudniej znaleźć miejsce do zrzucenia lodu, a jeśli się da, wolimy go roztrzaskać, bo to zdecydowanie najtańszy sposób na wytworzenie pary wodnej. No i wybraliśmy sobie takie miejsce, w Ćwiartce Północno-Zachodniej, gdzie nie ma żadnych planów zagospodarowania na co najmniej cztery lata, może się trafić jakiś podróżnik, jakiś pociąg, jakiś sterowiec, ale da się ich ostrzec przez uderzeniem, a potem wrócić, naprawić tory i zawołać z orbity orfy, żeby zrobiły z pustyni ogród. Taki jest plan. I co my tu mamy? Co mamy? – Podniósł głos do krzyku. – Was. Co wy tu, do cholery, robicie?! Tu nawet oazy nie powinno być, a co dopiero jakiejś osady!

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. Marsjański rok jest niemal dwukrotnie dłuższy od ziemskiego, liczy 687 ziemskich dni (przyp. tłum.). [wróć]