Joanna Markowska

Dobry start dla tarczycy

Poradnik

© Joanna Markowska, 2025

Zadbaj o swoją tarczycę i zdrowie! Poznaj praktyczne wskazówki, dietę i styl życia, które pomogą Ci obniżyć stres, odzyskać energię i poprawić samopoczucie. Ten poradnik to Twój przewodnik po świadomym odżywianiu, równowadze hormonalnej i codziennych nawykach wspierających zdrowie.

ISBN 978-83-8414-214-1

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

1. Dobry start dla tarczycy

2. Wstęp

3. 1. OD CZEGO ZACZĄĆ

1. Badania i wyniki

2. Interpretacja wyników badań

3. USG tarczycy- co to za badanie

4. Biopsja tarczycy- co to za badanie

4. 2. PRZYCZYNY I OBJAWY

1. Przyczyny i objawy niedoczynności tarczycy

2. Przyczyny i objawy nadczynności tarczycy

3. Przyczyny i objawy podwyższonej prolaktyny

5. 3. JOD I PŁYN LUGOLA

1. Kiedy Płyn Lugola może zaszkodzić

2. Domowy test Płynem Lugola

1. Badanie poziomu jodu — domowy test

3. Jod przy nadczynności tarczycy — na co zwrócić uwagę

6. 4. DIETA PRZECIWZAPALNA

1. Wskazówki przy Hashimoto i niedoczynności tarczycy

2. Nadczynność tarczycy — wskazówki

3. Zioła wspierające tarczycę i wątrobę

7. 5. JAK ZACZĄĆ REWOLUCJĘ W DIECIE

1. Jak eliminować z diety produkty które szkodzą

2. Jaką pić wodę

3. Jak radzić sobie z podjadaniem

4. Niedoczynność tarczycy a drastyczne diety

5. Kiedy rozpocząć odchudzanie

8. 6. ZDROWE TRIKI ŻYWIENIOWE

1. Jak pozbyć się goitrogenów

2. Jak pozbyć się kwasu fitynowego

3. Jak pozbyć się lektyn

9. 7. TOKSYNY I CHEMIA W ŻYWNOŚCI

1. Jakie zagrożenia kryją się w jedzeniu

2. Glifosat — cichy zabójca w rolnictwie i naszym otoczeniu

3. Niebezpieczne substancje w mięsie

10. 8. SUPLEMENTACJA

11. 9. OTYŁOŚĆ BRZUSZNA

1. Dlaczego choroba tarczycy prowadzi do otyłości brzusznej

2. Co można zrobić, aby zaradzić otyłości brzusznej przy chorobie tarczycy

3. Kortyzol a otyłość brzuszna

12. 10. CHOBY TOWARZYSZĄCE ZABURZENIOM TARCZYCY

1. Insulinooporność przy chorobie tarczycy

2. Cukrzyca przy chorobie tarczycy

3. Celiakia a choroby tarczycy

13. Od Autorki

1. Możesz liczyć na moje wsparcie

14. Zakończenie

1. Źródła

Wstęp

Skoro trzymasz w rękach ten poradnik, to prawdopodobnie szukasz sposobów na lepsze samopoczucie i wsparcie swojej tarczycy — tak jak ja kiedyś. Może już znamy się z mediów społecznościowych lub YouTube’a — cieszę się, że tu jesteś! A jeśli to nasze pierwsze spotkanie, tym bardziej mi miło, że obdarzyłaś mnie zaufaniem, wybierając tę książkę. Na początku opowiem Ci pokrótce moją historię i wyjaśnię, dlaczego postanowiłam napisać ten poradnik.

Mam 45 lat i od ponad dwóch dekad żyję z niedoczynnością tarczycy. Moja „przygoda” z tą chorobą rozpoczęła się w wieku 22 lat, kiedy podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej pojawiły się u mnie zaburzenia miesiączkowania. Początkowo nie wiedziałam, co jest ich przyczyną, a niestety lekarz ginekolog nie zgłębił tematu. Dopiero gdy zaczęłam starać się o dziecko, problem stał się bardziej oczywisty. Przez 8 lat, razem z mężem, próbowaliśmy różnych metod: od badań i leków po leczenie w klinice niepłodności. W końcu udało mi się zajść w ciążę naturalnie, w wieku 32 lat, gdy uregulowałam swoje hormony i zaczęłam bardziej dbać o siebie, redukując stres. O tym okresie szerzej opowiadam w innej książce.

Pierwsze lata leczenia były dla mnie pełne frustracji. Trzykrotnie zmieniałam endokrynologa, szukając kogoś, kto zaoferowałby coś więcej niż tylko recepty na euthyrox i skierowania na badania TSH czy FT4. Niestety, żaden z lekarzy nie doradził mi, jak radzić sobie z chorobą na co dzień, jak zmienić styl życia czy dietę. Z czasem postanowiłam sama zgłębić temat. Początkowo opierałam się na książkach i artykułach, gdyż wówczas nie miałam jeszcze dostępu do internetu. Gdy to się zmieniło zauważyłam, że trzeba uważać na sprzeczne lub wprowadzające w błąd treści.

Metodą prób i błędów zaczęłam wsłuchiwać się w swój organizm i eliminować to, co mu nie służyło. W ten sposób wypracowałam najlepsze dla mnie rozwiązania, którymi od lat dzielę się z innymi. Moje osobiste doświadczenia, jak i wiedza teoretyczna — stały się podstawą tej książki. Łączę w niej wiedzę, zdobytą w trakcie licznych kursów i szkoleń, z własnymi przeżyciami. Dzięki temu rozumiem przez co przechodzisz — zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. Właśnie dlatego stworzyłam ten poradnik: by pomóc Ci lepiej zrozumieć swoją chorobę i nauczyć się z nią żyć.

Zdarza się, że lekarz mówi: — Powinna pani schudnąć. — ale nie wyjaśnia, jak to zrobić. Często kończy się to zaleceniem „diety”, bez konkretnej podpowiedzi co i jak jeść, bez pokierowania do dietetyka, czyli pozostajemy ze stwierdzeniem „szukaj pani sama”. Zdażyło się, że moja znajoma usłyszała od swojego endokrynologa: „Musi się pani z tym pogodzić, przy tej chorobie lepiej nie będzie”. To przykre i mam nadzieję, że Ciebie to nie spotkało.

W rezultacie tego typu doświadczeń zaczynamy szukać informacji, wertujemy różne strony w internecie, próbujemy przeróżnych diet, które często na dłuższą metę się nie sprawdzają. Sama doświadczałam tego przez 13 lat, więc wiem, jak to wygląda.

Nawet jeśli problemem nie jest waga lecz samopoczucie i funkcjonowanie na co dzień pomimo trudnych dolegliwości, to i tutaj kluczową rolę odgrywa odpowiednie odżywianie oraz mądra, bezpieczna suplementacja.

Zaskakuje, jak wielu ludzi, zarówno kobiet, jak i mężczyzn, zmaga się z chorobami tarczycy. Coraz częściej mówi się, że to choroba cywilizacyjna XXI wieku. Dlatego stworzyłam ten przewodnik, by dać Ci wskazówki od czego zacząć, na co zwrócić uwagę i na co postawić w pierwszej kolejności, byś nie marnowała czasu na błądzenie po omacku. Do napisania tego przewodnika skłoniły mnie osoby, którym moje porady były niezwykle pomocne. Wielokrotnie słyszałam, że otrzymały ode mnie więcej wartościowych informacji niż przez lata od specjalistów.

— Czy trzeba studiować medycynę, żeby sobie pomóc? — takie pytanie zadała jedna z uczestniczek mojej grupy na Facebooku. Odpowiedź jest prosta — nie trzeba. Z większą empatią i zrozumieniem pomoże nam osoba, która sama przeszła przez to, co my. Znajdź mądrego lekarza, który będzie dbał o Twoje bieżące badania, prawidłowo zinterpretuje wyniki i dobierze odpowiednią formę leczenia. O resztę zadbaj sama.

Jestem przekonana, że bez względu na to czy jesteś tuż po wystawieniu diagnozy, czy leczysz się już od jakiegoś czasu, ten poradnik dostarczy Ci wskazówek i trików jakich jeszcze nie znałaś.

Miejsce na TWOJE NOTATKI to przestrzeń w tej książce, gdzie możesz zapisać swoje objawy, zmiany w samopoczuciu oraz inne istotne spostrzeżenia. Zapisuj także wszelkie informacje, które mogą okazać się pomocne w dalszej diagnostyce lub terapii. Dzięki temu będziesz mogła lepiej monitorować swoje zdrowie i w razie potrzeby podzielić się swoimi obserwacjami z lekarzem.

Ten poradnik poprowadzi Cię przez dobry start dla tarczycy do lepszego zdrowia i samopoczucia. Liczę na to, że czytając go utwierdzisz się w przekonaniu, że przy chorobie tarczycy możesz czuć się lepiej, że masz moc sprawdczą i że nie jesteś w tej chorobie sama.

Z empatią i zrozumieniem wysyłam do Ciebie moje wsparcie. Dbaj o siebie.

Joanna Markowska

____________________________________________________________

Treści zamieszczone w książce służą edukacji. Nie mogą być traktowane jako profesjonalna porada lekarska, diagnostyka, czy leczenie. Każdy problem zdrowotny należy konsultować z lekarzem. Autorka nie bierze odpowiedzialności za sposób wykorzystywanych informacji.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach, przetwarzanie danych, przesyłanie drogą elektroniczną, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych w całości lub w części tylko za zezwoleniem właścicielki praw autorskich.

1. OD CZEGO ZACZĄĆ

Badania i wyniki

Tarczyca, choć niewielka, pełni kluczową rolę w regulacji pracy całego organizmu. Wydzielane przez nią hormony —

T4 (tyroksyna) i T3 (trijodotyronina) — wpływają na metabolizm, funkcjonowanie układu nerwowego, pracę serca, temperaturę ciała oraz poziom energii. Aby tarczyca mogła działać prawidłowo niezbędna jest także współpraca z przysadką mózgową, która kontroluje jej aktywność za pomocą hormonu TSH (tyreotropiny).

Często zdarza się, że objawy zaburzeń tarczycy, takie jak zmęczenie, zmiany masy ciała, wahania nastroju czy problemy z włosami i skórą, są ignorowane lub przypisywane innym przyczynom. Tymczasem już proste badania, takie jak TSH, FT3 i FT4, mogą dostarczyć kluczowych informacji o stanie zdrowia tego narządu i pomóc w wykryciu potencjalnych problemów, zanim staną się poważne. O skierowanie na podstawowe badania możesz poprosić lekarza rodzinnego. Terminy wizyt do endokrynologa na NFZ bywają odległe. Aby maksymalnie wykorzystać wizytę, warto wcześniej wykonać niezbędne badania. Część z nich można zrealizować na podstawie skierowania od lekarza rodzinnego, inne mogą wymagać samodzielnego pokrycia kosztów.

Pamiętaj — wczesne wykrycie nieprawidłowości daje szansę na skuteczne leczenie i poprawę jakości życia.

Jak przygotować się do badań laboratoryjnych?

1. Kiedy udać się do laboratorium?

— Na badania idź na czczo, czyli co najmniej 10—12 godzin po ostatnim posiłku.

— Najlepiej zaplanować badanie rano. Spożycie posiłku przed badaniem może wpłynąć na wyniki, dlatego konieczne jest całkowite powstrzymanie się od jedzenia.

2. Czy można pić płyny przed badaniem?

— Przed badaniem dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości niegazowanej wody (ok. jednej szklanki).

— Unikaj nadmiernego spożycia wody, aby nie doprowadzić do przewodnienia, które może zafałszować wyniki.

— W dniu poprzedzającym badanie zadbaj o odpowiednie nawodnienie organizmu.

3. Przyjmowanie leków i suplementów przed badaniem

— W przypadku leków, takich jak Euthyrox, decyzję o ich przyjęciu przed badaniem najlepiej skonsultować z lekarzem.

— Ja osobiście zażywam Euthyrox przed badaniami, ponieważ badam poziom TSH oraz innych parametrów tarczycowych w kontekście codziennego funkcjonowania na danej dawce leku.

Podpowiedź: Przygotowując się do wizyty u endokrynologa, warto także sporządzić listę zaobserwowanych objawów, zmiany w samopoczuciu oraz pytania, które chcemy zadać lekarzowi. To pozwoli maksymalnie wykorzystać czas wizyty.

Dodatkowe badania zlecane przez endokrynologa:

— USH tarczycy: pozwala na ocenę wielkości, struktury oraz ewentualnych nieprawidłowości w obrębie tarczycy.

— aTPO: wskazuje na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (Hashimoto, Graves).

— aTG: dodatkowe badanie w chorobach autoimmunologicznych tarczycy.

— TRAb: kluczowe w rozpoznaniu choroby Gravesa-Basedowa.

TSH, FT3 i FT4 warto robić co parę miesicy. Przeciwciała też warto zbadać ponownie za jakiś czas. Tym bardziej jeśli wprowadzisz zmiany w odżywaniu i splementację, gdyż tak jak u mnie, mogą one korzystnie wpływać na Twoje wyniki. Przy zmianie dawki leku również powinno się szybciej sprawdzić poziom hormonów. Oczywiście, kiedy już je wyregulujesz i będziesz się dobrze czuła, możesz te badania wykonywać rzadziej — co pół roku, chyba że lekarz zaleci inaczej. Najważniejsze jest, abyś kontrolowała stan swojego zdrowia.

USG tarczycy powinnaś wykonywać przynajmniej raz w roku. Jeśli masz guzy, albo inne nieprawidłowości w obrazie USG, to powinnaś powtarzać je co pół roku, a nawet częściej, jeśli takie są wskazania lekarza.

Dla pewności wykonaj również badania poziomu podstawowych witamin i minerałów. Skierowanie możesz uzyskać u lekarza rodzinego. Na start warto zbadać: ferrytynę, żelazo, magnez, witaminę D3, B12. W następnej kolejności: selen, cynk, potas, wapń.

Interpretacja wyników badań

Twoje wyniki badań zawsze powinny być interpretowane przez lekarza. Konsultowanie ich na forach internetowych lub grupach w mediach społecznościowych może prowadzić do niepotrzebnego stresu i błędnych wniosków. Czasem nieprawidłowy wynik jest jedynie sygnałem do dalszych badań lub obserwacji, a nie od razu powodem do niepokoju.

Normy podane na wynikach badań to tylko punkt odniesienia. Wyniki poniżej lub powyżej zakresu normy wymagają analizy, ale ich interpretacja zależy od indywidualnej sytuacji zdrowotnej. Objawy kliniczne i kontekst zdrowotny są kluczowe w postawieniu diagnozy.

Pamiętaj, Twój organizm wysyła sygnały, by zwolnić, lepiej o siebie zadbać i poświęcić sobie więcej uwagi. Podejdź do tego z troską i zainteresowaniem — to moment, by być dla siebie bardziej uważną. W codziennym natłoku obowiązków znajdź czas na odpoczynek i wsłuchanie się w swoje potrzeby. Zdrowie zaczyna się od równowagi.

Wskaźniki tarczycowe — kluczowe informacje

• TSH: Wartości idealne różnią się między osobami, ale u większości zdrowych osób TSH na poziomie 1,2–1,5 mlU/ml jest optymalne. Wynik powyżej 2 mlU/ml może sugerować potrzebę dalszych działań, szczególnie jeśli towarzyszą mu objawy niedoczynności. Bez względu na to, czy Twoje wyniki są w normie czy nie, a masz dokuczliwe objawy powiedz o nich lekarzowi, gdyż dolegliwości bywają kluczowe przy diagnozie.

• FT3 i FT4: Pożądane wartości wynoszą odpowiednio 50–70% (FT3) i 50% (FT4) zakresu normy laboratoryjnej.

• Badania dodatkowe: Lekarz może zlecić T3, T4, rT3 oraz inne badania, jak prolaktyna, aby dokładniej ocenić funkcję tarczycy.

Choroby tarczycy — co warto wiedzieć?

• Hashimoto: Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, które początkowo może objawiać się nadczynnością (niskie TSH, wysokie FT3 i FT4), a z czasem prowadzi do niedoczynności.

• Choroba Gravesa-Basedowa: Najczęściej wiąże się z obecnością przeciwciał TRAb i nadczynnością (niskie TSH, wysokie FT3 i FT4).

• USG tarczycy: Badanie może wykazać zmiany w strukturze gruczołu, takie jak guzki, wole czy zapalenie, które mogą wymagać biopsji.

Nie bój się. Zrób wszystkie badania, żeby mieć jasność i podjąć skuteczne leczenie.

Leczenie farmakologiczne i podejście do suplementacji
W leczeniu tarczycy najczęściej stosuje się:

• Euthyrox, Letrox (T4): Nowe formuły tych leków są bez laktozy.

• Novothyral (T4 i T3): Lek ten wymaga ostrożnego stosowania ze względu na możliwe skutki uboczne (np. bóle głowy, bezsenność, wypadanie włosów).

Przy Hashimoto leki zwykle nie są stosowane, jeśli nie towarzyszy temu niedoczynność. Konsultacja z lekarzem jest kluczowa, zanim zdecydujesz się na suplementację jodu.

Jak widzisz „trochę” tych badań jest. Wiesz już od czego zacząć i co stopniowo sprawdzić.

Lekarz pewnie zleci Ci jeszcze morfologię z rozmazem, badanie moczu, próby wątrobowe, kreatyninę oraz zbadanie poziomu cukru i insuliny na czczo, by wykluczyć cukrzycę i insulinooporność.

Jeśli masz już swoje wyniki badań tarczycowych (podstawowe lub rozszerzone), to podejdź do nich na spokojnie. Rozumiem, może to nie być łatwe kiedy masz obawę co to będzie dalej i jak sobie poradzisz, ale choroba to nie wyrok.

Możesz poszukać przyczyny powstania choroby i zacząć wprowadzać zdrowe zmiany. Przyczyn choroby tarczycy może być kilka. Możesz mieć uwarunkowania genetyczne, dowiedź się czy ktoś z Twojej rodziny chorował. Jeśli jest taka osoba, to warto z nią porozmawiać i dowiedzieć się jak to było i jest u niej. Kolejną przyczyną choroby może być styl życia: stres, niezdrowe odżywianie, życie w biegu. Pogadaj ze sobą szczerze, zauważ czy poświęcasz dość czasu na dbanie o siebie. Chodzi tu nie tylko o codzienną higienę, ale również o sferę emocjonalną, czas na odpoczynek i czas dla samej siebie. Czy tak jak ja kiedyś ogarniasz wszystko wokoło, pomagasz innym, a siebie stawiasz na dalekim końcu? Dlaczego tak się dzieje?

O tym, jak to było i jest u mnie podzielę się z Tobą w kolejnej książce z tej serii.

Jeśli martwisz się, że wyniki mogą wskazywaz chorobę postaraj się spojrzeć na sytuację z trochę innej strony — masz już wyniki, wiesz, że coś się dzieje nie tak w Twoim organizmie, ale teraz możesz zacząć działać, by temu zaradzić.

Od razu (podczas czekania na wizytę u specjalisty, co może potrwać kilka miesięcy) warto wprowadzić zdrowe zmiany żywieniowe i odpowiednią suplementację. Jeśli masz podwyższone przeciwciała to tym bardziej zacznij stosować dietę przeciwzapalną, która pomoże stopniowo je obniżać, a co za tym idzie zmniejszyć stan zapalny.

»Na kolejnej stronie możesz zaznaczyć sobie jakie badania masz już wykonane, a które jeszcze przed Tobą.

USG tarczycy- co to za badanie

USG tarczycy czyli Ultrasonografia to nieinwazyjne badanie obrazowe, które pozwala na ocenę wielkości, struktury oraz ewentualnych nieprawidłowości w obrębie tarczycy. Badanie to jest bezpieczne, bezbolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania.

Wskazania do wykonania USG tarczycy:

1. Wyczuwalne guzki lub powiększenie tarczycy: USG pomaga ocenić wielkość, liczbę i charakter guzków (np. torbiele, guzki lite).

2. Nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych:
Odchylenia w poziomie hormonów tarczycy (TSH, FT3, FT4) lub przeciwciał.

3. Monitorowanie wcześniej wykrytych zmian: Obserwacja wzrostu guzka, zmiany jego struktury lub pojawienia się nowych zmian.

4. Objawy kliniczne: Powiększenie szyi, trudności w połykaniu, chrypka lub ból w okolicy tarczycy.

5. Podejrzenie zapalenia tarczycy: USG pomaga rozpoznać typ zapalenia, np. Hashimoto.

6. Wzmożone ryzyko raka tarczycy: Historia rodzinna, wcześniejsze napromieniowanie szyi.

Jak wygląda badanie?

1. Pacjentka leży na plecach, z głową lekko odchyloną do tyłu, co ułatwia dostęp do tarczycy.

2. Lekarz nakłada żel na szyję, aby poprawić przewodzenie ultradźwięków.

3. Głowica ultrasonografu przesuwana jest po skórze w okolicy tarczycy, a obraz pojawia się na monitorze.

USG tarczycy jest podstawowym narzędziem w diagnostyce chorób tego gruczołu i stanowi ważny element wczesnego wykrywania potencjalnie groźnych zmian. Regularne badania są szczególnie ważne u osób z czynnikami ryzyka. To USG pozwala lekarzowi na precyzyjną ocenę nawet małych zmian. Lekarz ma możliwość odróżnienia guzków łagodnych od tych wymagających dalszej diagnostyki (np. biopsji).

Biopsja tarczycy- co to za badanie

Biopsja tarczycy to szybkie i mało inwazyjne badanie, które pozwala na pobranie próbek tkanki tarczycy w celu ich późniejszej analizy pod mikroskopem. Często wykonuje się ją, gdy w badaniu ultrasonograficznym tarczycy wykryto zmiany w postaci guzków, które mogą budzić wątpliwości.

Procedura ta pozwala na ocenę komórek pobranych z guzka, co pomaga określić jego charakter — łagodny czy złośliwy.

Główne wskazania do biopsji tarczycy

1. Obecność guzków tarczycy:

• Guzki większe niż 1 cm (wymiar zależy od ich cech ultrasonograficznych).

• Guzki mniejsze, jeśli wykazują cechy podejrzane w badaniu USG (np. mikrozwapnienia, nierówne granice, zwiększony przepływ krwi).

2. Zmiany w wielkości guzków: Szybki wzrost guzka w krótkim czasie.

3. Niepokojące wyniki badania USG tarczycy: Cechy wskazujące na ryzyko nowotworu, takie jak niejednorodna struktura czy zwiększona unaczynienie.

4. Objawy kliniczne: Powiększenie tarczycy, asymetria w obrębie szyi. Uczucie ucisku, trudności w przełykaniu lub oddychaniu, chrypka (mogące sugerować nacisk guzka na sąsiednie struktury).

5. Podwyższone ryzyko raka tarczycy: Historia raka tarczycy w rodzinie. Wcześniejsze narażenie na promieniowanie w okolicy szyi, szczególnie w dzieciństwie.

6. Nieprawidłowe wyniki innych badań: Podejrzane lub niejasne wyniki innych badań, które wymagają wykluczenia zmian nowotworowych.

Jak wygląda procedura?

• W trakcie biopsji lekarz wprowadza cienką igłę w obszar guzka pod kontrolą USG i pobiera próbki materiału do analizy.

• Badanie jest stosunkowo szybkie, zwykle nie wymaga znieczulenia, a pacjent może wrócić do codziennych aktywności bezpośrednio po zabiegu.

Jedynym efektem ubocznym może być lekkie zasinienie lub kropelki krwi w miejscu wkłucia oraz łagodny ból, który może utrzymywać się przez kilka dni.

Biopsja jest jednym z ważniejszych narzędzi diagnostycznych w ocenie guzów tarczycy, pozwala na dokładniejsze rozpoznanie ewentualnych zmian nowotworowych. Jeśli wynik biopsji wskazuje na zmiany nowotworowe, lekarz może zaplanować dalsze kroki leczenia, np. operację.

Decyzja o wykonaniu biopsji podejmowana jest po dokładnym wywiadzie oraz w oparciu o wyniki USG i ewentualnych dodatkowych badań.

2. PRZYCZYNY I OBJAWY

Przyczyny i objawy niedoczynności tarczycy

Wiesz już, że chorobę tarczycy mogłaś nabyć przez stresujący i niezdrowy styl życia lub odziedziczyć genetycznie. Istnieje jednak także wiele innych przyczyn, które mogą prowadzić do niedoczynności tarczycy.

Najczęstsze przyczyny niedoczynności tarczycy:

— Choroba Hashimoto — to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. W wyniku tej choroby organizm produkuje przeciwciała, które atakują komórki tarczycy, powodując ich stopniowe zniszczenie. Choroba rozwija się powoli, przez wiele lat, prowadząc do niedoczynności. Podejrzewa się, że jej przyczyną mogą być wirusy, długotrwały stres, promieniowanie jonizujące, czynniki genetyczne, a także alergie. Hashimoto dotyka częściej kobiety niż mężczyzn.

— Stan po operacyjnym usunięciu tarczycy — operacja tarczycy może być wykonana z różnych powodów, takich jak wole guzkowe, choroba Gravesa-Basedowa czy rak tarczycy. W wyniku usunięcia całej tarczycy dochodzi do trwałej niedoczynności. W przypadku częściowego usunięcia tarczycy stopień niedoczynności zależy od zakresu operacji.

— Leczenie jodem promieniotwórczym — stosowane m.in. w leczeniu choroby Gravesa-Basedowa oraz wole guzkowego nadczynnego. Leczenie to może prowadzić do niedoczynności tarczycy.

Rzadsze przyczyny niedoczynności tarczycy:

— Inne zapalenia tarczycy, takie jak podostre zapalenie tarczycy czy poporodowe zapalenie tarczycy. W tych przypadkach niedoczynność może być przejściowa.

— Polekowa niedoczynność tarczycy, wywołana przez niektóre leki, np. amiodaron czy interferon.

— Wtórna niedoczynność tarczycy, która może wynikać z chorób przysadki mózgowej.

Objawy niedoczynności tarczycy i Hashimoto

Choroba Hashimoto jest schorzeniem wielonarządowym, dlatego objawy mogą dotyczyć wielu układów i narządów.

— Szybkie męczenie się, duszność podczas wysiłku, nieregularne bicie serca.

— Stałe odczuwanie zimna, zimne dłonie i stopy, nadmierna senność.

— Problemy z pamięcią, trudności w koncentracji, depresja.

— Sztywność mięśni, ból stawów, spowolnienie ruchów, drętwienie rąk i stóp.

— Ochrypły głos, uczucie „guli w gardle”.

— Zatrzymywanie wody w organizmie, obrzęk powiek, szyi, „nalana” twarz, podwójny podbródek.

— Kłopoty ze wzrokiem po zmierzchu, szumy w uszach.

— Zaburzenia miesiączkowania, trudności z utrzymaniem ciąży, impotencja, spadek libido.

— Wypadanie włosów, brwi, suchość skóry, ciemne plamy na kolanach i łokciach.

— Zaparcia, przyrost wagi (czasami spadek).

— Nadwrażliwość na gluten.

Objawy te mogą mieć charakter przejściowy i nie występują przez cały czas. W przypadku niewłaściwie prowadzonej terapii, innych chorób, braku snu, przemęczenia, złej diety czy przewlekłego stresu objawy mogą się nasilać lub pojawić nowe. Dlatego ważne jest, by nie bagatelizować występujących objawów i w porę skonsultować się z lekarzem.

Przyczyny i objawy nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy jest rzadsza niż niedoczynność, ale dotyczy od 1% do 2% społeczeństwa. Może być spowodowana wieloma różnymi czynnikami, takimi jak nowotwory tarczycy, stany zapalne, guzy czy inne schorzenia, w tym choroba Gravesa-Basedowa. Niezależnie od przyczyny, nadczynność tarczycy zawsze wymaga dokładnej diagnostyki i leczenia, ponieważ jej zbagatelizowanie może prowadzić do przełomu tarczycowego, który jest stanem zagrożenia życia.

Nadczynność tarczycy może także wystąpić jako skutek niewłaściwego leczenia, gdy niedoczynność przekształca się w jej przeciwieństwo. Sama doświadczyłam tego po porodzie. Moje hormony były w totalnym chaosie — przestałam karmić piersią, miesiączka powróciła, ale była nieregularna, więc postanowiłam wprowadzić hormonalne środki antykoncepcyjne, by ją uregulować. Niestety moja tarczyca nie toleruje tego typu terapii. Endokrynolog zaleciła mi przerwanie antykoncepcji zaraz po ustabilizowaniu cyklu.

To był dla mnie trudny czas. Mimo tego, że spałam wystarczająco dużo, ciągle czułam się zmęczona i senna. Moje ciało puchło, przybierałam na wadze, a stawy bolały. Przy tej samej dawce Euthyroksu, którą stosowałam pod koniec ciąży, poziom TSH gwałtownie wzrósł. Po zwiększeniu dawki, TSH spadło dramatycznie, a ja przeszłam w nadczynność tarczycy, choć nie występowały u mnie typowe objawy.

Jednym z klasycznych objawów nadczynności jest chudnięcie, jednak w moim przypadku waga wciąż rosła. Potrzebowałam dużo cierpliwości i czasu, by wyregulować hormony i wrócić do formy.

Działanie tarczycy jest ściśle związane z funkcjonowaniem przysadki mózgowej i podwzgórza. Wzajemne oddziaływanie tych narządów — przez mechanizmy pobudzania i hamowania — ma kluczowy wpływ na regulację poziomu hormonów w organizmie. Jakiekolwiek zaburzenia w tym systemie mogą prowadzić do poważnych zaburzeń hormonalnych, w tym nadczynności tarczycy. W jej przebiegu dochodzi do wzrostu poziomu hormonów T3 i T4, co może mieć różne przyczyny i zawsze wymaga kompleksowej diagnostyki oraz leczenia.

Najczęstsze przyczyny nadczynności tarczycy to:

— Choroba Gravesa-Basedowa — autoimmunologiczne schorzenie, w którym organizm wytwarza przeciwciała, które stymulują tarczycę do nadprodukcji hormonów.

— Choroba Plummera — guzy tarczycy, które wytwarzają nadmiar hormonów.

— Zaburzenia metabolizmu — problemy z metabolizmem mogą wpływać na funkcjonowanie tarczycy.

— Zaburzenie receptorów T3 i T4 — problemy z receptorami odpowiedzialnymi za wiązanie hormonów mogą prowadzić do nadczynności.

— Przedawkowanie hormonów — zbyt duża dawka T3 lub T4 stosowana podczas leczenia.

— Zapalenie tarczycy — np. zapalenie podostre lub autoimmunologiczne.

— Guzy przysadki mózgowej — mogą wpływać na funkcję tarczycy.

— Nadmierna podaż jodu — nadmiar jodu w organizmie może pobudzać tarczycę do nadprodukcji hormonów.

— Rak tarczycy — w niektórych przypadkach rak może prowadzić do nadczynności.

Objawy nadczynności tarczycy:

— Chudnięcie bez wyraźnej przyczyny.

— Wzrost apetytu.

— Szybka akcja serca, przyspieszone tętno, palpitacje.

— Drażliwość, niepokój, nerwowość, ataki paniki.

— Nadmierna wrażliwość na ciepło.

— Wahania nastroju, zmęczenie, osłabienie.

— Bóle stawów, zwiększona potliwość.

— Bezsenność, problemy z oddychaniem.

— Swędzące zmiany skórne, łamiące się paznokcie.

— Biegunki lub częste wypróżnienia.

— Drżenie rąk, problemy z oczami (wytrzeszcz, uczucie piasku pod powiekami).

— Łzawienie oczu.

— Zaburzenia miesiączkowania, skąpe miesiączki, bezpłodność.

— Wole — nie zawsze obecne.

Pamiętaj, że nie muszą występować wszystkie objawy jednocześnie, a niektóre mogą być zupełnie nieobecne. Ważne jest, aby informować lekarza o wszelkich objawach, ponieważ to pomoże w prawidłowej diagnostyce i doborze leczenia.

Przyczyny i objawy podwyższonej prolaktyny

Prolaktyna to hormon odpowiedzialny za wiele funkcji w organizmie. Odpowiednie jej stężenie jest kluczowe dla zajścia w ciążę, utrzymania jej oraz prawidłowego przebiegu porodu. Jednak jej rola nie ogranicza się jedynie do funkcji rozrodczych. Prolaktyna wpływa również na układ odpornościowy, nerwowy, kostno-stawowy oraz krążeniowy.

Podwyższony poziom prolaktyny może być spowodowany różnymi czynnikami. Często wynika ze stosowania leków, takich jak środki przeciwdepresyjne czy inne oddziałujące na układ nerwowy, które stymulują wzrost tego hormonu.

Jedną z poważniejszych przyczyn nadmiaru prolaktyny są zmiany w przysadce mózgowej, takie jak gruczolaki — małe guzki wytwarzające prolaktynę. W niektórych przypadkach problemem mogą być również inne guzy wewnątrzczaszkowe, które uciskają na szypułę przysadki, zakłócając jej działanie.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.