© Copyright by PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2017

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków oraz wybór i metodyka zabiegów terapeutycznych w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków oraz zabiegów terapeutycznych, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania leku oraz informacje producenta sprzętu lub autorów metod, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu leku oraz we wskazaniach i zasadach stosowania zabiegów terapeutycznych. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji oraz nowych lub rzadko stosowanych metod terapeutycznych.

Recenzent: dr hab. Jan Szczegielniak, prof. nadzw.

Wydawca: Jolanta Jedlińska

Redaktor merytoryczny: Zespół

Producent: Magdalena Preder

Projekt okładki i stron tytułowych: Lidia Michalak-Mirońska

Ilustracja na okładce: itsmejust/Fotolia

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: Marcin Kapusta / konwersja.virtualo.pl

W książce wykorzystano materiał Departamentu Radiologii Szpitala Uniwersyteckiego w Bernie w Szwajcarii.

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2017 r., (wyd. I)

Warszawa 2017

ISBN 978-83-200-5477-4

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Autorzy

lek. Maciej Honkowicz

Zakład Diagnostyki Obrazowej, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 7 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Górnośląskie Centrum Medyczne im. prof. Leszka Gieca

doktorant, Katedra Radiologii i Medycyny Nuklearnej, Wydział Lekarski w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

dr n. med. Przemysław Kaczmarek

dr n. med. Daniel Knap

Zakład Diagnostyki Obrazowej, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 7 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Górnośląskie Centrum Medyczne im. prof. Leszka Gieca

lek. Marcin Koroński

Dział Diagnostyki Obrazowej, Szpital im. Edwarda Szczeklika w Tarnowie

lek. Łukasz Mazurek

Zakład Radiodiagnostyki i Radiologii Zabiegowej, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne im. prof. K. Gibińskiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

lek. Natalia Orlecka

dr n. med. Dominik Sieroń

Department of Radiology, INSELGROUP, Bern University Hospital, University of Bern, Switzerland

Wydział Nauk Medycznych, Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach

dr n. med. Adam Sulewski

Zakład Spondyloortopedii i Biomechaniki Kręgosłupa, Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii, Ortopedyczno-Rehabilitacyjny Szpital Kliniczny im. Wiktora Degi w Poznaniu

dr hab. n. med. Wadim Wojciechowski

Katedra Radiologii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum

Comarch Healthcare S.A.

Przedmowa

Diagnostyka obrazowa staje się obecnie ważnym i nieodzownym elementem kwalifikacji do fizjoterapii oraz planowania procesu fizjoterapii i rehabilitacji. Stanowi cenne uzupełnienie, a czasem podstawę badań czynnościowych, pozwalających na ustalenie rodzaju i stopnia dysfunkcji oraz umożliwiających wyznaczenie bliższych i dalszych celów fizjoterapii. Jest też podstawą każdej wiedzy dotyczącej umiejętnego i rzetelnego posługiwania się wybranymi metodami postępowania fizjoterapeutycznego.

Publikacja pod redakcją naukową dr. n. med. Dominika Sieronia nie wymaga specjalnych rekomendacji. Pozycja ta wpisuje się wyraźnie w potrzebę chwili związaną z brakiem kompleksowych opracowań dotyczących wykorzystania diagnostyki obrazowej w procesie fizjoterapii. Książka ta spełnia wszelkie wymogi stawiane tego typu tekstom zarówno ze względu na zawartość obejmującą podstawy teoretyczne, jak i liczne przykłady kliniczne poparte doskonałymi ilustracjami. Na specjalne podkreślenie zasługuje wartość merytoryczna opracowania redakcyjnego. Nie bez znaczenia dla monografii jest też dobrze dobrane grono autorów.

Mam nadzieję, że przedstawiana Państwu publikacja przyczyni się nie tylko do pełniejszej oceny czynnościowej chorego w kompleksowym procesie fizjoterapii, ale stanowić będzie podstawę powstania standardu postępowania z chorym. Jest to tym bardziej ważne, że samodzielność zawodu fizjoterapeuty obarczona jest ogromną odpowiedzialnością, zależną od wiedzy i umiejętności, których poszerzanie stanowi kanon wszystkich zawodów medycznych.

Jan Szczegielniak

Konsultant krajowy w dziedzinie fizjoterapii

Słowo od Redaktora

Diagnostyka obrazowa w fizjoterapii i rehabilitacji jest pierwszym tego typu podręcznikiem w Polsce oraz jednym z niewielu w Europie, opartym na wieloletnich doświadczeniach lekarzy pracujących w kraju i za granicą, który może stać się kamieniem milowym w diagnostyce obrazowej dla fizjoterapeutów i rehabilitantów.

Idea napisania tego podręcznika powstała podczas rozmowy z moim Ojcem, prof. dr. hab. n. med., dr. h.c. multi Aleksandrem Sieroniem, który według wielu jako jeden z niewielu stara się widzieć w medycynie więcej i szerzej, niż jest to możliwe. Za podsunięcie pomysłu szczerze mu dziękuję.

Za wspólną pracę przy książce w szczególności bardzo dziękuję Autorom oraz Redaktorom, Panu dr. hab. n. med. Wadimowi Wojciechowskiemu i Panu dr. n. med. Danielowi Knapowi, bez których nie byłoby możliwości rozpoczęcia i dokończenia tego projektu.

Książka ta nie powstałaby bez wielu przychylnych osób oraz towarzystw, dlatego szczere słowa podziękowania kieruję do Zarządu Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii oraz Polskiego Towarzystwa Specjalistów Fizjoterapii, a w szczególności do Pana dr. hab. n. med., prof. nadzw. Jana Szczegielniaka, konsultanta krajowego w dziedzinie fizjoterapii, i Prezesa Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii – Pana dr. n. med. Marka Kiljańskiego oraz do nobliwych postaci polskiej i europejskiej radiologii, które miały bezpośredni wpływ na ostateczny kształt podręcznika.

Dziękuję również firmie Philips Health Systems Poland & Baltics reprezentowanej przez Pana Prezesa Marcina Bruszewskiego oraz Pana Dyrektora Rafała Kmiotka za wsparcie projektowe i finansowe oraz doskonałą atmosferę podczas planowania i omawiania przyszłych projektów.

Szczególne podziękowania należą się również mojej Kochanej Żonie, Katarzynie, za cierpliwość oraz opiekę nad moimi wspaniałymi Synami, Wiktorem i Tymonem.

Dominik Sieroń

Spis treści

1. Wstęp do diagnostyki obrazowej i radiologii w fizjoterapii – Dominik Sieroń, Wadim Wojciechowski

Rentgenografia

Ultrasonografia

Tomografia komputerowa

Rezonans magnetyczny

2. Obrazowanie mózgu – Dominik Sieroń, Wadim Wojciechowski

Uraz mózgu – podstawy

Krwiak nadtwardówkowy

Krwiak podtwardówkowy

Krwotok podpajęczynówkowy

Incydenty naczyniowo-mózgowe

Zmiany naczyniowe

Obrazowanie dyfuzyjne

Spektroskopia rezonansu magnetycznego

Choroby demielinizacyjne

Stwardnienie rozsiane

Zaburzenia neurozwyrodnieniowe

Choroba Alzheimera

Choroba Parkinsona

Nowotwory mózgu

3. Obrazowanie kręgosłupa szyjnego i stawu skroniowo-żuchwowego – Dominik Sieroń

Obrazowanie kręgosłupa szyjnego

Podstawy oceny struktur odcinka szyjnego kręgosłupa – anatomia

Diagnostyka obrazowa TK i RTG

Obrazowanie rezonansem magnetycznym

Obrazowanie stawu skroniowo-żuchwowego

4. Obrazowanie kręgosłupa piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego – Daniel Knap, Dominik Sieroń

Anatomia odcinka piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa

Anatomia kostno-stawowa kręgosłupa

Połączenia kręgosłupa i ograniczenia kanału kręgowego

Biomechanika kręgosłupa i procesów patologicznych

Urazy kręgów

Złamania kompresyjne

Złamanie wybuchowe

Złamanie typu pasów bezpieczeństwa

Złamania ze zwichnięciem

Kręgoszczelina i kręgozmyk

Urazy połączenia krążkowo-kręgowego

Przepuklina przednia krążka międzykręgowego

Przepuklina dotrzonowa krążka międzykręgowego

Przepukliny tylne krążka międzykręgowego

Choroba Scheuermanna

Zmiany zwyrodnieniowe krążka międzykręgowego

Pęknięcie pierścienia włóknistego

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa

Ogólna charakterystyka choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa

Choroba zwyrodnieniowa stawów maziówkowych

Choroba zwyrodnieniowa krążków międzykręgowych

Zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające trzonów kręgów

Powikłania choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa

Zmiany reumatoidalne kręgosłupa

Reumatoidalne zapalenie stawów

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Łuszczycowe zapalenie stawów

Artropatie enteropatyczne

Zakażenia kręgosłupa

Inne schorzenia kręgosłupa

Choroba Pageta

Osteoporoza uogólniona

5. Obrazowanie w zakresie obręczy barkowej – Natalia Orlecka

Anatomia obręczy barkowej

Złamania okolicy stawu ramiennego

Złamania bliższego końca kości ramiennej

Złamania obojczyka

Złamania łopatki

Zwichnięcia stawu ramiennego

Zespół konfliktu podbarkowego

Uszkodzenia stożka rotatorów

Urazy części chrzęstnych obrąbka stawowego

Zmiany patologiczne głowy długiej ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia

Zarastające zapalenie torebki stawu ramiennego – „bark zamrożony”

Choroba zwyrodnieniowa stawu ramiennego

Reumatoidalne zapalenie stawów w obrębie kompleksu obręczy barkowej

Wapniejące zapalenie ścięgien – tendinitis calcarea

Zespół nerwu nadłopatkowego

Zmiany nowotworowe kości

6. Obrazowanie w zakresie stawu łokciowego – Maciej Honkowicz, Daniel Knap

Anatomia stawu łokciowego

Złamania końca dalszego kości ramiennej

Złamania głowy kości promieniowej

Złamanie wyrostka łokciowego

Złamanie wyrostka dziobiastego

Złamanie ze zwichnięciem typu Essexa-Loprestiego

Złamanie ze zwichnięciem typu Monteggia

Zwichnięcie stawu łokciowego

Zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej – „łokieć tenisisty”

Zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej – „łokieć golfisty”

Uszkodzenie więzadła pobocznego przyśrodkowego (łokciowego)

Uszkodzenie więzadła pobocznego bocznego (promieniowego)

Uszkodzenie dalszego przyczepu ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia

Przerwanie ścięgna mięśnia trójgłowego

Zapalenie kaletki podskórnej wyrostka łokciowego

Oddzielająca martwica kostno-chrzęstna kości ramiennej

Zespół rowka nerwu łokciowego

Zespół kanału nerwu promieniowego

Zmiany w stawie łokciowym w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawu łokciowego

7. Obrazowanie w zakresie ramienia, przedramienia i nadgarstka – Marcin Koroński

Obrazowanie w zakresie ramienia

Anatomia ramienia

Złamania trzonu kości ramiennej

Zespół wyrostka nadkłykciowego ramienia

Zespół bruzdy nerwu promieniowego

Zespół rowka nerwu łokciowego

Neuropatia nerwu pośrodkowego po cewnikowaniu tętnicy ramiennej

Obrazowanie w zakresie przedramienia

Anatomia przedramienia

Złamania dalszej nasady kości promieniowej

Złamanie Collesa

Złamanie Bartona

Złamanie Hutchinsona

Złamanie Smitha

Złamanie ze zwichnięciem typu Galeazziego

Złamanie Piedmonta

Złamanie Essexa-Loprestiego

Złamanie Monteggia

Złamania promieniowo-nadgarstkowe

Zespół mięśnia nawrotnego (kompresja nerwu pośrodkowego na przedramieniu)

Obrazowanie w zakresie nadgarstka

Anatomia nadgarstka

Złamania kości nadgarstka

Martwice kości nadgarstka

Niestabilność nadgarstka

Niestabilność łódeczkowato-księżycowata

Zwichnięcia kości nadgarstka

Uszkodzenie więzadła księżycowato-trójgraniastego międzykostnego

Zwapnienia więzadeł nadgarstka

Choroba de Quervaina

Zapalenie pochewki ścięgna mięśnia prostownika długiego kciuka

Zapalenie pochewki ścięgna mięśnia prostownika łokciowego nadgarstka

Zapalenie pochewki ścięgna mięśnia zginacza promieniowego nadgarstka

Choroby ścięgna mięśnia zginacza łokciowego nadgarstka

Zespół cieśni kanału nadgarstka

Zespół kanału Guyona

Zespół skrzyżowania

Zmiany w stawach nadgarstka w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów

Uszkodzenie kompleksu chrząstki trójkątnej (TFCC)

8. Obrazowanie w zakresie miednicy i stawów biodrowych – Przemysław Kaczmarek

Anatomia miednicy i stawów biodrowych

Choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych

Konflikt udowo-panewkowy (FAI)

Urazy miednicy

Urazy stawu biodrowego

9. Obrazowanie w zakresie stawu kolanowego – Łukasz Mazurek, Dominik Sieroń

Anatomia stawu kolanowego

Urazy i zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego

Złamania struktur kostnych stawu kolanowego

Uszkodzenia kości i chrząstki rzepki

Fałdy maziówkowe stawu kolanowego

Jałowe martwice stawu kolanowego

Choroba Sindinga-Larsena-Johanssona

Choroba Osgooda-Schlattera

Uszkodzenia chrząstki powierzchni stawowej stawu kolanowego

Złamanie kostno-chrzęstne

Kostno-chrzęstna martwica oddzielająca

Samoistna martwica kości

Zmiany urazowe i degeneracyjne łąkotek

Uszkodzenia aparatu więzadłowego stawu kolanowego

10. Obrazowanie w zakresie stawu skokowego i kości stępu – Maciej Honkowicz, Daniel Knap

Anatomia stawu skokowego i kości stępu

Złamania kości skokowej

Złamania kości piętowej

Złamania przeciążeniowe (przewlekłe) kości piętowej

Złamania kości łódkowatej

Złamania przeciążeniowe kości łódkowatej

Złamania kości sześciennej

Złamania kości klinowatych

Złamanie dalszej części kości piszczelowej – złamanie kolumnowe (złamanie typu pilon)

Złamanie Tillauxa

Złamanie Potta

Złamanie Dupuytrena

Zespół cieśni kanału stępu

Rozerwanie ścięgna Achillesa

Pęknięcie ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego

Zapalenie powięzi podeszwowej

Koalicja stępu (zrost kości stępu)

Uszkodzenie więzozrostu piszczelowo-strzałkowego

Zwichnięcie stawu skokowo-goleniowego (stawu skokowego górnego)

Zwichnięcie stawu skokowo-piętowo-łódkowego (stawu skokowego dolnego)

Oddzielająca martwica kostno-chrzęstna kości skokowej

Choroba zwyrodnieniowa stawu skokowo-goleniowego

Zmiany w stawach stopy w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów

Zmiany w stawach stopy w przebiegu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

Zmiany w stawach stopy w przebiegu łuszczycowego zapalenia stawów

Zespół Reitera (reaktywne zapalenie stawów)

11. Protezy i implanty w diagnostyce obrazowej narządu ruchu – Adam Sulewski, Dominik Sieroń

Przykłady i podział implantów używanych w chirurgii narządu ruchu

Protezy stawów

Druty

Płyty

Gwoździe śródszpikowe

Inne implanty używane w ortopedii

Bibliografia

1
Wstęp do diagnostyki obrazowej i radiologii w fizjoterapii
Dominik Sieroń, Wadim Wojciechowski

Nowoczesne metody radiologii i diagnostyki obrazowej pozwalają na doskonałą ocenę struktur anatomicznych oraz przedstawienie patologii całego ciała człowieka. Specjalizacja ta w znacznym stopniu wpływa na terapię pacjenta poprzez coraz lepsze przedstawienie patologii.

W prezentowanej monografii zostaną przedstawione metody diagnostyczne wykorzystywane w codziennej praktyce.

Rentgenografia

Promienie rentgenowskie zostały odkryte przez Wilhelma Roentgena 8 listopada 1895 roku i właśnie to odkrycie ustanowiło początek nowej specjalizacji, jaką jest radiologia.

Od początku istnienia promieni rentgenowskich, początkowo znanych jako promienie X, dokonano wielu zmian w zakresie rozwoju technologii badań rentgenowskich (RTG), projektowania lampy rentgenowskiej, błony rentgenowskiej, rejestratorów oraz kasety.

Historycznie zdjęcia rentgenowskie były uzyskiwane w wyniku naświetlenia błony rentgenowskiej przez wiązkę promieni z wykorzystaniem różnic w pochłanianiu tkanek. W dzisiejszych czasach zdjęcia rentgenowskie powstają, gdy promienie rentgenowskie trafiają na specjalne fosforowe kryształy w ekranie umieszczonym w kasecie pomiędzy ekranami wzmacniającymi. Kiedy promienie rentgenowskie oddziałują na kryształki fosforowe, światło konkretnych długości fal jest absorbowane i naświetla błonę. Metoda ta, wykorzystując ekrany wzmacniające, redukuje ilość promieniowania potrzebnego do wykonania zdjęcia rentgenowskiego i zmniejsza ilość promieniowania. Taka forma obrazowania określana jest jako analogowa i w obecnych czasach jest coraz rzadziej używana.

Obecnie zdjęcie rentgenowskie powstaje w cyfrowych aparatach promieniowania, co umożliwia zapisywanie materiału obrazowego na różnorodnych nośnikach pamięci.

Na płytach CD/DVD wydawanych pacjentom zazwyczaj znajduje się oprogramowanie do przeglądania danych obrazowych, które pozwala na podstawową edycję.

Obrazy mogą być powiększone lub pomniejszone, tak aby odpowiednio przedstawić wybraną strukturę. Te wszystkie czynności można wykonać na dowolnym komputerze wyposażonym w odpowiednie monitory umożliwiające prawidłowe wyświetlenie obrazu diagnostycznego.

Badania obrazowe mogą być przechowywane w archiwum za pomocą systemów informatycznych typu PACS (ang. picture archiving and communication system).

W trakcie typowych procedur rentgenowskich technik elektroradiologii układa pacjenta w odpowiednich pozycjach, tak aby można było zobrazować w dwóch lub więcej płaszczyznach wybrane części ciała. Najczęściej wybieranymi projekcjami badania jest projekcja przednio-tylna (anterior-posterior – AP) lub tylno-przednia (posterior-anterior – PA). W zależności od potrzeb klinicznych mogą być również użyte projekcje boczne lub skośne. Wybór projekcji jest uzależniony od umiejscowienia zmiany i stanu klinicznego pacjenta.

Dla niektórych struktur anatomicznych, takich jak staw promieniowo-nadgarstkowy, ramienny lub kolanowy, wykonuje się zdjęcia w projekcjach celowanych na daną strukturę anatomiczną.

Diagnostyka rentgenowska jest stosunkowo niedrogą metodą badawczą. Pozwala otrzymać szybkie informacje diagnostyczne dotyczące złamań, zmian patologicznych kości, przemieszczeń, podwichnięć i/lub obrzęku tkanek miękkich.

Ze względu na promieniowanie jonizujące X badanie RTG nie jest obojętne, dlatego bardzo ważny jest dobór odpowiedniej projekcji, tak aby proces diagnostyczny był jak najbardziej efektywny. Należy zwrócić uwagę na fakt, że osoba kierująca pacjenta na badanie z wykorzystaniem promieniowania jonizującego powinna wystawić skierowanie, na którym będzie podana informacja kliniczna oraz uzasadniony cel badania. Należy również poinformować pacjenta o konieczności dostarczenia badań poprzednich.

Ultrasonografia

Ultrasonografia (USG) jest metodą wykorzystującą ultradźwięki do uzyskania przekrojów poszczególnych tkanek. Metoda jest nieinwazyjna, bezpieczna (nie wykorzystuje promieniowania jonizującego), stosunkowo tania i szeroko dostępna.

Stosowana jest w wielu sytuacjach klinicznych, w tym w diagnostyce układu kostno-stawowego. Ultradźwięki, czyli fale o bardzo wysokiej częstotliwości, w diagnostyce USG narządu ruchu są niezwykle ważne, dlatego – poza doświadczeniem badającego – duże znaczenie ma dobry aparat ultrasonograficzny z liniową głowicą pracującą w wysokiej częstotliwości.

W ultrasonografii narządu ruchu można ocenić statycznie oraz dynamicznie struktury układu kostno-stawowego w czasie rzeczywistym. Badanie USG doskonale sprawdza się w ocenie uszkodzenia mięśni lub struktur nerwowych na długich odcinkach. Dodatkową zaletą USG jest możliwość badania pacjenta po wszczepieniu metalicznych implantów, kiedy nie można wykonać rezonansu magnetycznego, a w tomografii komputerowej będą widoczne nasilone artefakty uniemożliwiające prawidłową ocenę.

Badanie ultrasonograficzne nie jest jednak badaniem idealnym i jak każda metoda medyczna ma ograniczenia, do których można zaliczyć niecałkowitą penetrację struktur ciała przez fale ultradźwiękowe. Dodatkowo przy dojściu ultradźwięków do obszarów wypełnionych gazem odbicia mogą być na tyle silne, że obraz przestaje być czytelny.

Głównymi wskazaniami do oceny ultrasonograficznej są dolegliwości w zakresie:

→ stawów nadgarstka i śródręcza,

→ stawu łokciowego,

→ stawu ramiennego,

→ stawu biodrowego,

→ stawu kolanowego,

→ stawu skokowego,

→ stawów śródstopia,

→ struktur mięśniowych całego ciała,

→ struktur nerwów obwodowych.

Poza strukturami z zakresu układu kostno-stawowego, diagnostyka USG może być uzupełniona o USG dopplerowskie do oceny naczyń krwionośnych z oceną kierunku i prędkości przepływu krwi. USG dopplerowskie wykorzystuje się do oceny stopnia unaczynienia tkanek miękkich.

W badaniu ultrasonograficznym możliwa jest szybka, tania i dokładna możliwość oceny dynamiki zmian oraz efektów ich leczenia.

W przypadku układu kostno-stawowego badanie USG doskonale się sprawdza w ocenie struktur stożka rotatorów, np. w razie uszkodzenia przyczepu mięśnia nadgrzebieniowego u sportowców uprawiających sporty rzutowe. W wielu przypadkach USG z wysoką precyzją wskazuje na patologie, a wyniki są porównywalne z wynikami uzyskiwanymi w badaniu MR. Jedynie w przypadku dostawowego podania kontrastu (artrografia) badanie MR może przewyższać USG w ocenie tej patologii. Ultrasonografia doskonale sprawdza się również w ocenie zmian w obrębie przyczepów proksymalnych zginaczy i prostowników ramienia, znanych jako „łokieć tenisisty” oraz „łokieć golfisty”. W skojarzeniu z badaniem palpacyjnym widzimy zmiany obrzękowe, ich rozległość, wysięk w jamie stawowej oraz ewentualne uszkodzenia struktur mięśniowych. Taka analiza bezpośrednio przekłada się na celowaną fizykoterapię w zakresie leczenia terapeutycznego oraz celowany kinezjotaping, który bez znajomości anatomii nie powinien mieć miejsca.

Ultrasonografia to nie tylko diagnostyka obrazowa, to również pośrednia terapia. Pozwala na celowaną iniekcję leków w obrębie struktur mięśniowych oraz stawowych. Już wiele lat temu zauważono, że podanie leku pod kontrolą USG jest bardziej skuteczne niż tzw. ślepe iniekcje.

Diagnostyka obrazowa USG pozwala na precyzyjną ocenę narządów miąższowych, takich jak wątroba, śledziona, nerki, trzustka itd. Doskonale widoczne są również węzły chłonne.

Badanie USG stanowi doskonałe narzędzie w codziennej praktyce o wysokiej skuteczności diagnostycznej. Metoda jest szeroko dostępna, bezpieczna i stosunkowo tania, ale w dużym stopniu uzależniona jest od stopnia przygotowania merytorycznego osoby badającej.