Uczony jest w swojej pracowni nie tylko technikiem,

lecz również dzieckiem wpatrzonym w zjawiska

przyrody, wzruszające jak czarodziejska baśń.

Maria Skłodowska-Curie

(źródło: umcs.pl)

Marzycielom, by nie bali się

spełniać marzeń

Do odważnych świat należy

Cześć, tu Mania Skłodowska. Marią Skłodowską-Curie zostanę dopiero za jakiś czas. Miło Was poznać.

Mania. Może to nie brzmi dumnie ani specjalnie poważnie, ale tak mówili do mnie rodzice, gdy byłam mała. Być może właśnie wtedy, gdy miałam tyle lat, ile macie teraz Wy.

Nie chcę się z Wami porównywać, ale nasza sytuacja nieco się różni. Słowo daję, nie narzekam. Pozwólcie mi tylko coś wyjaśnić.

Po pierwsze, kiedy się urodziłam, Polska była pod zaborami. Po nasz kraj drapieżne łapska wyciągnęły Prusy, Rosja oraz Austria. Przyszłam na świat w Warszawie, która była wówczas pod panowaniem rosyjskim, ledwie cztery lata po upadku powstania styczniowego. Jednak ta opowieść nie będzie wykładem o zawiłościach naszej historii. Choć moi rodzice przykładali ogromną wagę do mojej edukacji i patriotycznego wychowania, od zawsze wolałam matematykę.

A skoro o matmie mowa… Było już „po pierwsze”, więc teraz czas na „po drugie”. W czasach mojej młodości kobiety nie miały zbyt wielu praw. Przede wszystkim zajmowały się wychowywaniem dzieci i domem. Nie zostawały profesorkami, nie odbierały ważnych nagród, nie prowadziły badań, nie mogły głosować…

To bardzo ważne. Nikt nawet nie marzył, że mogłoby się to zmienić. Wydawało się to niemożliwe. Nie istnieją bariery oraz granice, których nie da się pokonać. No, może z kilkoma wyjątkami, ale nie traćmy na nie czasu. Przeszkodą nie są nawet pieniądze.

No właśnie. Wiem, że często powtarza się, że finanse stoją czemuś na przeszkodzie. To nie do końca nieprawda. Wkrótce się przekonacie, jak można temu zaradzić. Tak samo, jak staje się wobec przeciwności losu.

Musicie wiedzieć, że los mnie nie rozpieszczał. Nie tylko dlatego, że Polskę wykreślono z map, a rolę kobiet bagatelizowano. Nawet nie dlatego, że naszej rodzinie doskwierał brak pieniędzy. Znacznie bardziej dawały nam w kość choroby oraz brak lekarstw.

Kiedy miałam dziewięć lat, na tyfus zmarła moja najstarsza siostra Zofia. Na zawsze została w mojej pamięci. Gdy odeszła, jeszcze mocniej zacieśniły się moje więzi z resztą rodzeństwa – bratem Józefem oraz siostrami Bronisławą i Heleną. Przede wszystkim Bronka była mi bardzo, bardzo bliska. Gdyby nie ona, moja historia potoczyłaby się zapewne inaczej. Ale nie ubiegajmy wydarzeń. O tym wszystkim usłyszycie już niedługo.

Poza tym nie chciałabym zaczynać tej opowieści od samych smutnych historii. Wierzcie mi, będzie również mnóstwo radości oraz niespodzianek. Wydarzą się rzeczy wręcz nieprawdopodobne. Pojawi się nawet sam Albert Einstein! Zaświecą pierwiastki, ludzie zostaną prześwietleni na wylot niezwykłymi promieniami, a ja będę prowadziła samochody ciężarowe ze specjalnym ładunkiem. Chcecie wiedzieć jakim?

Wskakujcie na pokład i posłuchajcie mojej opowieści. Za chwilę wszystko to, co pozornie niemożliwe, stanie się rzeczywistością. Jesteście na to gotowi? No to hop! W drogę!

Nigdy nie rezygnuj z marzeń

– Panienka Maria Skłodowska otrzymuje złoty medal jako nasza najlepsza uczennica. Gratulacje!

Dyrektor gimnazjum uścisnął mi dłoń. Uśmiechnął się i puścił do mnie oko, a w auli rozległy się oklaski. Po raz pierwszy zostałam wyróżniona za naukę. Ukończyłam szkołę, lecz czy to coś zmieniało? Nie zastanawiałam się nad tym. Nie wiedziałam, jak wiele trudności mnie czeka.

– Mam nadzieję, że jeszcze usłyszymy o panience. Tak wspaniałe wyniki rokują wielką karierę.

– Rokowałyby – mruknął stojący obok dyrektora urzędnik. – Gdyby panienka była chłopcem, z pewnością miałaby świetlaną przyszłość.

Dyrektor nie zwrócił uwagi na ten przytyk. Uśmiechnął się jeszcze szerzej, po czym położył dłoń na moim ramieniu. Był to poufały gest, na który mało kto potrafił się zdobyć. Wydawało mi się, że wokół zapanowała całkowita cisza. Żadnego szmeru, bzyczenia much ani burczenia w brzuchu.

– Poradzisz sobie, Mario – szepnął dyrektor. – Bez względu na wszelkie przeszkody dasz sobie radę. Jesteś bardzo dzielną dziewczyną.

Nie miałam bladego pojęcia, co odpowiedzieć. Spuściłam oczy, po czym przestąpiłam z nogi na nogę. No bo co można zrobić, gdy ktoś wypowiada tak wspaniałe słowa? Podziękować? Owszem, ale wtedy zapomniałam języka w gębie.

– Obiecaj, że nigdy nie zrezygnujesz ze swoich ambicji oraz marzeń.

Odchrząknęłam. Ponownie przeniosłam ciężar ciała ze stopy na stopę. Jakbym była jakąś baletnicą.

– Tak – wymamrotałam wreszcie. – Obiecuję, psze pana.

Dyrektor kiwnął głową. W jego spojrzeniu dostrzegłam dumę oraz satysfakcję. Cienkie wąsiki drgnęły, jakby żyły własnym życiem. Ten moment zapamiętałam na zawsze. Są chwile, które nas tworzą. Często ich nie dostrzegamy, a ich znaczenie pojmujemy dopiero po latach. Tamtego pochmurnego wiosennego dnia 1883 roku od razu zrozumiałam, że dzieje się coś ważnego. Przyznano mi wyróżnienie i – co znacznie ważniejsze – uwierzono we mnie.

Już po powrocie do domu zrozumiałam, jakie przeciwności losu mógł mieć na myśli dyrektor.

– Studia są bardzo drogie – westchnął ojciec. – A poza tym… W zaborze rosyjskim dziewczęta nie mogą ich podejmować. Musiałabyś wyjechać gdzieś daleko. Na przykład do… Francji. Jest jeszcze twoja siostra… Bronka też chce studiować.

Sporo argumentów, żeby przytłoczyć dorosłego, a co dopiero szesnastoletnią dziewczynę! Może i dostałam złoty medal za wyniki w nauce, ale przyszłość wcale nie rysowała się kolorowo.

– Chcę być naukowcem – szepnęłam do siebie. – Obiecałam dyrektorowi, że nie zrezygnuję z marzeń. Tylko co powinnam zrobić?

Macie jakiś pomysł? Ja spędziłam wiele nocy, starając się coś wymyślić. Sytuacja wydawała się jednak bez wyjścia.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Spis treści

Okładka

Wklejka 1

Karta tytułowa

Cytat

Dedykacja

Do odważnych świat należy

Nigdy nie rezygnuj z marzeń

Rozczarowanie, nauczka i postanowienie

Nauka, nauka i jeszcze raz nauka

Warszawski Uniwersytet Latający

Wahania, obawy, niepewność

Paryż, miasto marzeń

Spotkanie z przyszłością

Siła wzajemnego przyciągania

W drogę, nie zważając, co ludzie powiedzą

Sprawy ważniejsze od fluorescencji

Sprawy ważne, ważniejsze i równoważne

Nieprawdopodobne odkrycie

Historia lubi się powtarzać

Najradośniejszy dzwonek do drzwi

Piorunująca wiadomość o pierwszej kobiecie w historii

Tradycje należy ustanawiać

Najgorszy dzień mojego życia

Czarne dni żałoby i niespodziewana propozycja

Spotkanie z pewnym Albertem

Ogromne rozczarowanie

Zza chmur zawsze wychodzi słońce

W służbie przyszłości

Czarne chmury na horyzoncie

Wojna

Tajemniczy plan

Nauka w służbie na froncie

Podróż do USA

Przerażające objawy

Kolejne niezwykłe perspektywy

Wzruszenia w ojczyźnie

Procesy, których nie można odwrócić

Zbawienie, które jest przekleństwem

Ostateczne równanie

To, co po mnie pozostanie

Posłowie

Słowniczek

Inne książki Maksa Czornyja. Seria ZAGADKOWI AGENCI

Inne książki Maksa Czornyja. Seria GENIALNI ODKRYWCY

Nowa seria kryminałów!

Wklejka 2

Karta redakcyjna

Inne książki Maksa Czornyja

Seria ZAGADKOWI AGENCI

Grupa wiekowa: 6+

Poznajcie ZAGADKOWYCH AGENTÓW – Eryka i Romana – braci Deryłów oraz ich przyjaciółkę Ewę. Zafascynowany historią Eryk i wielbiciel sportu Roman mieszkają na obrzeżach miasta w niewielkiej fortalicji – zamku, w którym ich rodzice prowadzą antykwariat. Ewa pasjonuje się elektroniką, informatyką oraz sztuczną inteligencją. Cała trójka uwielbia rozwiązywać zagadki i razem tworzą zgrany zespół młodych agentów. Każdą wolną chwilę spędzają w jednej z komnat – siedzibie Zagadkowych Agentów, czyli w Sekretnym Gabinecie.

Seria książek detektywistycznych dla młodych czytelników to frajda dla tych, którzy lubią opowieści z dreszczykiem. Coś dla siebie znajdą w niej zarówno fani historycznych smaczków, jak i nowych technologii. Szybko rozwijająca się akcja, niezwykłe i tajemnicze śledztwa oraz charakterystyczne czarno-białe ilustracje zapewnią podczas lektury niezapomniane emocje. Seria o odważnej trójce: Eryku, Romanie i Ewie pokazuje wartość współpracy, przyjaźni i niesienia bezinteresownej pomocy innym.

Dotychczas w serii ukazały się:

Sekret magika, Sekret ducha, Sekret skarbu, Sekret nawiedzonego lasu, Sekret świąt

Inne książki Maksa Czornyja

Seria GENIALNI ODKRYWCY

Grupa wiekowa: 6+

GENIALNI ODKRYWCY to seria książek dla dzieci, w której poznajemy naukowców, wynalazców, podróżników. Wszystkie postacie, nie bez przeszkód, dokonały odkryć zmieniających świat, mających wpływ na naszą cywilizację.

W każdym tomie GENIALNYCH ODKRYWCÓW bohater opowiada w pierwszej osobie o swoim niezwykłym życiu i wielkich odkryciach. Dzięki temu możecie dowiedzieć się, co każdy z nich myślał i czuł. Możecie przenieść się w czasie i przeżyć pasjonującą przygodę wspólnie z genialnym odkrywcą.

Pełna kolorowych ilustracji, historycznych smaczków, pasjonujących przygód i epokowych odkryć seria spodoba się wszystkim, którzy lubią wciągającą lekturę, a także wyjątkowe osobowości, niezłomnie walczące z przeciwnościami i dążące do realizacji marzeń.

Dotychczas w serii ukazały się:

Cześć, tu Kolumb!, Cześć, tu Kopernik!, Cześć, tu Amundsen!, Cześć, tu Carter!

Nowa seria kryminałów!

Heraklia Płaro i Arnold Lupę. Skarb Titanica to pierwszy tom całkiem nowej serii kryminałów dla dzieci Maksa Czornyja!

Główni bohaterowie cyklu to sprytne kuzynostwo o znamienitym rodowodzie, które oddaje się wielkiej pasji do rozwiązywania zagadek. Tajemnicę znikających skarbów Titanica udało im się odkryć, a już wkrótce będziecie mogli wspólnie z nimi stawić czoła kolejnym

łamigłówkom…

Zapraszamy do lektury!

Tekst © Max Czornyj, 2025

Ilustracje © Aleksandra Czornyj, 2025

Copyright © by Grupa Wydawnicza FILIA, 2025

Wszelkie prawa zastrzeżone

Wydanie pierwsze, Poznań 2025

Projekt okładki: Katarzyna Bajerowicz

Ilustracja na okładce: Aleksandra Czornyj

Redaktor prowadząca: Anna Czech

Redakcja: Karol Francuzik

Korekta: Małgorzata Kuśnierz, Marta Stochmiałek

Skład i łamanie: Monolitera Piotr Przepiórkowski

Druk: EDICA

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej:

„DARKHART”

Dariusz Nowacki

darkhart@wp.pl

eISBN: 978-83-8402-265-8

Wydawnictwo FRAJDA

Imprint Grupy Wydawniczej FILIA sp. z o.o.

www.wydawnictwofrajda.pl

Grupa Wydawnicza FILIA sp. z o.o.

ul. Franciszka Kleeberga 2

61-615 Poznań

www.wydawnictwofilia.pl