Copyright © by Anna Litwinek

Copyright © by Virtualo

Redakcja językowa: Anna Surendra

Projekt okładki: Łukasz Różyński

Skład: Izabella Różyńska

Wydanie I

Warszawa 2021

Książka jest objęta ochroną prawa autorskiego.

Wszelkie udostępnianie osobom trzecim, upowszechnianie

i upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie jest nielegalne

i podlega właściwym sankcjom

ISBN 978-83-272-6864-8

konwersja.virtualo.pl

Spis treści

MAJ

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

37.

38.

39.

40.

41.

42.

43.

44.

45.

46.

47.

48.

49.

CZERWIEC

50.

51.

52.

53.

54.

55.

56.

57.

58.

59.

60.

61.

62.

63.

64.

65.

66.

67.

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

MAJ

1.

Zuchwała kradzież wstrząsnęła mieszkańcami miasta! Czy odnajdzie się jeden z największych zabytków naszej społeczności? Czy zniknie na zawsze w prywatnej kolekcji poza granicami kraju? Najgorszy scenariusz zakłada zwykły akt wandalizmu i bezmyślne zniszczenie obrazu.

Sonia wpatrywała się w ekran laptopa i bezwiednie wodziła palcami po śladach na blacie biurka, pozostawionych przez kubki z kawą. Zbierała myśli i układała treść artykułu o najciekawszym wydarzeniu ostatnich dni. Miało być dynamicznie, ale bez taniej sensacji, z emocjami, choć rzeczowo. Tak zażyczył sobie Teodor Knut, naczelny „Życia Miasta”, gazety, dla której pracowała redaktorka Sonia Hunamska. Przed wszystkim miało się dobrze klikać w internecie, bo choć kochamy papier, to idziemy z duchem czasu, według słów Teodora. Duch czasu nie nawiedzał Soni. Zasadniczo nie potrzebowała zegarka, kalendarza ani tym bardziej najnowszych gadżetów. Jej telefon nie odbierał maili. Zacinał się czasem przy najzwyklejszym połączeniu. Jeśli ma się tyle problemów we własnej duszy, a dodatkowo, dzięki wrodzonym zmysłom, za które wieki temu palono na stosie, odbiera się świadomie każde najmniejsze istnienie, przedmiot, roślinę, zwierzę, ba!, umie się kontrolować istniejące dusze w otaczającej materii, wówczas nie potrzeba dodatkowej gonitwy za rozpędzonym światem z jego niedoczasem. Dla Soni świat przestawał się kręcić kilka razy w życiu. Ostatnio zamarł, gdy dowiedziała się, że jest, no cóż… czarownicą. Mądrą kobietą, sagacytką. Lecz uczucie, że życie wyrzuciło ją z wartkiego nurtu na martwy brzeg, znała już wcześniej. Wiele lat temu, gdy była małą dziewczynką i z dnia na dzień straciła matkę, to wrażenie pojawiło się po raz pierwszy. Brak tchu, jakby płuca zmniejszyły się do rozmiaru jabłka i tylko w takiej objętości przyjmowały powietrze, pustka w głowie starannie pielęgnowana ze strachu przed myślami, bezruch. Powoli, pod opieką cioci Hali i ojca, mała Sonia podnosiła wzrok i łapała spojrzeniem ludzi i świat. Z upływem lat pogodziła się z brakiem matki, poukładanym życiem w małym mieście, niewielkim gronem przyjaciół. A kilka miesięcy temu jej ukochana ciotka, zastępcza matka, przyjaciółka i promień beztroski drgający światłem w zamkniętym otoczeniu Soni odeszła także. Zapadła w śpiączkę, ratując z tarapatów swoją pogubioną siostrzenicę. Wcześniej pokazała jej inną rzeczywistość, świat magii i potęgi natury, której sama była częścią jako Dujma, kapłanka Stryi, bogini powietrza. Po raz kolejny w głowie Soni otworzyła się czarna dziura. Otchłań wciągająca nadzieję. Jednak tym razem to już nie spadło na bezbronne dziecko. Gdy w dniu zimowego przesilenia, w dniu swoich urodzin Sonia otrzymała w prezencie od przodków dar wielkiej mocy pochodzącej z genów, z przeszłości wielu wieków istnień, dostała także siłę równą żywiołom. Tym razem postanowiła nie godzić się z utratą. Nie po to przyjęła swój dar, nową rolę w życiu, rolę wojowniczki pilnującej równowagi w świecie natury, by zrezygnować bez walki z najdroższej dla siebie osoby. Znajdzie sposób, by obudzić ciotkę. Być może znajdzie także matkę, której ślad pojawił się w liście wręczonym przez niechętną Soni osobę. Bo wiedziała już, że matka żyje i tylko zamknęła się na wiele lat dobrowolnie w odosobnieniu. Była prawie pewna, że posłaniec wręczający jej list wiedział, gdzie jest matka. Posłaniec złych wieści, a jednocześnie nadziei. Cóż za paradoks. Jej wróg, a przy tym człowiek, o którym myślała każdego dnia. W myślach nazywała go niebezpiecznym i podstępnie pociągającym wrogiem. Aleksander Sot rzucił jej wyzwanie, a ona je podjęła. Jeszcze się spotkają. Wciąż wahała się, czy użyć swojej nowej siły, nowej roli, by odnaleźć matkę. Zatliła się w niej iskra nadziei, którą potraktowała nadzwyczaj nieufnie. To mogła być pułapka, a już w jedną zastawioną przez mecenasa Aleksandra wpadła. Kolejny raz tak łatwo nie pozwoli się podejść. Cokolwiek postanowi, w jakikolwiek sposób zdecyduje się działać, musi to zrobić po godzinach, w czasie wolnym od pracy. Gdyż, no cóż, nawet wojownicy potrzebują zarobić na chleb i mleko. A już zwłaszcza na kawę z dodatkami. Z tych dodatków najdroższy był oczywiście rum. Nie dają jeszcze stypendiów dla czarownic w okresie nauki, by mogły wydać całą sumę na rum.

Z tegoż prozaicznego powodu Sonia siedziała w redakcji i mozolnie kleiła zdania do artykułu mającego ukazać się w najbliższym wydaniu gazety. Szło jej dość opornie, bo też ostatnio nie czuła się zainteresowana życiem miasta. Miała w końcu swoje własne, dużo barwniejsze i fascynujące, choć prowadzone w ukryciu. Aby pozostało w ukryciu, należało zadbać o pozory. Przyjaciele i szef, przede wszystkim szef, musieli myśleć, że jest nadal ich starą Hunamską, pyskatym rudzielcem, przyjaznym z natury, z domieszką odrobiny cynizmu. Pędziwiatrem wpadającym w spory i sprzeczki z każdym stającym na drodze jej reporterskiej pasji. Tylko że to już nie była pasja. To była marynarka Clarka Kenta. Szare wdzianko skrywające superbohaterkę, ciasne, nudne i jałowe. Wzrok Soni błądził po biurkowym bałaganie. Nadgryzione ołówki we wszystkich możliwych kolorach upchnięte w ceramicznych kubkach, sterta notesów w różnym stopniu zużycia, obowiązkowo z twardymi okładkami połączonymi na grzbietach sprężynami, przyschnięty wzór z kółek zaschniętej kawy. Wszystko tworzyło kompozycję zwaną przez kolegów „żywą naturą Hunamskiej” w stałej ekspozycji na blacie redakcyjnego biurka Soni. Inne prywatne drobiazgi dziennikarka trzymała w dolnej szufladzie, wrzucone niedbale i od czasu do czasu przetrząsane w poszukiwaniu tej jednej jedynej kartki pocztowej z rumuńskimi cerkwiami, na której zapisała bardzo ważny numer telefonu. Albo tej konkretnej szmatki do czyszczenia szkieł okularów, z reprodukcją portretu Boznańskiej, bo żadna inna nie wycierała tak dobrze. No cóż, trzeba wracać do pisania. Sprawa wyglądała na nieco ciekawszą niż zazwyczaj. Włamanie, kradzież, dzieła sztuki. Cóż poradzić, że nic nie było tak ciekawe jak szkolenie z zakresu magii?

Kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela został okradziony! Jak informuje policja, złodzieje dostali się do świątyni tylnym wejściem, przez słabo strzeżoną starym, pordzewiałym zamkiem zakrystię. Ich łupem padło cenne malowidło pędzla Karola Hoppena, radomskiego aptekarza i malarza z XIX wieku. Złoczyńcy zdjęli stare płótno razem z ramą ze ściany bocznej nawy i nie pozostawiając rzekomo za sobą żadnych śladów, wyszli tą samą drogą, którą weszli. Nikt z mieszkańców sąsiednich kamienic nic nie słyszał. Nikt nic nie widział. Późna godzina nocna sprzyjała przestępcom. Mimo to my mamy nadzieję, że nasi bystrzy czytelnicy wpadną na trop rozwiązania zagadki największej kradzieży w naszym mieście od czasu zniknięcia zegara z wieży Ratusza. Czy ktoś w bezsenności ubiegłej nocy udał się na spacer po pięknym starym mieście, by podziwiać kwitnące bzy? A może pachnące gałązki skusiły innych młodocianych złodziejaszków, którzy za dnia sprzedają bukiety w okolicy fontann na deptaku, czujnie rozglądając się za strażą miejską? Jeśli czytacie naszą gazetę, a chcecie zarobić więcej niż za garść bzu, piszcie na adres: sonia@życiemiasta.pl.

– Skończyłaś?

Sonia odwróciła się od ekranu komputera i zmarszczyła brwi na widok wielkiego nosa naczelnego wiszącego nad jej głową.

– Bo co? Będziesz cenzurował? – burknęła.

Teodor Knut westchnął. Przyzwyczaił się do złego nastroju pracownicy. Trwał od kilku miesięcy i nie zanosiło się, by szybko zniknął. Cała redakcja, na czele z Teodorem, ćwiczyła się w cierpliwości do Soni. Współczuł jej straty ciotki, przymykał oko także z poczucia winy za niesłuszne wyrzucenie Soni z pracy, co ona sama starannie pielęgnowała i wykorzystywała. Naczelny był dobrym szefem, człowiekiem doświadczonym w wielu pracach i wielu małżeństwach. Nigdy nie wykorzystywał siły byłego ciężarowca inaczej niż w obronie słabszych i przy przenoszeniu mebli dla swojej trzeciej żony Marii. Wyprostował się teraz, aż zatrzeszczały szwy spranej sportowej bluzy, i spokojnym głosem wyjaśnił:

– Pytam grzecznie, bo czeka na ciebie policja. Też grzecznie. Powiedziałem im, że wyjdziesz, jak skończysz artykuł, i żeby poczekali i nie przeszkadzali. Trochę się jednak niecierpliwią, dlatego pytam. Grzecznie, podkreślam. Jak pójdziesz do nich, to też tak ładnie zapytaj, czego chcą. Wystarczy mi problemów przez ciebie. Ładnie i grzecznie – zaznaczył dobitnie Knut i wycofał się z pokoju, zamykając za sobą drzwi.

Sonia przygotowała w myślach kilka opcji grzecznego powitania policji. Najłagodniejsze zakładało wrogie milczenie połączone z gniewnym wzrokiem pozbawionym jakiegokolwiek łagodzącego machania rzęsami. Nie lubiła, gdy ktoś jej przerywa w pracy, dlatego zazwyczaj zabierała cały potrzebny materiał i pisała teksty w domu. Wyjątkowo napięty plan dnia nie pozwolił dzisiaj na chwile samotności.

Duży pokój redakcyjny poprzecinany był biurkami, na których wciąż podskakiwały wyciszone telefony. Nie była to jednak enklawa pracy twórczej z obowiązkową ciszą. Co chwila wchodzili i wychodzili ludzie, rozmowy toczyły się jedynie lekko ściszonymi głosami. Mimo to Sonia nerwowo stukała palcami w klawiaturę, przygryzając wargę i rzucając zniecierpliwione spojrzenia dookoła. Wszyscy w redakcji po minionych wydarzeniach traktowali ją z większą niż zwykle wyrozumiałością i cierpliwie czekali, aż wróci stara, dobra, umiarkowanie złośliwa i nadzwyczaj koleżeńska ruda Hunamska. Po kątach szeptali, że jeśli już musiała przechodzić traumę odkrycia, że matka żyje, i utraty ukochanej ciotki, to mogła raczej złagodnieć i zamknąć się w sobie, co dałoby im szansę wykazania wsparcia i poklepywania Soni ku jej pokrzepieniu. Jednak nikt głośno tego nie powiedział, a już na pewno nikomu nie przyszło do głowy, by klepnąć teraz Hunamską w ramię.

Sonia wydusiła energicznie z klawiatury jeszcze kilka zdań, po czym zamknęła z trzaskiem laptop. Naczelny, ostrzegając o czekających gościach, skutecznie ją rozproszył. Im szybciej dowie się, czego chce od niej policja, tym prędzej wróci do artykułu, którego temat dawniej całkowicie zająłby jej myśli i czas. Historia dzieła sakralnego z dziewiętnastego wieku autorstwa aptekarza i malarza amatora Karola Hoppena, przedstawiającego scenę przemienienia pańskiego, to wyjątkowa odmiana wśród codziennych tematów dziurawych chodników i aktów wandalizmu bananowej młodzieży, rozmyślała Sonia, mijając biurko nowej sekretarki naczelnego i łapiąc jej niechętne spojrzenie. Niedobrze, gdy sekretarka cię nie lubi, jednak Sonia podejrzewała, że nowa pracownica ma specjalne wytyczne od żony szefa i raczej nie ma szans, żeby ją obdarzyła sympatią. Sekretarkę osobiście wybrała Maria Knut i kierowała się nie tyle kompetencjami zawodowymi, co całkowitym brakiem stylu i urody zatrudnionej dziewczyny. Być może także jej wyraźną wolą do współpracy bardziej z żoną naczelnego niż z samym szefem redakcji. Dzięki Marii poprzednia sekretarka, Krysia Bura-Litewska, wiekowa już pracownica redakcji i specjalistka od kultury, powróciła do działań wyłącznie prasowych, a nową prawą ręką Teodora została Nina Frycz, dwudziestodwuletnia zaoczna studentka reklamy i niedoszła pani architekt ze skłonnością do rękodzieła wszelakiego. Ogromny żal przepełniał ekipę dziennikarzy, że nikt z nich nie widział reakcji szefa, gdy pierwszy raz otrzymał kawę z rąk nowej sekretarki, w kubku wykonanym przez nią własnoręcznie na warsztatach ceramiki. Kubek ledwie mieścił się w ogromnych dłoniach byłego ciężarowca, miał jaskrawożółty napis „Dla Szefa” i ciekawie pofalowane brzegi, przez które Knut przy każdym łyku obawiał się, że zaleje kawą krawat. Lub spodnie. Lub biurko. Lub inne miejsca niezależnie od własnej woli, a zależnie od sposobu, w jaki pocieknie płyn. Nina swą pasją do rękodzieła ozdobiła wkrótce całą redakcję. I zaraziła Krystynę, z którą wspólnie podzieliły upodobanie do szydełkowania w pracy, jak i niechęć do Soni.

Sonia weszła do pokoju naczelnego, gdzie na wytartej kanapie siedzieli policjanci. Jednego znała. Młody chłopak, który w każde święta na antenie lokalnej telewizji z uśmiechem ostrzegał przed zwiększonym ruchem drogowych. Drugi policjant był kobietą. Wysoką, o krótko obciętych brązowych włosach i ciemnych oczach. Rysy twarzy wskazywały na trzydzieści kilka lat, a prosty strój w ciemnych kolorach i brak ozdób sugerowały poważną naturę, która nie traci czasu na strojenie się.

– Olga Lenk-Lipska, komisarz wydziału do spraw specjalnych – przedstawiła się policjantka, wyciągając w kierunku Soni rękę. Ciepłą, silną, o długich palcach i budzącym zaufanie uścisku.

– Miło mi. – Sonia skinęła głową i uścisnęła rękę pani komisarz, kątem oka dostrzegając pełne ulgi spojrzenie naczelnego.

– Pani Hunamska, przejdźmy od razu do rzeczy – zaczęła energicznie komisarz Olga. – I najlepiej tam, gdzie nikt nie będzie nam w rozmowie przeszkadzał.

– Ależ proszę tu zostać. – Teodor zerwał się zza biurka. – Ja mam akurat sprawy do załatwienia, powiem Nince, żeby zrobiła kawę, a wy rozmawiajcie.

Trzy pary oczu odprowadziły spojrzeniami masywną postać naczelnego, który machając marynarką, wykrzyczał do sekretarki polecenie i zniknął w głębi korytarza. Olga podniosła się z kanapy, najwyraźniej lubiąc górować nad rozmówcami, co przy jej stu osiemdziesięciu pięciu centymetrach wzrostu było zazwyczaj łatwe.

– Pani Hunamska, proszę nam powiedzieć, co pani robiła drugiego maja tego roku, czyli nie dalej jak dwa dni temu. To chyba nie powinno być trudne do ustalenia? – podkreśliła sugestywnie komisarz Olga, zaznaczając tonem głosu, że nie przyjmie odmownej odpowiedzi.

Jednak ton głosu innych ludzi, jakkolwiek zdeterminowany, nie miał większego wpływu na psychikę Soni. Mógłby nawet sam prezydent Rosji zabraniać dziennikarce na przykład podróży koleją transsyberyjską. Jedyną reakcją Soni byłoby kupienie ciepłego polaru i zimowego obuwia.

– Pani Olgo – zaczęła wolno Sonia i dla lepszego efektu przerwała, podchodząc do biurka naczelnego i siadając na jego miejscu. Niech wiedzą, że jest ważniejsza, niż im się mogło wydawać. – Nie wydaje mi się, żebym robiła cokolwiek, co mogłoby leżeć w kręgu zainteresowania policji. Nie widzę więc powodu, by się policji z tego zwierzać.

– A to już proszę pozostawić naszej ocenie – odrzekła ostro i bez zwłoki Olga. Podeszła do okna za plecami Soni, tym samym zmuszając ją do obrócenia się na fotelu naczelnego. Po chwili odwróciła się i spojrzała na Sonię z góry. – Proszę mnie źle nie zrozumieć, pani Soniu – dodała łagodniej. – Nikt pani o nic nie oskarża, chcemy tylko zebrać jak najwięcej informacji.

– Samemu żadnych nie przekazując? – zapytała Sonia. – To tak nie działa, pani komisarz. Pracowałam już z przedstawicielami pani firmy. Chcecie informacji o wieczorze sprzed kradzieży obrazu. I proszę nie zaprzeczać, potrafię kojarzyć daty. Ale zanim cokolwiek powiem, też mam pytanie i bez odpowiedzi nie odezwę się już ani słowem. Dlaczego ja?

Komisarz Olga długo wpatrywała się w dziennikarkę. Sonia rozważała, czy to dlatego, że policjantka zbiera się na szczerość, czy raczej szuka w głowie wiarygodnego kłamstwa. W końcu obie odezwały się jednocześnie.

– Nie martwcie się… – zaczęła Sonia

– Obawiam się… – powiedziała Olga.

Obie też urwały.

– Proszę…

– Nie, nie. Pani pierwsza…

– Obawiam się, że znajduje się pani w kręgu podejrzanych – przyznała Olga.

– Właśnie miałam powiedzieć, żebyście się nie martwili, bo przecież to nie ja ukradłam ten obraz – mruknęła pod nosem Sonia. A głośniej dodała: – Bzdura!

Olga podeszła do kanapy i usiadła obok kolegi, zrównując się wzrokiem z Sonią.

– Pani Soniu, wiemy, że interesowała się pani obrazem już wcześniej. Ale oczywiście to jeszcze o niczym nie świadczy i nie mam zamiaru o nic panią oskarżać – zapewniła spokojnie Sonię. – Wierzę, że wszystko nam pani wyjaśni. Również to, co robiła pani dwa dni temu. I gdzie.

Sonia zamyśliła się. Co robiła? Jak praktycznie co weekend, tak i tej soboty ćwiczyła cultus. Tak nazwał to Iwo. Nie było to jeszcze świadome stosowanie magii, a jedynie proces, który podobno musiała przejść, zdać i nie zapomnieć. Coś w rodzaju zwykłej edukacji wczesnoszkolnej, tylko w wersji dla czarownic. Spopielała mały patyczek, podnosząc temperaturę wokół niego do kilkuset stopni, a potem zdusiła płomień, zabierając mu tlen. A, i pozbawiła wody małą roślinkę, przez co błyskawicznie uschła. Ale miała jej nasionko, które zasadziła i ponagliła do wzrostu, tak, że na jej oczach powstała bujna roślina. I rozmawiała z jedną z sióstr Wił. Pojawiła się, gdy Iwo szkolił Sonię w sztuce samokontroli, by w przyszłości nie spaliła tego, czego nie planowała. Wiła, boginka powietrza, a takie się niezmiernie rzadko pojawiają, chciała ją koniecznie poznać. Ale bardziej to jednak wyglądało jak pretekst do spotkania z Iwonem, którego czarowała swoją wdzięczną dziewczęcą postacią i migotliwymi skrzydłami ważki. Iwo na szczęście nie jest przeciętnym mężczyzną, który łapie się na lep magicznych kusicielek. Przed Wiłami trzeba się pilnować, bo wyczerpią siłę i wolę życiową innych do dna. Nie powie przecież komisarz Oldze, żeby pilnowała swojego mężczyzny, o ile jakiegoś ma, przed wielkookimi nimfami.

– Pani Olgo – zaczęła powoli Sonia – spróbuję pani pomóc, oczywiście, ale zaprzeczam, że kiedykolwiek miałam coś wspólnego z tym obrazem. Pierwszy raz usłyszałam o nim kilka dni temu, kiedy został skradziony.

– A to nie pani pisała kilka miesięcy temu o badaniach archeologicznych na terenie tamtejszej parafii?

– No ja, ale…

– Proboszcz zeznał, cytuję jego słowa, że „nachodziła go pani i wypytywała o wszystko”. Podobno także o kościół, jego historię i zabytki. I podobno także, jak to ujął, „kręciła się pani po okolicy”.

Sonia zaklęła bezgłośnie. Rzeczywiście, rozmawiała w grudniu ubiegłego roku z wieloma osobami, nie tylko z proboszczem, o kościele farnym. Ale tematem były wampirze pochówki, na pewno nie ołtarzowe malowidła. A że kręciła się? Nie da się zaprzeczyć. Robiła także zdjęcia, które ilustrowały potem artykuł, więc tego też się nie wyprze. Podejrzana, jak nic. Że też księżulo ją pamiętał.

– No tak. Ale chodziło o kontekst, wie pani, otoczenie cmentarza, który był tematem tekstu. Nie interesował mnie konkretnie akurat ten obraz. Ani żaden inny, dla ścisłości.

– Tak, rozumiem. Kontekst. – Ton głosu komisarz Olgi pełen był jawnie dźwięczących wątpliwości. – Nadal nie wiemy, co pani robiła dwa dni temu…

– Co ja robiłam dwa dni temu, czyli drugiego maja? To była sobota, więc, o ile dobrze pamiętam, przez cały dzień wolny od pracy robiłam praktycznie nic. To nic miało miejsce na wsi, daleko od miasta o jakieś dwie godziny podróży niespiesznym podmiejskim pociągiem, w towarzystwie mojego dobrego kolegi doktora Iwona Petrarki, u którego to rodziny przebywałam do niedzieli, do godzin południowych. Po powrocie do miasta udałam się prosto do pracy, czyli tej oto redakcji, którą tak kocham, że biegnę do niej nawet w niedzielne wieczory, i w której siedzibie mamy przyjemność rozmawiać. Jednak z tego, co wiem, już rankiem dnia poprzedniego odkryto zniknięcie obrazu, zatem, jak sama pani widzi, nie mogłam być owego zniknięcia przyczyną, gdyż mnie w pobliżu wcale nie było.

– Zakładam, pani Soniu, że pani przyjaciel Iwo Petrarka potwierdzi tę wersję wydarzeń? – zapytała spokojnie komisarz, niespeszona kwiecistą przemową dziennikarki.

– Nie gwarantuję dobrej pamięci innych osób, jednak tak, można tak założyć. Można także zapytać.

– Nie omieszkamy – zapewniła Olga i podniosła się z kanapy, a wraz z nią drugi policjant, milczący przez cały czas rozmowy. – To jeszcze jedna standardowa prośba. Gdyby pani sobie przypomniała coś więcej, oto moja wizytówka, można dzwonić całą dobę.

Sonia kiwnęła głową z uśmiechem, co mogło oznaczać cokolwiek, od zgody po ponaglenie policjantów do wyjścia. Mało rozmowny towarzysz komisarz Olgi z lekkim ociąganiem wychodził za koleżanką. W drzwiach odwrócił się jeszcze i z szerokim, ekranowym uśmiechem miłym głosem powiedział do Soni:

– I niech pani uważa na drodze. Można łatwo wpaść pod koła.

2.

Pisk hamującego pociągu zagłuszył dworcowy komunikat. Damski głos oznajmił przyjazd opóźnionego pociągu z Krakowa. Podróżni zeskoczyli ze stopni wagonów i nie rozglądając się, pospieszyli do tunelu pod peronami. Na betonowym peronie pozostał starszy pan w niemodnym kapeluszu i marynarce z łatami na łokciach. W ręku trzymał skórzaną wytartą walizkę przypominającą eksponat z teatralnych przedstawień. Mężczyzna był szczupły w zasuszony sposób, przywodzący na myśl egipskie mumie, a przy tym wysoki i jak na swój wiek sprężyście wyprostowany. Smukłymi palcami gładził siwą, starannie przystrzyżoną brodę. Stał przez dłuższą chwilę w tym samym miejscu, rozglądając się, obserwując otoczenie i widoczny na pierwszym planie panoramy miasta budynek kolejowego dworca.

– Adolf Schimmelpfennig – mruknął do siebie pod nosem, taksując spojrzeniem jasną bryłę zabytkowego gmachu. – Przebudowany na polski renesans. Ech – westchnął, nie ujawniając, czy ostateczny efekt akceptuje czy raczej przeciwnie. Lekkie zmarszczenie brwi i nosa nadawało mu wygląd niezadowolonego spaniela. Najwyraźniej wygląd przekładał się na nastrój, któremu starszy pan dał wyraz, cedząc przez zęby uwagi o barbarzyńskich warunkach podróży i skandalicznych cenach biletów. Z niechęcią ruszył w ślady poprzedzających go podróżnych i zniknął w ciemności wejścia do tunelu, by po chwili pojawić się na jasnych od słońca chodnikowych płytach placu przed dworcem. Ostrożnie, jakby chodził po ruchomych piaskach, które przy nieostrożnym kroku mogą biednego człowieka wessać i, co gorsza, pobrudzić, poszedł ulicą wiodącą od dworca w prostej linii do centrum miasta i katedry. Jednak nie o kościół mu chodziło, mimo że siwowłosy i siwobrody dżentelmen wyglądał na wielbiciela wiekowych budowli i zakurzonych obiektów. Minął świątynię, odnotowując z niesmakiem jej zbyt młody wiek, i wkroczył w cień drzew rosnących wzdłuż głównej alei parku. Przystanął na chwilę przed masywną i przeskalowaną głową Chopina, wokół którego wesoło migały małe główki bratków. Westchnął, dając do zrozumienia, że jest to jego ulubiona forma komentarza, i przeniósł swoją uwagę na widniejący w tle między drzewami inny pomnik. Rozłożystą postać Jana Kochanowskiego z małą figurką córki opartej o ojcowskie kolano. Twarz starszego pana nieco się rozjaśniła, jakby nareszcie znalazł coś godnego uwagi. Z uznaniem popatrzył na brodatą fizjonomię poety.

– Broda – oznajmił cicho samemu sobie, a ręką pogładził własny zarost. – Broda to szacunek. Dla mijającego czasu i własnego rozmówcy, który nie musi patrzeć na drgające przy przełykaniu podgardle. O!

Powiódł wzrokiem wzdłuż linii kamienic ulicy Żeromskiego i odnalazł interesujący go szyld. „Nasze Miasto”. Zmrużył oczy, oceniając linię łuków i glifów fasady. Przeszła test zadowalająco, dzięki czemu nie wzdrygał się, naciskając mosiężną klamkę skrzypiących drzwi wejściowych. Redakcja mieściła się na piętrze, skąd, ku jego zdumieniu, nie dobiegał żaden irytujący hałas. Był pewien, że uderzy go harmider przekrzykujących się nadpobudliwych ludzi, uważających siebie za kwiat dzisiejszej żurnalistyki i rzucających w eter istotne ich zdaniem problemy i tematy. Starszy pan za istotne uważał tylko te sprawy, które były jedyne na świecie w swej obecności i liczbie lat. Jak on sam. Cisza w siedzibie gazety była obiecująca. W ciszy dzieją się rzeczy ważne. Zapukał, a nie doczekawszy się żadnej reakcji, wszedł i znalazł się w długim korytarzu, na końcu którego otwierało się duże pomieszczenie pełne licznych biurek i nielicznych osób, z których żadna nie zwróciła uwagi na gościa.

– Dzień dobry – powiedział cicho, acz wyraźnie, a gdy to nie pomogło, chrząknął. I westchnął nad zupełnym brakiem reakcji.

Drzwi po prawej stronie nosiły tabliczkę z napisem „sekretariat”. Postanowił udać się wprost tam. Za biurkiem zasypanym lawiną kolorowych biurowych gadżetów, między którymi na samym środku błyszczał lakierem drewniany klocek z wyrytym nazwiskiem Nina Frycz, siedziała wpatrzona w ekran komputera młoda dziewczyna w ręcznie robionym sweterku, okularach z grubymi wielobarwnymi oprawkami i jeszcze większym uśmiechem połyskującym metalem aparatu na zębach. Uśmiechała się na widok wchodzącego starszego pana, czym zyskała jego aprobatę. Nie musiał wiedzieć, że niedawno założony aparat utrudnia dziewczynie zamykanie ust i z konieczności uśmiecha się do każdego.

– Dzień dobry… – zaczął.

– Nie ma – przerwała natychmiast sekretarka.

– Ale kogo nie ma? – zapytał zbity z tropu mężczyzna.

– No naczelnego – dodała dziewczyna.

– A ja nie do pana naczelnego – zaooponował, z miejsca tracąc sympatię do młodej osoby, zniesmaczony mocno tym, że przerywa jemu, starszemu. – Panienka będzie łaskawa odnaleźć panią redaktor o nazwisku Hunamska. Zofia Hunamska.

– Redaktorzy to w pokoju na końcu – wyjaśniła Nina, poprawiając okulary, które zsunęły jej się lekko, najpewniej ze zdziwienia na dźwięk słowa panienka. – Ale już mogę panu powiedzieć, że Hunamskiej też nie ma. Gdzieś uciekła, jak tylko szef wyszedł. Wiadomo, taka to nie musi solidnie pracować za biurkiem. Ale ona nie Zofia, szanowny panie, to nie wiem, czy akurat o tę panu chodzi.

– No cóż, odnotowałem, iż artykuły podpisuje jako Sonia, co uznałem za mocno infantylne. W końcu to zdrobnienie jak dla dziecka.

– A jak Sonia, to ta. Ale nie ma.

– W takim razie pozwolę sobie zostawić wizytówkę i poprosić o kontakt. Możliwie jak najszybciej.

Starszy pan wyjął z wewnętrznej kieszonki marynarki małe skórzane etui i podał dziewczynie kartonik z tłoczonym napisem: Profesor Oran Mohr. Mecenas. Antyki, unikaty, sztuka wzniosła.

– Ale tu nie ma żadnego telefonu, proszę pana – zauważyła sekretarka, trzymając wizytówkę dwoma palcami za sam róg, jakby drugi od razu chciała podpalić i pozbyć się trefnego papierka.

– Jest wszystko, co potrzeba, droga panno – oznajmił profesor i z westchnieniem sięgnął do innej kieszeni po wieczne pióro. Odebrał kartonik od Niny i dopisał: „Hotel Europejski”. – Tam będę czekał. Myślę, że najbliższe dwa dni. Nie dłużej. Ja jestem zajętym człowiekiem, moja panno. Poważnym naukowcem.

Nina spoglądała długo na plecy oddalającego się wolnym krokiem profesora. Skrzypnęły drzwi do redakcji. Odczekała chwilę, czy mężczyzna nie wróci, po czym sięgnęła po telefon.

3.

– Erozja, proszę szanownych państwa. Erozja morska, czy też ogólnie spowodowana przez wodę, w tym także rzeki, niekiedy powodzie, a także erozja eoliczna… Dla niewtajemniczonych tłumaczę: spowodowana przez wiatr… Otóż, erozja w każdej swojej postaci bywa dla archeologa źródłem radości, a dokładnie narzędziem natury, która to, posługując się swoimi siłami, odsłania dla nas tajemnice historii. Dla podparcia się przykładami można przywołać takie zdarzenia, jak to z tysiąc dziewięćset trzydziestego szóstego roku, kiedy to fale u wybrzeży Belgii, wymywając gwałtownie piasek, odsłoniły pozostałości domów z wiosek Mariakerke i Walravensyde, które to pozostawały zatopione od czasu burzy w roku tysiąc trzysta trzydziestym czwartym. Są też oczywiście inne przykłady…

Iwo przerwał i rozejrzał się po sali. Większość słuchaczy wyglądała tak, jakby na drugie imię nosili Skupienie, co bynajmniej nie oznaczało faktycznej uwagi. Na przykład, student, którego pamiętał jako Huberta, zaś koledzy, z tego, co odnotował, wołali na niego ordynarnie Hubi. Hubi Skupienie miał oczy wpatrzone w Iwona, natomiast spomiędzy potarganych, opadających na twarz i chyba już dawno niemytych włosów przezierały cienkie kabelki słuchawek biegnących od uszu Hubiego gdzieś w zasłonięte bluzą dresową inne części ciała studenta. Iwo nie przypuszczał, żeby Hubi potrzebował słuchawek dla wzmocnienia nagłośnienia wykładu z problematyki wywiadu archeologicznego. Prawdopodobnie raczej stosował niedozwolone techniki zagłuszania najnowszymi, jak oni to określają, tłustymi bitami. O! A obok koleżanka studenta Huberta, Andżelika. Iwo wzdrygnął się wewnętrznie na zgrzytliwe brzmienie imienia dziewczyny. Andżelika Skupienie najwyraźniej koncentrowała się dość mocno, jednakże głównie na tym, żeby nie zasnąć. Z jej pustego spojrzenia Iwo mógłby wróżyć jak ze szklanej, zupełnie przezroczystej i pozbawionej wnętrza kuli. Miała bardzo jasne tęczówki, co tym bardziej upodobniało jej oczy do wypranych prześcieradeł babci Idy. Iwo uznał, że raczej daleko dziewczynie do gniewnego i pełnego życia w wyrazistej ciemnej barwie spojrzenia Soni. Postanowił, jak zawsze zresztą, zignorować brak entuzjazmu wśród swoich studentów. Nie mógł tego zrozumieć, bo przecież opowiadał o jakże fascynujących sprawach, które każdego powinny z zachwytu nad światem i historią pozbawić snu co najmniej najbliższej nocy. No cóż, najwyraźniej jego studenci pozbawieni byli jedynie elementarnych cech przeciętnie inteligentnego człowieka. On im w żaden sposób już pomóc nie może. Pomimo wieloletniej praktyki wykładowcy doktor Iwo Petrarka nie czuł zupełnie żadnej motywacji do nauki kogoś innego poza sobą samym.

– Kolejnym po czynnikach przyrodniczych elementem istotnym w procesie wywiadu archeologicznego jest oczywiście działalność ludzka, która niesie ze sobą ogromną ilość wskazówek dla wprawnego wzroku, ucha, intuicji i, nie zapominajmy o najważniejszym, umysłu. Budowy dróg, prace inwestycyjne, pogłębianie rzek stanowią bardzo często znakomite okazje do okryć. Wojny, proszę państwa, nie zawsze niszczą. Czasem odsłaniają, szczególnie przy kopaniu rowów strzelniczych, okopów i innych, bóstwa wiedzą do czego potrzebnych wojsku, prac ziemnych. Ważnym, niezmiernie ważnym, a niedocenianym w, rzekłbym, filmowym obrazie archeologii jest praca badawcza oparta na źródłach piśmienniczych i zachowanych podaniach ludowych, a nawet miejscowym nazewnictwie. Tam, gdzie – jak głosi legenda – miały miejsce sabaty czarownic, tam często warto zakładać stanowiska archeologiczne i spodziewać się bogactwa materialnych świadectw dawnych ludów i ich wierzeń.

Iwo spojrzał na zegarek. Pozostało niewiele czasu do końca wykładu, a studentów nawet wzmianki o sabatach czarownic nie poruszyły. Wiedział, co by przykuło ich rzeczywistą uwagę. Informacje, jak zaliczyć zajęcia lub ogłoszenie o ich końcu. W zasadzie nie musiał dłużej czekać. Miał już tak samo dość dusznej atmosfery tego pomieszczenia, jak i pewnie pozostali w nim przebywający.

– Na dziś kończymy – oznajmił i zanim sam zdołał dokończyć zdanie, zagłuszył go hałas przesuwanych krzeseł. – Na następnych zajęciach zajmiemy się miejscami kultu i materialnymi jego śladami na przykładach tabliczek wotywnych i wszelkiego rodzaju amuletów, na przykład fallicznych wisiorów nawiązujących do męskich organów płciowych.

Z niejaką satysfakcją odnotował przerwę w szuraniu meblami, jednak nie pozwolił sobie podnieść skierowanego w notatki wzroku, w którym ukrył nieco złośliwą iskrę zadowolenia z własnej przynęty. Dali się złapać.

Odwrócił się plecami do pospiesznie wychodzących uczniów i podszedł do okna. Wychodziło na zadrzewiony plac przed budynkami ponadstuletnich carskich koszar opodal uczelni i – niestety – także na ścianę galerii handlowej. Jeśli ktokolwiek spytałby Iwona o zdanie, usłyszałby, że wszczepianie nowych blaszano-szklanych murów w starą miejską tkankę to zbrodnia. Nie przekonała go świetlista piramida na dziedzińcu Luwru i nie zmieni zdania po żadnej dyskusji o wprowadzaniu życia i oddechu między wiekowe, zgoda, że lekko zatęchłe, ale bez wątpienia autentyczne zaułki. Już wystarczająco cierpi na widok jaskrawych kolorów pseudorestaurowanych kamienic. Z niesmakiem pokręcił głową. Odczekał wystarczającą ilość czasu, by dłuższa cisza upewniła go, że w sali jest sam, i wrócił do biurka. Wyłączył projektor, starannie poskładał notatki, schował pióro. Podniósł książkę Prehistory and the Beginnings of Civilization. S.J. De Laet, którą podyktował jako lekturę, i skrzywił się na widok skrawka papieru wypadającego spomiędzy stron. Znowu głupi dowcip. Jak ostatnio, gdy w swojej skórzanej aktówce znalazł po wykładzie kartkę z narysowanym nim samym w kowbojskim kapeluszu i z tym śmiesznym biczem w ręku, ujeżdżającym wielką kulę niczym żuk gnojarz. Któryś ze studentów wyraźnie postanowił się pochwalić rysunkowym talentem. Iwo nie był w stanie nawet domyślić się który. Prowadził zajęcia na Wydziale Sztuki miejskiego uniwersytetu i w zasadzie wszyscy studenci z założenia powinni szczycić się zdolnościami plastycznymi. Podniósł papier, który tym razem nie udawał dzieła sztuki karykaturalnej. Kilka zdań widniejących na kratkowanej bieli wprawiło Iwona w osłupienie. Stał bez ruchu przez dłuższą chwilę, jakby zastanawiał się, czy to, co trzyma w ręku, wybuchnie, jeśli tylko się ruszy. Nie spodziewał się takich słów, i to w tym miejscu i czasie. Odetchnął głęboko i jeszcze raz przebiegł wzrokiem treść wiadomości.

Transfiguracja dokonana. Przyjaciel w niebezpieczeństwie. Czekam o północy na dachu zamku. Najbliższego dnia Merkurego.

4.

Sonia rozłożyła laptop i notatki na kawiarnianym stoliku. Z notesu wypadła chmura luźnych kartek z telefonami, ważnymi sprawami, o których zapomniała zaraz po zapisaniu, ładnymi zdaniami do wykorzystania w tekstach. Zgarnęła wszystko na niewielki stos, co wraz z filiżanką kawy, telefonem i długopisem upodobniło stolik do jej redakcyjnego biurka. To był jej sposób na spokój od naczelnego, pytań kolegów, policji i cholera wie jeszcze jakich gości. Wynieść się z robotą do jednej z pobliskich kawiarni. Wpatrywała się właśnie w zdjęcia nielicznych zachowanych dzieł Karola Hoppena i jego ojca Samuela. Dwa obrazy religijne, z których jeden padł niedawno łupem złodziei. Farby olejne na płótnach niewielkich formatów. Do tego szkic miejskiego rynku, na którym delikatną, barwną linią zaznaczono nieistniejące już budynki, w tym stojący niegdyś pośrodku placu gotycko-renesansowy ratusz. Po prawie pięciuset latach dźwigania w swych murach historii podupadł i został rozebrany. Podobnie jak wiele innych pięknych budowli nie doczekał dwudziestowiecznego miana zabytku. Na dalekim planie tła mocno rysował się pion strzelistej wieży kościoła farnego. Sonia zadrżała lekko na wspomnienie wydarzeń sprzed kilku miesięcy, które miały miejsce w cieniu wiekowych murów Fary. Objęła mocniej dłońmi kubek gorącej kawy. Nie żywiła ciepłych uczuć do tej budowli, a tymczasem zawodowe sprawy znowu wiodły ją w tamto mroczne miejsce. Wiedziała, że wcześniej czy później musi wrócić do nieszczęsnej świątyni. Zanosiło się niestety na całkiem niedługo. Rzetelność w pracy wymaga jej obecności na terenie przestępstwa, choćby to niczego nie wnosiło. A skoro, jak literatura kryminalna głosi, sprawcy lubią powracać na miejsce swych działań, istnieje szansa, że jednak na coś ciekawego się natknie. Na coś, co przeoczyła lub zignorowała policja. Coś, co z jej nowo odkrytymi kilka miesięcy temu zdolnościami może wiele powiedzieć, pomóc w odkryciu tajemnicy kradzieży. Może nawet odnaleźć obraz. Sonia nie była pewna, czy wolno jej w prywatne sprawy zaangażować nie do końca własne, bo przecież podarowane przez naturę magiczne moce. Jednak w to, że powinna bliżej przyjrzeć się sprawie obrazu, nie wątpiła. Rada nierada, i tak była już w to wmieszana dzięki uprzejmej pamięci proboszcza. Musi teraz na niego uważać. Najwyraźniej podzieli się z policją informacją o każdej wizycie Soni w okolicy parafii. Trzeba też jak najwięcej dowiedzieć się o autorze obrazu i wszystkich po drodze właścicielach dzieła.

Do tego przyda się laptop z dostępem do internetu i darmowe Wi-Fi w kawiarni. Sonia odszukała dostępne w sieci informacje. Karol Hoppen. Malarz, pasjonat botaniki. Po ojcu właściciel apteki na rynku miasta, którą odziedziczył w tysiąc osiemset dwudziestym pierwszym roku. To musiał być ciekawy człowiek. Kształcony na wyższych uczelniach i w trakcie światowych podróży. Czemu ponad dwadzieścia lat później sprzedał aptekę? I to w wieku, w którym człowiek szuka spokojnego miejsca i stałych dochodów, a nie podejmuje próby nowego życia. Czy czuł się niespełniony jako artysta? Nie ma go w podręcznikach polskiego malarstwa, nie ma w muzealnych ani prywatnych kolekcjach. Nie zapisał się w powszechnej świadomości, i to pomimo poświęcenia, z jakim porzucił intratne zajęcie, wybierając kamienisty szlak na malarski Olimp. Nie dotarł nawet w pobliże. Za to wieść i zachowane źródła donoszą, że być może jako drugi Polak stanął na najwyższym szczycie Europy, Mont Blanc. Drugi to ten, którego nikt później nie wspomina. Ożenił się tuż przed czterdziestką, ale ojcem według ksiąg parafialnych nie został. Czy czuł się spełniony, gdy umierał dwudziestego siódmego grudnia tysiąc osiemset czterdziestego dziewiątego roku w wieku równo sześćdziesięciu lat? Patrząc na zdjęcie skradzionego obrazu Hoppena „Przemienienie Pańskie”, Sonia odtworzyła w pamięci wrażenie, jakie wywarła na niej wizyta w kościele zimowego dnia kilka miesięcy temu. Osłabła wtedy tuż po wejściu w mury świątyni, a ostatnim przebłyskiem świadomości dostrzegła górujące nad nią, oświetlone w promieniach przefiltrowanego przez kolorowe witraże grudniowego słońca majestatyczne postacie Chrystusa i Jana Chrzciciela z ołtarza głównego.

Obraz Hoppena wisiał w bocznym ołtarzu w prostej, lekko złoconej ramie z wzorem z liści akantu, a do tego w drewnianej skrzyni ozdobionej rzeźbionymi kunsztownie, splecionymi i pozłacanymi gotyckimi girlandami. We wnęce od góry zakończonej ostrym łukiem krył się niewielki, metr na pół metra płócienny malunek. Choć w myśl ewangelicznej tradycji na górę Jezus zabrał trzech swoich uczniów i to na ich oczach dokonał przemiany, większość powierzchni obrazu zajmowali oszołomieni świadkowie boskości Chrystusa. Kobiety i mężczyźni stłoczeni w dolnej części obrazu gestykulowali żywo, pokazując sobie wzajemnie cud, jaki dokonał się nad ich głowami, jednocześnie osłaniając oczy i chyląc się przed oślepiającym blaskiem i majestatem Jezusa unoszącego się w towarzystwie dwojga świętych na tle rozjarzonego nieba. Wybranych uczniów artysta nie pominął. Skuleni, niemalże niewidoczni stapiali się ze szczytem góry na drugim planie centralnej części płótna. Klasyczny obraz o tematyce religijnej, prawdopodobnie bez większej wartości na rynku sztuki. Znaczący jedynie dla lokalnej parafii i historii miasta. Po co ktoś kradł malowidło o niewielkiej wartości materialnej? Owszem, historycznie i społecznie dzieło było ważne. Mimo to nikt nie płaci dużych sum na czarnym rynku handlu dziełami sztuki z zachwytu nad lokalnym artystą. Sonia nie podejrzewała też, by jakiś kolekcjoner o szemranej moralności cechował się specyficznym gustem i miłością do mało znanych dzieł religijnych.

Zamyślona spoglądała przez okno kawiarni na zatłoczony deptak miasta. Majowy słoneczny poniedziałek prosił się, by go podziwiać poza domem. Pod parasolami, które rozpostarły swoje kolorowe kapelusze, głośno śmiali się amatorzy lodów, piwa i, co Sonia popierała gorąco, podawanej wprost do ręki w papierowych kubkach kawy. Główną ulicą spacerowali starsi mieszkańcy miasta. Przysiadali na ozdobionych donicami z kwiatami ławkach. Dzielili się drugim śniadaniem z wiecznie zachłannymi gołębiami, nie zważając na dzieci, które spragnione zabawy starały się możliwie jak najwięcej osób i ptaków ochlapać wodą z fontanny. Osobiście Sonia mocno kibicowała dziatwie, przeklinając pod nosem skrzydlate łachudry w ulicznym kolorze. Jedyne latające wokół jej głowy stworzenie, jakie tolerowała, to mały rudzik, który w niesamowitych okolicznościach pojawił się zimą w jej życiu i zamieszkał z nią dobrowolnie. Czasem próbował nawet napić się kawy z jej kubka, czym wzbudzał jeszcze większą aprobatę dziewczyny.

Odstawiła pustą filiżankę. Uśmiechem i gestem poprosiła kelnerkę o następną porcję kawy. Czekając na ulubione wsparcie w pracy, zajrzała do notatek. Wyciągnęła z nich tekst, który komisarz Olga przy okazji wizyty w redakcji zostawiła z prośbą o zamieszczenie na łamach gazety. Ciekawa jestem, na czyj apel czytelnicy odpowiedzą pierwsi, mój czy szanownej władzy, pomyślała Sonia i uśmiechnęła się do siebie. Tym bardziej że oba ukażą się jednocześnie w jutrzejszym wydaniu „Naszego Miasta”.

Policja poszukuje informacji związanych z kradzieżą cennego obrazu – brzmiał tytuł pisanej zwięzłym służbowym stylem informacji prasowej komendy miejskiej. I dalej: W godzinach porannych 3 maja policjanci z I Komisariatu zostali powiadomieni o włamaniu do kościoła parafii św. Jana Chrzciciela. Na miejscu stwierdzono kradzież malowidła o wielkości 100 cm x 50 cm. Obraz zatytułowany „Przemienienie Pańskie” autorstwa Karola Hoppena jest wyceniony na około 90 000 zł. W przypadku posiadania jakichkolwiek informacji w tej sprawie prosimy o kontakt z I Komisariatem.

Sonia zawiesiła wzrok na kwocie wartościującej obraz. Nie zwalała z nóg, choć trzeba przyznać, że było to więcej, niż zakładała. Może i faktycznie kradzież odbyła się na zlecenie. Tekst suchy i bez emocji, pomyślała Sonia. Mój apel górą. No i minus dla policji za brak nagrody. Wiadomo, zaangażowany obywatel nie potrzebuje finansowej zachęty, ale bądźmy szczerzy – kto teraz jest prawdziwym patriotą? A jeśli ktoś ma coś wiedzieć o ciemnej stronie miasta, to właśnie taki samozwańczy lokalny bohater, liczący skrupulatnie złotówki, właściciel zdezelowanego auta z mnóstwem wolnego czasu spędzanego na ulicy. Czy ten dobrze poinformowany mieszkaniec czyta gazety, to już inne zagadnienie. Ale może ulica zaszumi i właściwe słowa wpadną we właściwe uszy, a właściwe palce wykręcą właściwy numer telefonu? Oczywiście mój, nie policji. I to ja się dowiem prawdy, jej niezłomna poszukiwaczka w miejskiej dżungli problemów zawiłych jak nitki w swetrach cioci Hali.

Sonia posmutniała na myśl o cioci Hali. Starała się odsunąć od siebie pytania, na które wciąż nie umiała odpowiedzieć. Co to da, jeśli będzie się na próżno zamartwiać? Nic nie wniosły wyjaśnienia i starania Barnaby Petrarki, dziadka Iwona, który także starał się znaleźć wyjście, choćby, a nawet przede wszystkim magiczne. Barnaba zdążył poznać ciotkę, był z nią tej feralnej nocy, gdy oboje wezwali demony, by ratować Sonię i Iwona. Ciocia przypłaciła to utratą większości sił, świadomości, a być może także mocy i… życia. Sonia wzdrygnęła się na myśl o najgorszym, ale musiała brać pod uwagę i taką ewentualność. Jakże brakowało jej obecności żywiołowej, radosnej, a przy tym mądrej i, jak się okazało, obdarzonej wielką mocą ciotki. Brakowało głośnego śmiechu Hali, pikantnych opowieści z podróży szwendającego się wciąż po świecie wolnego ducha w kolorowych, wykraczających poza ramy mody strojach. Duch cioci krążył już piąty miesiąc gdzieś poza tym światem, a jej ciało leżało zupełnie pozbawione życia, a jednak oddychające. Resztka nadziei tliła się w Soni, gdy co kilka dni odwiedzała Halę w szpitalu. Siadała przy łóżku jakby śpiącej tylko ciotki i cichutko opowiadała jej, czego ostatnio nauczyła się od Barnaby, co takiego wydarzyło się w świecie, w dalekim miejscu, które akurat mogło ciotkę zainteresować. Głaskała ciepłe dłonie o lekko pomarszczonej skórze i miała wrażenie, jakby czasem ciocia ściskała ją za palce. Ale mogło to być tylko złudzenie. Nikt nie wiedział, jak Hali pomóc, na czele z lekarzami. Nieświadomi okoliczności zdarzenia nie potrafili postawić jasnej diagnozy. Dla nich był to jeszcze jeden przypadek nagłego głębokiego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego ze skutkiem utraty świadomości. Przewidywany czas pozostawania w śpiączce – nieznany. Od kilku dni do kilkunastu lat. Dla Soni piąty miesiąc braku reakcji na próby wybudzenia był jak przewlekły, narastający ból potęgowany falą remisji dręczących myśli, wywołujących bezsenność. Dokładnie tak jak po utracie matki sprzed lat. Próbowała, podobnie jak w młodości, tłumić uczucia na wszelkie sposoby, od alkoholu po środki nasenne. Wściekła na siebie i na cały świat przewracała się z boku na bok przez długie nocne godziny, kopiąc bezradnie pościel. Leżała wpatrzona w sufit, słuchając zapętlonych suit Bacha w wykonaniu Mischy Maisky’ego. Szklisty dźwięk wiolonczeli unosił ją na fali emocji i zrzucał raz po raz w zimną rozpacz, z której, łapiąc oddech, wynurzała się na pierwsze promienie dnia. I każdego dnia wstawała naładowana energią, jakby spała nie godzinę lub dwie, a dwanaście. Jednak była to siła biegnąca wprost z furii. Nie szkodzi. Jeśli trzeba rozpalić płomień, by obudzić ciocię Halę, Sonia podpali świat.

Długie pasma rudych włosów Soni przeplatały się z palcami dłoni podpierającej policzek i opadały na blat stolika. Drugą ręką machinalnie bawiła się zawieszonym na szyi kamiennym kółkiem. Wbrew swojej prostocie był to najsilniejszy znany sagacytom amulet. Tak przynajmniej powiedział Barnaba po tym, jak wręczył jej ten artefakt już po odnalezieniu uwięzionych Iwona i Soni niczym prezent zza światów od ciotki Hali. Od miesięcy badała jego wpływ na otoczenie i siebie samą. Po cichu miała nadzieję, że pomoże obudzić ciotkę, skoro ma być taki potężny, jak wszyscy twierdzili. Podniosła głowę na dźwięk swojego imienia. Wróciła do ironicznie słonecznej rzeczywistości. Maj. Kawiarnia Czarny Kot. Kradzież obrazu. Pusty kubek i nowy, właśnie przyniesiony ze świeżą i pachnącą kawą.

– Soniu z Księżyca. Tu Ziemia. – Julka uśmiechnęła się i przysiadła do stolika. Pokręciła przecząco głową na widok zmierzającej do nich kelnerki. – Nie, nie. Dziękuję. Ja tylko na chwilę. Wiedziałam, że cię tu znajdę. Albo gdzieś w tych okolicznych pijalniach kawy. Jak się czujesz?

– Daję radę – zapewniła dziarsko Sonia. – Czego potrzebujesz? Zajęta jestem.

– Dobra, dobra. Nie musisz być taka miła. – Julka Bera wzruszyła ramionami, nie przejmując się podejściem swojej, jakby nie było, najlepszej przyjaciółki w życiu i w pracy. – Zabieram cię.

– Niby gdzie?

– Na policję.

– A to już dziś zaliczyłam, dziękuję. I to nawet nigdzie nie musiałam chodzić. Policja przyszła do mnie – pochwaliła się Sonia.

– No wiem, ale to inny temat. – Julia machnęła ręką. – Chcę, żebyś poszła ze mną na konferencję prasową w sprawie festiwalu.

– Festyn służbowy? Tym bardziej dziękuję. Pomyliło ci się, Bera, ja nie z tych, co za mundurem.

– Och, nie – zniecierpliwiła się Julka. – Policja pomaga przy festiwalu filmowym. Jak co roku zresztą, o ile pamiętasz, co się dzieje w mieście. Mają dziś wspólnie z filmowcami konferencję prasową, a ja mam tam dla ciebie niespodziankę.

– Nie lubię niespodzianek – skrzywiła się Sonia. – Co tam masz?

Julia uśmiechnęła się, przywołując jeden ze swoich wabiących tajemnicą uśmiechów. Wstała płynnym kocim ruchem i skierowała się w stronę wyjścia. Modnie obcięte ciemne włosy zagrały połyskiem i ziołowym aromatem szamponu. Cała Bera, pomyślała Sonia. Wielbicielka teatru również w codziennym życiu nie traciła żadnej okazji do scenicznego gestu. Przyjaciółka zatrzymała się w ruchu niczym posąg w kontrapunkcie i rzuciła przez ramię głosem wibrującym pewnością, że Sonia pójdzie za nią:

– Chodź, rudzielcu. Nie daj się prosić. Sama zobaczysz, że to bomba.

Sonia westchnęła. Rzeczywiście, choć nie lubiła tajemnic, nie byłaby sobą, gdyby nie uległa urokowi nieznanego. Sekrety przyciągały i wciągały ją nieustannie w niebezpieczne sytuacje, czego nie mogła sobie później darować. Pozbierała teraz pospiesznie notatki. Położyła na stole odliczoną sumę za kawę i zawahała się, patrząc na prawie niewypity, zimny już napój. Rozejrzała się dyskretnie, czy nikt na nią nie patrzy, i wyszeptała pod nosem kilka słów, pocierając delikatnie opuszkami palców i przywołując małą porcję energii. Z poczuciem winy, bo wiedziała, że nadużywanie mocy w celu podgrzania kawy może nie zostać dobrze odebrane, wypiła szybko trzecie już dziś lungo. Cóż, miała nadzieję, że tym razem bogini Saule i oczywiście Barnaba Petrarka jej darują. W końcu chodziło o gorącą kawę.

5.

Stół zajmował najwięcej miejsca w pomieszczeniu. Ogromny, stary, dębowy. Tak stary, że sami właściciele nie wiedzieli, ile miał dokładnie lat. Był tu, gdy wiele lat temu Barnaba i Ida Petrarkowie kupowali zrujnowane gospodarstwo składające się z murowanego, pozbawionego dachu młyna i rozpadającej się stajni nad brzegiem rzeki z dziurawym mostem. Wokół tego stołu zatliło się życie ich rodziny, biegała dwójka dzieci, które wyrosły, wyniosły się i zajęły własnymi dziećmi. Pewnego tragicznego dnia powróciło w te mury małe dziecko, którego rodzice właśnie stracili życie podczas szkwału na mazurskim jeziorze. Kilkuletniemu wnukowi Iwonowi postarali się przekazać tak wiele rodzicielskiej miłości, ile zdołali. To był i tak dom Iwona, jeszcze zanim się urodził. Dziadkowie wypełnili zadanie najlepiej jak można. Mury młyna nasiąkły domowymi zapachami, śmiechem rodziny i gości, słodkimi plamami zwabiającymi osy. Blat starego kuchennego stołu wytarty od milionów gestów był tłem dla wyszczerbionej, zużytej porcelany zapełnianej smacznym domowym jedzeniem, dla książek i zeszytów Iwona, dla wełnianych robótek babci i jej zbiorów ziół. W tej chwili zasypany białym pyłem mąki służył babci Idzie jako stolnica, na której, akurat rękami dziadka Barnaby, wyrabiała ciasto na chleb. Jakkolwiek Ida nie miała zapału do ciast i innych słodkości, chleb potrafiła przyrządzić w dziesiątkach różnych wersji i smaków. Tradycyjny, pszenny, lekki, biały, z chrupką słoneczną skórką. Na drożdżach lub na zakwasie. Ciężki, żytni, kwaśny i gęsty od ziaren słonecznika, siemienia lnianego, dyni. Jedna kromka ze słonawym, gładkim masłem wystarczyła, by nie czuć głodu przez kilka godzin. Wyrabiany z mąki gryczanej, kukurydzianej lub orkiszowej. Z żurawiną i papryką. Z suszoną śliwką, wymieszany z ziołami lub wszelkimi jadalnymi nasionami. W formie małych bułeczek, cegiełek z foremek lub wielki i okrągły jak młyńskie koło w piwnicy. Ida kochała chleb. Zapach babcinego pieczywa towarzyszył Iwonowi przez całe dzieciństwo.

– Ida, mój kocie, długo mam tak jeszcze? – stęknął Barnaba, ale nie ośmielił się przerwać ugniatania ciasta.

Drobnej budowy, dużo niższa od męża, ale równie jak on silna staruszka zadarła nieco głowę, by spojrzeć Barnabie prosto w oczy i uśmiechnęła się.

– Nic na to nie poradzę, że trzeba dłużej niż pięć minut. Pomyśl o tym jak o tworzeniu w glinie. Zawsze chciałeś być artystą rzeźbiarzem.

– Artystom pozują nagie kobiety – wytknął Barnaba. – Jak mam rzeźbić w tej masie, kiedy nie mam się czym inspirować?

Ida rozejrzała się i przyniosła z kuchennego blatu okrągła ceramiczną misę.

– Masz. Możesz zrobić coś na wzór. Koło. Tej wielkości i okrągłe. Jak będzie miało rycinę nagiej kobiety wykonaną palcem, nie mrugnę okiem. Nie wiem tylko, czy twój pruderyjny wnuk to przełknie.

– No tak – zgodził się Barnaba. – Szczególnie w obecności swojej nowej znajomej Soni, w oczach której stara się być taki charakterny i stanowczy.

– A ona znowu przyjeżdża? – skrzywiła się Ida. Nie chciała tego jawnie okazywać, jednak nie mogła przekonać się do gościa. Dziewczyna była w jej mniemaniu po prostu dziwna. I nie chodziło o niedawno ujawnione moce przyrody i jej przynależność do sagacytów. Barnaba był sagacytą, o czym wiedziała jeszcze przed ślubem. Iwo był sagacytą, bo odziedziczył rodzinne zdolności. To byli mądrzy ludzie, ludzie blisko sił natury i przyrody. W Soni wyczuwała jednak coś więcej. Coś niepokojącego. Mrocznego. Gdy wspomniała o tym swoim mężczyznom, wyśmiali ją. No cóż, sama nie była obdarzona żadnym magicznym darem i czasem miała wrażenie, że jest przez to lekceważona. Ale swoje już w życiu widziała i wiedziała. Intuicja zazwyczaj jej nie zawodziła. Z Sonią był coś nie tak. Nie wiedziała tylko jeszcze co. Czuła się niespokojna w jej obecności. Jakby coś zakłócało dotychczasowe rytmiczne i miarowe wibracje domu. Coś, co krążyło wokół dziewczyny i skrzypiało drażniącymi nutami. I miało ewidentnie wpływ na Iwona i Barnabę. Ida bała się o swojego męża i wnuka bardziej niż kiedykolwiek.

– Wiesz dobrze, kochanie, że muszę ją jak najwięcej nauczyć. – Barnaba próbował złagodzić niechęć żony do Soni i teraz tłumaczył spokojnie, nie przerywając zagniatania ciasta. – I to w krótkim czasie, choć normalnie proces cultus trwa latami. Po pierwsze, jestem jej to winien ze względu na jej ciotkę. Zawiodłem. Muszę teraz zaopiekować się dziewczyną, pomóc jej opanować energię żywiołów, która w niej narasta. Po drugie, i w zasadzie ważniejsze, to nie jest tylko nowa czarownica. Jeszcze jedna sagacytka. Ona jest kimś więcej, sam nie wiem… Jej dar jest nieco inny niż nasz, bardziej złożony. Wiem, że masz złe przeczucie co do niej, ale może to właśnie to? Może pojawił się ktoś, kto nie tylko wpływa na przyrodę i żywioły, ale także na ludzi, i to jest szansa dla nas, sagacytów? I dla natury, by miała silniejszego obrońcę? Nie wiem, czy mam tyle sił, by praktykowanie cultus u Soni szło w dobrym kierunku, ale muszę spróbować.

– Chcesz powiedzieć, że ona może panować także nad ludźmi i ich zmieniać?

Ida spojrzała na męża, mrużąc oczy, w których ukryła jedynie sobie wiadome emocje. Barnaba wyczuł, że nie udała mu się ta próba przekonania żony do Soni. Ida nie zmieniała tak łatwo zdania. W tym wypadku dochodziła prawdopodobnie troska o życie osobiste wnuka. Nieufność opiekunki i starszej kobiety od lat dbającej o dobro swoich bliskich. Sam nie obawiał się rudowłosej, nowej, mądrej czarownicy, świeżej krwi wśród ludu mądrych sagacytów. Choć ta dziewczyna, co musiał przyznać żonie, lecz jedynie w myślach, by nie nasilać jej niechęci, powinna raczej nosić miano przemądrzałej. Jak do tej pory cultus Soni nie przebiegało lekko. Młoda kobieta słuchała nieuważnie, zapominała prostych zaklęć, a przy tym potrafiła improwizować, bawiąc się mocami i budząc lekką irytację starego Petrarki, przyzwyczajonego do zasad i sztywnych reguł działania ze sztuką magii. O dziwo, jej improwizacje przynosiły całkiem udane rezultaty. Może to młode pokolenie po prostu tak szuka swojej drogi, westchnął w duchu Barnaba i mocniej przygniótł ciasto do stołu. Może mają rację, bo i czasy się zmieniły i wrogowie trafiają się młodsi, coraz częściej działają inaczej niż kiedyś. Starych drzew się nie przesadza, ale młode potrafią wyrosnąć na zupełnie zaskakującym gruncie. Wyrosnąć i rozedrzeć korzeniami zastygłą masę uklepanych wierzeń.

– Sonia przyjedzie w kolejny weekend. Zostanie na dwa dni, tak ustaliliśmy. Na pocieszenie przywiezie naszego wnuka. Zauważyłaś, że Iwo częściej ostatnio zagląda? – Barnaba starał się znaleźć weselszy temat.

– Tak – odparła krótko Ida. – I wiem dlaczego. Ciągnie go do tej rudowłosej nimfy.

Barnaba przez chwilę zastanowił się, czy w ustach żony zawitało przyjazne określenie Soni jako młodej kobiety uosabiającej życiodajne siły przyrody, czy wręcz przeciwnie, miała na myśli złośliwe duchy polujące na dusze niewinnych mężczyzn. Postanowił nie dociekać.

– Oj nie, kochana. Jestem pewien, że nie – zaprzeczył szybko. – Iwo jest tylko ciekawy kultywacji nowej sagacytki. Sama wiesz, jak on się kocha uczyć, a większość ćwiczeń w wykonaniu Soni wygląda zupełnie odmiennie, niż kiedykolwiek widzieliśmy czy słyszeliśmy od innych.

– W porządku – ucięła Ida, sprawdzając temperaturę piekarnika. – Nie muszę znać szczegółów. Podaj mi już te bochenki. Można piec.

Ciszę, jaka zapadła, podkreślił śpiew ptaków dobiegający przez otwarte okno. Ida w milczeniu ułożyła chleby na blasze, zamknęła piekarnik i bez słowa wyszła z kuchni. Barnaba wytarł ręce z mąki. Miał zamiar iść za żoną i po prostu ją przytulić. To zawsze skutkowało uspokojeniem nastrojów, bez żadnych magicznych sztuczek. Jednak zatrzymał się i wsłuchał w dźwięki za oknem. Wiatr wzmógł się. Szum drzew nabrał głośniejszej melodii, a ptaki nieco przycichły. Popołudniowe światło zmieniło nieznacznie barwę, cały dom wygrywał staccato skrzypień i trzasków. Barnaba spojrzał w niebo. Z północy zbliżały się ciężkie chmury w kolorze spranego błękitu Turnbulla. Obraz natury zamknięty w okienne ramy był wibracją kontrastowych plam słońca i cienia, kładących się na falującą zieleń. Najwspanialszy pędzel nie oddałby narastającego w przyrodzie napięcia. Barnaba wyczuwał w powietrzu elektryzujące nuty nieubłaganej burzy. Kochał burze. Te zmagania żywiołów były czyste, naturalne i pełne szlachetnych odwiecznych reguł. Nie miały w sobie cienia ludzkiej obłudy. Wiatr, woda, ziemia i ogień staczały bój z szacunkiem wobec siebie, a żadne z nich nie ucierpiało nigdy na tyle, by nie wyjść z tego jeszcze silniejszym. Barnaba poruszył nozdrzami, łapiąc pierwsze iskry nowego zapachu powietrza. Mocne ukłucie w skroni zabrało mu na chwilę oddech. Tam było coś jeszcze. Coś za horyzontem, co nie chciało się ujawnić. Nie teraz. Zamiast uspokoić Idę, Barnaba sam poczuł irracjonalny niepokój. Czy jeszcze inna burza zbierała się nad ich domem?

6.

Na horyzoncie od północnej strony wieży kościoła widać było ciemniejące niebo. Z góry, z najwyższego punktu dzwonnicy widok na dachy starych kamienic i wysokie w oddali wieżowce, na nieboskłon zaciągnięty burzowymi chmurami był niezwykły. Wzrok sięgał daleko, odpoczywał od męczących szczegółów, rozmywał się w nieostrych krawędziach odległych budynków. Na Aleksandrze ten miejski pejzaż nie robił wrażenia. Co prawda rzucił okiem, ale tylko po to, by odnotować zbliżającą się burzę i jakby deszczowe smugi daleko na obrzeżach miasta. Z większym zainteresowaniem rozejrzał się po wnętrzu małego, ciasnego pomieszczenia na szczycie wieży, która niegdyś służyła mieszkańcom dzielnicy za budzik i przypomnienie o porze mszy. Od czasu jednak, gdy wygrywanie sygnału uderzeniem w prawdziwy dzwon, podobnie jak wiele innych tradycyjnych technik, zostało zastąpione odtwarzaną z głośnika melodią, dzwonnica służyła tylko za ozdobę kościelnego dachu i gniazdo gołębi i nietoperzy. Nikt już tu nie bywał, nikt nie wchodził regularnie po setkach kamiennych schodków wykruszonych od tysięcy ciężkich kroków. Aleksander omiótł wzrokiem ściany. W wielu miejscach wydrapane były inicjały i daty sprzed stu i więcej lat. Także dawniej człowiek czuł potrzebę pozostawienia po sobie znaku własnego istnienia, wołał symbolami do przyszłych czytających, by odezwać się w ich myśli jako historyczna ciekawostka. Wandalizm sprzed lat dziś budził ciekawość podszytą nutą fascynacji. Kto i po co tu bywał? Czym wydrapał tak trwale swoje imię na pociemniałych cegłach?

Sot uniósł tylko lekko brwi, a w jego oczach nie było śladu ciekawości ani sympatii dla piszących na murach kościołów. Chyba że byłby to on sam i miałby ważny cel. Tak jak teraz, gdy okoliczności zmusiły go do odwiedzenia tej zalatującej kurzem i ptasim łajnem dziury wyniesionej w przestworza. Podniósł głowę i spojrzał na sufit, gdzie dawniej wisiał ciężki kielich dzwonu na konstrukcji z mocnych dębowych belek. Dzwonu już dawno nie było, a samą konstrukcję w pustkowiu pod sklepieniem wieży zasłonięto zbitym poszyciem ze starych desek. Wysoki człowiek, wyciągnąwszy rękę, mógł z łatwością dotknąć dłonią nieoheblowanych belek. I tak właśnie zrobił mecenas Sot. Ręką zwiniętą w pięść zaczął badać mocowanie desek ponad swoją głową. Nie zawiódł się, słusznie podejrzewając, że ich słaby wygląd łączy się z miernym mocowaniem. Po chwili jeden z kawałków drewna pod jego silnymi palcami ustąpił w górę, a Sot złapał za krawędź i bez trudu wyciągnął solidny, choć przerdzewiały gwóźdź, a deskę odłożył na podłogę obok swoich nóg. W przestrzeni utworzonej szerokiej szczeliny ziała ciemna, chłodna pustka. Przyjrzał się uważnie, czy nie dostrzeże prześwitów nieba powyżej. Zależało mu, by miejsce było suche i osłonięte od deszczu. Nic nie wskazywało, by ponad drewnianym sufitem gromadziła się wilgoć; inaczej już dawno deski by przegniły. Nie wyglądało też na to, by grasowały tam w górze jakiekolwiek zwierzęta. Idealna kryjówka, z zadowoleniem ocenił Aleksander i założył deskę, wciskając gwóźdź, by przytrzymał drewnianą sztachetę. Nie odpadła. Na przyszłość trzeba wymyślić bezpieczniejsze zamknięcie, ale takie, które nie będzie widoczne dla patrzącego, ocenił Sot. Nikt tu co prawda nie przychodzi. Jedyny klucz do wieży wisiał na plebanii, a teraz tkwi w kieszeni mecenasa i raczej tam zostanie dłużej. Jednak dobre zabezpieczenie nigdy nie zaszkodzi.

Aleksander spojrzał uważnie na kurz i śmieci pod nogami. Ze szpary w podłodze wydostał złamany kawałek metalowego druta pozostały tu prawdopodobnie po sfuszerowanym mocowaniu sklepienia. Zazwyczaj fachowcy od takiej źle wykonanej pracy nie sprzątają po sobie i tym razem także najwyraźniej tak było. Ten drut jednak dziś akurat bardzo mecenasa ucieszył. Przyjrzał się jeszcze raz napisom na ścianie i na linii ruszonej wcześniej przez siebie górnej deski, tuż obok starych inicjałów i dat, wydrapał jedną literkę H i małą strzałkę w górę. Jaśniejsza w tym miejscu odkryta cegła uwidoczniła znaki, ale Sot roztarł szybko palcem brud ze ściany i nowe symbole zniknęły w otoczeniu innych zadrapań.

Zadowolony z siebie Aleksander ostrożnie zwrócił się w kierunku stromych schodków. Nie byłoby teraz właściwe, by przy schodzeniu nieuważnie skręcił nogę i utknął w tej starej, murszejącej wieży kościoła farnego.

7.

Takie budynki trudno dziś zaadaptować. Niewielka kubatura, mało praktyczne wnętrze i parasol konserwatora zabytków czyniły je utrudnieniem dla władz miasta, bo cóż można umieścić w byłej miejskiej łaźni, w centrum miasta, bez łatwego dojazdu i parkingu? Alfred Carevicz rozglądał się po sklepionym łukowo ciemnym wnętrzu sali wystawowej. Nawet nie starał się ukryć wyrazu pogardy na twarzy. Okoliczności sprawiły, że musiał się w tym miejscu stawić, ale nikt go nie zmusi, by okazywał entuzjazm. Zazwyczaj bywał w większych miastach i bardziej znaczących galeriach. Takie małe wydarzenia w małych budyneczkach jak tutaj mają marginalne znaczenie w świecie prawdziwiej sztuki. Alfred był zaskoczony, że ma przyjechać do tego prowincjonalnego miasta, ale cóż, zleceniodawca postawił wyraźne życzenie. Rozglądał się teraz w poszukiwaniu celu swojej podróży, ale przed oczami paradowała jedynie lokalna elita, która przybyła licznie, by pod pretekstem szukania artystycznych doznań przypomnieć swoje twarze. Tylko komu przypomnieć? Innym królikom od lat mieszkającym w tych samych norkach, zwijającym w strachu uszka na dźwięk słów „awangarda”, „skandal”, „zamieszanie”? Tak sobie lubią siedzieć w swoim stawiku, w mętnej stojącej wodzie otoczonej przez gąszcz trzcin zasłaniających im horyzont i wielką niebezpieczną rzeczywistość. Żabki małe, rechoczące w jednej tonacji, na jedną melodię, jak im wiatr zaszumi. Ale nie jest to wiatr zmian, o nie! Zmian to oni nie lubią. Gołąbki w piórka obrosłe, tłuściutkie. Patrzcie, jakie zadowolone. Spijają upudrowanymi dziubkami tanie wino z kubeczków plastikowych, udających szkło swą przezroczystością. Alfred płynnie przechodził od jednej animalnej metafory do kolejnej, cały czas obserwując gości wernisażu. W budynku zaadaptowanym z dziewiętnastowiecznego publicznego przybytku czystości mieściła się niewielka przestrzeń wystawiennicza na kondygnacjach górnych i restauracja w stylowych ceglanych piwnicach o łukowym sklepieniu. Na otwarciu wystawy grafiki komputerowej lokalnego artysty i zarazem wykładowcy pojawiła się grupa przyjaciół i znajomych bohatera wieczoru, jego studenci, dwoje dziennikarzy, fotograf i Alfred Carevicz. Artysta performansu, malarz, ateista specjalizujący się w tematach religijnych, a dokładniej w ich kwestionowaniu, wzruszaniu i zrzucaniu z marmurowych postumentów. Alfred tworzył, podpisując się skrótem ALF, co niektórzy rozwijali jako Artysta Lubiący Famę. No cóż, choć Carevicz wyczuwał złośliwość, nie wyprowadzał kpiarzy z błędu; biedacy pozbawieni erudycji nie wiedzieli, że prawdziwe znaczenie słowa ALF należy wywodzić od starogermańskiego określenia ducha zamieszkującego góry i lasy. Podobnie jak pogański bożek Alfred sam kpił z dogmatów, stylów, nurtów i wszelkich mód panujących na rynku sztuki. Pozostając przy tym z całym szacunkiem dla wielkości malarskiej tradycji, szczególnie swego mistrza Caravaggia. A starał się upodobnić do dawnego genialnego twórcy zarówno w pracowitych próbach doskonalenia techniki malarskiej, jak i w pijaństwie i awanturniczym zachowaniu. Takie życie pomagało też w pracy. Sława hulaki podpierała popularność artysty, a razem podnosiły ceny jego dzieł. Na dzisiejszy wieczór zrezygnował z arcyciekawego wydarzenia w stolicy, jednak nie miał wyjścia. Sprawa była ważna, a stawka wysoka. Ku swojemu zdziwieniu, wkraczając do tej miejskiej galerii, nie został rozpoznany, co nigdy nie zdarzyło się w Warszawie. Mimo że postarał się, aby jego wkroczenie było jednym z tych spektakularnych. Założył głęboką czerń z lekkim akcentem postrzępionej czerwieni pod szyją. Nieogolony od kilku dni zarost kontrastowo płonął rudością na tle bladej twarzy. Podobnie wyraziste były lekko zmierzwione, kręcone, miedziane włosy, opadające na jasne oczy aktorsko obwiedzione czarną kredką. Spóźnił się odpowiednio. Przystanął w ramie dwuskrzydłowych drzwi wejściowych. Powiódł spojrzeniem po wszystkich obecnych i nawet dla pewności zaklaskał krótko w geście uznania dla autora prac, chyląc lekko, oczywiście bez uniżenia, głowę i prezentując swój lepszy profil i sceniczny uśmiech. Nic z tego nie zostało docenione. Jedyne, co udało mu się osiągnąć, to chwilowa przerwa w monologu otwierającego wernisaż wąsatego jegomościa z różą w ręku, którą to mówca po chwili wręczył autorowi wystawianych grafik i przekazał mu głos. Zrezygnowany Alfred sięgnął po kubek wina, wychylił jednym haustem ten i kolejne dwa, czym wyraźnie naraził się wiekowej damie syczącej, że to jeszcze nie czas, jeszcze autor przemawia. Alfred wzruszył ramionami i zabrał ostentacyjnie całą butelkę białego Casa de Santar, po czym uciekł przed potępiającymi spojrzeniami za najbliższą kolumnę podpierającą sufit okrągłej sali. W zasadzie nie powinien się tym przejmować; przyszedł tu w końcu w celach obserwacyjnych, by nie powiedzieć – wręcz szpiegowskich. I nie chodziło o dzieła kolegi artysty. Tymi się nie przejmował. Był zdania, że i tak nikt nie dorówna wielkiemu talentowi Alfreda Carevicza. Przybył na wernisaż w poszukiwaniu pewnej osoby. Może to dobrze, że nierozpoznany pozostanie w półmroku, skąd przyjrzy się dokładnie każdemu. Z drugiej strony otoczony, jak to zazwyczaj bywa, wianuszkiem wielbicieli mógłby bez przeszkód otwarcie i bezczelnie spoglądać wprost w twarze wszystkich gości. Nie mogąc się zdecydować, jak dalej pokierować dzisiejszą rolą, popijał spore łyki wina i tkwił w cieniu, dopełniając go czernią ubioru i nastroju. Z fascynacją zmieszaną z pogardą obserwował uczestników wernisażu. Z powagą i koncentracją na twarzach wsłuchiwali się w słowa mówcy. Być może próba zrozumienia jego wywodu wymagała nadprzeciętnej uwagi.

– …dzieła moje koncentrują się na rozwoju postrzegania, analizy i formułowania własnej opinii w refleksji nad współczesnym społeczeństwem…

Nastąpiła seria podziękowań, a po chwili ciszy, podczas której większość widzów zorientowała się, że artysta już zakończył wypowiedź, rozległy się oklaski. Odświętnie ubrana starsza pani odszukała wzrokiem Alfreda i uprzejmym szeptem pouczyła, że teraz już można bić brawo. Zamiast tego wzniósł butelkę w geście toastu i ruszył wzdłuż ścian na poszukiwania. Stłoczeni w niewielkie grupy młodzi ludzie zawzięcie dyskutowali na tle drukowanych, wielkoformatowych, geometrycznych kompozycji. Na dłużej zatrzymywali się przy stole, z którego znikały błyskawicznie kolejne kubki z winem. Alfred uśmiechnął się do siebie z satysfakcją. Dobrze, że zabezpieczył się zawczasu w większą ilość trunku. Nie czuł skrępowania, że zwinął ze stołu całą butelkę, wiadomo, artyście wolno. A nie pozbawił gości wyrafinowanych doznań. Wino w smaku z rocznika niskobudżetowego. Można wręcz uznać, że szlachetnie uratował młode głowy przed jutrzejszą walką z grawitacją, a ich kubki smakowe przed wypaleniem. Pociągnął teraz dyskretnie wprost z butelki. Przynajmniej pił ze szkła, a nie z zapewnionych gościom plastikowych kubków, i przeniósł uwagę na postać wyróżniającą się z tłumu jeszcze bardziej niż on. Przysadzista kobieta w wieku średnim jako jedyna ubrana była w kurtkę wiatrówkę, która sięgała jej do kolan i była co najmniej o dwa numery za duża. Na nogach miała plastikowe klapki na grubej podeszwie zakładane raczej na działkę do pielenia pomidorów, choć trzeba przyznać, że czyste. W ręku trzymała różę. Pojedynczą, rozkwitłą, ogromną różę. Kurtka, obuwie i róża były w identycznym kolorze pastelowego różu, co Alfred odnotował z rosnącym zachwytem, podziwiając kobietę, która stała przed jedną z zawieszonych prac i chłonęła ją z siłą kromki chleba rzuconej do stawu i puchnącej od wody. Cóż za wspaniały performans. Łososiowa Dama. Dame de Saumon, jak nazwał ją w myślach, i już rozważał, gdzie i w jaki sposób wykorzysta ten motyw w swoich artystycznych działaniach. Soczysta szlachetność róży w odmianie Diana de Portie, matowy równy kolor bezkształtnego okrycia ciała i ordynarne, acz radośnie zabarwione gumiaki. Cóż za kompozycja! Jaki przekaz! Księżna w swej landrynkowej odsłonie na tle lokalnego kurzu. To ona jest tu klejnotem między jałowymi skałami twórczości, syreną na rafach myślenia o sztuce, najbarwniejszą plamą na szarym płótnie tysiącznej wersji rzekomych odkryć! Z każdym łykiem wina Alfred odpływał w stronę krainy własnych fantazji, zapominając, po co właściwie tu przyszedł. Przechylił butelkę, wypił resztkę trunku i już miał zamiar podejść bliżej różowej kobiety, gdy kątem oka dostrzegł mężczyznę. To był jego cel. Ten, dla którego tu przyjechał. Wysoka, wysportowana sylwetka w eleganckiej marynarce z najlepszej wełny. Ciemne, idealnie ułożone i zadbane włosy, podobnie jak cała postać, z której emanowała pewność siebie i silne wrażenie władzy. Mężczyzna nie zwracał uwagi na stół z poczęstunkiem ani na hałaśliwą młodzież. Na rozgadanego autora wystawianych dzieł także. Szedł wzdłuż wywieszonych grafik, omiatając je wzrokiem uważnie i krytycznie, choć z zainteresowaniem. Dłonie o długich palcach i krótkich, wypolerowanych paznokciach trzymał w swobodnej pozie. Na jednym z palców mignął sygnet z motywem ryby. To utwierdziło Alfreda, który natychmiast zapomniał o nowej muzie, odstawił szkło i z wyciągniętą ręką skierował się w stronę mężczyzny.

– Pan Aleksander, jak mniemam.

Ręka Alfreda pozostała w powietrzu na dość długo, nim zaczepiony mężczyzna uważnie przyjrzał się lekko podchmielonemu już artyście i zdecydował się, by wyciągnąć swoją. Alfred skrzywił się nieznacznie pod naciskiem mocnego uchwytu dłoni z sygnetem.

– Ja przepraszam, nie przedstawiłem się. Alfred Carevicz. Przez C i V. Czyta się Karewicz, ale pisze przez C i V, jak Caravaggio. W istocie. Nic nie ujmując.

– Tak? – rzekł spokojnie mężczyzna, nie precyzując, czy potwierdza swoje dane, czy też uprzejmie okazuje niewielkie zainteresowanie.

– Pan Aleksander Sot? Mecenas kancelarii Advocatus Dei? – drążył Alfred. – Jest mi niezmiernie miło pana poznać. Nad wyraz niezmiernie. Bynajmniej.

– Poznał mnie pan, to fakt – zgodził się Aleksander. – Ale moja pamięć nic mi o panu nie mówi, więc nie sądzę, bym ja pana znał.

– Nic nie szkodzi – zapewnił niezrażony artysta. – Jestem znany tylko w kręgach profesjonalistów, rozumie pan, w świecie koneserów sztuki performansu i awangardy kulturalnej naszego kraju. Bunt, proszę pana. Ferment i rewolucja. To moje drugie imię. Pan, jak słyszałem, preferuje sprawdzone estetycznie wybory.

– Słyszał pan? – Aleksander uniósł lekko brew.

– Tak mówią na mieście, no wie pan. Melorecytują. Ptaszki ćwierkają i żabki kumkają… – Alfredowi plątał się już język i miał niejasne wrażenie, że sam staje się żabą, która żałośnie podskakuje w nadziei rozbawienia obserwującego ją węża. Chłodne spojrzenie jasnych oczu mecenasa nie pozostawiało złudzeń. Za chwilę Aleksander Sot odwróci się bez słowa i wyjdzie. Alfred podjął heroiczny wysiłek skupienia przestraszonych i rozbieganych myśli.

– Miałem obawy, bo wie pan… chciałem spotkać się poza pana biurem i różnymi oficjalnymi okolicznościami. Mam do pana sprawę niezmiernie delikatną. Niezwykle subtelną. Wręcz kruchą do granic dźwięku. Ale na szczęście odkryłem, że bywa pan na wernisażach, szczególnie tak zwanej sztuki współczesnej. No bo chyba zdaje pan sobie sprawę, szanowny panie Aleksandrze, że nie można tego określić przełomową twórczością? Nie, nie, nie! Absolutnie! Te druki, linearna forma, graficzna kompozycja, to takie… zeszłowieczne. Rozpaczliwie estetyczne. Fascynacja technologią. Bez wizji zupełnie, no bez…

– Tak, tak, panie… Alfredzie – przerwał mu Aleksander. – Pańska sprawa z pewnością może skorzystać w moich oczach raczej na oficjalnym tle mojego biura. Zapraszam…

– Nigdy! – Alfred wszedł w słowo rozmówcy w nagłej panice, że adwokat odmówi dalszej rozmowy. – Pan sobie nie zdaje sprawy, jakie to ważne! Ogromnie! Horrendalnie! Tu i teraz! Bez świadków!

Oszołomiony alkoholem i emocjami artysta rozejrzał się po galerii, a widząc zbliżających się studentów, odwrócił się gwałtownie w stronę zawieszonej na ścianie grafiki i złapał mecenasa za łokieć.

– No i widzi pan, szanowny panie! – wykrzyknął ewidentnie na użytek zbliżających się osób. – Cóż to za treść zamknięta w graficznym medium, będącym narzędziem wspaniałej filozofii geometrii!

Poczuł, jak Aleksander zabiera stanowczym gestem swój łokieć i przysunął się bliżej adwokata, prawie kładąc się na jego masywnej, rzeźbionej piersi.

– Czekam na pana w restauracji na dole – wyszeptał w kołnierzyk mecenasa. – Zejdę pierwszy, a pan niech jeszcze tu zostanie, udaje podziw i w ogóle. Żeby nas nie widzieli. Nie pojmali! To sprawa życia i śmierci! Jak skok samobójczy ze szczytu kościelnej dzwonnicy – dodał z dramatycznym jękiem i szybkim, lekko chwiejnym krokiem ruszył do wyjścia.

8.

Iwo wszedł do mieszkania. Stał chwilę, nasłuchując, czy dźwięki kroków na klatce schodowej zatrzymają się przed jego drzwiami. Potrząsnął głową nad absurdalnością swojego zachowania. To przecież tylko sąsiad lub inny przechodzień. Nikt nie czyha na spokojnego, nieszukającego zwady historyka. Od czasu dramatycznej akcji uwięzienia zimą w podziemiach kościoła stał się jeszcze bardziej zamknięty wobec ludzi i nieufny. Poprawił buty, by stały równo. Niepokój nie usprawiedliwiał tolerancji dla bałaganu. Nawet jeśli ten stan wewnętrznego braku równowagi narastał. Przeszedł do salonu i skierował się prosto do barku. Nalał odrobinę koniaku. Usiadł w fotelu, na stoliku obok położył znalezioną na wykładzie kartkę i zastygł w bezruchu. Wyglądał na spokojnie odpoczywającego po żmudnym akademickim dniu naukowca, jednak w duszy wszystko miał rozedrgane. Czuł się jak zając na środku łąki, skubiący osłonecznioną trawę, gdy złowrogie spojrzenie z pobliskiego cienia ściany lasu wprawia w drżenie sierść na jego karku. Kim był autor notatki? Iwo przebiegł w myślach listę swoich studentów. Jeśli nawet niektórych podejrzewał o znajomość słowa „transfiguracja”, to żaden nie sprawiał wrażenia, by orientował się w rzymskich odpowiednikach określeń dni tygodnia. Zresztą sam Iwo nie był pewien, czy w pełni zrozumiał wiadomość. Przeczytał ją po raz setny tego dnia.

Transfiguracja dokonana. Przyjaciel w niebezpieczeństwie. Czekam o północy na dachu zamku. Najbliższego dnia Merkurego.

Może to jednak zwykły dowcip? Zabawić się kosztem wykładowcy i rechotać z ukrycia, gdy osłupiały biedak czeka w wyznaczonym miejscu i rozgląda się… no właśnie… gdzie czeka? W mieście nie było żadnego zamku. To znaczy owszem, kiedyś był. Pierwotnie gotycki, przebudowywany w stylach dowolnych, akurat jak tam kolejnym królującym pasowało. Najazd szwedzki i szalone przeróbki praktycznie zrównały budowlę z ziemią. Pozostałe fragmenty, skromna bryła budynku datowanego na szesnasty wiek, były teraz w posiadaniu miejscowej parafii św. Jana. To właśnie w tamtejszym kościele Iwo przebywał w kilkudniowej niewoli. Archeolog wzdrygnął się na wspomnienie wydarzeń z minionej zimy. Razem z nim uwięziono Sonię. I to właśnie o nią chodziło. O jej zapisane w genach wyjątkowe moce, które wtedy ujawniły się i domagały rytuału przejścia. Dokonania Solstitium, by połączyć nową duszę z ciałem, przeszłość przodków z przepowiednią przyszłości, by zahartowana w ogniu ceremonii Sonia stała się wiedźmą – wojowniczką na straży natury zagrożonej wiekami ludzkiej ingerencji. I choć zamknięcie jej z dala od pomocy magicznych przyjaciół miało to wszystko uniemożliwić, stało się inaczej. Tak silna moc, jakiej nikt wcześniej nie znał, pozwoliła dziewczynie samej przemienić się. To wciąż nie dawało spokoju dociekliwemu Petrarce. Jak? Jak to się właściwie stało? A jeszcze ważniejsze pytanie: po co? Kim ma być Sonia i czy powinien jej pomagać, czy raczej ostrzegać przed nią innych członków magicznego ludu sagacytów? Iwo nie mógł się zdecydować: jednego dnia był całkowicie pod urokiem rudowłosej przyjaciółki i jej ciemnych, błyszczących oczu, innego dnia bał się na samą myśl, że zadzwoni i usłyszy jej głos. Jak ktoś może wzbudzać jednocześnie lęk i fascynację? Iwo zamyślił się nad wydarzeniami, które spadły na niego kilka miesięcy temu i podkręciły tempo spokojnego dotychczas życia do ledwie akceptowalnych granic. Nie lubił pośpiechu, nie lubił zamieszania, tajemnic, poczucia zagrożenia i spraw, które odrywały go od spokojnych naukowych badań. Musiał jednak przyznać, że unikanie przez większość życia odpowiedzialności, jaka spoczywała na nim, z urodzenia wybranym przez bóstwa natury i obdarzonym mocami żywiołu ziemi, czasami drażniło kłującą drzazgą w głębi duszy. Powinien był więcej działać dla społeczności sagacytów. Dla odrodzenia więzi ludzi z naturą. Im więcej przebywał z Sonią, tym częściej odczuwał, że tracił coś, chowając się do tej pory przed światem. Zamiast pić wielkimi łykami nektar bogów młodości, przesypiał swój najlepszy czas, rozpuszczając radość życia w szklance wypełnionej bezbarwnymi dniami. Czyżby podświadomie czekał na kolejną przygodę, nawet niebezpieczną? I właśnie się doczekał? Obejrzał pod światło tajemnicze zaproszenie. Zwykły papier, mocno dociskany długopis. Jeśli nie miał pewności, czego dotyczą zapiski, zastanawiające było, skąd w ogóle te gwałtowne emocje. Iwo czuł, że gubi się w domysłach, a koniak nie jest jednak tak dobrym przewodnikiem jak oczekiwał.