Redakcja: Małgorzata Szyfer

Skład: Zbigniew Kowalczyk

Projekt okładki: Urszula Szkuta- Kruk

Opracowanie e-wydania

Copyright © 2021 MT Biznes Sp. z o.o.

All rights reserved.

Warszawa 2021

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Więcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.pl.

Zezwalamy na udostępnianie okładki książki w internecie.

MT Biznes sp. z o.o.

www.mtbiznes.pl

handlowy@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-8231-091-7 epub

ISBN 978-83-8231-092-4 mobi

Spis treści

1. Okładka

2. Strona tytułowa

3. Strona redakcyjna

4. Spis treści

5. Dedykacja

6. Recenzje

7. Wprowadzenie

8. Część I. Coaching grupowy jako metoda rozwojowa

1. Rozdział 1. Istota i zastosowanie coachingu grupowego

1. 1.1. Warunki i specyfika coachingu grupowego

2. 1.2. Zastosowania coachingu grupowego

3. 1.3. Inspiracje do dalszego rozwoju

2. Rozdział 2. Kompetencje coacha grupowego

1. 2.1. Słuchanie

2. 2.2. Zadawanie pytań

3. 2.3. Odzwierciedlanie

4. 2.4. Moderowanie

5. 2.5. Facylitowanie

6. 2.6. Inspiracje do dalszego rozwoju

3. Rozdział 3. Proces coachingu grupowego

1. 3.1. Dobór uczestników do grupy

2. 3.2. Sesja pierwsza

3. 3.3. Sesje kolejne

4. 3.4. Sesja zamykająca

5. 3.5. Zwiększanie efektywności procesu coachingu grupowego

6. 3.6. Inspiracje do dalszego rozwoju

9. Część II. Metody wykorzystywane w coachingu grupowym

1. Rozdział 4. Warsztaty oparte o model GROW

1. 4.1. Praca z celami

2. 4.2. Praca z rzeczywistością

3. 4.3. Praca z opcjami

4. 4.4. Praca z wolą

5. 4.5. Narzędzia ułatwiające pracę w modelu GROW

6. 4.6. Inspiracje do dalszego rozwoju

2. Rozdział 5. Struktury sesji coachingu grupowego

1. 5.1. Action Learning

2. 5.2. Grupy Balinta

3. 5.3. Metoda Aktywizująca Przeżywanie

4. 5.4. Metoda Analizy Grupowej

5. 5.5. Desing Thinking w coachingu

6. 5.6. Grupowy coaching bez struktury

7. 5.7. Inspiracje do dalszego rozwoju

10. Część III. Przykłady procesów coachingu grupowego

1. Rozdział 6. „COACH Z PERSPEKTYWAMI™” – superwizja w coachingu grupowym

2. Rozdział 7. Coaching kariery w grupie

3. Rozdział 8. Rozwój studenta poprzez sesje coachingu grupowego

4. Rozdział 9. Sesja coachingu grupowego dla nauczycieli

5. Rozdział 10. Sesja coachingu grupowego w autorskim modelu „MDZ™, czyli Motywacja Do Zmiany”

6. Rozdział 11. Sesja coachingu grupowego dla mężczyzn „COACHING MĘSKICH SPRAW”

7. Rozdział 12. „DOBRY COACH™” – program superwizyjno-rozwojowy dla coachów

8. Rozdział 13. Coaching grupowy realizowany w ramach studium zawodowego trenera zmiany novo

9. Rozdział 14. Coaching grupowy dotyczący relacji

10. Rozdział 15. WOLNY LANCER™ – program coachingowo-mentoringowy

11. Rozdział 16. Grupowy coaching kariery z wykorzystaniem metody COACHING W PIASKOWNICY©

11. Zakończenie

12. Literatura

Moim ukochanym – mężowi Grzesiowi i Trzem Muszkieterom

Joanna

Dla Ani, mojej miłości i najdroższej przyjaciółki

Rafał

Mojej żonie, Agnieszce, oraz córkom, Hani i Matysi. Moim klientom – za wspólne przygody. Moim błędom – za rozwój. Wszystkim istotom duchowym, dzięki którym poznajemy wspólnie swoje możliwości i ograniczenia

Majkel

RECENZJE

Otrzymaliśmy bezcenny prezent w postaci publikacji pt. „Coaching grupowy”. Stanowi ona interesujące kompendium wiedzy z zakresu coachingu grupowego. W sposób metodyczny i merytoryczny ukazuje jego istotę, znaczenie, zastosowanie, daje praktyczne wskazówki, a także omawia najważniejsze i przydatne w tym zakresie techniki i narzędzia współpracy z klientem.

Atutem publikacji jest bogactwo przedstawionych w niej ćwiczeń, osobistych refleksji, spostrzeżeń, doświadczeń Autorów. Motywują oni Czytelnika do pogłębienia swojej wiedzy i zapoznania się z ważnymi pracami innych autorów, proponują również obejrzenie wybranych filmów. Publikację tę gorąco polecam zarówno początkującym, jak i zaawansowanym w praktyce coachom.

Dla tych pierwszych książka może stanowić prawdziwą „skarbnicę wiedzy i platformę przydatnych, różnorodnych narzędzi”, zaś dla profesjonalistów to kolejna inspiracja do wzbogacenia swojego warsztatu pracy oraz zachęta do odkrywania nowych perspektyw coachingu grupowego. Moim zdaniem książka przypadnie też do gustu innym grupom, m.in. nauczycielom, doradcom, trenerom, terapeutom, tym wszystkim specjalistom, którzy dbają o swój rozwój zawodowy i którym zależy na konstruktywnym wspieraniu drugiego człowieka w odkrywaniu siebie, w odblokowaniu swojego potencjału i zasobów, w autentycznym towarzyszeniu klientowi w drodze do jego celu. Przedstawiony tutaj materiał pozwoli na lepsze zrozumienie klienta oraz samego siebie, może okazać się bezcenną bazą do wypracowywania swojego niepowtarzalnego stylu pracy. Publikacja ta jest ogromną zachętą do pracy metodą coachingu grupowego, przełamała we mnie pewne bariery i nieuzasadnione blokady. Dzięki niej moja podróż z coachingiem będzie o wiele ciekawsza i bardziej twórcza. Autorom publikacji udało się mnie przekonać o efektywności i mocy metody coachingu grupowego. Książka pokazuje ponadto, jak cenny, fascynujący i kreatywny jest proces coachingu, a co najważniejsze – jakie mogą być jego rezultaty. Z drugiej strony Autorzy uświadamiają Czytelnikowi wagę i znaczenie niezbędnych umiejętności i kompetencji coachingowych.

Obfitość zaprezentowanej techniki połączona jest z dojrzałością wewnętrzną Autorów, z ich ogromną pasją, trafnością spostrzeżeń, odpowiedzialną postawą, zaangażowaną obecnością oraz z lekkim dystansem do siebie – to dodatkowo wyróżnia to dzieło.

Szczere gratulacje! Zachęcam do lektury.

Dr Małgorzata Jedynak

Certyfikowany Coach ICI, wykładowca akademicki WSPA w Lublinie

Zaletą książki jest konkretność i precyzja językowa, niestety nie zawsze spotykane w literaturze poświęconej coachingowi. Warto to docenić, zwłaszcza że mowa jest o zjawiskach subtelnych – unikatowej relacji coachingowej powstającej w pracy z grupą i specyficznej synergii jej towarzyszącej. Klarowność przedstawionego wywodu idzie w parze z rzetelnym, merytorycznym prezentowaniem treści, wspartych m.in. wieloletnim doświadczeniem i refleksyjnym podejściem do własnej praktyki. Autorzy chętnie dzielą się wiedzą o narzędziach oraz strukturach, wyjaśniają zasady, dbają o odróżnienie specyficznie coachingowego podejścia od innych form pracy z grupą. Polecam tę książkę wszystkim coachom, dydaktykom, studentom studiów coachingowych oraz osobom zainteresowanym samorozwojem. Jest to według mnie najlepsza publikacja poświęcona coachingowi grupowemu.

Dr Agnieszka Woszczyk

Coach, autorka pierwszego w Polsce akademickiego programu studiów „Doradztwo filozoficzne i coaching”

Wydawałoby się, że o coachingu napisano już wszystko. A jednak nowa książka pt. „Coaching grupowy” to unikalny, praktyczny i inspirujący podręcznik dla tych, którzy ciągle poszukują dróg swojego zawodowego rozwoju. Polecam tę publikację wszystkim, którzy chcą skorzystać z cennych doświadczeń Autorów i nie tracić czasu na odkrywanie tego, czego można się od nich nauczyć.

Jacek Walkiewicz

Psycholog

„Coaching grupowy” to niezwykle praktyczny przewodnik, w którym Autorzy krok po kroku prowadzą po metodzie, od pierwszych do ostatnich sesji. Można wręcz odczuć, że towarzyszą osobiście w kolejnych etapach i działaniach, podając konkretne wytyczne, wskazując na to, co ważne, zwracając uwagę na możliwe pułapki i wyzwania, dzieląc się własnym bogatym doświadczeniem, pobudzając do refleksji i kreatywności. Siłą tej książki jest przejrzystość i uporządkowanie, a przede wszystkim jasne ramy, czym jest coaching grupowy, a czym nie, jak odróżnić go od innych form pracy rozwojowo-pomocowej oraz jaki powinien być profesjonalny coach. Czytelnik znajdzie tu konkretne modele i techniki z opisem, jak i kiedy je zastosować, a także karty pracy i ćwiczenia. Doceniam w tej książce stale podkreślaną postawę profesjonalnego coacha, w tym potrzebę superwizji, która jest niezbędna we wszelkich zawodach pomocowych. Aby być rzeczywiście obiektywnym i prowadzić ludzi przez proces, zarówno terapeutyczny, jak i rozwojowy – superwizja to podstawa zapewniająca bezpieczeństwo każdej stronie tego procesu.

„Coaching grupowy” to przede wszystkim publikacja dla coachów i trenerów, jednak wiele praktycznych pomysłów zaczerpną również osoby pracujące z ludźmi w obszarze pomocowym, liderzy, nauczyciele, osoby z obszaru pracy z grupami, z młodzieżą, w doradztwie zawodowym.

Katarzyna Dorosz-Dębska

Psycholog, psychoterapeuta, autorka bloga Planeta prze-Myśl-eń

„Coaching grupowy” to swego rodzaju mapa, dzięki której Autorzy w sposób bezpieczny i przejrzysty wprowadzają nas w świat coachingu grupowego.

Dzięki dużemu doświadczeniu i pokorze Autorów udało się stworzyć praktyczny podręcznik, który pokazuje jednocześnie proces i strukturę coachingu grupowego. Natomiast uzupełnienie książki o pytania autocoachingowe sprawia, że Czytelnik już w trakcie lektury może zapoczątkować swój proces uczenia się tej niezwykle skutecznej metody pracy z różnorodnymi grupami.

Z publikacji będą mogły skorzystać zarówno osoby doświadczone w pracy z grupą, jak i początkujący.

Książka ta będzie pomocna w przygotowywaniu procesu pracy z grupą, wyznaczaniu jasnych zasad, czym jest coaching i gdzie są jego granice. Ponadto stanowi podstawę biblioteki każdego praktyka, ponieważ można do niej wracać na każdym etapie prowadzonego procesu coachingu grupowego.

Polecam!

Krzysztof Błażejewski

Coach grupowy, psychoterapeuta, trener

„Coaching grupowy” to niezwykle potrzebna, praktyczna i spójna publikacja. Napisana w sposób przejrzysty, gdzie logika, konsekwencja w pisaniu oraz porządek treści sprzyja czytaniu oraz pozwala z łatwością znaleźć zagadnienie, do którego pragniemy wrócić. Ma w sobie to „coś”, co powoduje, że z jednej strony pochłaniasz ogromną wiedzę, którą przekazują Autorzy, poszerzasz swój warsztat pracy, swoją perspektywę, a z drugiej – pracujesz sam ze sobą, wracasz do pewnych pytań, arkuszy. Książka zachęca także do refleksji nad samym sobą, nad własnym warsztatem pracy.

Autorzy krok po kroku wyjaśniają, czym jest coaching grupowy, jak przebiega procesowo, dzielą się także swoimi doświadczeniami. Wielką wartością tej książki są też praktyczne wskazówki, konkretne arkusze, narzędzia, instrukcje, z których można z powodzeniem korzystać lub inspirować się nimi, tworząc własne.

To publikacja absolutnie wyjątkowa, użyteczna dla mnie, nie tylko jako coacha, ale też superwizora, trenera czy menedżera.

Z całego serca polecam!

Anna Chraniuk

Akredytowany Coach i Superwizor IC, Coach ACC ICF,

mentor, trener biznesu, menedżer

Książka stanowi ciekawe uzupełnienie warsztatu pracy doradcy zawodowego. Z pewnością jest cennym źródłem inspiracji w realizowanych treningach kompetencji społecznych oraz treningach pracy. Może posłużyć w procesie realizowanego doradztwa zawodowego z osobami poszukującymi zatrudnienia. Przykładowe sesje opisane są prostym i zwięzłym językiem, dzięki czemu mogą nakłonić uczestników warsztatów do głębszych refleksji, wzmocnić ich motywację do aktywności na rynku pracy i wiarę we własne umiejętności. Wykorzystywane treści programowe przez doradców zawodowych mogą korzystnie wpływać na aktywizację społeczną i zawodową uczestników zajęć grupowych.

Łukasz Ipnar

Doradca zawodowy

Nie miałam żadnych wątpliwości, że książka napisana przez Rafała Szewczaka, Joannę Grelę i Michała Blocha będzie doskonale przygotowana merytorycznie. Było również pewne, że będzie praktyczna, z gotowymi sposobami pracy. Najbardziej jednak zachwyca mnie w niej to, że łączy w sobie prostotę, merytorykę na najwyższym poziomie, poparte własnymi doświadczeniami przykłady oraz to, co w biznesie cenię najbardziej – zwłaszcza szkoleniowo-coachingowym – dzielenie się tą wiedzą w sposób tak oczywisty. Zdecydowanie brakowało takiej książki na polskim rynku. W końcu ktoś podjął to wyzwanie!

Powinni ją przeczytać nie tylko coachowie czy osoby pracujące z grupami, ale też sami uczestnicy coachingu grupowego. Dlaczego? Autorzy pokazują wyraźnie, że rozwój jednostki czy grupy nie jest tylko odpowiedzialnością osoby prowadzącej grupę, czyli coacha grupowego, ale też każdego, kto w tej grupie jest i funkcjonuje. Uczymy się od siebie, rozwijamy się nawzajem – ważne, aby o tym pamiętać.

Polecam absolutnie każdemu, kto pracuje z grupami!

Katarzyna Dujanowicz

Coach PCC ICF, Superwizor IC, trener biznesu

WPROWADZENIE

Po co i dla kogo ta książka?

Wszystko zaczęło się w 2013 roku, kiedy spotkaliśmy się przy okazji tworzenia Szkoły Coachingu Zespołowego i Grupowego. Jako trenerzy zauważyliśmy, że szkolenia nie zawsze są skuteczne. Jako coachowie doświadczyliśmy użyteczności coachingu – mieliśmy przyjemność towarzyszyć wielu ludziom w procesie zmiany. Zyskaliśmy przy tym przekonanie, że grupa może być bardzo pomocna w poszerzaniu samoświadomości poszczególnych uczestników oraz że zachodzące podczas wspólnej pracy procesy uruchamiają silną motywację do działania. Uznaliśmy więc za sensowne, by połączyć coaching z pracą w grupie.

Wiedzieliśmy oczywiście o istnieniu coachingu grupowego, ale trudno nam było znaleźć w Polsce ofertę szkoleniową czy choćby literaturę na ten temat. Również nasi koledzy, inni coachowie borykali się z wątpliwościami, co jest coachingiem grupowym, co zespołowym, co szkoleniami, a co warsztatami budowania zespołu. Spotykaliśmy się z sytuacjami, w których te pojęcia były używane zamiennie. Czasami, zwłaszcza w świecie biznesu, w którym coaching stał się bardzo modny, wszelkie formy rozwoju pracownika nazywane były coachingiem…

Metodą nauki na własnych błędach zaczęliśmy więc odróżniać coaching grupowy od tego, co nim nie jest. Testowaliśmy różne sposoby i techniki, szukając tych kontekstów, w których najlepiej się one sprawdzają. Tworzyliśmy własne metody. Uczyliśmy naszych klientów, innych coachów, uczyliśmy się sami. Napisanie tej książki zrodziło się z potrzeby zebrania w jednym miejscu naszych przemyśleń i odkryć, stanowiło naturalny proces dokumentowania doświadczeń. Potrzebowaliśmy jej dla słuchaczy Szkoły Coachingu Zespołowego i Grupowego Pracowni Coachingu Novo. Kiedy absolwenci pytali nas, gdzie o tym, czego się uczyli podczas zajęć mogą przeczytać, rozkładaliśmy ręce. Teraz wręczymy im ten podręcznik.

Kolejnym krokiem był pomysł, by coaching grupowy wykorzystywać w różnych innych od szkoleniowego kontekstach: organizacjach non-profit, stowarzyszeniach, w edukacji, biznesie, w pracy z klientami indywidualnymi. Jesteśmy pewni, że można z niego korzystać na wiele różnych sposobów i wielu różnych sytuacjach, np. pracując z uczniami, z osobami bezrobotnymi, z mamami wracającymi do pracy, z trenerami, czy też przywódcami wielkich korporacji.

Szanowny Czytelniku, oddając z przyjemnością w Twoje ręce ten podręcznik, mamy nadzieję, że zdołamy zainteresować Cię coachingiem grupowym i podsunąć Ci wiele praktycznych wskazówek do codziennej pracy.

Jak zbudowana jest książka i jak najlepiej z niej korzystać?

Książka składa się z trzech części. W pierwszej wyjaśniamy, czym jest coaching grupowy, prezentujemy jego istotę i możliwe zastosowania. Omawiamy też podstawowe umiejętności coacha grupowego. Dodatkowo skupiamy się na samym procesie coachingu, na specyficznych wyzwaniach, jakie niosą za sobą sesje pierwsza, kolejne i ostatnia. Podpowiadamy, na co zwracać uwagę, dobierając uczestników spotkań, a także, jak mierzyć efektywność postępów.

W drugiej części dzielimy się doświadczeniami z zastosowań różnorodnych metod wykorzystywanych w pracy coacha grupowego. Przybliżamy szereg narzędzi, jakie można stosować, opierając coaching grupowy o podstawowy model GROW. Poza tym opowiadamy o naszych spostrzeżeniach ze stosowania określonych struktur poszczególnych sesji coachingu grupowego, np. Action Learning, Grup Balinta, Metody Aktywizującej Przeżywanie czy naszej autorskiej Metody Analizy Grupowej.

Trzecia część to zbiór case studies, w których zarówno my, jak i zaproszeni przez nas praktycy referują przykładowe, realizowane w różnych sytuacjach, procesy coachingu grupowego. To żywa relacja z tego, co w danym procesie coachingu zadziałało, a co można było zrobić inaczej.

Naszym celem było napisanie książki maksymalnie użytecznej dla jej Czytelników. Każdy rozdział zaczynamy więc od pytania: Co w rozdziale? i krótkiego Wprowadzenia, w którym streszczamy zawartość, ułatwiając tym samym korzystanie z podręcznika. Każdy rozdział kończymy natomiast zbiorem Inspiracji do dalszego rozwoju, czyli podaniem lektur, ćwiczeń i pomysłów do dalszego poszerzania wiedzy i doskonalenia umiejętności z danego obszaru. W rozdziałach zamieszczamy także nasze doświadczenia z zakresu Wyzwań i możliwych sytuacji trudnych. Chcemy tym samym uchronić kolejnych praktyków przed popełnianiem błędów, z jakimi nam przyszło się zmierzyć. Dodatkowo w książce znalazły się liczne ćwiczenia, które nazwaliśmy Autocoachingiem. Służą one samopoznaniu, ułatwiają identyfikację swoich mocnych stron i obszarów do rozwoju na drodze do bycia profesjonalnym coachem grupowym.

Zachęcamy Cię do eksperymentowania. Testuj opisane przez nas metody, badaj ich efektywność, rozwijaj je, dostosowuj do swoich potrzeb i do oczekiwań grup, z którymi pracujesz. Koniecznie daj nam znać o efektach: Joanna Grela – poczta@joannagrela.pl, Rafał Szewczak

– rafal.szewczak@pracownianovo.pl, Michał Bloch – michal.bloch@pracownianovo.pl

Naszym celem było takie przedstawienie coachingu grupowego, aby osoby zainteresowane pracą z wykorzystaniem tej metody mogły samodzielnie zaprojektować proces i sprawnie go przeprowadzić. Książka, co oczywiste, nie zastąpi praktycznych szkoleń rozwijających kompetencje coachingowe. Jeśli więc myślisz o rozpoczęciu kariery coacha grupowego, zapraszamy do kontaktu: biuro@pracownianovo.pl.

Zachęcamy też do śledzenia naszych stron internetowych, na których dzielimy się wiedzą i doświadczeniem: www.ZmienPerspektywe.pl, www.RafalSzewczak.com, www.WolnyLancer.pl. Chcemy tworzyć w Polce przestrzeń do wymiany dobrych praktyk. Możesz ją z nami współtworzyć. Zapraszamy do opisywania swoich obserwacji i refleksji. Zależy nam szczególnie na rzetelnym badaniu efektywności procesów coachingu grupowego. Jesteśmy więc otwarci na współpracę w tym zakresie.

Podziękowania

Dziękujemy wszystkim osobom, które wspierały nas podczas pisania tej książki.

Naszym Rodzinom i Przyjaciołom dziękujemy za mobilizację do pracy i wyrozumiałość.

Składamy również podziękowania Recenzentom – za ich pracę i cenne wskazówki, a także Organizacjom, które objęły książkę swoim patronatem. To dla nas zaszczyt i wyróżnienie.

Podziękowania kierujemy także do uczestników Szkoły Coachingu Grupowego i Zespołowego Pracowni Coachingu Novo, którzy motywowali nas do nieustannego rozwoju.

Dziękujemy również Tobie, Drogi Czytelniku, że sięgasz po naszą książkę. Mamy nadzieję, że będzie to dla Ciebie wartościowa i inspirująca lektura.

Joanna, Rafał i Michał

Część I COACHING GRUPOWY JAKO METODA ROZWOJOWA

Co w tej części?

Czym jest coaching grupowy?

Czym coaching grupowy różni się od innych metod rozwoju?

Jaka jest specyfika coachingu grupowego?

Jak radzić sobie z trudnościami w pracy coacha grupowego?

Jakie są zastosowania coachingu grupowego?

Jakie są najważniejsze kompetencje coacha grupowego?

Co coaching grupowy czerpie z coachingu indywidualnego, a co ze szkoleń?

Czym jest pętla coachingowa?

Po co coachowi grupowemu umiejętność moderowania i facylitacji?

Jak wygląda proces coachingu grupowego?

Na co zwracać uwagę, dobierając uczestników do grupy?

Jakie są specyficzne wyzwania pierwszej, kolejnych i ostatniej sesji?

Które narzędzia podnoszą efektywność procesu coachingu grupowego?

Co czytać i co robić, by rozwijać się jako coach grupowy?

ROZDZIAŁ 1 ISTOTA I ZASTOSOWANIE COACHINGU GRUPOWEGO

Co w rozdziale?

Coaching grupowy to samodzielna i niezwykle efektywna metoda wspierania rozwoju.

W tym rozdziale pokażemy, na czym polega jej specyfika, co ją różni od innych rozwojowych metod pracy z grupami oraz jakie może mieć zastosowania.

Wprowadzenie

W dzisiejszych czasach w dziedzinie rozwoju osobistego mamy szeroki wybór metod pracy z drugim człowiekiem. Od skoncentrowanych na pracy jeden na jeden coachingów indywidualnych, spotkań mentoringowych czy tutoriali po odbywające się w grupie szkolenia, warsztaty, treningi interpersonalne.

Czy jest w tym gąszczu propozycji miejsce na coaching grupowy? Mamy pełne przekonanie, że tak. Siła tej metody pracy jest bowiem zaskakująca. Unikatowa relacja coachingowa, której towarzyszy efekt grupowej synergii, to niezwykła mieszanka. Pobudza do działania i skutecznie prowadzi w kierunku zmiany.

Jak rozumiemy i definiujemy coaching grupowy?

Coaching grupowy jest to proces coachingu prowadzony w grupie, gdzie każdy z uczestników realizuje swój indywidualny cel, a pozostali członkowie stanowią dla siebie wzajemne wsparcie w procesie realizacji tego celu. Definicja ta akcentuje dwa aspekty. Po pierwsze, jest to proces indywidualnej zmiany, który odbywa się w towarzystwie innych. Po drugie, grupa pełni znaczącą rolę w procesie indywidualnej zmiany. Rola ta może być pasywna – wtedy inni członkowie grupy są jedynie obserwatorami procesu zmiany, któremu podlega jednostka – albo aktywna wówczas inni uczestnicy są zaangażowani w proces zmian jednostki, np. dając bezpośrednie wsparcie osobie pracującej coachingowo. Warto tutaj zauważyć, że w praktyce coachingu grupowego do wspólnego procesu dobiera się osoby, które pracują nad podobnymi tematycznie problemami. Dzięki temu praca coachingowa jednej osoby staje się użyteczna dla pozostałych obserwujących ją osób.

Mogą to być na przykład grupa osób mających problemy z nadwagą lub stresem, grupa młodych przedsiębiorców planujących uruchomienie własnych firm, grupa składająca się z rodziców nastolatków, którzy chcą lepiej komunikować się ze swoimi dziećmi, uczniowie klas licealnych, którzy zastanawiają się nad wyborem kierunku dalszej nauki, osoby zadłużone lub w trudnej sytuacji finansowej itd.

Grupę rozumiemy tutaj jako grono składające się z osób, które oddziałują na siebie nawzajem. Co jednak ważne, odróżniające grupę od zespołu i warte podkreślenia, to fakt, że członkowie grupy bardziej cenią cele indywidualne niż grupowe i mają większe (niż zespół) poczucie swobody w samodzielnym podejmowaniu działań[1]. W coachingu zespołowym coach pracuje nad jednym, wspólnym celem zespołu. W coachingu grupowym każdy z uczestników realizuje swój osobisty cel. Uczestnicy grupy stanowią dla siebie wsparcie, ale każdy idzie we własnym, samodzielnie obranym kierunku.

1.1. Warunki i specyfika coachingu grupowego

Coach grupowy, podobnie jak coach indywidualny, ma za zadanie wspierać swojego klienta w działaniach zmierzających do realizacji jego dążeń. Różnica polega na tym, że coach grupowy pracuje jednocześnie z wieloma klientami. W tym aspekcie coaching grupowy podobny jest do szkoleń czy warsztatów rozwojowych. Z drugiej zaś strony w tej metodzie pracy, tak jak w coachingu indywidualnym, występują charakterystyczne zasady:

Cele definiuje klient

Coach nie narzuca i nie sugeruje, co ma być wyzwaniem do pracy.nKlienci samodzielnie wybierają obszar, nad jakim chcą pracować.

Relacja coach-klient jest symetryczna

Coach jest towarzyszem w drodze do zmiany, nie zaś doradcą mówiącym, w którą stronę należy się rozwijać i jakie cele realizować.

Pracuje się na procesie

Coaching grupowy to kilka spotkań odbywających się w pewnych odstępach czasu.

Czas ten niezbędny jest, aby zaszły zmiany – by klienci mogli poszerzyć swoją samoświadomość, wdrożyć zaplanowane zmiany w życie i zmierzyć się z rzeczywistością.

Zarówno praca z grupą jako całością, jak i indywidualnie z poszczególnymi uczestnikami stawia przed coachem pewne specyficzne wymagania. Po pierwsze, musi on proponować takie metody i narzędzia pracy, które będą pozwalały na jednoczesną pracę wielu klientów stanowiących grupę coachingową. Po drugie, powinien zarządzać interakcjami, które zachodzą w grupie na kilku liniach: grupa – coach, uczestnicy między sobą, poszczególni uczestnicy – coach. Pracując zatem w roli coacha grupowego, czerpiesz zarówno z coachingu indywidualnego, jak i ze szkoleń.

Ze świata coachingu coach grupowy wykorzystuje:

Postawę coacha

Warunkiem tego, aby pracę coacha grupowego nazywać coachingiem, jest zachowanie symetrycznej relacji pomiędzy coachem i uczestnikami grupy coachingowej. W odróżnieniu od trenera szkoleń, coach grupowy nie jest ekspertem, który przekazuje członkom grupy określoną, wcześniej zdefiniowaną wiedzę. Używając metafory, jest to raczej życzliwy, oddany towarzysz podróży. Mimo że to coach proponuje efektywne struktury pracy, to uczestnicy grupy decydują, co będzie przedmiotem ich pracy. W każdym przypadku coach dostosowuje się do oczekiwań grupy coachingowej, a nie grupa do założonego planu coacha. Program coacha nie może być ważniejszy niż potrzeby poszczególnych uczestników.

Umiejętności coachingowe

Coach grupowy korzysta ze wszystkich kluczowych kompetencji coacha, w szczególności z pętli coachingu: zadaje pytania, słucha i odzwierciedla (więcej w ROZDZIALE 2).

Techniki coachingowe

Coach grupowy wykorzystuje w procesie coachingu grupowego te same narzędzia co coach pracujący w relacji indywidualnej, takie jak: koło życia, mapa zasobów czy indywidualne karty pracy.

Ze świata szkoleń coach grupowy wykorzystuje:

Pracę z procesem grupowym

Zważywszy na fakt, że w coachingu grupowym pracuje się z grupą i jej uczestnicy wchodzą ze sobą w interakcje, coach grupowy musi rozumieć mechanizmy psychologiczne, które są charakterystyczne dla małych grup społecznych. Powinien więc umieć rozpoznać specyficzne potrzeby uczestników, które wynikają z poszczególnych etapów procesu grupowego i potrafić nimi umiejętnie zarządzać.

Umiejętności trenerskie

W odróżnieniu do coacha pracującego w indywidualnych procesach coachingowych, coach grupowy musi posiadać kompetencje trenerskie, aby efektywnie kierować pracą grupy. W tym obszarze najważniejsze są dwie umiejętności:

1. Facylitowanie, czyli zdolność zarządzania pożądanymi w kontekście realizacji celów coachingowych aktywnościami grupy i poszczególnych uczestników.

2. Moderowanie, czyli zarządzanie procesem dyskusji w grupie (więcej w ROZDZIALE 2).

Techniki trenerskie

Coach grupowy może korzystać z całego repertuaru technik i narzędzi trenerskich, jeśli tylko mają one wspierać proces zmiany i cele uczestników grupy coachingowej. Przykładowe techniki to: rundy otwierające, podsumowujące i zamykające, techniki kreatywnego rozwiązywania problemów czy gry szkoleniowe.

Od coacha grupowego oczekuje się zatem zarówno kompetencji trenerskich, jak i coachingowych. Jedynie dysponując obydwiema, będzie on w stanie efektywnie wspierać członków grupy. Bez perspektywy i kompetencji coachingowych w ogóle nie będzie mowy o coachingu grupowym. Bez kompetencji trenerskich proces coachingu grupowego nie będzie najprawdopodobniej tak efektywny, jak mógłby i powinien być.

Poniżej znajdziesz użyteczne porównanie coachingu grupowego z innymi formami rozwoju ułatwiające zrozumienie specyfiki tej metody pracy:

Coaching grupowy a indywidualny

Coach grupowy pracuje z kilkoma osobami naraz. Coach indywidualny pracuje z jedną osobą.

Coaching grupowy a zespołowy

Każdy uczestnik ma swój cel. Zespół pracuje nad wspólnym celem.

Coaching grupowy a szkolenia

Coach nie przekazuje wiedzy. Trener przekazuje konkretną wiedzę.

Coaching grupowy a trening interpersonalny

Coach proponuje określoną strukturę, metody i narzędzia. Celem trenera jest praca na tym, co pojawia się w grupie.

Coaching grupowy a warsztat rozwoju osobistego

Uczestnicy coachingu grupowego mogą mieć zupełnie różne cele.

Uczestników warsztatu łączy ten sam cel.

W coachingu grupowym kluczowa jest symetryczna relacja między coachem a uczestnikami. Ważna jest tu postawa coacha. W warsztacie relacja trenera z uczestnikami nie jest symetryczna, jest on ekspertem proponującym właściwe struktury, które służą do rozwijania konkretnej kompetencji.

[1] D. Clutterbuck, Coaching zespołowy, Poznań 2009, s. 40.