Copyright © by Weronika Mathia, 2026

Copyright © for this edition by Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2026

Redaktorka prowadząca: Joanna Pawłowska

Marketing i promocja: Karolina Guzik

Redakcja: Aleksandra Deskur

Korekta: Magdalena Kawka

Projekt typograficzny, skład i łamanie: Stanisław Tuchołka | panbook.pl

Projekt okładki i strony tytułowe: Tomasz Majewski

Ilustracje na okładce: © Y S | Unsplash; Osman Rana | Unsplash

Zezwalamy na udostępnianie okładki książki w internecie.

Niniejsza książka jest dziełem fikcyjnym. Wszystkie wydarzenia są wytworem wyobraźni autorki. Wszelkie podobieństwo do osób prawdziwych jest całkowicie przypadkowe i niezamierzone.

ISBN 978-83-68692-87-7

CZWARTA STRONA

Grupa Wydawnictwa Poznańskiego sp. z o.o.

ul. Fredry 8, 61-701 Poznań

tel.: 61 853-99-10

redakcja@czwartastrona.pl

www.czwartastrona.pl

Fragment

Szymon, 31 grudnia 1994

Obecnie

Co widział Patryk przed śmiercią?

Szymon, 26 grudnia 1994

Obecnie

Co widział Patryk przed śmiercią?

Szymon, 27 grudnia 1994

Obecnie

Co widział Patryk przed śmiercią?

Szymon, 28 grudnia 1994

Obecnie

Co widział Patryk przed śmiercią?

Szymon, 29 grudnia 1994

Obecnie

Co widziała Maja przed śmiercią?

Szymon, 30 grudnia 1994

Obecnie

Co widziała Maja przed śmiercią?

Szymon, 31 grudnia 1994

Obecnie

Co widziała Maja przed śmiercią?

Dorota, przełom grudnia i stycznia 1994/1995

Obecnie

Co widziała Maja przed śmiercią?

Katrin, przełom grudnia i stycznia 1994/1995

Obecnie

Następnego dnia

Co widziała Klaudia, zanim pozwoliła komuś umrzeć?

Szymon, obecnie

Podziękowania

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dla moich synów – Wojtka, Tomka i Mikołaja.
Jesteście jasnym, ciepłym płomieniem
w świecie pełnym chłodu.

Szymon, 31 grudnia 1994

I wtedy go zobaczyłem. Klęczał. Nachylał się do przerębla. Czarna woda wessała jego dłoń, a potem wyjął kilka ryb, które w konwulsjach tłukły o lód. Zataczał po nim kręgi, aż w końcu znalazł to, czego szukał. Młotek.

Szybko zabił pierwszą rybę.

Przez żółte światło dwóch latarek położonych na lodzie wydawało się, że jesteśmy na pustyni, a nitki poszarpanej mgły to rośliny, które szukają słońca. Ogarnęło mnie dziwne uczucie. Z jednej strony jakbym był sam na świecie, z drugiej – jak w środku mrowiska. Coś po mnie łaziło, szeptało i śpiewało do ucha.

„Niech pan coś zrobi. Niech to się wreszcie skończy”.

Dni ostatniego tygodnia zaczęły nakładać się na siebie i wypluwać obrazy.

Mój syn z przekrzywionym, żołnierskim beretem na głowie. Dorota na dachu, w zbyt dużych, czarnych rękawiczkach. Katrin wirująca w tańcu na środku sali balowej. Grzegorz płaczący nad oddanym strzałem. Biały jeleń, który nigdy nie podszedł bliżej.

Palce drgały tak dziwnie. Nie. Podrywały się do grania. Ryby wiły się wokół przerębla i walczyły o życie.

Przyspieszyłem. Biegłem.

Obecnie

„Zimno” – pomyślała Karolina Rawa i połknęła kolejny lodowaty podmuch. Wiatr wciskał się jej pod kaptur i szarpał kombinezonem, który wydawał szeleszczący dźwięk. W takie dni jak ten cieszyła się, że ma go na sobie, nie przepuszczał powietrza i było jej odrobinę cieplej niż pozostałym.

Ostrożnie zbliżyła się do krawędzi dachu opuszczonego ośrodka wypoczynkowego Rudka i spojrzała w dół, na ciało. Mężczyzna leżał na brzuchu, na fragmencie betonu tuż nad dziurą wypełnioną śniegiem. Być może były to schody prowadzące do piwnic. Dalej znajdował się dziedziniec, a właściwie małe wysypisko śmieci – ktoś porzucił tam wyrwane fotele samochodowe, kilkanaście opon, butelki i puszki. Teren wokół porastały niskie, dzikie krzewy, które zajęły wolną od betonu przestrzeń.

Choć horyzont wydawał się statyczny, a szara tafla jeziora Kalwa zlewała się z tak samo szarym niebem, Karolina wiedziała, że gdzieś tam wysoko chmury pęcznieją i za chwilę spadnie śnieg. Dostała już esemesa z alertem, który nakazywał mieszkańcom Warmii i Mazur pozostać w domach z uwagi na nadciągające burze śnieżne.

Dobiegały do niej przyciszone rozmowy ekipy na dole. Prokurator debatował z policjantami i lekarzem, który stwierdził zgon. Przed ich ustami rosły obłoczki wydychanego powietrza.

Zrobiła kilka zdjęć ciała i krawędzi ukruszonego muru, który był jedynym potencjalnym śladem tego, że na tym dachu coś się wydarzyło. Karolina wciąż się zastanawiała, czy upadek nastąpił stąd, czy z okna piętro niżej. Z wysokości dostrzegała, jak rozległy był teren ośrodka. Stała na jednym z dwóch bloków, pomiędzy którymi biegł łącznik. Dalej z lasu wyłaniały się dwie kolejne budowle. Przekrzywiły się i zapadły, brakowało im fragmentów elewacji. Widziała też coś dziwnego, schowanego głęboko w dolinie. Może jakiś magazyn? Na jego dachu leżały białe jak mleko czapy śniegu, jednak zza uchylonych drzwi wyzierała ciemność.

Próbowała sobie przypomnieć, kiedy ostatnio tu była, i wyszło jej, że ponad trzydzieści lat temu. Tyle wystarczyło, żeby ośrodek Rudka, który niegdyś ściągał turystów z całej Polski, zamienił się w ruinę.

– Co, do cholery…? – mruknęła. Wydawało jej się, że w okolicy starych pawilonów dostrzegła ruch. I nie były to gałęzie ani zwierzę, tylko człowiek. W pomarańczowej czapce.

Spojrzała na las przez soczewkę aparatu i przez chwilę szukała między drzewami ludzkiej sylwetki. Zbliżyła obraz tak bardzo, że mogłaby policzyć sople na gałęziach, ale tym razem nikogo nie zauważyła. Śnieg wydawał się nienaruszony, gładki. Przeszło jej przez myśl, że zmęczony mózg podsunął jej fałszywy obraz. Ostatnio spała zbyt krótko i płytko. To musiały być ptaki, które podrywały się do lotu raz za razem. Na przykład gile, które mają pomarańczowe brzuszki.

Cofnęła się do drabiny podstawionej do prostokątnego otworu prowadzącego na dach. Bywalcy ośrodka najwidoczniej wdrapywali się po starych drzwiach, które na samym początku zabezpieczył Andrzej. Starszy technik, z którym tworzyli dziś zespół.

– Schodzę! – dała znać i złapała za metalowe szczeble.

Wielkość obiektu ją niepokoiła. Tylko jeden budynek składał się z ogromnej liczby pomieszczeń rozlokowanych na trzech piętrach, a w każdym z nich było tyle śladów biologicznych, że gdyby mieli skrupulatnie przebadać wszystkie, zajęłoby to miesiące. Musieli skupić się na tym, co podpowiadały im intuicja i doświadczenie. Ocenić, które ślady są świeże, a które stare. Wyznaczyć teren, który da się ogarnąć. No i koniecznie sprowadzić psa tropiącego. Ale to już dawno zasugerowali prokuratorowi.

Andrzej wygrzebywał właśnie spomiędzy śmieci i gruzów kiepy po papierosach. Klęczał przy ramie okiennej, z której mógł wypaść mężczyzna. Spojrzał na Karolinę i znacząco westchnął.

– No dobra, wolałbyś nagrzaną szopę i stado much? – Zrobiła serię zdjęć.

– Wygrałaś.

Przez następne minuty żartowali, wymieniali uwagi o pogodzie czy serialach, przeplatając je krótkimi, fachowymi komunikatami. Kiedy skończyli, oboje z niepokojem zerknęli w stronę chmur. Zrobiło się ciemniej.

– Zaraz przyjedzie medyk – uspokoił ją Andrzej. – Zdążymy.

Po drodze na dół próbowała przypomnieć sobie, gdzie znajdowała się kawiarnia, do której przyjeżdżała z dziadkami na lody. Na górze? Na dole? Boże, jak zawodna i dziwaczna była pamięć. Mimo że Karolina Rawa czuła smak włoskich lodów śmietankowych na końcu języka, to nie potrafiła umiejscowić pomieszczenia na siatce wspomnień

Na dole, w miejscu starych drzwi, czekała Patrycja Milewska z Komendy Wojewódzkiej w Olsztynie.

– Ciebie też ściągnęli? – Karolina zdziwiona zerknęła, gdzie znajduje się reszta policjantów.

Bała się, że ktoś nieświadomie zniszczy ślady, zanim je zabezpieczą. Razem z Andrzejem odgrodzili miejsce zdarzenia taśmą i wyznaczyli ścieżki dostępu, jednak doświadczenie nauczyło ją, że wszystkiego trzeba pilnować.

– Mieliśmy akurat dyżur. Przesłuchaliśmy gościa, który znalazł zwłoki. – Milewska gestem wskazała ścieżkę, gdzie właśnie stanął Borys Sztern.

Karolina poczuła to, co zawsze na jego widok. Żal, że im nie wyszło, choć mogło. Od czasu ich krótkiego romansu nie spotkała nikogo, kto tak do niej pasował. Na początku cierpiała. Potem, żeby o nim nie myśleć, zrobiła to, co zawsze – oddała się całą mocą jedynej stałej miłości swojego życia: pracy.

Uniosła rękę w geście powitania.

– Kto go znalazł? – spytała, wskazując zwłoki.

– Jakiś motocyklista, podobno chciał nagrać film o ośrodku. Prowadzi kanał na YouTube, gdzie wrzuca relacje z opuszczonych miejsc. – Milewska zerknęła do notatek i przeczytała: – StillAlivex.

– Ale nic nie nagrał?

– Nie grzebaliśmy mu w telefonie, ale twierdzi, że nie. Mówił, że był kilka dni temu wieczorem, nagrał część, ale chciał dorzucić kadry za dnia. Przyjechał dziś przed pracą i natknął się na zwłoki.

– Dotykał czegoś?

– Podobno szturchnął zwłoki kijem.

– Kijem? – powtórzyła Rawa. Nie mogła i nie chciała zrozumieć ludzi, którzy widząc nieprzytomnego człowieka, nie rzucają się, by mu pomóc, tylko szturchają kijem.

– Wyrzucił go gdzieś do lasu, potem zadzwonił. Myślał, że to jakiś pijak – wyjaśniła policjantka, jakby czytała Karolinie w myślach. Przeszła kawałek dalej, w głąb wielkiego holu, i przyglądała się właśnie graffiti, które przedstawiało zielonego kosmitę. – Znasz to miejsce? – spytała.

– Tak sobie, chociaż obok, w Pasymiu, mieszka moja babcia. Pojutrze zaczynam urlop i planowałam trochę u niej posiedzieć. – Znowu zrobiła kilka zdjęć, tym razem graffiti.

Z nieba nagle zaczęły spadać płatki śniegu, a wiatr się wzmógł i teraz chłostał policzki z podwójną mocą. Szybko podeszła do Andrzeja, który zabrał się właśnie do rozkładania namiotu technicznego. Posłała koledze spojrzenie mówiące: „Może powinniśmy to zrobić wcześniej?”, na co odpowiedział jej szeptem:

– Według prognozy miało zacząć sypać dopiero za dwie godziny.

Miał rację, tak gwałtownych zmian pogody nikt się nie spodziewał.

Karolina zaczęła dokumentować otoczenie i wszystko, co wydawało się ważne. Ciało i miejsce zbrodni zawsze miały do opowiedzenia jakąś historię i ona czasami ją słyszała. To nie był dar, tylko lata doświadczenia i zainteresowanie medycyną sądową. Zanim została technikiem, przeszła przez wiele stanowisk w policji.

„Wszedł lub wbiegł na górę” – pomyślała. „Wspiął się po drzwiach na dach. Potem skoczył lub ktoś go zepchnął. Ma czyste podeszwy, ale na ubraniu smugi i kawałki gruzu. Może przed kimś uciekał albo ktoś go przestraszył? Może ktoś rzucał w niego kamieniami? Jeśli wypadł z okna, to pewnie siedział w miejscu, gdzie dawniej znajdował się parapet”.

Miał czyste dłonie, bez śladów zadrapań czy walki. Na paznokciach zauważyła błękitny lakier z drobinkami brokatu.

Obserwację Karoliny przerwało głośne „dzień dobry”, rzucone przez kilka osób naraz. Biegły medyk sądowy od razu zbliżył się do ciała.

„W końcu” – pomyślała i zerknęła na Andrzeja. Widziała, że jemu też ulżyło. Śnieg padał coraz mocniej, trzeba było jak najszybciej zabrać zwłoki.

Lekarz najpierw ostrożnie odsunął kołnierz puchowej kurtki. Mężczyzna miał krótkie, lekko kręcone rude włosy, które wywijały się na zewnątrz tuż nad karkiem. Dopiero teraz było widać siniaki na szyi. Rozlewały się niżej i niżej. Medyk odwrócił ciało. Rozmowy, które do tej pory toczyły się wokół, natychmiast przycichły.

Karolina przygryzła wnętrze policzka i zaklęła w myślach. Na ziemi nie leżał dorosły mężczyzna, a chłopiec. Nastolatek. Schowała się za obiektywem i zrobiła serię zdjęć obrzmiałej i sinej twarzy. Wiedziała, że zachowa je w pamięci. O dorosłych ofiarach zbrodni i wypadków czasami na chwilę zapominała. O dzieciach nigdy.

Spojrzała na chłopaka, a potem zrobiła jeszcze jedną fotografię i od razu ją przybliżyła.

– Ma makijaż. Jakiś pomarańczowy, błyszczący cień, czarna kredka i tusz do rzęs.

Lekarz kiwnął głową i uniósł bluzę dzieciaka, odsłaniając więcej siniaków.

– Nie widzę ran kłutych. Ktoś go nieźle skopał. Ciekawe… Nie ma krwawych podbiegnięć. Mogły powstać już po śmierci. Chociaż tutaj… Nie jestem pewny. – Przesunął dłonią po okrągłych śladach w okolicy żeber. Później przeszukał ubranie i z lewej kieszeni wyjął skórzany portfel, a z niego legitymację. – Patryk Biały, za pół roku skończyłby szesnaście lat. Uczeń Zespołu Szkół Ekonomiczno-Handlowych numer dwa w Olsztynie. Jeśli dane są aktualne, to mieszkał przy ulicy Tadeusza Kościuszki w Pasymiu.

Karolina znała tę ulicę, ale kiedy wpisała adres w Google Maps, poczuła niepokój. Okazało się, że Patryk mieszkał naprzeciw starego młyna. Czyli z okien mieszkania babci prawdopodobnie widać było okna jego domu. Starsza kobieta musiała go znać i widywać.

Rawa sfotografowała dokument. Ze zdjęcia spoglądał na nią pogodny, uśmiechnięty nastolatek. Zaczęła gorączkowo rozgrzebywać wspomnienia, szukać w nich tego chłopca albo jego rodziny. Ale u dziadków bywała jako dziecko, później zamieszkała z rodzicami za granicą i wróciła do Olsztyna dopiero na studia. Zawsze zbyt zabiegana, żeby odwiedzać Pasym na dłużej niż kilka godzin – krótko mówiąc, nie wiedziała o Patryku Białym nic. „Może to i lepiej” – pomyślała. Nie chciała wyobrażać sobie go żywego, chodzącego ulicami miasteczka. Nie teraz, kiedy medyk musiał zrobić te wszystkie rzeczy, które z człowieka czynią obiekt badawczy. Rozebrać do naga, zmierzyć temperaturę, żeby określić czas zgonu. Dotknąć tam, gdzie nikt żywy nie pozwoliłby się dotykać. Z chwilą, gdy lekarz wypisał na akcie zgonu formułkę: „Nie wykluczam udziału osób trzecich”, Patryk stracił prawo do intymności. Gdyby tu była jego mama, kazałaby nakryć chłopca kocem, może sama położyłaby się na nim, żeby go chronić przed spojrzeniami. Karolina nieraz musiała odciągać bliskich, którzy koniecznie chcieli być przy zmarłym. Ostatni raz go dotknąć. Zadeptywali i niszczyli ślady, płakali, krzyczeli, przeklinali. Wyzywali ją od kurew. Przyzwyczaiła się.

Można się do tego przyzwyczaić. Oglądać zmarłych tak wiele razy, że człowiek się nie wzrusza, a przynajmniej nie publicznie.

Dopiero kiedy zabezpieczyła ostatni ślad i schowała aparat, poczuła, jak bardzo bolą ją plecy i że naprawdę potrzebuje odpoczynku. Tej zimy chyba pobiła swój rekord przyglądania się śmierci. Nie dalej niż przedwczoraj pracowała przy wyjątkowo paskudnym wypadku drogowym.

Kiedy szli do samochodów, Sztern pomógł jej zabrać najcięższe torby. Do pokonania mieli spory dystans – ośrodek znajdował się na wzniesieniu, a zaparkowali kilkanaście metrów dalej, przy kolejnym opuszczonym budynku, którym była stara leśniczówka. Robili sobie nadzieję w związku z kamerą zamontowaną na wysokiej bramie, ale na dobrą sprawę nikt nawet nie wiedział, czy była sprawna, a wszelkie działania w terenie trzeba było przełożyć na bliżej nieokreślone „wkrótce”. Rządziła nimi zima, która dopiero rozpoczynała pokaz siły. Nawet pies tropiący nie mógł na razie zacząć pracy, bo choć sam śnieg nie stanowił przeszkody, to wiatr gnający z prędkością kilkudziesięciu kilometrów na godzinę już tak.

– Spadamy, co? – Sztern zapakował torby do jej bagażnika i zmrużył powieki.

– Jadę jeszcze do babci. Mieszka w Pasymiu, kilka kilometrów stąd. Nie wybaczyłaby mi, gdyby się dowiedziała, że byłam tak blisko i nie wpadłam na kawę. – Karolina nasunęła na głowę kaptur i próbowała zasłonić twarz szalikiem. Czuła, że ma spierzchnięte, suche usta.

– A poza tym… dobrze u ciebie? Dawno nie rozmawialiśmy.

– W porządku. Lepiej powiedz, jak córeczka.

– Mała terrorystka. – Zaśmiał się i było w tym śmiechu wszystko, czego nie powiedział. Szczęście? Chyba tak. Nie musiała wiedzieć więcej.

Gdy się pożegnali, wsiadła do auta, podkręciła klimę i dała sobie czas, by odtajać. Próbowała zebrać siły, bo miała odwiedzić babcię pierwszy raz od pogrzebu dziadka, który odbył się zaledwie miesiąc temu. Właściwie tylko dlatego zaplanowała urlop w Pasymiu – żeby się rozeznać, jak może pomóc. Jej rodzice nadal mieszkali i pracowali za granicą; babcia Nina co prawda miała syna, ale wujek Grzesiek był roztargniony i wydawał się niezdolny, żeby ogarnąć własne życie, a co dopiero cudze. Jedyna kuzynka babci, która do tej pory ją odwiedzała, musiała pomóc córce i zająć się wnukami. Tylko Karolina była blisko.

W końcu ruszyła. Powoli, bo bała się o zawieszenie auta. Cała okolica wokół ośrodka wydawała się wymarła. Budynek, w którym dawniej wypożyczano sprzęty wodne, straszył zardzewiałymi prętami zwisającymi z sufitu i dziurami zamiast okien. Nigdzie nie dostrzegła śladów obecności ludzi. Minęła dwa domy należące do nadleśnictwa, ale były ciemne i puste. Jeśli ktoś się tu pojawiał, to tylko po to, żeby podobnie jak mężczyzna, który znalazł ciało nastolatka, nakręcić odcinek o opuszczonych budynkach. Zresztą czego ludzie mieli szukać zimą na tym małym końcu świata? Latem jezioro Kalwa oferowało sporo atrakcji, a okoliczne lasy zachęcały do spacerów. Teraz mogliby co najwyżej zamknąć się w domku i modlić o to, żeby nie zasypało drogi. Nie było tu nawet odpowiedniego oświetlenia.

Przygnębiające wrażenie dopełniał były Mazurski Uniwersytet Ludowy, który po chwili mijała. Górował nad okolicą i zdawał się przyglądać, jak wszystko wokół znika i obraca się w pył. Karolina wiedziała, że dawno temu budynek spłonął, ale nie miała pojęcia, że nikt nie uprzątnął pogorzeliska. O stare mury opierały się czarne, osmolone deski, których nie zdążył jeszcze zakryć śnieg.

– Ale sypie – szepnęła i włączyła szybsze wycieraczki, co przyniosło marny efekt. Wciąż widziała tak samo niewiele, ale tym razem do rozmytego obrazu za oknem dołączył irytujący dźwięk gumy trącej o szkło.

Przyspieszyła i nagle poczuła, że traci kontrolę nad samochodem. Rzucało nią w prawo i lewo, a każda próba zapanowania nad pojazdem kończyła się jeszcze gwałtowniejszym szarpnięciem. Jeśli przed chwilą czuła zmęczenie i senność, to właśnie dostała zastrzyk adrenaliny. Nie mogła teraz wylądować na poboczu. Nie tutaj. Z prawej strony rozciągało się jezioro.

Skręciła maksymalnie w lewo, dociskając lekko hamulec. Samochód sunął po drodze, ale przynajmniej nie w stronę wody. Odbiła w prawo, zatrzymała się na skraju pobocza i przez chwilę zaciskała dłonie na kierownicy, próbując uspokoić tętno. Wysiadła, żeby sprawdzić, czy w nic nie uderzyła, i wtedy usłyszała płacz.

Rozdzierający, głośny płacz.

Starała się zachować zimną krew, jednak wyobraźnia podsunęła jej jeden z najstraszniejszych obrazów, jakie widziała w życiu: noworodka zawiniętego w reklamówkę. Wtedy też była zima, śnieg zacinał i zamarzał na rzęsach. Na sekcji dowiedziała się, że dziewczynka miała wykształcone wszystkie narządy i była zdrowa. Po prostu nikt jej nie chciał. Nikt jej nie kochał i nie dał szansy.

Wiedziała, że musi zejść niżej, w nieckę pełną wysokich traw. Buty ślizgały się po skarpie, śnieg wpadał do oczu i za ubranie, ale już się zorientowała, skąd dochodzi dźwięk: zza krzaków, od których dzieliło ją kilka metrów.

Ostatnich kilka kroków pokonała w parę sekund i zaczęła odgarniać wysokie, sztywne gałęzie. Tuż za nimi leżał przemoknięty karton. Drżącą dłonią rozerwała tekturę. W środku znalazła cztery zamarznięte kocięta i jedno wciąż żywe. Czarne, już z otwartymi oczkami i gęstym futerkiem.

Karolina ostrożnie uniosła zimną kuleczkę i wsunęła sobie pod ubranie.

– Już dobrze, maleństwo – powiedziała.

Wróciła do samochodu wyczerpana i wściekła na człowieka, który zostawił zwierzęta na pewną śmierć. Gdyby teraz przed nią stanął, zamknęłaby go w bagażniku i przewiozła kilka kilometrów po wyjątkowo wyboistej drodze. A później…? Tak, później by go skopała.

Położyła dłoń na wybrzuszeniu swojej bluzy. To też było dziecko i też miało prawo żyć. Pazurki, ostre jak igiełki, wczepiły jej się w ramię, miauczenie ustało. Nigdy nie miała kota, zawsze towarzyszyły jej psy. Ostatni zmarł niedawno i od tego czasu nie odważyła się nawet myśleć o tym, że ktoś mógłby zająć jego miejsce. Odłożyła zwierzątko na siedzenie pasażera i przez całą drogę do Pasymia zerkała, czy na pewno się rusza.

Warunki na zewnątrz wymagały skupienia, śnieg jeszcze się wzmógł i na drodze wszystko zlewało się w białe, ruchome pasy. Karolina zaparkowała przy starym młynie. Naprzeciwko, przy domu Patryka, stał samochód Borysa Szterna. No tak, nie pomyślała, że razem z Milewską pojadą zawiadomić rodzinę. Zdawała sobie sprawę, że ona również nie uniknie rozmowy o tym, co wydarzyło się w Rudce. Będzie musiała opowiedzieć o wszystkim babci.

Pochylona wbiegła do budynku, który przylegał do młyna, i skierowała się do mieszkania na pierwszym piętrze. Zanim zapukała do drzwi, otrzepała ubranie i przywołała na twarz uśmiech.

Nina przywitała ją długim, czułym objęciem. Była tak krucha, że nawet przez ubranie policjantka wyczuwała jej kości.

– Myślałam, że przyjedziesz pojutrze, nic nie przygotowałam – powiedziała z wyrzutem.

– Wpadłam tylko na chwilę, zaraz ci wszystko opowiem, najpierw ogarnijmy zwierzaka. – Karolina wyciągnęła spod ubrania kotka i patrzyła, jak w starszą kobietę zaczyna wstępować życie. Skupiona na pomocy, wydawała się taka jak dawniej.

Przygotowały kartonik z kocem i termoforem. Babcia miała zapas żwirku i jedzenia po innych znajdach, które zdarzało jej się odchować. Tak się już utarło, że jeśli chciało się kogoś uratować, szło się do Niny. Karolina przez wiele lat nie mogła zrozumieć, dlaczego jej matka ma pretensje do babci, kuratora społecznego, osoby nieskazitelnie dobrej, która zawsze miała dla wszystkich ciepłe słowo i herbatę.

Teraz przyglądała się z czułością zwierzakowi, a na jej ustach błąkał się uśmiech.

– Myślę, że ma z pięć tygodni, to dziewczynka. Macie szczęście, że się znalazłyście.

– Nigdy nie miałam kota. – Karolina spojrzała na włochaty precelek, który wczepił się w jej serce.

– A ona nigdy nie miała człowieka. Jak ją nazwiesz?

– Jeszcze nie wiem. Dziś może być maleństwem. – Usiadła na kanapie i położyła rękę na miękkim futerku. Czuła pod palcami wibracje i słyszała ciche mruczenie. Cieszyła się, że udało jej się uratować choć jedno życie.

– Powiedz, co się stało. – Nina postawiła przed nią kubek z gorącą herbatą i usiadła naprzeciw. – Wcześniej kilka radiowozów jechało w stronę Rudzisk Pasymskich. Kilkanaście minut temu ktoś zaparkował przed domem Białych, światła palą się w każdym oknie.

Karolina wiedziała, że nie ma sensu kłamać.

– Znaleźliśmy ciało nastolatka w byłym ośrodku. On… – Zawahała się, bo teraz miała powiedzieć najgorsze. – To Patryk Biały. Mieszkał naprzeciw ciebie.

– Patryk? Nie… Niemożliwe – wyszeptała babcia.

Powtarzała, że ten chłopiec był jak wiosna. Kolorowy, radosny.

„Zbyt dobry dla tego świata”.

Wyjaśniła, że miał brata Dawida, studenta weterynarii, który jeszcze rok temu, gdy Nina miała kota, wpadał, żeby go obejrzeć, i podrzucał jej witaminy dla zwierzaka. Z kolei siostra bliźniaczka Patryka, Magda, ma mózgowe porażenie dziecięce.

– Pamiętam, jak się urodzili, te bliźniaki. Mama woziła ich w takim wielkim, podwójnym wózku. A potem… Jak się robiło ciepło, to Patryk wynosił siostrę do ogrodu. Kładli się na kocu pod jabłonią i tak sobie leżeli. I patrzyli. I chyba rozmawiali.

Karolina nakryła babcię kocem i dotknęła jej stóp, a gdy poczuła, że są zimne, zaczęła je delikatnie masować. Te stopy przez wiele lat niosły Ninę tam, gdzie każdy bał się lub nie chciał wejść. Wytrzymywały ciężar, którego nie da się zważyć. Współodczuwania, ratowania, pocieszania. Może dlatego tak trudno było je teraz ogrzać.

– Widzisz, to był dobry chłopiec. Ale ludzie nie mogli znieść tego, jak wygląda. Tych jego długich, rudych włosów i tego, jak się ubierał.

Karolina zapamiętała, że Patryk, gdy go znaleźli, miał krótkie włosy. Albo je ściął, albo ktoś zrobił to za niego. Chciała o to zapytać, ale ugryzła się w język. Babcia była bardzo poruszona. Wstała i zbliżyła się do okna.

– Szymon Biały, dziadek Patryka, wyszedł z więzienia dwa tygodnie temu – wyjaśniła.

– Za co siedział?

– Za zabójstwo, które popełnił trzydzieści lat temu w sylwestra.

Karolina szybko policzyła, że miała wówczas zaledwie dziesięć lat, i właśnie wtedy przeprowadzili się z rodzicami do Londynu. Mogła tego nie wiedzieć.

– Znałaś go? – zapytała.

– Nie tak dobrze, jak myślałam.

– Ale pracowaliście razem? Wtedy, gdy to się stało, też?

Nina pokiwała twierdząco głową. Jej rozmyte odbicie w szybie drgało jak płomień świecy, w który ktoś dmucha z całych sił.

– Dlaczego nigdy o tym nie mówiłaś? – dociekała Karolina.

– A o czym tu mówić, dziecko? To było tak dawno temu… Chciałam o tym zapomnieć. – Odwróciła się do wnuczki i przez chwilę wpatrywała się w bliżej nieokreślony punkt na ścianie. Za jej plecami wirował śnieg.

Co widział Patryk przed śmiercią?

W dniu, w którym dziadek miał wyjść z więzienia, Patrykowi znowu śnił się ten straszny sen.

Stał na wysokiej górze i patrzył przed siebie. Była szara godzina, czyli ten moment zimą, tuż przed zapadnięciem zmroku, gdy światło jeszcze nie zniknęło, ale nie miało siły przebić się przez gęste chmury, zwiastujące noc. Dawniej mówiono, że to czas dla rodziny. Chwila, by się zjednoczyć i być blisko. Ale on był na górze sam. Słyszał tylko wiatr, który nic nie mówił. Nikt nic nie mówił.

Nie wiedział, jak dotarł na szczyt, bo nie czuł zmęczenia, ale gdy patrzył na swoje stopy, dostrzegał czerwone plamki. Domyślał się, że szedł długo i albo zgubił buty, albo wcale ich nie założył. Wiedział za to, po co przyszedł.

Odliczył w myślach do trzech, rozpostarł ręce i zrobił kilka kroków.

I już. I tyle.

Pęd powietrza wcisnął się do pępka. Spadał wygięty, jakby dostał kulą w brzuch. Spojrzał w dół, na koszulkę, i zauważył, że ją też pokrywają plamki. Tak samo jak ręce, nogi i prawdopodobnie twarz.

Jeśli do tego momentu się nie bał, to właśnie zaczynał ogarniać go strach. Patryk chciał się czegoś złapać, ale wszystko prześlizgiwało się przez dłonie jak woda.

„Wstawaj” – myślał. „Za chwilę przywalisz w ziemię!”

Dotarło do niego, że jeśli chce się obudzić, musi otworzyć oczy. Zaczął dotykać powiek, ale palce wpadły do dziur – głębokich, biegnących prawie na wylot czaszki. Gładka, pozbawiona skóry głowa wydawała się obca. Jakby przeklejona od innego ciała. I wtedy do niego dotarło. Krew na stopach i koszulce należała do kogoś innego. Przecież zanim wszedł na górę, rozwalił komuś łeb. Katował go tak długo, aż została z niego miazga.

To dlatego musiał spaść. To dlatego zmieniał się w trupa.

„Morderca, morderca! Zdychaj, zdychaj!”

Patryk krzyczał, błagał o litość, miotał się, wykręcał ciało. Krzyczał tak głośno, że musieli go słyszeć na drugiej połowie kuli ziemskiej, a może nawet na innej planecie. Obiecywał, że nigdy więcej tego nie zrobi. To był przypadek, nie chciał!

Nikt normalny nie chce zabić. Nikt normalny nie chce też umierać.

Końcówka snu była taka sama, jak zawsze. Lądował w miękkich ramionach swojej siostry Magdy, która była zdrowa, silna i ciepła.

Mam cię, Patryk! Mam cię!

Kołysała go powoli i tak długo, aż wyrównały się temperatury ich ciał, a serca zaczęły bić w takim samym tempie.

Tam, tam. Tam, tam.

Zanim budził się spocony w swoim łóżku, słyszał jeszcze jej szept: Wybaczam ci.

I można te słowa interpretować dwojako. Czy wybaczyła mu to, że kogoś zabił, czy może to, że z ich dwójki to on urodził się zdrowy, a ona chora?

Ten sen zazwyczaj mijał, gdy Patryk brał prysznic, ale tamtego dnia pozostał w nim na dłużej. Jeszcze gdy czesał włosy, czuł ból brzucha i pewnego rodzaju ekscytację. Nie trzeba było psychoanalityka, żeby wiedzieć dlaczego.

Dziś wracał dziadek.

Dziś miał go poznać.

I to oczywiście samo w sobie stanowiło sprawę przez duże S, ale była jeszcze ta druga rzecz. Kiedy Patryk raz na jakiś czas oglądał w starym albumie zdjęcia z czasów młodości dziadka, widział siebie. Nie w sensie metaforycznym. Po prostu mieli identyczny rysy twarzy, jakby wyrzeźbił ich ten sam artysta. Takie same głęboko osadzone oczy w kolorze ziemi, długie, proste nosy i usta z lekko zatartym konturem. Zadziwiające było to, że nawet dołeczek mieli w tym samym, lewym policzku.

– Oddychaj – powiedział do swojego odbicia i napiął mięśnie brzucha. Przesunął dłonią po gładkiej skórze. Z przyzwyczajenia sprawdził też te wszystkie inne miejsca, które regularnie depilował.

Później zaplótł warkocz i poszedł do siebie po nowe paletki do makijażu. Szafka na kosmetyki stała przy oknie, z którego miał widok na stary młyn.

Dla przechodniów lub mniej wprawnego obserwatora ten stary budynek pewnie wyglądał tak samo jak wczoraj, ale Patryk, który znał go na pamięć, zauważał więcej. Dziś młyn pociemniał. Zdawał się jeszcze bardziej stary i opuszczony. Może wrażenie potęgowała biel śniegu, a może jedna noc wystarczyła, by wszedł w nową fazę rozpadu.

U pani Niny w mieszkaniu paliło się światło. Gdy pojawiła się w jednym z okien, miał wrażenie, że spojrzała prosto na niego. Poczuł się dziwnie, irracjonalnie, tak jakby przyłapała go na czymś niewłaściwym. Szybko wycofał się w głąb pokoju i podszedł do komputera, który właśnie wydał głośny pik.

Zganił się w myślach, że nie wyłączył powiadomień, i szybko poruszył myszką, żeby sprawdzić zasięgi filmu, który wrzucił na YouTube. Miał już trzysta wyświetleń i kilka nowych subskrypcji, co dobrze rokowało. W komentarzach rozpętała się mała gównoburza, co też dobrze rokowało, ale niektóre teksty, zwłaszcza o tym, żeby nie pokazywał takiej brzydkiej mordy, miał ochotę skasować.

Powstrzymał się, bo przyszło mu do głowy, że te komentarze wykorzysta do nagrania kolejnego filmiku. Widział takie coś u innych – to się nazywało „odpowiadam na hejt” i generowało spore zasięgi. Ludzie lubili, jak ktoś odpowiada chamsko na chamski wpis.

Z kuchni dobiegało trzaskanie drzwiczkami szafek, poczuł zapach pieczeni.

– Patryk? Idź do Magdy, co? – Mama musiała usłyszeć, że wstał.

– Dobra! – odkrzyknął i z automatu przywołał najbardziej beztroski uśmiech, na jaki było go stać. Jakby był dzieckiem, które dostało właśnie największą tabliczkę czekolady.

Magda leżała w swoim pokoju i trącała palcami pianinko dziecięce w kształcie pieska.

– Cześć, piękna. – Podszedł do niej cicho i czekał, aż przybije piątkę.

Wodząc za nim wzrokiem, wydała swój okrzyk radości.

Czekałam na ciebie – powiedziała.

Oczywiście każdy w jakiś mniej lub bardziej udany sposób interpretował słowa Magdy, ale Patryk naprawdę słyszał w głowie jej głos. Miał na ten temat swoją magiczną teorię: gdy byli płodami w brzuchu mamy, siostra podarowała mu kawałek siebie. Dzięki temu on pokazywał jej świat, a ona uczyła go, jak znosić cierpienie.

– Przepraszam, zaspałem. Jesteś gorąca, trochę tu ciepło, co? – Odsłonił miękki koc w kwiaty i uśmiechnął się na widok sukienki, która zastąpiła dres. Pachniało chusteczkami dla niemowląt i kremem Nivea. To był jedyny kosmetyk, jakiego używała mama, i oczywiście to był jedyny krem, jakim smarowała córkę.

Mama mnie tak wystroiła. Jest nieźle, ale widziałeś, co zrobiła z moimi włosami? Błagam, rozplącz to gniazdo na mojej głowie!

Zaśmiał się i sięgnął po szczotkę, a potem rozczesał Magdzie włosy i zaplótł dwa warkocze. Później szybko zajął się sobą – wystylizował brwi, narysował długie, fikuśne kreski eyelinerem i pomalował usta.

– Zamknij oczy – szepnął w końcu do siostry i ostrożnie nałożył na jej powieki błękitny cień z brokatem. – Gwiazda musi lśnić, co nie?

Magda wygięła się w łuk.

– Wyglądasz zajebiście – zapewnił i omiótł jej policzki pędzlem do różu.

Zaśmiała się szczerze, od samego środka aż po brzeg. Pomyślał, że gdyby człowiek mógł się świecić, gdy jest szczęśliwy, to Magda przez większość dnia jarałaby się jak żarówka.

Ty też jesteś zajebisty! Lubię, kiedy mnie malujesz!

– Co robicie? – Do pokoju wszedł Dawid.

Patryk od razu poczuł to, co ostatnio, gdy widywał brata. Że jest między nimi ściana, której nie da się rozbić ani przeskoczyć. Zbudowana nie wiadomo kiedy i przez kogo.

– Nic. – Patryk puścił oko do siostry i położył palec na ustach.

– Chodź, królewno. – Dawid delikatnie podniósł Magdę i posadził na wózku. Miał szerokie barki, a jego mięśnie wyraźnie rysowały się pod koszulką.

Kiedy zbliżył się do Patryka, ten wyczuł zapach przetrawionego alkoholu. Dawid tłumaczył, że świętuje zdaną sesję, ale prawda była taka, że prawie każdy weekend kończył z piwem lub małpką na stoliku nocnym. Upijał się zawsze na smutno.

Teraz był tak zajęty Magdą, że dopiero na korytarzu spojrzał na brata.

– Musiałeś? – spytał szeptem.

– Co?

– Nie udawaj pajaca. Wiesz, o co mi chodzi. – Zacisnął wargi, aż blizna po zajęczej wardze, która wyglądała jak przecinek, zrobiła się biała. – Wiesz, że ojciec będzie się czepiał. Akurat dziś mogłeś odpuścić albo, no nie wiem, pomalować tylko rzęsy, a nie całą twarz – zauważył cicho. – Zawsze myślisz tylko o sobie.

– Nie muszę ci się tłumaczyć. – Patryk silił się na spokojny ton, żeby nie zdenerwować Magdy, która wodziła za nim wzrokiem, jakby się upewniała, że przy niej jest.

Wjechali do salonu i ustawili wózek przy okrągłym stole. Jeszcze wczoraj rodzice podkreślali, żeby zachowywali się normalnie, bo powrót dziadka to nie jest żadne święto. Owszem, zamieszka z nimi, jednak będzie miał w piwnicy swój pokój, aneks kuchenny, łazienkę i osobne wejście.

„To starszy, schorowany człowiek, który nie ma się gdzie podziać” – dokładnie takich słów użyła mama. Ale Patryk pomyślał, że sama w to nie wierzyła, bo kiedy kładła na stole ostatni półmisek, z parującymi warzywami, drżały jej dłonie. Być może bała się, że dziadek wciąż ma w sobie tamto zło. Zamorduje wszystkich we śnie albo popełni samobójstwo na środku salonu i któryś z jej synów będzie musiał odciąć sznur.

– Siadajcie. – Przysunęła wózek z Magdą i rzuciła szybkie spojrzenie w stronę Patryka. – Dziecko… – Urwała, bo w tym samym momencie trzasnęły drzwi wejściowe i po chwili do pokoju weszli tata i dziadek.

Dziadek.

Patryk nie mógł oderwać od niego wzroku. Wcześniej widział go tylko na tamtych zdjęciach z młodości. Z akordeonem na kolanach i przyklejonym uśmiechem patrzył prosto w obiektyw. Przystojny, silny, może nie groźny, ale miał zacięte spojrzenie. Chłopakowi trochę schlebiało, że są podobni. A teraz? Starszy mężczyzna rozglądał się po salonie, a w jego oczach migotało coś takiego… Okej, nadal był postawny, ale sprawiał wrażenie, jakby nie szła za tym żadna siła. Zgarbiony zbliżył się do krzesła i od razu usiadł.

Powiedz coś! Magda zaśpiewała kilka swoich dźwięków.

– Cześć, dziadku – powiedział Patryk, a Dawid powtórzył dokładnie to samo.

Mama zaczęła paplać jakieś głupoty. O śniegu, który zasypał drogi w całym powiecie. I kurczaku, którego piekła zbyt długo, więc pewnie jest twardy. No i że to jest Magda, a to Dawid, a to Patryk. Tata też coś mówił. O tym, że na drodze było ślisko i kilka razy zarzuciło im dupę na zakręcie.

– Twoje rzeczy są jeszcze w samochodzie. Po kolacji je przyniosę – zwrócił się do dziadka, który pokiwał uprzejmie głową.

Trzydzieści lat nie widział tego salonu, a wnuków i wnuczkę znał tylko ze zdjęć, więc zerkał na ściany, meble, dywan i twarze swoich bliskich z delikatnym uśmiechem, który wyglądał nie tyle nieszczerze, ile dziwnie. Jak wyuczony grymas.

Patryk nie mógł oderwać od niego wzroku. Wciąż myślał o tym jednym, jedynym artykule na temat dziadka, który wygrzebał kiedyś na strychu w starej gazecie. Szymona Białego okrzyknięto tam „Rzeźnikiem z Pasymia”. Dobrano też stosowne zdjęcia – na jednym stał sam, w fartuchu pomazanym krwią, na drugim z mężczyzną, którego zabił. Dziennikarz nie przebierał w słowach, opisując dziadka jako brutalnego mordercę. „Z zimną krwią zadał swojemu koledze z pracy ciosy siekierą, a potem wrzucił do przerębla”. Patryk znał ten artykuł na pamięć, ale nie mógł dopasować tamtego obrazu do tego, co widział dziś.

Naprzeciw siedział stary, smutny człowiek, który trzymał widelec w rozdygotanej dłoni i wydawało się, że nie wie, jak trafić nim do ust. Pod tym względem przypominał Magdę – mama bezskutecznie próbowała ją nakarmić.

Powiedz jej, że to paskudne. Chcę od razu deser.

– Może ja spróbuję? – Patryk przysunął się do siostry i zrobił głupią minę, żeby ją rozśmieszyć. Tym samym zwrócił na siebie uwagę taty.

– Idź to zmyć. Nie da się na ciebie patrzeć – powiedział zdenerwowany.

„A jednak tylko wtedy mnie zauważasz” – pomyślał chłopak i złapał Magdę za rękę, żeby dać jej znać, że jest okej.

Dawid, który do tej pory był skupiony na jedzeniu, postanowił się wtrącić:

– To moja wina. Ja mu kazałem. Potem będziemy nagrywać teledysk do takiej jednej piosenki. Chciałem, żeby wyszło kontrowersyjnie.

– Więc ty mu to zmyjesz. – Tata powoli odłożył sztućce.

– Daj spokój – szepnęła mama.

– W tych czerwonych ustach wygląda jak prostytutka. Nie jak chłopak.

– Przemek… – W końcu usłyszeli głos dziadka. Chrapliwy, jakby ostatnie lata spędził na jaraniu fajek jedna za drugą, co zresztą mogło być prawdą. Uniósł rękę, a potem ostrożnie położył ją na ramieniu syna.

Ojciec zacisnął szczęki i nic więcej nie powiedział. Patryk nie mógł odgadnąć jego myśli, choć bardzo chciał. To wszystko musiało być dla niego jeszcze trudniejsze niż dla reszty. Do tej pory wspominał o dziadku tylko wtedy, kiedy raz na kilka tygodni jechał go odwiedzić w więzieniu w Iławie.

Wszyscy byli przekonani, że Szymon Biały spędzi za kratami całe życie, ale los zdawał się mieć inne plany. Mężczyznę najpierw skazano na karę śmierci, potem zmieniono ją na dożywocie, a w końcu, po trzydziestu latach, uznano, że resztę swoich dni może spędzić na wolności.

Podobno przyczyniła się do tego jego żarliwa wiara. Patryk zastanawiał się, czy dziadek traktował ją na serio, czy udawał, żeby uchodzić za niegroźnego.

Gdy skończyli jeść, chłopak próbował zająć się montażem kolejnego filmu, co chwilę jednak zatrzymywał i przewijał obraz. W końcu nie wytrzymał i zszedł na dół do mieszkania dziadka.

Chciał zapukać, ale wtedy usłyszał muzykę płynącą z akordeonu. Prawdopodobnie tego samego, który kiedyś stał na strychu w obdartym futerale. Gdy Patryk był mały, zakradał się tam z Dawidem i próbowali coś grać.

Po chwili wahania nacisnął klamkę i wsunął się do środka. Znalazł się w ciemnym korytarzu, który prowadził do dużego pokoju z aneksem kuchennym. Łazienka znajdowała się naprzeciw. Patryk nie chciał podsłuchiwać, chciał słuchać.

Odważnie stanął w progu pokoju i uśmiechnął się do dziadka. Nie spodziewał się, że zastanie go w takim stanie. Po czerwonej twarzy płynęły rzeki łez. Na widok wnuka przetarł je rękawem, ale zaraz kontynuował granie. Jego łokcie unosiły się i opadały. Kołysał się na boki i do przodu, stukał stopami w ziemię w rytm muzyki. Ale nie grał żadnej melodii, którą chłopak znał. Musiał wymyślać ją na bieżąco, bo czasami przyspieszał, a innym razem naciskał uparcie na jeden klawisz lub zapętlał dźwięk.

Grał płynnie i nagle fałszował. I tak w kółko.

Uważaj – Patryk usłyszał nagle głos Magdy, choć wcale jej przy nim nie było.

Zamknij oczy. Przestań patrzeć i słuchać.

Uciekaj, zanim ta historia cię zmieni.

Szymon, 26 grudnia 1994

Znowu go widziałem.

Stał nieruchomo na ścieżce przy leśniczówce i patrzył mi prosto w oczy. Postarzał się. Kiedy spotkałem tego pięknego białego jelenia poprzednim razem, miał najwyżej kilka lat. Poznałem to po porożu – wtedy wyglądało jak uboga gałązka z dwoma odnogami. Teraz przedstawiało się imponująco. Taką koronę nosi prawdziwy król lasu.

Wtedy nikt nie chciał mi wierzyć, ale ponieważ zwierzę podchodziło pod Rudkę regularnie, stało się miejscową legendą. Duchem z zaświatów, który przynosi zapowiedź dobrego. Następnego dnia po tym, jak po raz pierwszy stanął na mojej drodze, urodził się mój syn, Przemek. Lekarze mówili, że prawie udusił się pępowiną owiniętą wokół szyi, a potem wydarzył się cud.

Tym cudem był jeleń.

Nawet myśliwi nigdy do niego nie strzelali. Na tego, kto zabije białego jelenia, spadnie klątwa. To prawda stara jak świat.

Bardzo chciałem go dotknąć, ale bałem się, że jak się zbliżę, to ucieknie. Wyciągnąłem więc dłoń i czekałem. Odliczyłem w myślach do dziesięciu, a gdy nic się nie wydarzyło, to do dwudziestu.

Z nieba zaczął sypać śnieg, a my staliśmy naprzeciw siebie, czujnie przyglądając się swoim reakcjom. W końcu jeleń zrobił pierwszy krok, a ja wstrzymałem oddech. Jego ruchy były majestatyczne i dostojne, czułem się jak ktoś, kto zaraz dostąpi niemalże namaszczenia.

„Szybciej, królu. Szybciej”, ponagliłem go w myślach. Bałem się, że ktoś nam przeszkodzi, a dzieliło nas najwyżej kilka metrów. I gdy byłem pewien, że za chwilę położę mu rękę na kłębie, zatrzymał się i zastrzygł uszami. Jego nozdrza rozszerzyły się, tak samo jak źrenice, i już wiedziałem, że nic z tego nie będzie.

Wyczuł mnie.

A właściwie – krew innych zwierząt, którą niedokładnie zmyłem z rąk. Zapach surowego mięsa musiał go wystraszyć.

– Nie bój się, nic ci nie zrobię – zdążyłem wyszeptać, zanim rzuciłem się w jego stronę z głupią nadzieją, że będzie tak stać i czekać na mój dotyk.

Odwrócił się i uciekł, a ja musnąłem powietrze. Zniknął tak szybko, że gdyby nie ślady kopyt, które zostawił na śniegu, to pomyślałbym, że sobie to wymyśliłem.

Po chwili usłyszałem za plecami warkot silnika i zauważyłem dostawczaka, który skręcał na podjazd do ośrodka Rudka. Nawet z tej odległości rozpoznałem, że samochód należy do masarni. Poruszyłem ramionami, żeby zrzucić z nich napięcie. Od tygodnia pracowałem na dwie zmiany – rano w Mewie, przy konserwach, wieczorami tutaj, gdzie przygotowywałem mięso na nadchodzącego sylwestra. Dopiero co skończyłem pierwszą pracę, a za chwilę miałem zacząć drugą.

Ruszyłem przed siebie. Ośrodek leżał na wzniesieniu, a im większe fragmenty wyłaniały się zza drzew, tym bardziej ściskało mnie w sercu. Nawet dziś potrafiłem przywołać w pamięci tamtą wiosnę, gdy go stawiano. Mój tato był odpowiedzialny za wyburzanie starej, polowej kuchni i świetlicy, które znajdowały się na miejscu Rudki, i pamiętam, że kiedy pierwsze kopary wbiły swoje ostre zęby w ziemię, spod grud piachu zaczęły uciekać szczury.

Nigdy wcześniej ani później czegoś takiego nie widziałem. Było ich tak wiele, że wyglądały jak falujący włochaty dywan.

Szukaliśmy ich potem z kolegami, robiliśmy pułapki. Jedna z nich polegała na tym, że rzucaliśmy na folię resztki z obiadu, a kiedy przychodziły się najeść, strzelaliśmy z wiatrówek. Jednak ten fortel działał tylko kilka dni. Szczury szybko się nauczyły, że nie można nam ufać.

Schowały się, ale nie odeszły. Nawet teraz, po tak wielu latach, zdarzało się, że łapaliśmy jednego czy dwa w piwnicy. Czasami też przemykały po dziedzińcu, pewnie wiły gniazda w korzeniach i miały swoje własne podziemne królestwo. Im nie przeszkadzało, że Rudka lata świetności miała już za sobą. Tu i ówdzie z ram okiennych odłaziła farba, tynk zszarzał i pod parapetami zrobiły się brudne zacieki. W środku było jeszcze gorzej. Wszystkie drzwi skrzypiały albo się nie zamykały. W pokojach wciąż wisiały te same brązowe zasłony co lata temu i stały twarde łóżka z niemodną tapicerką. Ktoś kiedyś zrobił pieczątki na poszewkach kołder i poduszek z nazwą ośrodka, ale one jakby na złość się nie sprały. Duch Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej miał się tu zbyt dobrze, żeby OSW Rudka mógł bezboleśnie przejść przez proces prywatyzacji. Wszystko nagle zaczęło się walić, a ten sylwester był ostatnią szansą, żeby coś się zmieniło. Dziś miał przyjechać nowy inwestor, a huczna impreza mogła stać się początkiem nowego rozdziału.

Wszedłem bocznym wejściem i od razu skierowałem się do serca każdego pensjonatu, hotelu czy domu.

– Dobry! – przywitałem się z szefową kuchni i z rozbawieniem słuchałem, jak wydaje rozkazy kelnerkom. Mówiliśmy na nią Caryca, bo lubiła rządzić twardą, acz sprawiedliwą ręką. Przypominała mi moją mamę. Może zresztą wszystkie kobiety na świecie o krótkich, płomiennych włosach miały tak silne charaktery.

Skinęła tylko głową i zrobiła gest w stronę chłodni, co oznaczało: „Dobry, robota już na ciebie czeka”. Zresztą nikt nie musiał mnie poganiać. Sam chciałem skończyć jak najszybciej i zaszyć się w sali bankietowej, żeby pograć na akordeonie. Już wczoraj przywiozłem go ze sobą i wyczekiwałem momentu, gdy razem z zespołem będziemy mogli zrobić próbę.

Ludzie nie wiedzą, że krojenie i porcjowanie mięsa bywa relaksujące. Jak już człowiek przyzwyczai się do tego specyficznego, mdłego zapachu, to potem idzie sprawnie i spokojnie. Gorzej jest na konserwach, gdzie stojąc przy taśmie, trzeba wrzucać do pojemników odpowiednie porcje zważonego tłuszczu, mięsa i warzyw. Ale nawet tam potrafiłem się wyłączyć i po prostu robić swoje. Zamrozić uczucia, nie myśleć, że to, co właśnie trzymam w dłoni, to kawałek czegoś, co żyło. Bo ja zawsze lubiłem krowy, świnie i kury. Ale mleko, sery, steki, kiełbasy i rosół chyba lubiłem bardziej.

Na koniec pracy jak zwykle schowałem do lodówki resztki dla pracowników. To też nam zostało po poprzednim systemie – zawsze trzeba coś uszczknąć dla siebie. Jeśli nie mięso, to chociaż papier toaletowy.

Później wymknąłem się na zewnątrz. Potrzebowałem świeżego powietrza, ale kiedy stanąłem na schodach, miałem wrażenie, że wciągam do płuc gęstą, brudną watę. W ciemności ledwie rozproszonej bladym światłem latarni śnieg przypominał popiół. Przeżyłem już czterdzieści dwie zimy, a tegoroczna wydawała się najbardziej paskudna ze wszystkich.

– Czołem! – Kiwnąłem głową do Długiego, który właśnie wyszedł ze swojej kanciapy. Był w Rudce mechanikiem, od kiedy pamiętam, ale ostatnimi czasy też musiał dorabiać. Z tego, co słyszałem, zahaczył się w cegielni.

– Jak po świętach? – Podał mi rękę. Jak zwykle miał żółte palce od kręcenia fajek. Trzymał je w starej, wymiętolonej paczce po Marlboro.

– Święta, święta i po świętach – zażartowałem. – Chociaż Przemek zadowolony z prezentów. Człowiek wszystko dla dzieciaków…

– Dziś gracie?

– Trzeba trochę poćwiczyć przed sylwestrem.

– Przyjdę posłuchać. – Zgasił kiepa o ścianę i wyrzucił do śmietnika. Potem zapiął kurtkę i aż się wzdrygnął. – Zimno jak skurwysyn. Mróz ściął jezioro. Byłem dziś na drugim brzegu. Jakby się uprzeć, to można wjechać na Kalwę samochodem. – Powoli ruszył w stronę garażu. Zanim zniknął za metalowymi drzwiami, obejrzał się i dodał: – Weź jutro Przemka na łyżwy, ja przywiozę Dorotę. Niech se dzieciaki pojeżdżą. Dawnośmy się nie widzieli.

– Zbyt dawno – przyznałem. Był czas, kiedy piłem z Długim dzień w dzień, a nasze żony wymieniały się przepisami na karkówkę. Po trzech piwach zaczynałem bardzo go lubić, a po sześciu nazywałem przyjacielem. Ale potem pojawiły się dzieciaki, zmieniłem pracę i wszystko się roztopiło.

Zaciągnąłem się chłodnym powietrzem i poszedłem na ścieżkę między budynkami, gdzie stała zielona ławka. Odgarnąłem śnieg, usiadłem i niemal natychmiast oparłem głowę o drzewo, które miałem za plecami.

Moje drzewo.

To, na którym huśtałem się, gdy byłem dzieckiem. To, pod którym się oświadczyłem i w końcu bujałem wózek ze śpiącym synem.

– Tu jesteś. – Z ciemności wyłoniła się Nina i owijając się szczelnie płaszczem, usiadła obok.

Należała do starej gwardii – tych, którzy dostali pracę w ośrodku jeszcze w czasach PRL-u i nie wyobrażali sobie, że to miejsce mogło zniknąć. Dla nas Rudka była jak matka – karmiła nas, wychowywała i dawała schronienie. Większość poznała tu swoich mężów, żony, a do czasu narodzin dzieci mieszkaliśmy w kwaterach pracowniczych na drugim piętrze.

– Nie denerwuj się, dobrze będzie – szepnęła i wyjęła z kieszeni piersiówkę. – Dziś, jak by nie patrzeć, specjalna okazja. – Wzięła niewielki łyk.

Chciałem jej uwierzyć, ale nie trzeba było geniusza, żeby dostrzec, że Rudka się wali, a każdy kolejny inwestor zamiast ją ratować, ciągnął ośrodek na dno.

Nina twierdziła, że to przejściowe, że wszystkie firmy mają swoje kryzysy. Była księgową, może wiedziała więcej niż ja, ale jeśli każdy ma jakiś dar, to mój polegał na słuchaniu i wyłapywaniu dźwięków. A te od jakiegoś czasu miały inne natężenie. Cisza zalegała w kątach i żadna muzyka nie mogła jej rozproszyć.

Tak naprawdę baliśmy się, że z naszą Rudką będzie jak z Mazurskim Uniwersytetem Ludowym. Kilka lat temu małżeństwo ze Szwajcarii kupiło spalony budynek, ale choć wszyscy liczyli, że powstanie tam pensjonat, na razie nie zmieniło się nic. Nadal straszył rozwalającym się stropem i spalonymi deskami tuż przy wjeździe na drogę prowadzącą do ośrodka.

– O której będzie ten nowy inwestor? – Teraz ja napiłem się słodkiej wiśniówki, która przyjemnie łaskotała podniebienie.

– Na kolację, za jakąś godzinę. Caryca zrobiła swoje słynne szynki w galarecie. – Zaśmiała się. – Facet nazywa się Hubert Glass. To jakiś Niemiec. Pewnie ma dużo kasy, może odremontuje, co trzeba, zainwestuje w reklamę, no i to wszystko…

Mówiła dalej, a ja słuchałem. Nie po raz pierwszy pomyślałem, że Nina przypomina kotkę, którą miałem, gdy byłem dzieckiem. Całą białą, z czarną plamką przy pyszczku. Zawsze wiedziała, kiedy jest mi źle, a jej cicha obecność koiła nerwy.

– Słuchaj, mam prośbę – powiedziała, gdy się żegnaliśmy. – Kojarzysz mojego syna, Grześka?

Przytaknąłem. Dawniej Nina czasami zabierała go do pracy. Wydawał się wycofany i prawie zawsze milczał. Gdy mijałem go w Pasymiu, rzucał ciche „dzień dobry” i przyspieszał, jakby się wstydził, że w ogóle się odezwał.

– Ma prawie osiemnaście lat, chciałby sobie dorobić. Caryca zgodziła się, żeby pomagał w kuchni. – Nina bawiła się zakrętką od wiśniówki. Wciąż ją odkręcała i zakręcała. – Ale nie bardzo sobie radzi z gotowaniem. Dziś na niego nafukała, trochę się przejął. Pomyślałam, że może znajdziesz mu zajęcie? Może sprzątać czy coś. Z Długim też rozmawiałam, mówi, że czasami podrzuci coś do roboty. Grzesiek do szkoły wróci dopiero po sylwestrze. On… – Wstała i odwróciła się tak, że widziałem tylko skrawek jej twarzy. Wpatrywała się w pustą przestrzeń. Zdawało się, że myślami jest gdzieś daleko. – On jest bardzo samotny – dokończyła.

– Nie ma sprawy. Kolejna para rąk do roboty zawsze się przyda – zapewniłem i na potwierdzenie naszego kontraktu znowu popiłem wiśniówkę.

Próba jak zwykle odbywała się w sali bankietowej na piętrze. Wziąłem szybki prysznic i specjalnie przyszedłem wcześniej niż reszta zespołu, żeby przez chwilę pobyć samemu z moim akordeonem.

Jestem pewny, że gdybym w przeszłości dostał do ręki inny instrument, to grałbym na czymś innym. A że zmarł nasz sąsiad, weselny grajek, i rodzina robiła porządki, dostałem w spadku akordeon. Wiele razy widziałem, jak stary Ficek gra, więc bez wahania poprosiłem mamę, żeby zapięła mi skórzany pas na plecach, i zacząłem tańczyć palcami po klawiszach.

Kiedyś do Rudki przyjechał jakiś słynny muzyk i nie mógł zrozumieć, że nie znam ani jednej nuty. Ja z kolei nie rozumiałem, jak można patrzeć na czarne kropki i kreski. Moje dźwięki brały się z serca. Nawet gdy naśladowałem akordy albo grałem znane szlagiery, dodawałem coś od siebie.

Ludzie mówili, że moje piosenki gotują krew w żyłach. Czasami grałem tak szybko, aż świat wirował przed oczami i bałem się, że jeśli nie przestanę, to oszaleje.

Teraz, dopóki nikogo nie było w sali, zamknąłem oczy i chciałem zagrać to, co miałem w sercu. Myślałem o Rudce. O moich świętej pamięci rodzicach, którzy dostali tu pracę. O bankietach ze śledziem pod pierzynką i tabunach kuracjuszy. O pięknym jeziorze Kalwa i wysepkach, które okrążaliśmy kajakami.

To powinna być piękna melodia, tak jak piękne były moje wspomnienia. Ale ktoś lub coś wciąż kierowało moje palce w stronę ciemnych, ciężkich dźwięków. Przed oczami pojawił się zimowy krajobraz. Niebo składające się z tysiąca ciemnych chmur, jakieś łyse pole pokryte śniegiem i ciężkie, metalowe sanie ciągnięte przez konie bez głów. Ich muskularne ciała poruszały się równo, a krew znaczyła przebytą drogę. Przeszło mi przez myśl, że kiedy już do mnie dotrą, będę musiał je pociąć.

– Przyjechali! – Usłyszałem nagle męski głos. Otworzyłem z ulgą oczy i zobaczyłem, że o ścianę opiera się Długi. Wycelował żarzącą się końcówką papierosa w okno za moimi plecami. – Jak wyjrzysz, to jeszcze ich zobaczysz.

Odłożyłem akordeon i poprosiłem, żeby zgasił światło. Kiedy zrobiło się ciemno, ukradkiem przetarłem pot z czoła. Faktycznie, na placu przed ośrodkiem stało kilka osób.

– Ten w futrze to Glass? – zapytałem.

– Ano. Jeździ Mercedesem. Jeśli skurwiel zamknie Rudkę, to go wywiozę na środek jeziora.

– I utopisz w przeręblu? – zażartowałem. Obaj patrzyliśmy, jak Nina gestykuluje i coś tłumaczy, a inwestor przytakuje.

Po chwili z samochodu wyszła mała dziewczynka. Ona jedyna zadarła głowę do góry i nas zauważyła. Uniosła dłoń. Zrobiłem to samo.

Długi wyjął z paczki kolejnego papierosa, obracał go przez chwilę w palcach. W końcu włożył fajkę do ust i zastukał w szybę, zostawiając na niej tłusty ślad.

– Dziś widziałem białego jelenia – powiedziałem.

– I co?

– To dobry znak. Coś się zmieni, pewnie na lepsze.

– Nie strzeliłeś? – Spojrzał na mnie zdziwiony.

– Nie. Jego nie wolno zabić.

Długi wzruszył ramionami. Jeszcze raz zastukał w szybę, a kiedy skupił na sobie uwagę małej dziewczynki, rozciągnął usta w szerokim uśmiechu.

– Ja ci coś powiem – wycedził, a smuga dymu z papierosa uniosła się do góry. – Gdybym to ja spotkał takiego jelenia, to bym spróbował go zabić.

Obecnie

Sekcja Patryka Białego miała odbyć się o ósmej trzydzieści. Karolina przyjechała pod Miejski Dom Pogrzebowy ledwie pięć minut przed czasem. Stanęła na parkingu przy blokach naprzeciwko i podbiegła do drzwi, próbując uchronić się przed śniegiem. Jeśli miała nadzieję, że w nocy pogoda się zmieni, to się przeliczyła. Z nieba wciąż sypało z taką siłą, że miasto było sparaliżowane. Hałdy śniegu zalegały na poboczach i chodnikach. Jeszcze w mieszkaniu usłyszała w radiu, że część szkół zorganizowała dziś dla uczniów naukę zdalną. Zalecano, by nikt nie wychodził z domu, jeśli nie musi.

Po raz ostatni wzięła wdech lodowatego świeżego powietrza i weszła do prosektorium. W przebieralni panowała cisza. Karolina założyła strój ochronny i dopiero wówczas wychwyciła dobiegającą zza drzwi rozmowę.

Rozpoznała głos Chojnackiego, który był najstarszym patologiem w zespole i lubił rzucić niewybrednym dowcipem. Znała jego repertuar na pamięć. Właśnie mówił coś o mrożonkach, co miało być nawiązaniem do tego, że ciało Patryka jest w dobrej kondycji.

– Łatwiej pracuje się nad takimi zwłokami? – zapytał rzeczowo niski, męski głos. To musiał być prokurator. Ten sam młody facet, którego poznała wczoraj w Rudce. Nazywał się Kortas, imienia nie mogła sobie przypomnieć.

Założyła na szyję pasek od aparatu, upewniła się, że ma miejsce na karcie pamięci, i weszła do sali sekcyjnej. W środku panował chłód i od razu uderzył ją charakterystyczny zapach zwłok. Latem, gdy ciało szybciej się rozkłada, ta woń osiada na podniebieniu i języku, powodując gorzki posmak. Dziś było znośnie.

– Dzień dobry, panowie – przywitała się, a kiedy zza kotary wyłoniła się trzecia postać, od razu się poprawiła: – I panie. Cześć, Aniu, dawno się nie widziałyśmy. – Wymieniła ciepłe spojrzenia z kobietą, od której nauczyła się więcej niż z podręczników. Anna Chaber, technik sekcyjna, była w swojej pracy wybitna.

Zazwyczaj Karolina zaraz po wejściu oceniała, czy ciało i ubranie wyglądało tak, jak je zapamiętała, ponieważ transport potrafił zatrzeć wiele śladów. Ale tutaj nie musiała tego robić. Biegły zdjął wczoraj Patrykowi ubranie i już trafiło do analizy. Teraz chłopak leżał na wznak, na plecach. Nagi. Od szyi w dół pokryty sinymi plamami o nieregularnych kształtach.

– No dobra, wszyscy są. Możemy przechodzić do rzeczy. – Chojnacki kiwnął ręką, jakby stał na mecie i dawał właśnie znak do startu.

Każda śmierć była inna, ale pewne rzeczy podczas sekcji odbywały się według ustalonego schematu. Najpierw zdjęcia ciała. Następnie znamiona śmierci i w końcu pomiary i oględziny. Wzrost, waga, owłosienie, stan skóry, odżywienie.

Zauważyła zdziwienie na twarzy prokuratura, gdy okazało się, że chłopak nie ma włosów pod pachami ani w miejscach intymnych. Pomyślała, że podzieli się tym, co wie.

– Moja babcia mieszka w Pasymiu i znała tego chłopca. Interesował się makijażem, dlatego ma na twarzy resztki kosmetyków. Prawdopodobnie dbał o siebie w ten sposób.

Kiwnął głową.

– Coś jeszcze mówiła?

– Ekscentryczny. W Pasymiu uważany za dziwaka, w podstawówce szykanowany przez rówieśników. Dwójka rodzeństwa: starszy brat i siostra bliźniaczka, która urodziła się z mózgowym porażeniem dziecięcym. Ale najciekawsze jest to, że kilkanaście dni temu z więzienia wyszedł jego dziadek. Facet siedział za morderstwo.

– Kogo zabił?

– Jakiegoś swojego przyjaciela.

– Jak?

– Chyba go zatłukł. I utopił. Nie wiem, jak to było dokładnie, znam sprawę z opowieści, a nie akt… Babcia była dość nieprecyzyjna, a ja nie dopytywałam. – Urwała, bo Ania Chaber właśnie preparowała skórę głowy wraz z tkanką podskórną.

Już wcześniej ustalili, że chłopak spadł na twarz, ponieważ miał charakterystyczne obrażenia na łukach brwiowych, wierzchołku nosa, okolicy jarzmowej i przedniej powierzchni podbródka. Ale miał też sporo zasinień na pozostałych częściach ciała. Ktoś musiał je zadać.

– Uderzenia powstały po śmierci? – podpytała Karolina, bo przypomniało jej się, co sugerował wczoraj biegły.

Chojnacki przez chwilę przyglądał się podbiegnięciom krwawym.

– Na pewno. Ma zbyt skąpe wylewy. Przynajmniej na głowie. Bo tego nie jestem pewny. – Wskazał dłonią na sińce w okolicy żeber.

– Wiadomo, jakiego rodzaju to było narzędzie? Kij? Kamień? Pięści? – Prokurator zbliżył się do stołu sekcyjnego. Widać było, że to świeżak.

Człowiek może ukryć emocje, ale często zdradza go fizjologia. I tak było z prokuratorem Kortasem, który zbladł i płytko oddychał. Karolina oceniła, że mógł mieć najwyżej trzydzieści lat. Była ciekawa, czy kiedykolwiek prowadził sprawę zabójstwa i uczestniczył w tego typu sekcji. Nie wypadało jednak o to pytać. Miał szczęście, że trafił na ekipę, która wiedziała więcej niż on.

– Niestety. Pewnie więcej wam powie analiza ubrania. Są stłuczenia, ale nie wiem dokładnie, czym je zadano. No, może wykluczyłbym kij – stwierdził Chojnacki, nie przerywając pracy.

– Możecie stwierdzić, czy skoczył, czy ktoś go wypchnął? – Kortas odzyskał dawny kolor.

– Niestety nie. – Ania właśnie uniosła lewą dłoń, na której trzymała lewą półkulę móżdżku, i przyglądała się rysunkowi drzewa życia. Później nożem Virchowa nacięła najdłuższą gałąź drzewa. – Chociaż były kiedyś takie badania, pamiętam, że czytałam je w „Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii”. – Zamilkła i wykonała kilka kolejnych nacięć pod dyktando Chojnackiego. Gdy skończyła zajmować się mózgiem, zabrała się do reszty narządów. – Tylko tam chodziło o to, czy urazy mogą przesądzić o samobójstwie albo nieszczęśliwym wypadku. I szczerze mówiąc, wnioski były niejednoznaczne. Niby samobójcy mają większą tendencję do upadku na stopy, ale potem to obalono. Kiedyś mówiono nawet o tak zwanym złamaniu samobójczym, chodziło o poprzeczną kość krzyżową. Ale to były bajki. Ze statystyk nie da się wyciągnąć wiarygodnych wniosków.

– Tutaj to i tak nie ma znaczenia – dopowiedział Chojnacki. – Czytałem, że chłopak spadł z dachu, a budynek nie był wysoki. Ciało nie zdążyłoby, że tak powiem, ułożyć się w locie w żaden charakterystyczny sposób. Zakładam, że cały ciężar wzięła na siebie klatka piersiowa. Zresztą zaraz się przekonamy.

Po chwili salę wypełnił dźwięk piły chirurgicznej. Karolina zniknęła za obiektywem i przysłuchiwała się wnioskom, które co jakiś czas rzucali Ania lub patolog.

– Te rany w okolicy żeber powstały za życia. – Mężczyzna wywinął powłoki skórne i pokazał na czarne, okrągłe plamki. – Tutaj nastąpiło pełne wysycenie krwi.

– Ale tej samej nocy?

– Nie mogę tego powiedzieć z pełną dokładnością co do godziny, ale nie mamy cech gojenia. Więc zakładam, że powstały tej samej nocy.

Nie minęło więcej niż kilkanaście minut, gdy patolog stwierdził z satysfakcją:

– No i mamy to. Pęknięte serce i płuca.

Sekcja skończyła się po dwóch godzinach, a wstępnie wnioski przyniosły tylko kilka odpowiedzi i jeszcze więcej pytań. Karolina wiedziała, że potrzeba czasu i dodatkowych analiz. Ciało nie powie wszystkiego, ale może wyznaczyć kierunek śledztwa.

Chociaż nie zdążyła się zmęczyć, z ulgą wyszła na zewnątrz. Dochodziła jedenasta, dzień jeszcze na dobre się nie zaczął, a już gasł. Okolica tonęła w mroku. Wiatr szarpał Karolinie kurtkę. Jakimś cudem rozplątał się jej warkocz i czuła, że włosy robią się mokre od śniegu i zamarzają, zmieniając się w sztywne pasma.

Żałowała, że nie pali, bo dobrze byłoby spuścić napięcie. W tej robocie każdy miał jakiś wentyl. Coś, co pomagało nie popaść w obłęd. W jej przypadku było to bieganie. W tygodniu pięć kilometrów, w weekendy dziesięć. Czasami wybierała się na jogging jeszcze wieczorem. Ale przecież teraz nie pobiegnie. Teraz musi po prostu wytrzymać. Poprawiła torbę od aparatu, której pasek wciąż zsuwał jej się z ramienia.

– I co pani myśli? – Kortas zrównał z nią krok i założył na głowę kolorową czapkę z logiem WOŚP-u.

Karolina uśmiechnęła się przyjaźnie. Nie spodziewała się, że może go interesować jej zdanie.

– Że znowu nic nie wiemy na pewno. A pan?

– Nie mów mi pan. Tomek.

Podała swoje imię i ścisnęła chłodną rękę prokuratora. Miał w sobie coś takiego, że zaczynała go lubić. Dziecięcą naiwność? Ciekawość? Tę śmieszną czapkę, która bardziej pasowała do dziecka niż dorosłego faceta? Zastanawiała się, jak długo taki będzie. On też w końcu trafi na sprawę, która go zmieni. Na ludzi, którzy każą mu wybierać. A może jakimś cudem pozostanie właśnie taki. Zaangażowany i sympatyczny.

– Wspomniałaś na sekcji, że twoja babcia mieszka w Pasymiu, pewnie znasz te rejony? – Kortas zapiął płaszcz po samą szyję, a jego dłonie zniknęły w wielkich kieszeniach.

– Rozczaruję cię, niewiele pamiętam. Jeździłam tam, jak byłam dzieckiem, potem wpadałam na obiad do dziadków i tyle. Wiem tylko, że nikt nie mógł pogodzić się z zamknięciem ośrodka. W okresie PRL-u to było państwo w państwie. Pracownicy mieli wszystko. Moja babcia była tam księgową, ale odeszła krótko przed zamknięciem. Nawet nie wiem, czy to miejsce ma teraz jakiegoś właściciela.

– To już ustaliłem. Po prywatyzacji przechodziło z rąk do rąk, obecnie zarządza tym jakaś organizacja z Olsztyna i od czasu do czasu na terenie ośrodka odbywają się szkolenia Wojsk Obrony Terytorialnej, antyterrorystów czy psów policyjnych. I tak, wiem, o co zapytasz. Pies pojedzie na miejsce pojutrze, mam nadzieję, że coś jeszcze znajdzie. Jesteśmy zależni od pogody.

– Po prostu mam nadzieję, że nie będzie za późno.

– Ja też. – Już mieli się rozejść, ale Kortas zagrodził jej drogę. – Wspominałaś też o hejcie, z którym mierzył się nastolatek. Pewnie za wygląd

– Tego ci nie powiem, bo nic o nim nie wiem. Ale skoro nosił długie włosy i lubił makijaż, to raczej nie był typem piłkarza. I pewnie nie miał lekko. A właśnie, włosy. – Westchnęła, bo zapomniała powiedzieć na sekcji o tym ważnym szczególe. – Babcia wspominała, że miał długie włosy, a kiedy go znaleźliśmy, były krótkie. Nie wiem, czy to ma związek, ale może… ktoś je obciął?

Prokurator pokiwał powoli głową, a potem znowu podał jej rękę, która zdążyła już się nagrzać w kieszeni płaszcza.

Na komendzie od razu zaparzyła sobie wielki kubek czarnej kawy z mlekiem. Kolor musiał być idealny. Ciężko było nawet wyjaśnić jaki, ale proporcje mleka musiały zgadzać się co do mililitra.

Usiadła przy swoim biurku i zaczęła uzupełniać dokumenty i zgrywać zdjęcia. Praca technika polegała nie tylko na działaniu w terenie. Większą część dnia wypełniała żmudna papierologia. Fotografie też należało odpowiednio zabezpieczyć i opisać.

Przyjęła wygodną pozycję i zaczęła je przeglądać. Zawsze robiła więcej zdjęć, bo wiedziała, że zdarzają się kadry, które nabierają znaczenia dopiero po czasie. Poza tym ludzkie oko w obliczu zbrodni bywa zawodne. Mogła nie zauważyć czegoś, co dostrzeże teraz, gdy dysponuje komputerem, myszką i programem graficznym, w którym da się przybliżyć odpowiednie fragmenty.

Właśnie spoglądała na dach ośrodka wypoczynkowego. Wydawało jej się, że pod powierzchnią cienkiego lodu coś błyszczy. Ale równie dobrze to mogło być światło.

– Cholera – mruknęła niezadowolona. Poruszyła ramionami, bo zdrętwiał jej kark. Ziewanie zapiła długim łykiem kawy.

Nagle dotarło do niej, że zrobiła ponad trzydzieści zdjęć różnego rodzaju graffiti. Były tak różnorodne, że nie mogła ich namalować jedna osoba. Wiele z nich Karolina oceniła jako naprawdę niezłe.

– Co tam? – Za plecami usłyszała głos Milewskiej. – Sorry, że bez pukania, ale zostawiłaś otwarte drzwi. Byłaś na sekcji?

– Tak. – Kliknęła kilka razy myszką i na ekranie pojawiło się zdjęcie Patryka na stole sekcyjnym.

– Jakieś ciekawe wnioski?

– Ciekawe? – Karolina odchyliła się na krześle do tyłu i założyła ręce za głowę. – Właściwie to tak. Wiemy, że ktoś go pobił. Zarówno przed śmiercią, jak i po.

– To samo narzędzie?

– Obawiam się, że nie wiadomo.

Milewska westchnęła.

– No dobra, to już coś. Ktoś mógł go pobić, potem zepchnąć i… dokończyć. Ale rozumiem, że to upadek był przyczyną śmierci? – Policjantka cały czas stała w drzwiach. Jakby nie mogła się zdecydować, czy wejść, czy wracać do swoich obowiązków.

– Tak. Pęknięte płuca i mięsień sercowy. Ty powiadomiłaś rodzinę? Byłaś tam wczoraj?

– Pojechałam razem z Borysem i takim starym księdzem, bo nie wiem, czy zauważyłaś, ale pół Pasymia przyjechało do Rudki, żeby się dowiedzieć, co się stało. W każdym razie trochę nam poopowiadał o dziadku Patryka.

– O tym morderstwie sprzed lat? – Karolina upiła kawy. Jak zwykle przegapiła ten moment, gdy była jeszcze przyjemnie ciepła.

– A ty skąd o nim wiesz?

– Od babci. Chciałam wam dziś powiedzieć, ale jak widać ksiądz mnie uprzedził.

– No to już wiesz, że Szymon Biały zabił swojego przyjaciela i wyszedł dwa tygodnie temu z więzienia.

– Tak, ale nie wiem nic ponad to. Nie chciałam męczyć babci, i tak przejęła się śmiercią Patryka, bo mieszkał naprzeciwko.

Milewska zrobiła minę pełną współczucia.

– Dobrze go znała?

– Niestety. Pasym to mała mieścina. Wszyscy wiedzą o sobie wszystko.

– A jednak ten ksiądz podkreślał, że nikt nie miał pojęcia, dlaczego Szymon zabił tego mężczyznę. Podobno się przyjaźnili, ich dzieciaki bawiły się razem. No wiesz, przykładny obywatel. Taki, co pierwszy rzucał się do pomocy sąsiadom.

– Alkohol?

– No właśnie był trzeźwy. Ksiądz twierdził, że to był niezwykle spokojny człowiek, do tego utalentowany. Grał na akordeonie, chociaż nie skończył żadnej szkoły w tym kierunku. Zabił w sylwestra. Grał razem z zespołem Białego misia, potem zrobili przerwę i wtedy poszedł za tym kolegą na środek jeziora i… Zgadnij, jak go zamordował.

– Utopił?

– Coś ty. Uderzył siekierą. A miał chłop doświadczenie. W Rudce pomagał w kuchni i zajmował się między innymi rozbiorem mięsa.

– Siekierą? – Karolina uniosła brwi. Dwa razy pracowała przy tego typu sprawach i wyobraźnia od razu podsunęła jej obraz miejsca zbrodni. Rozbryzgi krwi sięgały kilkunastu metrów. – I jak go złapali?

– I to jest najlepsze. Podobno przyprowadziła go jakaś kobieta. Czekaj… Księgowa. – Milewska zmrużyła oczy, jakby właśnie starała się odczytać wyjątkowo mały druczek w umowie o kredyt. – Kurde, nie pamiętam, jak miała na imię.

– Nina?

– Tak! Skąd wiedziałaś?

– To moja babcia – przyznała cicho Karolina. – Podkreśliła w rozmowie, że znała Szymona, ale nie wiedziałam, że… – Wzięła głęboki wdech. Poczuła wyrzuty sumienia, że wczoraj zostawiła Ninę samą. Gdyby znała prawdę, zostałaby w Pasymiu na noc.

– Przykro mi. Ale to zdarzyło się wiele lat temu.

– Masz rację. – Odwróciła się do monitora i kliknęła kilka razy kursorem w prawo, żeby przewinąć zdjęcia. – A jak zareagowała rodzina Białych, kiedy powiedzieliście im o śmierci chłopaka?

Milewska podeszła do komputera. Stała tak blisko, że Karolina czuła delikatny zapach jej różanych perfum. Wpatrywała się w nieruchome ciało nastolatka.

– Nie najlepiej. Ojciec zaczął się ubierać i chciał jechać na miejsce zdarzenia. Borys musiał go powstrzymać i wyjaśnić, że tam już dawno nie ma ciała. Wiesz, jak jest… Matka była przekonana, że chłopak śpi w swoim pokoju, a tu wpada policja i mówi, że więcej go nie zobaczą. Dramat.

– A ten dziadek? Był przy tym?

– Tak… Płakał… Po prostu siedział i płakał. Dziś pojedziemy z nimi pogadać, chyba że zrobi to Szczytno. Jeszcze nie mieliśmy narady. – Nachyliła się i zaczęła przeklikiwać zdjęcia z sekcji. Co jakiś czas przechylała głowę, jakby mogła w ten sposób zrozumieć, na jaki narząd właśnie patrzy. – Nie będzie łatwo – oznajmiła nagle. – Trzeba ich zabrać z domu na rozpytanie. Chyba że ta dziewczyna przestała w końcu krzyczeć.

– Jaka dziewczyna?

– No, bliźniaczka Patryka. Przez całą naszą wizytę płakała i krzyczała. Nie pamiętam, kiedy ostatnio słyszałam coś podobnego.

– Ona ma mózgowe porażenie dziecięce.

Milewska pokiwała w zamyśleniu głową i odwróciła wzrok od monitora. Wydawało się, że na tym ich rozmowa się zakończy, ponieważ policjantka wyprostowała się i podeszła do drzwi.

– Odpocznij, co? – rzuciła przed wyjściem. – Wiesz, jak wyglądasz?

– Jak słowo na g, na pięć liter? – Karolina szybkim ruchem poprawiła upięcie włosów.

– Głupia. – Milewska się zaśmiała. – Zawsze wyglądasz jak milion dolarów. Ale… no nie wiem. Chyba nigdy nie widziałam u ciebie takich oczu. Jakbyś czekała, aż wydarzy się coś strasznego.

Karolina odwróciła się w stronę monitora i zbliżyła zdjęcie martwego Patryka tak bardzo, by spojrzeć w jego tęczówki. Od zawsze interesowała ją makrofotografia. Zwłaszcza oczu. One tak wiele mówiły o człowieku i były unikalne, jak linie papilarne. Tęczówki Patryka miały niebieski, jasny odcień wody, a promieniste włókna układały się w kosmiczne konstelacje.

Bardzo chciała wiedzieć, kogo lub co ten chłopak widział tuż przed śmiercią.

***

Dawid zamknął się w łazience, żeby chociaż na chwilę odciąć się od krzyku Magdy. Zapomniał już, jak to było dawniej, kiedy siostra praktycznie nie spała i całą rodziną robili wszystko, żeby ją uspokoić i uciszyć. Wozili ją w wózku, bujali, nosili na rękach, śpiewali, puszczali na okrągło ulubione piosenki. Czasami coś działało, a innym razem nie działało nic i zasypiali wyczerpani wśród krzyków. Wiedział, że powinien teraz pomóc.

Było mu wstyd, że się ukrył, ale potrzebował pięciu minut, żeby wziąć się w garść. Pięć minut wystarczy.

Wsunął dłonie pod zimną wodę i patrzył, jak blada skóra i siniaki robią się czerwone. Wciąż wyświetlał w głowie obrazy z poprzedniej nocy.

– Ja pierdolę – przeklął. Nie wiedział, co powinien zrobić. Może nic. Może lepiej nie robić z tym nic.

Przełknął gęstą ślinę i przyłożył rękę do karku, potem do czoła i ust. Oczywiście, że czuł pragnienie, ale nie takie zwyczajne. Nie mógł jednak teraz się nawalić, żeby zapomnieć. Musiał przetrwać. Pomóc mamie. Na początek zająć się Magdą.

Zerknął w lustro. Jego oczy przypominały spuchnięte szparki, chociaż płakał tylko chwilę – po południu, gdy siostra zasnęła mu na rękach. Tak naprawdę Magda krzyczała, od kiedy wyszła od nich policja. Zupełnie jakby wyczuła, że już nigdy nie zobaczy Patryka.

Nagle w domu zapanowała cisza, a on zdał sobie sprawę, że musiało minąć więcej niż pięć minut, i zrobiło mu się wstyd. Zakręcił wodę i wyszedł z łazienki. Po drodze minął pokój brata, w którym zauważył ojca. Trzymał w ręku pudełko i wkładał do niego kosmetyki. Na widok syna zgarbił się i zrobił minę, jakby został przyłapany na czymś niewłaściwym.

– Ja nawet nie wiem, jak to się nazywa. – Mężczyzna spojrzał na cienie do powiek, kolorowe kredki i jakieś metalowe przyrządy, które leżały w kartoniku. Miał na sobie szlafrok, spod którego wystawały bokserki i podkoszulka.

Dawid nie przypominał sobie, kiedy ostatnio widział go w takim stanie.

– Magda chyba zasnęła – zauważył.

– A dziadek wyszedł. – Ojciec spojrzał przez okno, skąd był widok na stary młyn. O tej porze zamazany przez zacinający śnieg i szarugę. – Kiedy go ostatnio widziałeś?

– Dziadka?

– Patryka.

– Wczoraj.

– Spędziliście razem wieczór?

– Nie. – Dawid zwilżył spierzchnięte wargi.

– Wydawało mi się, że wychodziliście razem. – Ton głosu ojca był podszyty szaloną rozpaczą.

– Nie. Sam wyszedł. Ja zostałem w domu.

– Nie mówił, z kim się spotyka? Co będzie robił?

Chłopak pokręcił głową. Podobnie jak ojciec mnożył scenariusze, które doprowadziły jego brata do śmierci. W kilku z nich odgrywał ważną rolę.

– Pójdę do Magdy i mamy – rzucił na wdechu i wyszedł z pokoju. Jeszcze przez chwilę stał na korytarzu i starał się uspokoić. Jego siostra była barometrem emocji. Jeśli wejdzie do niej zdenerwowany, wyczuje to, znowu zacznie krzyczeć.

Wsunął się do pomieszczenia, które od zawsze przypominało przytulną szpitalną salę. I chociaż gardził ojcem, to wiedział, że wszystkie sprzęty medyczne czy specjalistyczne łóżko udało się kupić tylko dzięki jego ciężkiej pracy w stolicy, do której wyjeżdżał w każdą niedzielę wieczorem.

Mama leżała przy Magdzie. Dawid widział tył jej głowy i wąskie plecy, które unosiły się szybko przy każdym wdechu. Miała na sobie to samo ubranie co wczoraj.

– Idź stąd, teraz moja kolej – wyszeptał.

– Jesteś za duży, nie zmieścisz się.

– Zmieszczę, a ty musisz spać, bo nie będzie z ciebie pożytku. – Gdy pomagał mamie wstać, czuł, że ona się trzęsie. Najpierw ją przytulił, a potem stanowczo wypchnął za drzwi i zajął miejsce obok siostry.

Jeszcze nie spała, wodziła po jego twarzy wzrokiem. To nie tak, że on nigdy nie rozmawiał z nią w myślach, ale robił to inaczej niż Patryk. Jej krzyki czy nawoływania tłumaczył o wiele prościej – sprowadzał je do potrzeb. Pić, jeść, chcę ulubioną muzyczkę, boli. Dziś po raz pierwszy rozumiał je tak, jakby chciała mu powiedzieć coś więcej, coś wytłumaczyć.

– Zrobiłem to dla ciebie – wyszeptał ze ściśniętym gardłem, a ona wygięła się w łuk i zauważył, że w kącikach jej oczu wezbrały łzy.

Ostatnio miał coraz mniej takich momentów z siostrą. Studiował w Olsztynie, przyjeżdżał na weekendy, a choroba Magdy nie stanowiła już centrum jego świata, choć kiedyś wydawało się to niemożliwe. Był starszy o sześć lat, więc pamiętał zarówno ciążę mamy, jak i dwa małe, wrzeszczące zawiniątka.

Magda i Patryk urodzili się zbyt wcześnie, ale to dziewczynka przyszła na świat niedotleniona i słaba. Diagnoza mózgowego porażenia dziecięcego padła dopiero, gdy miała roczek. Od tamtej chwili wszystko w domu musiało zostać podporządkowane jej potrzebom.

Na początku zupełnie nie wiedzieli, jak sobie radzić. Tata uciekał w pracę, mama całkowicie poświęciła się córce, a na Dawida spadła opieka nad Patrykiem. Wszędzie musiał brać ze sobą młodszego brata, który, jak na złość, od dzieciństwa był inny. Nie chciał się dopasować i wtopić w tłum, tylko błyszczeć. To się zaczęło zaraz po tym, jak w Rudziskach Pasymskich odbywały się pierwsze biwaki „Pod Tęczą”.

Te „dziwaki”, jak mówił o nich ojciec, przyjeżdżały na dwa tygodnie na pole namiotowe obok ośrodka. Zakupy robili w Pasymiu, więc na ulicach roiło się od kolorowych ubrań i facetów w sukienkach. Patryk był nimi zafascynowany. Na początku przyglądał się z daleka, a potem odważył się podejść i… przepadł. Dawid po raz pierwszy widział na twarzy brata taką radość! On po prostu tam pasował, mimo że był gówniarzem, który jeszcze nie wymienił garnituru zębów z mleczaków na stałe.

Później Patryk wyczekiwał lata i terminów obozów, nawiązał przyjaźnie, które trwały nawet wówczas, gdy biwaki przeniosły się w inne miejsce Polski. Gorzej, że przez większość roku musiał sobie radzić sam. I zamiast próbować dopasować się do dzieciaków ze szkoły czy chociaż udawać, że jest taki jak inni, on zaczął się malować.

Dawid próbował go chronić, na początku bił lub groził każdemu, kto śmiał się z Patryka. Ale potem zdarzyła się ta jedna sytuacja… Patryk był wtedy chyba w ósmej klasie, a Dawid dojeżdżał do liceum w Olsztynie, więc nie mógł być już tarczą brata. I kiedy na „dziwaka” uwziął się jeden z najbardziej popularnych chłopaków w szkole, on jakimś cudem poradził sobie sam. Jak?

Zwabił gościa do toalety i zaproponował mu seks oralny, a kiedy tamten się zgodził, Patryk oświadczył, że wszystko zostało nagrane. Od tamtego dnia nikt go nie zaczepiał.

– Skąd wiedziałeś, że on… No wiesz… Że on tego chciał? – dociekał Dawid.

– Ci, co najgłośniej wyzywają, zazwyczaj tego chcą.

– Kto ci to powiedział?

– Jesteś zbyt grzeczny, żeby to zrozumieć. – Patryk nie powiedział tego złośliwie. On naprawdę tak myślał. Tak samo zresztą jak reszta świata.

Kiedyś Dawid podsłuchał w sklepie, jak ktoś opisywał ich rodzinę: „Ten syn mordercy ma trójkę dzieci z jakąś kobietą z Olsztyna. Chorą córkę, dziwacznego syna i tego trzeciego, normalnego. Taki grzeczny chłopiec, jako jedyny im się udał”.

Gówno o nim wiedzieli.

Teraz Dawid ostrożnie przetarł Magdzie policzki pieluchą tetrową, która zawsze leżała w jej łóżku. Zauważył, że się wycisza, więc wyjął z kieszeni telefon.

Już jako nastolatek zwrócił uwagę, że siostra uspokaja się, gdy czytał jej książki, przyjmując odpowiednią, zabawną intonację głosu. Najczęściej wybierał literaturę dla dzieci, ale potem, gdy przerobił już wszystkie powieści, które mieli w domu, a Dzieci z Bullerbyn mógł cytować z pamięci, przerzucił się na wymyślane przez siebie historie dotyczące… gryzoni.

Tak. To był ten aspekt, który w pewien sposób wyznaczył kierunek życia Dawida. Kiedy mama pozwoliła mu kupić pierwszego chomika, a miał wtedy siedem lat, wybrał takiego, który prawdopodobnie dożyłby w sklepie swoich ostatnich dni. Dawid nazwał go Puszkiem, choć było to wychudzone, wyliniałe zwierzę. Naturalnym przedłużeniem tej części życia Dawida stały się studia weterynaryjne i fakt, że pierwszy zespół, w którym grał na gitarze i śpiewał rockowe kawałki, nazywał się The Ratts. Szybko rozpoczął też wolontariat w fundacji zajmującej się adopcją zwierząt laboratoryjnych. Dawid prowadził grupę laboszczurków. Nadawał gryzoniom imiona, a potem wymyślał im fikcyjne życiorysy, które miały zmiękczyć serca przyszłych właścicieli.

Każdą z tych historii najpierw testował na Magdzie.

Odpalił zdjęcia z fundacji i spojrzał w czerwone oczka białego szczurka, którego nazwał Tanzo. Zamknął oczy i zaczął opowiadać. Kiedy skończył, siostra zasnęła. Oddychała tak spokojnie, jakby właśnie nie skończył się świat. Jej twarz była odprężona i łagodna, ale dłonie wykrzywione w wiecznym, bolesnym skurczu.

Dawid mógł już wstać, jednak odpalił galerię zdjęć i zaczął oglądać fotki i filmiki, które zrobił od początku ferii. Na większości z nich była jego dziewczyna Maja. Dostał od niej rano dziwny esemes, w którym przepraszała, że musi nagle wrócić do Olsztyna. Zadzwonił piętnaście razy. Nie odebrała. „Hej, co się dzieje? Wariuję” – napisał.

Czuł kłucie w klatce piersiowej. Coś było bardzo nie tak, zaczynał się martwić.

Maja nigdy nie zostawiłaby go, gdyby wiedziała, co się stało. A przecież musiała wiedzieć. Choćby od swojej siostry, Klaudii, która przecież przyjaźniła się z Patrykiem.

Dziewczyny były wnuczkami Niny i często spędzały czas w starym młynie. Przy tej ulicy nie mieszkało zbyt wiele dzieciaków w podobnym wieku, więc we czwórkę byli na siebie trochę skazani. A potem… Potem jakoś tak wyszło, że Dawid zakochał się w Mai, a Patryk polubił Klaudię.

Chłopak przekrzywił telefon, żeby przyjrzeć się zdjęciu, które ich przedstawiało. Siedzieli oparci o stary mur w Rudce i wyglądali jak najbardziej niedopasowana para przyjaciół na świecie. On, wystrojony jak z okładki „Vogue’a”, i ona, w wielkiej kurtce, bez makijażu i z poplątanymi włosami.

Za nimi widać było kawałek kolorowego graffiti.

Po co w ogóle tam poszli? Dawid nawet nie pamiętał, kto rzucił pomysł. W każdym razie chodzili po ośrodku, prawie spadli ze starych schodów. Oczywiście, że pił. Może nie dużo, ale dość, żeby zakleić tę dziwną pustkę, która się w nim rozrastała.

Rozmawiali o dziadku. Dziewczyny były ciekawe, jaki on jest.

„Taki, jakby go nie było” – tak określił go Patryk.

Cokolwiek miał na myśli, pasowało to do starszego mężczyzny. Bo choć mieszkali pod jednym dachem, tamten robił wszystko, by nie zwracać na siebie uwagi.

Dawid zamknął oczy i po raz setny przywołał w pamięci wczorajszy dzień. Pobudka, śniadanie, Olsztyn, akademik. Miał wieczorem spotkać się z Majką, ale już wtedy napisała, że jest zmęczona i poprosiła, żeby wpadł jutro. Za to wieczorem, gdy wrócił do domu, Patryk zapukał do niego do pokoju i chciał pogadać, więc wyszli na podwórko. Dawid wciąż odtwarzał tamtą chwilę, próbując z niej wydobyć to, co przeoczył. Wydawało mu się, że brat miał w spojrzeniu coś… nieruchomego. Inaczej nie potrafił tego określić.

– Śpij – wyszeptał teraz do Magdy i ostrożnie wstał.

Usłyszał jakiś szmer za plecami. Odwrócił się, ale zauważył tylko cień na podłodze. Rozciągnięty, wykrzywiony, ciemny kształt, który poruszył się i w końcu zniknął. Zaniepokojony wyszedł cicho na korytarz. Na klatce schodowej stał tata.

– Coś się stało? – spytał go Dawid.

– Nic, nic… – odpowiedział zmieszany. – Idź do siebie, ja posiedzę z Magdą. – Minął syna i po chwili chłopak został sam.

Przesunął się dokładnie w to miejsce, gdzie zastał ojca. Klatka schodowa miała tylko dwie drogi: w górę lub w dół, do kawalerki dziadka. Ostrożnie pokonał tych kilkanaście stopni, które dzieliły go od piwnicy. Przysunął się do drzwi i spróbował wyłapać jakikolwiek dźwięk, który świadczyłby o tym, że mężczyzna jest u siebie.

Nic nie usłyszał. Zawahał się, jednak po chwili nacisnął na klamkę. Zgrzyt przerwał ciszę. Zatrzymał się. Znowu nasłuchiwał. W końcu zrobił niepewny krok do przodu.

W piwnicy wciąż pachniało świeżą farbą, a jedynym źródłem światła były latarnie, które wlewały ciepłe światło przez kwadratowe okna. Wyjął telefon i włączył latarkę. Zajrzał do jedynego pokoju. Zwrócił uwagę na porządek, równo złożoną pościel i brak jakichkolwiek przedmiotów, które świadczyłyby o tym, że toczy się tu jakieś życie. Tylko w zlewie stał jeden kubek z grubym kożuchem fusów na dnie, a na stole otwarta Biblia z podkreślonym na czerwono cytatem: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią”. Dopiero po dłuższej chwili, gdy oświetlał wszystkie kąty, dostrzegł brudne plamy na podłodze.

„Pewnie po śniegu” – pomyślał. Kilka z nich jeszcze nie wyschło. Cienka warstwa wody błyszczała na drewnianym parkiecie. W końcu otworzył jedyną szafę. Obok ubrań leżał niewielki plecak w wiśniowym, dziewczęcym odcieniu.

Ledwo musnął opuszkami palców zamek, gdy usłyszał głośny jęk zawiasów w furtce. Szybko cofnął dłoń, przycisnął telefon do brzucha, żeby zakryć światło latarki, i po omacku dopadł do drzwi prowadzących na górę.

Wbiegł do swojego pokoju i usiadł na łóżku. Próbował zrozumieć to, co zobaczył. Szczypały go powieki, więc zamknął oczy.

Wysunął rękę przed siebie, odtwarzając ten gest, który wykonał, gdy chciał rozsunąć zamek małego plecaka schowanego w szafie. Był prawie pewien, że kiedy zaświecił na niego latarką, przez niewielką szparę wystawały pasma rudych włosów jego brata.

Co widział Patryk przed śmiercią?

Patryk przerzucił warkocz z jednego ramienia na drugi i objął Klaudię. Dziewczyna przylgnęła do niego i wsunęła rękę w jego kieszeń.

Siedzieli zaraz przy wejściu do ośrodka w Rudziskach Pasymskich, przyklejeni do zimnej ściany, która pachniała wilgocią. Za nimi znajdowało się małe okienko – gdy się przez nie spoglądało, wzrok trafiał na graffiti zielonego ludzika. Miał czerwone usta rozciągnięte w kpiącym uśmiechu. Zupełnie jakby mówił: „To znowu wy? Znajdźcie sobie, dzieciaki, lepsze zajęcie…”.

– Pamiętasz, jak przyszliśmy tu pierwszy raz? Myślałam, że umrę ze strachu. – Klaudia zaśmiała się cicho. Miała ciepłe, miękkie ręce, którymi zawsze próbowała ogrzać jego dłonie. Kiedyś kupiła mu w prezencie rękawiczki z puchem, ale to niewiele pomogło.

– To były wakacje, co nie? I chyba jakiś pierwszy tęczowy obóz? Ile my mieliśmy lat? Jedenaście?

– No… Jakoś tak. – Tym razem jej głos był stłumiony przez szalik, którym zakryła brodę, usta i nos.

Patryk pamiętał tamto lato bardzo dobrze. Nadało jego życiu nowy kierunek, a Klaudia jak zawsze była obok. Kiedy ludzie ich widzieli, wydawało im się, że są parą, a tak naprawdę łączyło ich coś potężniejszego. Przyjaźń, która przetrwała próbę czasu oraz tysiące małych i wielkich burz.

Poczuł, że Klaudia napiera teraz na niego ciałem, i zrozumiał, że ona się boi. Wokół panowała przygnębiająca ciemność. Puste dziury w miejscach drzwi i okien rozbudzały wyobraźnię. Wnętrze wyglądało jak postapokaliptyczne ruiny. Kiedyś natknęli się na gościa, który był tak naćpany, że wziął ich za demony. Ruszył na nich z nożem, na szczęście potknął się o własne nogi i zdążyli uciec. Tragiczna historia Rudki przyciągała różnych świrów.

– Czy gdybyś był duchem, to wróciłbyś do miejsca, w którym umarłeś? – Klaudia podniosła kawałek cegły i odłamała niewielką część. Schowała ją do wewnętrznej kieszeni kurtki.

Patryk wiedział, że to pytanie dotyczy Jacka Długosza, mężczyzny, którego zabił jego dziadek. Nikt tak naprawdę nie wiedział, co stało się tamtego dnia, chociaż ich bliscy, gdyby tylko chcieli, mogliby coś na ten temat powiedzieć.

Tata Klaudii, Grzegorz, i jego matka, Nina, pracowali wtedy w Rudce. Znali zarówno dziadka jak i mężczyznę, którego zamordował. Losy ich rodzin zostały więc w pewnym sensie splecione. A jeden z supełków powstał tamtej zimy.

– Myślisz, że on tutaj jest? Ten duch? – dociekała Klaudia.

– Jeśli już, to wrócił nad jezioro. – Patryk poruszył stopami, bo zdrętwiały od niewygodnej pozycji. Wydawało mu się, że słyszy skrzypienie śniegu na zewnątrz, ale założył, że to Dawid i Maja, którzy jakiś czas temu poszli się przejść.

– No tak – przyznała. – Przecież to się stało na lodzie. Najpierw go… A potem…

W ciemności ledwo widział twarz przyjaciółki, ale znali się tak dobrze, że potrafił narysować ją całą w wyobraźni. Od stóp w rozmiarze trzydzieści sześć po włosy związane z niedbałe „coś” nad karkiem. Tonęła w zbyt dużej kurtce, która wybrzuszyła się tak dziwnie, że Klaudia wyglądała, jakby była w dziewiątym miesiącu ciąży. Wiedział, że ciekawi ją, jaki jest dziadek, jednak nie zada pytania wprost.

– Podsłuchałem, jak rodzice mówili, że całą drogę do domu z więzienia wymiotował. Podobno z nerwów. Myślałem, że on będzie… Nie wiem. Że będzie silniejszy. A on wydaje się chory. Wszystko zjada tak powoli. I wypadł mu ząb. Wydaje mi się, że miał wszystkie na górze, a teraz brakuje trójki po lewej stronie.

– Weź… Masakra. W więzieniu pewnie dostawał jakieś gówno. Kiedyś widziałam takiego mema, że dobowa stawka żywieniowa dla osadzonego to cztery złote i dwadzieścia groszy.

– Mało.

– No, ale chyba niektórzy nie zasługują na więcej. – Klaudia pochyliła się do przodu, myślał nawet, że wstanie, ale ona wzięła do ręki jakiś kawałek gruzu i rzuciła przed siebie.

– Chodzi tylko do kościoła, sklepu, do lasu i na podwórko.

– Myślisz, że boi się ludzi?

– Na pewno się za nich modli. – Patryk przypomniał sobie Biblię z zaznaczonymi fragmentami. Podobno dziadek codziennie rano zamykał oczy, otwierał Pismo na jakiejś stronie i ten fragment, na który padł jego wzrok, miał być wiadomością od samego Boga i wyznaczać intencję na dany dzień.

Wczoraj chłopak też tak zrobił i do teraz pamiętał, co przeczytał: „Wołaj do mnie, a odpowiem ci i oznajmię ci rzeczy wielkie i ukryte, których nie znasz”. Było to na swój sposób ciekawe i zostawiało szerokie pole do interpretacji. Dziadek od razu się zapalił i zaczął opowiadać o Księdze Jeremiasza, z której pochodził wers. Patryk jednak nie słuchał tego dokładnie, bardziej go fascynowało, jak stary mężczyzna się zmienił. Zaczęły mu błyszczeć oczy, a palce odrywały się od stołu, zupełnie jakby grał na pianinie. Pomyślał, że chciałby go kiedyś pomalować.

Opowiedział o tym Klaudii.

– To straszne… – Dziewczyna jeszcze mocniej się w niego wtuliła. – Nie mogę sobie wyobrazić, co on tam przeżył, że jest taki, jaki jest. A co na to twój tata? Nie widział go tyle lat… To musi być dla niego dziwne.

– Stara się chyba jakoś po swojemu to rozkminić, ale rozmawiają o wszystkim, tylko nie o więzieniu i tym, co dziadek zrobił. A twój? Mówił coś o tamtym sylwestrze?

– Nie, chociaż Majka próbowała coś tam z niego wyciągnąć. Pytała, czy chciałby się z nim spotkać, co myśli o jego powrocie i tak dalej. Ale nie chciał gadać. Stwierdził, że to było dawno i trzeba zapomnieć.

– A Nina?

– Nie rozmawiałam z nią. Wiesz, ona ledwo się trzyma, miesiąc temu zmarł przecież dziadek, jest sama. Wszystko się jakoś sypie. – Przy ostatnim zdaniu Klaudii zadrżał głos.

Patryk przesunął kciukiem po jej dłoni. Oboje mieli rodziny, które dobrze wyglądały wyłącznie na fotografiach. Ona praktycznie wychowała się sama z tatą, bo mama zabrała Majkę na kilka lat za granicę. A on, chociaż miał pełną rodzinę, to od dawna nie czuł się jej częścią.

Już miał się odezwać, kiedy do holu weszli Dawid z Mają.

– Widzieliście kogoś? – zapytał, bo wciąż słyszał kroki.

– Nie. – Dawid dopił piwo, po czym rozległ się zgrzyt zgniatanej puszki.

– A gdzie byliście?

– Poszliśmy nad jezioro, zobaczyć, czy lód jest dość gruby. – Dawid usiadł obok Klaudii i oparł się plecami o mur. Zamknął oczy.

Maja zniknęła w sąsiednim pomieszczeniu. Patryk obserwował jej sylwetkę rozpływającą się w mroku.

– Zaraz przyjdę – szepnął i wstał.

Wielokrotnie odwiedzał tę część ośrodka, do której udała się Maja. Z wielkiej stołówki wchodziło się do kuchni, a potem korytarza z ciągiem pomieszczeń. Wiedział, że właśnie tam dawniej pracował dziadek. Zajmował się głównie rozbiorem mięsa i przyjmowaniem towaru. Po tym, jak zabił Jacka Długosza, ludzie fantazjowali, że w jego kanciapie znaleźli ludzką krew i mięso. Albo że ofiar było więcej, a fragmenty ciał wrzucał do konserw, bo swego czasu pracował w Mewie.

Patryk mógł zapalić latarkę w telefonie, jednak wolał pokonać tę drogę z pamięci. Chyba nikt nie wiedział, jak doskonale znał Rudkę. Bywał tam głównie dlatego, że była idealną scenerią do artystycznych zdjęć, które robił, żeby pokazać swoje makijaże. Często towarzyszyła mu Klaudia. Razem z nim nosiła statywy i pomagała odpowiednio doświetlić twarz. Patryk bardzo chciał ją też sfotografować, ale twierdziła, że jest brzydka. „Zrób zdjęcie Mai” – powtarzała, jakby nie widziała, że jej siostra może i ma piękny charakter, ale całką pospolitą twarz. Zbyt równy nos, za duże usta i oczy. Symetrię, której nie przełamywała żadna intrygująca krzywizna. Takich dziewczyn Patryk znał setki.

Odnalazł ją w jednym z opuszczonych pomieszczeń. Być może dawniej znajdował się tu magazyn. Stała przy oknie i zgarniała z parapetu śnieg.

– Słyszysz? – szepnęła.

– Masz na myśli te kroki?

– Kroki? Nie… Mam na myśli ciszę. Nigdzie nie jest tak cicho jak tutaj.

Zbliżył się i powtórzył jej gest, a potem wsunął do ust kawałek zbitego śniegu. Poczuł, jak rozpuszcza się na języku i delikatnie drapie w gardło.

– Z Dawidem wszystko okej? – spytał.

– Włączyła mu się melancholia. Nie ma o czym gadać. – Ucięła temat. Wciąż ugniatała w dłoniach kulkę ze śniegu. – Myślisz, że twój dziadek będzie chciał tutaj wrócić? Zobaczyć, jak to wszystko się zmieniło?

– Może tak. Na razie nic o tym nie wspominał.

– Słuchaj. – Wychwycił w jej głosie niepewność. – Czy jeśli z nim tutaj przyjdziesz, to zabierzesz mnie ze sobą?

– A co, omawiacie na studiach powroty morderców do rodziny?

Maja wyrzuciła śnieg za okno. Studiowała kryminologię w Olsztynie i zawsze interesowały ją takie sprawy.

– Nie do końca, ale tak, powiedzmy, że to… – Urwała. – Problem badawczy.

– A Dawid ma o tym nie wiedzieć? – zgadł Patryk.

– Wszędzie by za mną chodził. Poza tym powiedział mi, że nie spędza z nim czasu. Że to ty ciągle chodzisz do piwnicy. – Położyła mu dłoń na ramieniu. – To mamy umowę?

Nagle usłyszeli za plecami cichy kaszel. W progu stała Klaudia. W swojej za dużej kurtce wyglądała jak mała dziewczynka.

– Było mi zimno… Dawid szedł odprowadzić mnie do samochodu, ale coś usłyszał na jeziorze. I poszedł… Kazał mi zaczekać. – Przestępowała nerwowo z nogi na nogę.

Maja szybko ją minęła.

– Poczekajcie w aucie, ja to załatwię.

– Nie. Pomogę ci – powiedział Patryk.

Dawida nie było już ani w holu, ani na placu przed wejściem. Przeszli w prawo, na zarośniętą ścieżkę, która doprowadziła ich do schodów i na drogę.

– Gdzie on jest? – szepnęła Maja.

Patryk dopiero teraz zdał sobie sprawę, jaką ciszę wcześniej miała na myśli. Zdawała się wręcz namacalna, gęsta. Jak zasłona z grubego materiału.

– Hej! Gdzie jesteś? – krzyknął i skierował się nad brzeg. Podświetlił jezioro latarką z telefonu, jednak mgła przesłaniała cały horyzont. Jasny snop światła odbijał się od tego białego pyłu, zawężając pole widzenia do kilku metrów. Wydawało mu się, że gdzieś w głębi dostrzega zarys sylwetki, ale gdy mrugnął, obraz zmienił się w nieruchomą ścianę. I właśnie stamtąd dobiegł stłumiony głos Dawida.

– Kurwa, chyba zabłądziłem. I padł mi telefon, nie mam jak sobie zaświecić – powiedział.

Patryk dotknął czubkiem buta zamarzniętego jeziora i kilka razy tupnął. Nie wiedział, czy to przez strach, czy lód naprawdę sprężynował i uginał się pod jego ciężarem. Niski, wibrujący dźwięk przeciął ciszę. Zupełnie jakby pod ich stopami pękła gigantyczna struna.

Patryk pomyślał że to jakiś test na odwagę, że to jezioro i mgła czekają na to, co zrobi. Zimne powietrze drażniło gardło. Miał wrażenie, że połyka kawałki szkła. Głośno powtarzał imię brata, żeby mógł go odnaleźć. Chciał wyrwać się do przodu, zrobić to szybko, może nawet pobiec do Dawida i wciągnąć go do auta, jednak wtedy Klaudia szarpnęła go za rękaw.

– Nie! – Wpatrywała się we mgłę, jakby widziała coś więcej. Wstrzymała oddech.

Maja zrobiła pierwszy krok, on drugi.

Po chwili wszyscy posuwali się naprzód, zanurzeni we mgle, przypominali duchy. Patryk nie wiedział już, gdzie kończy się jego ciało. Przestrzeń zdawała się ich wchłaniać. Przypominała oko, którego powieka zaciska się coraz bardziej. Pomyślał, że należy do mężczyzny, którego zabił dziadek.

Wyobraził sobie, że nagle lód pęka i wszyscy czworo znikają pod powierzchnią. Toną. Młócą rękoma lodowatą wodę, żeby się czegoś złapać. Żeby się kogoś chwycić.

Szymon, 27 grudnia 1994

Stałem przy brzegu jeziora, na trawie i patrzyłem na cienką warstwę lodu pod moim butem, która popękała jak skorupka od jajka.

– Długo jeszcze? – Przemek wsunął rękę do mojej kieszeni. Założył już łyżwy i delikatnie się chwiał.

– Zapomniałeś rękawiczek. – Objąłem jego rękę i próbowałem ogrzać. Obejrzałem się za siebie.

Dochodziła czternasta, jednak już ciemniało. Szare mury ośrodka zlewały się z chmurami i już nie wiedziałem, gdzie jedno się kończy, a zaczyna drugie. Niebo wyglądało, jakby na coś zachorowało i potrafiło wypluwać z siebie wyłącznie brudny śnieg.

Wczoraj zaraz po oficjalnej kolacji Glass kazał zrobić gruntowny remanent. Chciał znać dokładną liczbę wszystkich talerzy, miseczek, garnków i sztućców. Jedno zdanie przewijało się wyjątkowo często: „Niech Niemiec zostawi nam swoje pieniądze i wypierdala”. Zabrałem Przemka na lód w środku dnia, choć robota jeszcze na mnie czekała. Obiecałem mu to, zanim Glass zaczął liczyć widelce. Miała dołączyć do nas córka Długiego, Dorota.

– Może już pójdę? – Przemek wyrwał się do przodu. Z kieszeni wypadł mu żołnierzyk, którego szybko podniosłem.

– Dostałem od pani Niny – wyjaśnił. – Dała mi w nagrodę za najlepsze rysowanie. Tylko że… Tato? Czy jutro zamiast do niej mógłbym iść z tobą? Nie boję się martwych saren.

Spojrzałem na swoje paznokcie, pod którymi zawsze miałem blade, czerwone półksiężyce.

– To nie jest miejsce dla dzieciaków. Znajdziesz ciekawsze zajęcia.

Niemal w tej samej chwili usłyszeliśmy pogwizdywanie Długiego.

– Jeszcze ich nie ma? – Stanął obok i zapalił papierosa. Dym wgryzał się w płuca, a on bawił się, wypuszczając z ust koła o rozmytych krawędziach.

– Drogi są śliskie, to i wolno jadą – zauważyłem.

Kolega pokiwał głową i wszedł na jezioro. Wskazał na małe, składane krzesło turystyczne, które stało kilkanaście metrów od brzegu.

– Rano wykułem przerębel. Lód ma jakieś piętnaście centymetrów. Może nawet więcej. – Zaczął iść w tamtą stronę, nie odrywając stóp od gładkiej powierzchni.

– Tato! – Przemek znowu szarpnął do przodu. – Tato, no weź.

– Poczekaj, jeszcze nie. – Nachyliłem się i złapałem za końcówki jego sznurowadeł przy łyżwach, żeby je jeszcze raz zawiązać. – Węzeł musi być porządny, inaczej wybijesz sobie zęby. Zrozumiano, żołnierzu? – Puściłem do niego oko i pogłaskałem po zielonym berecie z orzełkiem, który znalazł na strychu i nosił tej zimy zamiast czapki.

– Zrozumiano. – Zasalutował. – A zębów i tak przecież nie mam. – Otworzył usta, pokazując dziury po dwóch mlecznych jedynkach.

– Cwaniaczek. – Zaśmiałem się.

– Mogę już jechać do wujka? – Przemek wszedł na lód i patrzył tęsknym wzrokiem przed siebie. Długi zdążył dotrzeć do przerębla. W czerwonej kurtce wyglądał jak flaga ostrzegawcza.

– Pokręć się przy brzegu. Dorota chyba nie jeździ tak dobrze jak ty, będziesz musiał jej pomóc.

– Jadą! – Przemek nagle wskazał na drogę i zrobił całkiem zgrabny piruet. W naszą stronę toczyła się niebieska Škoda.

Samochód zatrzymał się przy hangarze ze sprzętem wodnym. Kiwnąłem głową w stronę żony Długiego, Renaty, i uśmiechnąłem się do małej, która prawie natychmiast usiadła tak nisko, że widziałem tylko czubek różowej czapeczki. Dostrzegłem, że na siedzeniu za dziewczynką jest jeszcze jedna postać. Grzesiek, syn Niny.

Renia uchyliła szybę i odkrzyknęła:

– Zaraz przyjdziemy!

„Zaraz” ciągnęło się w nieskończoność. Po chwili dobiegły do nas przytłumione odgłosy. Może płaczu, na pewno kłótni. Gdy Grzesiek wysiadał i uchylił drzwi, doleciało do mnie jedno zdanie powtarzane przez dziewczynkę: „Nie chcę!”.

Nastolatek podszedł do mnie, przywitał się i od razu założył na głowę kaptur. Po raz pierwszy widziałem go z bliska i zauważyłem, jak bardzo podobny jest do Niny. Ale jego skóra pokryta była bliznami po trądziku i świeżymi, rozdrapanymi krostami. Od razu zrobiło mi się go żal, choć wcale się nie znaliśmy.

– Zobaczyły mnie i zaproponowały podwózkę – wyjaśnił cicho. – Mam iść do ośrodka? Coś zrobić? Mama nie powiedziała, o której przyjechać. Jutro mam być od rana?

– Poczekaj, dzieciaki pojeżdżą, to pójdziemy razem. Jeszcze zdążysz się napracować. Chcesz, to zobacz, co u Długiego. Wydaje mi się, że coś złowił.

Obaj zerknęliśmy w jego stronę. Nachylał się nad przeręblem, żeby wyciągnąć wcześniej zastawioną sieć. Klęczał, jego ręka znikała w wodzie.

Grzesiek wszedł ostrożnie na lód.

Niecierpliwiłem się, czas mijał, a mróz atakował każdą odsłoniętą część ciała setkami pazurów. Wcisnąłem ręce głęboko w kieszenie i zakryłem usta szalikiem. Przemek kręcił ósemki tuż przy brzegu, a Grzesiek posuwał się do przodu tak wolno, jak zwierzę, któremu obcięto łapy.

W końcu z samochodu wyszła Renia. Pomyślałem, że jest jeszcze bardziej zmęczona niż zwykle. Pocierała ramiona, na które narzuciła szal, a przez to, że miała jasny odcień skóry, wydawała się zrobiona ze śniegu.

– Dorotka nie chce iść – powiedziała cicho. Podmuch chłodnego wiatru poderwał jej czarne włosy do góry i odsłonił siniaka w okolicy skroni.

– Dlaczego?

– Nie wiem. Od rana cieszyła się na te łyżwy. A teraz… Chyba liczyła, że będzie też Katrin. Wczoraj ją nawet narysowała.

Pofatygowałem się do samochodu i zastukałem w szybę. Dziewczynka skuliła się i nawet na mnie nie spojrzała. Zwróciłem uwagę, że nie ma na stopach butów, tylko łyżwy. Być może rozmyśliła się w ostatniej chwili. Szarpnąłem za klamkę.

– Wszystko gra? – upewniłem się.

– Tak – szepnęła.

Wróciłem do Reni, która tłumaczyła Przemkowi, że jest jej przykro, ale będzie musiał jeździć sam. I że następnym razem Dorotka na pewno do niego dołączy.

Kiedy nieznacznie się od nas oddalił, skupiłem wzrok na siniaku. Stanąłem tak, żeby zasłonić widok na jezioro, Długiego i Grześka.

– Jak to się stało?

Wzruszyła ramionami.

– Przewróciłam się.

– Gdzie?

Przez chwilę miała minę, jakby nie rozumiała, czego od niej chcę.

– O co ty mnie właściwie pytasz, Szymon? Zimno jest. Ślisko. To się mogło przydarzyć każdemu.

– Każdemu – powtórzyłem cicho i patrzyłem, jak oddala się do samochodu. Przemek czekał na mnie w bezruchu, żołnierski beret prawie spadał mu z głowy.

– Co się stało Dorocie? – spytał.

– Nie wiem, może po prostu miała zły humor.

Odjechał kawałek, a potem przystanął i czekał, aż do niego dojdę. Zerkał na mnie, wycierał nos rękawem i wzdychał.

– Może bolał ją brzuch? Wczoraj jak byliśmy z Katrin, to poszły razem do łazienki i długo tam siedziały.

– I co?

Przemek zaczął ciągnąć za guzik od kurtki. Poczerwieniały mu policzki. Zrobiło się zimniej niż pięć minut temu.

– Tato, a brzuch może boleć ze strachu? – zapytał w końcu na wydechu.

– A czego Dorota się boi?

– Nie wiem… Tak sobie pomyślałem. To głupie. Chyba to sobie wymyśliłem. Czego miałaby się bać? – Wziął rozpęd, a kiedy zahamował, zostawił na lodzie długie, poszarpane linie. Wyglądały jak smagnięcia biczem. Albo ślady po uderzeniach lub nacięciach.

Wpatrywałem się w nie z niepokojem, bo przypomniałem sobie, jak to było, kiedy miałem tyle lat co on i bałem się powiedzieć dorosłym o czymś, co widziałem. To też była dziewczynka, tylko że z mojej klasy. Na ćwiczeniach zawsze miała długie spodenki i bluzkę z długim rękawem, a kiedy raz szarpaliśmy się z kolegami na przerwie, posikała się ze strachu.

Śmialiśmy się wtedy z niej.

Ja się z niej śmiałem.

Pewnego dnia, wracając ze szkoły, widziałem, jak stoi przyklejona do okna w swoim domu, niepewna, czy wejść.

– Tato! Tato! – Choć nawoływanie Przemka wyrwało mnie ze wspomnienia, czułem na sobie jego ciężar. Syn pokazywał palcem na Długiego, który wyplątywał z sieci rybę.

– Co tak stoisz? Znowu widzisz tego swojego jelenia? – Kolega zaśmiał się, a Grzesiek nieśmiało mu zawtórował. Po chwili w dłoniach Długiego błysnął nakrapiany bok szczupaka. Nie miałem pojęcia, jak udało się go złowić na środku jeziora. Zimą ten rodzaj ryb bytował przy pomostach, w zaroślach czy korzeniach drzew. A może zwyczajnie się na tym nie znałem. Zbliżyłem się do nich.

– Co z Dorotą? – Długi wsunął mi do rąk rybę, a niewielką siekierę podał Grześkowi i wpatrywał się w jego twarz.

– Nie wiem, rozmyśliła się. – Kucnąłem i przesunąłem palcem po grzbiecie szczupaka. Był zimny, wyginał się i walczył o życie.

Chłopak trzymał niepewnie za trzonek.

– Ja to zrobię – powiedziałem.

– A może pan?

Długi zarechotał.

– Młody, odetnij głowę albo ją zmiażdż. Szybko zdechnie. Bez bólu. To tylko trochę krwi i mięsa. Nie bądź baba!

Grzesiek miał blade usta. Otwierał je. Chciał coś powiedzieć, ale w ostatniej chwili zmieniał zdanie. Nie podał mi siekiery. Ryba ruszała się szybko, szybciej. Czułem pod palcami ostre łuski, jej oko błyszczało i wpatrywało się we mnie.

– Wal! Wal, kurwa, bo ucieknie! – Długi położył rękę obok mojej. Była wielka, gruba i umazana czarnym smarem.

Grzesiek opadł na kolana. Na sekundę zamknął powieki. A potem zrobił swoje. Przemek zaczął bić brawo i wiwatować.

Krew zmyliśmy śniegiem.

Obecnie

W Pasymiu czas się zatrzymał. Kiedy Karolina jechała ulicami, miała wrażenie, że przeżywa déjà vu. Śnieg zacinał z taką samą mocą jak wczoraj, a brudne chmury wisiały nisko i opierały się brzuchami o dachy domów. W takie zimy jak ta niebo było bliżej ziemi. Wydawało się, że chce ją nakryć, zamknąć w objęciach i udusić. Okolice spowijał ciężki, szary mrok. Karolina nie wiedziała, czy to, co widzi na poboczu, to wciąż mgła, czy czapy śniegu sięgające kolan.

Zaparkowała pod młynem i wbiegła do ciemnej klatki, otrzepując po drodze ubranie. Wczoraj była w zbyt wielkich emocjach, żeby zwrócić uwagę na szczegóły, które dziś od razu rzuciły jej się w oczy. Pościerane i wklęsłe deski na schodach błagały o wymianę, na tynku widniały plamy po dawnych zaciekach. Pachniało pleśnią i to zmartwiło policjantkę.

Nina była ostatnią mieszkanką starego młyna. Sąsiedzi już dawno się wynieśli – zamieszkali w nowocześniejszych budynkach. Babci nikt stąd nie wyganiał, ale prywatny właściciel zaznaczył, że jak tylko jej lokum się zwolni, to przerobi młyn na hotel. Rodzice wiele razy sugerowali dziadkom, żeby przeprowadzili się do Olsztyna, jednak oni uparcie powtarzali powiedzenie o przesadzaniu starych drzew. „Może i mamy łyse gałęzie, ale korzenie zbyt silne, by je tak po prostu wyrwać” – mawiali. Po śmierci dziadka sprawa się skomplikowała – starsza kobieta nie powinna zostać sama w mieszkaniu, które miało elektryczne ogrzewanie i piece kaflowe.

Karolina kilka razy nacisnęła na dzwonek, a kiedy babcia jej otworzyła, miała na sobie płaszcz.

– Kochanie! Ty już? – Starsza pani chciała złapać za uchwyt walizki, ale policjantka jej nie pozwoliła.

– Poradzę sobie. Idziesz gdzieś?

– Do Grzesia i sklepu. Zaraz wrócę.

– Pomogę ci.

„Nie” padło zbyt szybko.

– Zaparz sobie herbatę. Odpocznij.

– To chociaż cię odprowadzę. – Karolina wtargała bagaż do pokoju gościnnego i złapała babcię pod ramię. – Dobrze się czujesz? – zapytała, kiedy kilka minut później stanęły przed domem wujka Grzesia. – Pewnie kiepsko spałaś?

Nina pokiwała nieznacznie głową, co mogło oznaczać „tak” lub „nie”. Wyraźnie była jednak zmartwiona, wydawało się, że przez tę jedną noc na jej twarzy pojawiło się więcej bruzd.

– Czemu mi nie powiedziałaś, że to ty przyprowadziłaś Szymona Białego na brzeg? Że wszystko widziałaś? – Policjantka poprawiła babci szalik i szybkim ruchem strzepnęła jej z ramion śnieg.

– Bo to nie ma znaczenia. – Nina złapała Karolinę za rękę, zupełnie jakby ją chciała przed czymś powstrzymać.

– Jak to się stało? I dlaczego?

Babcia westchnęła i zamyślona spojrzała na drugą stronę ulicy.

– Nie wiem. Wszystkim nam zależało, żeby Rudka przetrwała, mało spaliśmy, dużo pracowaliśmy. Coś takiego było w powietrzu, że… – Urwała.

– Widziałaś się z nim po tym, jak wyszedł z więzienia?

– A ty czasem nie jesteś na urlopie? – Nina się uśmiechnęła.

– Dobra. – Karolina dała za wygraną. Śnieg wpadał jej za kołnierz, a zimno wślizgiwało się nawet pod kurtkę. Wydawało jej się, że babci usta zrobiły się delikatnie sine. – Daj znać, jak będziesz chciała wrócić, to po ciebie przyjdę. Albo poproś wujka czy dziewczyny, żeby cię odprowadziły. Jest ślisko.

– Upiekłam sernik, jest w piekarniku. – Nina podeszła do furtki i po chwili zniknęła w domu swojego syna.

Policjantka wróciła do młyna.

W środku panowała cisza, którą przerwało ciche miauknięcie. O nogi Karoliny otarł się mały czarny kociak.

– No już, dziewczynko, daj się rozebrać. Dobrze ci tutaj, co? – Ściągnęła kurtkę, trapery i przytuliła zwierzątko. Poczuła spokój, którego brakowało jej w ostatnim czasie.

Gdy rano w pośpiechu pakowała walizkę, wydawało jej się, że zapomniała o połowie rzeczy. Nie wiedziała, czy inni ludzie mają podobnie, ale dla niej pierwszy dzień urlopu nie oznaczał odpoczynku, a dziką gonitwę myśli na temat spraw, których nie zdążyła zamknąć. Nie potrafiła odpoczywać. Tak naprawdę cieszyła się, kiedy wracała do pracy. Zupełnie jakby to tam toczyło się prawdziwe życie, a wszystko poza nim było na niby. Znała hasło work-life balance, ale nie potrafiła go zastosować w praktyce.

– Zimno tu, co? – Odłożyła kotkę i przeszła się po mieszkaniu, żeby sprawdzić, czy wszystkie grzejniki są odkręcone. Na samym końcu weszła do sypialni Niny.

Jej uwagę od razu przykuła sztaluga z niedokończonym obrazem. Poznała go, bo podobna, tyle że dużo mniejsza reprodukcja wisiała u jej rodziców w Londynie i była prezentem od babci. Przedstawiała Dziewczynkę z chryzantemami Olgi Boznańskiej. Nina kopiowała różnych artystów i choć nie robiła tego idealnie, udawało jej się uchwycić charakterystyczne pociągnięcia pędzla i to „coś”, co malarz starał się opowiedzieć przez swoją pracę. W tym wypadku smutek i nieokreśloną tęsknotę małej dziewczynki trzymającej naręcze kwiatów.

Karolina ostrożnie dotknęła jednej z namalowanych chryzantem i poczuła, że farba się klei. Gdy przesunęła opuszkiem palca po łodydze, nieopatrznie rozmazała zieleń poza kontur.

– Cholera – mruknęła i wytarła dłoń w papier, który leżał obok na stoliku. Babcia musiała malować te elementy wczoraj. A może nawet dziś rano. Rozejrzała się.

Na zasłanym łóżku leżały ozdobne poduszki, a na stoliku nocnym otwarte pudełko ze zdjęciami. Karolina często przeglądała fotografie dziadków z czasów młodości, ale tego pudełka nie widziała nigdy. Usiadła i zajrzała do środka.

Wszystkie zdjęcia zostały zrobione w ośrodku w Rudce. Na kadrach uchwycono budynki i ludzi. Kucharki wyjmowały coś z pieca i mieszały w garnkach, które mogłyby pomieścić z pięćdziesiąt litrów zupy. Roześmiane kelnerki niosły na tacach smukłe kieliszki. Recepcjonista rozmawiał przez telefon, opierając się o drewniany kontuar, a tłum rozmazanych ludzi wirował w tańcu w sali bankietowej.

Karolina zwróciła szczególną uwagę na trzy fotografie, których rogi wygięły się, a na powierzchni błyszczały ślady palców. Pierwsze zdjęcie przedstawiało wysokiego mężczyznę w roboczym kombinezonie i małą dziewczynkę na tle garażu, w którym stał jakiś samochód. Na odwrocie zapisano: Dorotka i Jacek Długosz, 28 grudnia 1994. Kolejne zdjęcie zrobiono na ławce pod rozłożystym drzewem. Siedział na niej szczupły, uśmiechnięty facet z akordeonem i mały chłopiec w zielonym, wojskowym berecie. Karolina odwróciła fotografię i przeczytała:

– Szymon Biały i Przemcio. Dwudziesty dziewiąty grudnia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty czwarty.

Trzeci kadr z kolei uchwycił Dorotę, Jacka, wujka Grzesia i zaledwie fragment twarzy jakieś dziewczynki, która według opisu miała na imię Katrin.

Cała czwórka siedziała w jakimś pomieszczeniu, przy długich stołach przypominających szkolne ławki. Przed nimi leżały kartki, kredki i długopisy. Zdjęcie zrobiono tamtej felernej zimy, zaledwie dwa dni przed sylwestrem.

Karolina wpatrywała się w uśmiechy dzieci i mężczyzn. Była ciekawa, co takiego zdarzyło się w Rudce, że jeden z nich zabił drugiego. I to w tak drastyczny sposób, kładąc się cieniem na przyszłe pokolenia. Pokolenia, które na dodatek mieszkały tak blisko siebie.

Przemek naprzeciw Niny. Grzesiek zaledwie kilkanaście metrów dalej. A gdzie była Dorota i ta cała Katrin? I jak ułożyło się ich życie?

Karolina odłożyła fotografie i wróciła do salonu. Nic nie mogła poradzić na to, że od razu zaczęła sobie wyobrażać, co babcia robiła wczoraj po jej wyjściu. W pracy niemal codziennie musiała układać przebieg zdarzeń na podstawie obserwacji przedmiotów. A one nigdy nie kłamały i mówiły więcej, niż ludzie by sobie życzyli.

Teraz wręcz widziała Ninę, jak zamyka za nią drzwi wejściowe, przekręca klucz i wraca na fotel. Zapewne długo szukała wygodnego miejsca, dlatego tak niedbale odsunęła koc. Próbowała rozwiązywać krzyżówkę, ale coś musiało ją zdekoncentrować, ponieważ upuściła długopis i napisała tylko pierwszą literę w jednym z haseł.

– Bogini zemsty – przeczytała na głos Karolina, podniosła długopis i dopisała odpowiedź. – Nemezis.

Na stoliku, obok krzyżówki stał kubek z herbatą, niemal pełny. Nina wypiła co najwyżej kilka łyków. Może dlatego, że napar był zbyt gorący, a może nie miała na nią jednak ochoty. Tradycyjnie zaparzyła sobie również kawę. Od zawsze twierdziła, że kofeina usypia i było to jedno z jej dziwactw. Siadała przy stole z wielkim kubkiem kawy po turecku i czytała jeden lub dwa rozdziały książki. Tym razem najnowszej powieści Jakuba Małeckiego, którą wypożyczyła z biblioteki. Drżały jej dłonie, gdy dosypywała cukier. Okruszki błyszczały na okładce jak diamenciki. Dziwne, że tym razem zaparzyła kawę w filiżance. To nie było w jej stylu.

Później poszła się umyć, zapewne rozplotła włosy przy lustrze, ale czesała się tutaj, w salonie. Stała w oknie i być może patrzyła na swoje odbicie, a może obserwowała dom Patryka. Była roztargniona, wcześniej zawsze odkładała rzeczy na swoje miejsce. Szczotka do włosów nie powinna leżeć na parapecie, a brudne naczynia w salonie. Zdjęcia z Rudki mogła oglądać już wczoraj albo dopiero nad ranem. A na śniadanie zjadła… Karolina już miała przejść do kuchni, kiedy zorientowała się, że chyba jednak się zagalopowała.

Zamknęła oczy i policzyła do trzech.

– No dobra, wyluzuję – powiedziała do czarnej kotki, która podążała za nią jak cień. Wygrzebała z walizki aparat fotograficzny i zaczęła robić zwierzakowi zdjęcia.

Kotka wskoczyła na parapet w salonie i uderzała łapką w szybę, próbując złapać śnieg.

Po chwili jednak znieruchomiała i wypatrywała czegoś za oknem. Karolina, podążając za jej wzrokiem, skierowała obiektyw na drogę.

– Patrzysz na świat? – szepnęła i nacisnęła spust migawki. Ulica i okalające ją domy wyglądały jak kadr z mrocznego thrillera i nie miały w sobie nic z sielskiego krajobrazu. – Ten świat jest za duży na takiego małego szkraba jak ty. I bywa naprawdę straszny, zwłaszcza w taką pogodę. Ale dopóki żyją w nim dzielne kociaki, to warto o niego trochę powalczyć.

Już miała zrobić kolejną serię zdjęć, gdy w obiektywie zauważyła Ninę. Poczuła złość, bo przecież zaznaczyła, żeby babcia nie wracała sama. Odłożyła szybko aparat, wsunęła buty i zarzuciła kurtkę.

Na zewnątrz panował większy mróz, niż zapamiętała. Tak jakby w kilkanaście minut temperatura spadła o kilka stopni. Śnieg sypał z nieba, a potem wiatr podrzucał go do góry, rozwiewał na boki, trafiając w oczy. Trzeba było je zmrużyć, by cokolwiek dostrzec.

– Poczekaj na mnie! – krzyknęła do Niny, która stała przed przejściem dla pieszych po drugiej stronie ulicy.

Babcia chyba jej nie usłyszała. Uniosła dłoń na powitanie i zrobiła kilka niepewnych kroków.

Samochód nadjechał od strony miasta, wiatr zagłuszył niskie buczenie silnika. Karolina poczuła zimny śnieg na policzkach i zapach benzyny. Na krótką chwilę zastygła, a potem wyrwała się przodu, choć wiedziała od samego początku, że nie zdąży.

***

Dawid wybiegł z domu bez kurtki. Nie od razu się zorientował, że na drodze leży sąsiadka, dopiero kiedy ta druga kobieta odwróciła ją na wznak, rozpoznał znajomą twarz. Chciał rzucić się na pomoc, jednak wiedział, że to nie ma sensu. Przyglądał się, jak kobieta rozpina starszej pani płaszcz i robi masaż serca. Co jakiś czas rzucała:

– Dalej. No dalej!

Facet, który prowadził samochód, zadzwonił na numer alarmowy, a potem bezradnie krążył wokół całej sceny. W aucie siedziała dwójka dzieci, na oko kilkuletnich. Dawid zauważył, że dziewczynka płacze. Nie powinna na to patrzeć. Podszedł do niej, a gdy na jego prośbę uchyliła szybę, powiedział, że wszystko będzie dobrze. Nie wiedział, czy właśnie ją okłamał.

Wokół sąsiadki zebrał się mały tłum mieszkańców, którzy podobnie jak on wyszli z domów. Widocznie usłyszeli ten dziwny, niski huk. A może nawet widzieli z okien całe zajście. Nikt nic nie mówił, a jeśli już, to szeptem.

– To Nina Gradzińska?

– Mój Boże, to Nina.

– Ta starsza pani z młyna.

Żeby zrobić cokolwiek, postanowił zebrać zakupy, które rozsypały się na ulicy. Ciasto drożdżowe, oblepione śniegiem jabłka, jakaś wędlina zapakowana w papier. Uderzenie musiało być silne, bo znajdował produkty nawet kilkanaście metrów od miejsca wypadku.

Dopiero po chwili zorientował się, że kobieta, która podjęła reanimację, to wnuczka sąsiadki, „słynna” technik kryminalistyczna z Olsztyna. Maja czasami o niej opowiadała. Podkreślała, że chce być jak ciocia Karolina. Odnalazła jej profil na Facebooku i pokazała mu zdjęcie. Tłumaczyła, że też chciałaby przyglądać się śmierci i się nie bać.

Maja zawsze miała takie poetyckie, idealistyczne wypowiedzi. Właśnie dlatego się w niej zakochał. Ale teraz, gdy patrzył na nieruchome ciało starszej sąsiadki, czuł tylko strach.

Wygrzebał z kieszeni telefon z nadzieją, że zobaczy jakąś nową wiadomość, ale Maja od wczoraj wysłała mu tylko jeden esemes. Z jakiegoś względu nie chciała się z nim kontaktować, nie odbierała telefonów.

Poczuł, że koszulka przykleiła mu się do ciała, dopiero wtedy, gdy przyjechała karetka. Sanitariusze umieścili Ninę na noszach, a Karolina odjechała razem z nią. Stał jeszcze przez chwilę na poboczu i przyciskał reklamówkę do brzucha, aż w końcu uznał, że wróci do domu. Zresztą przed furtką zatrzymał się radiowóz i Dawid widział, że policjanci kierują się do drzwi. Wspominali, że przyjadą sprawdzić pokój Patryka i porozmawiać.

– Myślisz, że przeżyje? – dobiegło do niego ciche pytanie.

Odwrócił się i zobaczył Klaudię. Kuliła się, a jej szara bluza musiała przyjąć już tyle śniegu, że pociemniała od wilgoci. Być może dziewczyna przyglądała się wszystkiemu dłuższą chwilę, jednak jej nie zauważył.

– Myślisz, że przeżyje? – ponowiła pytanie. Miała sine usta i takie same obwódki wokół oczu, musiała dużo płakać. – Była u nas przed chwilą. Powinnam ją odprowadzić, przecież jest tak ślisko i zimno. Jeśli coś jej się stanie, to ja chyba…

– Będzie dobrze, musi. Przecież jechał powoli – powiedział pocieszająco.

Kiwnęła głową i naciągnęła kaptur. Śnieg zacinał jak wściekły, a ona się nie ruszała. Zrobiło mu się głupio, bo nie wiedział, co jeszcze mógłby dodać. Nie był dobry w pocieszaniu. Do cholery, sam tego potrzebował.

– Co dokładnie się stało? – zapytała, wpatrując się w samochód, który uderzył w jej babcię.

– Jakiś samochód… To znaczy tak mi się wydaje, bo… – Zbliżył się, żeby lepiej było go słychać.

– Pytam o Patryka. Wiem tyle, ile ludzie gadają i z internetu. Ja… No ja po prostu… Widziałam ten filmik…– Ostatnie słowo dosłownie wyczytał z ruchu jej warg.

– Jaki filmik?

– Ten z TikToka, na którym ktoś go…

– Ktoś co?

– Nagrania już nie ma, ale zdążyłam zapisać. – Wyjęła telefon i przez chwilę przesuwała palcem po ekranie, próbując osłonić go od śniegu.

Dawid przysunął się i czekał. Zupełnie zapomniał, że wciąż ma przy sobie reklamówkę z zakupami starszej kobiety. Nagle zaczęła mu ciążyć, jakby do środka napakował cegieł.

– Zobacz. – Klaudia podała mu smartfon.

Na początku nie wiedział, na co patrzy. Szary obraz zamazywał się i skakał. Dopiero po chwili, gdy kadr się wyostrzył, zorientował się, że to ośrodek w Rudce. Puste okna, gołe ściany, sterta opon na placu przed głównym wejściem i jego brat. Leżał na brzuchu i choć Dawid nie widział twarzy, to rozpoznał kurtkę i kolor włosów. Ten, kto nagrywał, zbliżył się do ciała i kilka razy szturchnął Patryka kijem. Po chwili obraz zrobił się szary i wyświetlił się komunikat:

MYŚLICIE, ŻE ŻYJE? XD.

Po kilku sekundach pojawił się dalszy ciąg. I były to ciosy, które spadały na Patryka – kopnięcia w nogi, plecy, pośladki.

Na ekranie pojawił się kolejny napis:

WPISUJCIE, CO JESZCZE ZROBIĆ, MOŻE SIĘ OBUDZI? XD

– O co mu chodzi? – Dawid zmarszczył brwi. Mimo mokrej, zimnej koszulki klejącej się do ciała, miał wrażenie, że ktoś go właśnie podpalił.

– No, to był taki jakby live. Obserwujący dawali znać w komentarzach, co o tym myślą i… co ma zrobić dalej.

– Co pisali?

– Część osób twierdziła, że to jest chore. Ale byli też tacy, co kazali mocniej uderzać. Albo na przykład stanąć mu na głowie. Albo…

– Policja to widziała?

– Nie wiem. Ten film był w sieci może pół godziny. Gość, który nagrywał, napisał w przypiętym komentarzu, że to nie jest prawda, tylko inscenizacja. Pewnie chciał się w ten sposób jakoś zabezpieczyć. Tylko że to była prawda, nie? Patryk skoczył z tego dachu?

– Skoczył? – powtórzył tępo Dawid. Nie brał tego nawet pod uwagę, ale teraz, gdy Klaudia powiedziała to tak, jakby stwierdzała fakt, dotarło do niego, że mogło tak być. I że być może Patryk skoczył przez niego.

– Wyślesz to do mnie? – Obejrzał się przez ramię na swój dom. W salonie rozbłysło światło, policjanci musieli rozmawiać z rodzicami. Drugi patrol przesłuchiwał mężczyznę, który potrącił sąsiadkę.

Niewielki tłumek, który zebrał się wokół wypadku, rozpraszał się. Ale Dawid widział, że i on ściąga na siebie wzrok ludzi. Zerkali też na jego dom, pewnie byli ciekawi, jak radzi sobie rodzina Białych. Miał ochotę krzyknąć, żeby zajęli się swoim życiem. Zamiast tego przejechał dłonią po mokrych włosach i spojrzał na Klaudię.

– Maja nie odbiera moich telefonów – powiedział.

– Moich też nie – przyznała. Miał wrażenie, że jeszcze bardziej się skurczyła, a siny kolor jej ust rozlał się na policzki.

– Gdzie ona jest?

– Napisała, że w Olsztynie. Że coś musi załatwić.

– Właśnie teraz? – Chyba powoli odpuszczała adrenalina, która do tej pory napędzała go do działania, bo czuł przeraźliwe zimno wspinające się po nogach, a kiedy Klaudia musnęła jego przedramię, miał wrażenie, że przejechała po jego skórze czymś lodowatym i ostrym.

– Przykro mi… – Odsunęła rękę, musiała zauważyć, że się wzdrygnął.

– Chodźmy do domów, bo się rozchorujemy.

– Ja już jestem chora. – Wykrzywiła usta w uśmiechu, który wyglądał, jakby miała zacząć krzyczeć. – Od wczoraj mam gorączkę.

– A co z ojcem? – Wiedział, że tata Klaudii i Mai nie wylewa za kołnierz. Kiedyś nim za to gardził, a teraz zdarzało się, że go rozumiał. Bo nie był agresywnym facetem, a jedynie słabym.

– Jest spoko. – Ruszyła przed siebie.

Dawid nie wiedział, czy kłamie, bo nie znał jej tak dobrze jak Patryk. Nie wiedział, jak interpretować zachowanie i gesty dziewczyny. Szczerze mówiąc, nie miał na to siły.

– To na razie – pożegnał się.

Uniosła rękę i poszła w przeciwną stronę. Odprowadził ją wzrokiem i ruszył w stronę furtki. Dopiero wtedy zauważył, że wszyscy ludzie, którzy wcześniej zebrali się wokół wypadku, patrzą na niego z obrzydzeniem.

Nie wiedział, o co chodzi, więc obciągnął koszulkę. Zastanawiał się, jak to możliwe, że wiedzą o nim tyle, by go znienawidzić. Odwrócił się w stronę domu i zrozumiał.

Nie patrzyli na niego, tylko na dziadka, który opierał się o ścianę i powoli palił papierosa. Ten papieros kołysał się w jego dłoni, ledwo go trzymał.

Dawid nie widział go dziś od rana, ale od wczoraj przywoływał go myślami. Chciał zejść do piwnicy i sprawdzić jeszcze raz ten cholerny plecak.

– To była Nina, prawda? – Dziadek zamknął oczy i zrobił taki gest, jakby próbował się przeżegnać.

– Tak.

Wiatr przybrał na sile, szarpał rozpiętym płaszczem mężczyzny i włosami. Śnieg padał nierówno, kłębił się i wszystko wokół wirowało od białego pyłu. Dziadek wsunął palce za kołnierz i wydobył niewielki, srebrny krzyżyk. Poruszał ustami i chłopak pomyślał, że on się modli. W końcu otworzył oczy i coś powiedział, ale Dawid nie dosłyszał. Podszedł więc bliżej i przeszło mu przez myśl, że jeszcze nigdy nie dzieliła ich tak mała odległość. Widział każdą jedną zmarszczkę i przebarwienie. Głęboką dolinę łez, którą przykrywała zbyt cienka skóra.

Wtedy dziadek spojrzał mu w oczy i rzucił:

– Policja na ciebie czeka.

Co widział Patryk przed śmiercią?

Patryk z uwagą obserwował, jak wiele zmieniło się w ich domu, od kiedy wrócił dziadek. I nie chodziło o dodatkową osobę przy śniadaniu, na które przychodził, bo zapraszała go mama. To było tak, jakby do czystej farby dodać ciemny barwnik i niedokładnie rozmieszać. Gdyby ktoś takim kolorem pomalował ścianę, powstałyby smugi.

To nie mogło się dobrze skończyć.

Patryk miał wrażenie, że wszyscy to czują. Nawet Magda, spędzająca całe dnie w swoim pokoju, zrobiła się inna. Wydawało się, że na coś czeka. Wstrzymywała oddech, zastygała w połowie ruchu i dziwiła się, że nie wydarzyło się to, co przecież wydarzyć się musi.

Tata, mimo że miał urlop, ciągle gdzieś się spieszył. Nagle musiał posegregować wszystkie śrubki i gwoździe w garażu. Przeorganizować biblioteczkę, przejrzeć pudła na strychu i zalepić każdą dziurę w ścianie.

Jedyna chwila, podczas której zwalniał, to wspólne śniadanie. Siadał wtedy u szczytu stołu – naprzeciw dziadka – i żeby przypadkiem nie poruszyć jakiegoś drażliwego tematu, obaj zanurzali się w tu i teraz.

– Dziś w nocy było dziesięć na minusie – mówił tata.

– Mróz potrzyma jeszcze kilka dni – odpowiadał dziadek.

– Albo tygodni.

– Jeśli trzeba, to przyniosę drewno do kominka.

– Pomogę ci.

– Nie musisz.

A potem obaj nosili szczapy z szopy do salonu, gdzie na kaflach leżała płachta, na której obsychało drewno. Gdy uzbierał się tak wysoki stos, że zabrakło miejsca, zrobili sobie kolejne – tym razem pod daszkiem, przy domu.

Patryk obserwował ich wtedy przez okno. Było coś hipnotyzującego w tym, jak się poruszali. Najpierw odśnieżali podwórko wielkimi łopatami, potem otwierali szopę i nosili, nosili, nosili… Tylko raz, kiedy dziadek wziął do ręki siekierę, żeby porąbać zbyt wielkie szczapy, chłopak zauważył wahanie w postawie taty. Odsunął się i obejrzał za siebie, przestępując z nogi na nogę. Być może przeszło mu przez myśl, że stary ojciec nagle się odwróci i kogoś zabije.

Na przykład jego. Albo Dawida, Magdę, mamę czy przypadkowego przechodnia. Patryk już wiedział, że wielu ludzi myśli podobnie. Przekonał się o tym, gdy poszli do sklepu w centrum.

– Siedemnaście dwadzieścia – powiedziała kobieta przy kasie, a gdy dziadek kładł przed nią monety, wciąż zerkała na jego dłonie. Jakiś mężczyzna w kolejce chrząknął i brzmiało to tak, jakby powiedział: „uważaj”. Patryk mógł się założyć, że każdy dom w Pasymiu i okolicy obiegła już informacja o powrocie „rzeźnika”.

Uważał, że ludzie brzydzą się zbrodnią, a jednocześnie nic nie elektryzuje ich bardziej niż fakt, że znali sprawcę lub ofiarę. Opowiadają o tym latami, zupełnie jakby sami otarli się o śmierć i cudem przeżyli. I tę dwójkę w sklepie na pewno ekscytował fakt, że stali obok kogoś, kto zabił.

To nie tak, że chłopak widział tylko schorowanego staruszka. Próbował go przejrzeć. Znał kulisy zbrodni, której dziadek dokonał. Ale jakoś nie mógł jej do niego przykleić.

Szymon Biały wydawał się niezdolny do zabicia muchy, a co dopiero człowieka.

Co innego pozbawić kogoś życia przypadkiem, w walce, w geście samoobrony. A co innego walić siekierą i wrzucić do przerębla.

– Co o nim myślisz? – dopytywał Magdę, kiedy robił jej makijaż.

Spojrzała na Patryka i jak zwykle pomogła mu nazwać tę myśl, która nie dawała chłopakowi spokoju.

Nie boję się go, jeśli o to chodzi. Boje się raczej tego, co może się wydarzyć, ponieważ wrócił.

Sam dziadek chętnie zaglądał do Magdy. Raz przyniósł swój akordeon i zagrał jej koncert. Wszyscy zebrali się wtedy w jej pokoju i słuchali znanych szlagierów.

Tylko Dawid nie starał się zbliżyć do mężczyzny i nie chciał dać mu szansy. Nawet wtedy, gdy usłyszał opowieść o tym, że Szymon hodował kiedyś w celi szczurki.

– To się działo zaraz po wyroku – tłumaczył. – Czasy inne, w więzieniach można było więcej. Szczury przynieśli na czas remontu świetlicy, gdzie mieszkały w dużej klatce, i już zostały. Chłopak i dziewczyna. Janek i Baśka. On chorował, ledwo się ruszał i jak chciał, żebym go wsadził na łóżko, to ciągnął mnie za nogawkę. Baśka była młoda i mądra. Włożyłem jej mały drewniany domek pod poduszkę, żeby była blisko. Kiedyś pokruszyłem jej salceson, a ona rozmazała go po mojej twarzy i rano na obchodzie wyglądałem, jakbym tarzał się w krwi – powiedział ze śmiechem.

– I co się z nimi stało? – Dawid chyba nie uwierzył w tę historię.

– Weszły nowe przepisy i kazali je oddać… Zamieszkały u pani psycholog. Może jak będziesz wyjeżdżał na studia, mógłbym z tymi twoimi… Polubią mnie.

– Zabieram je ze sobą. – Uciął.

Patryk próbował z nim o tym porozmawiać, ale brat rzucił głupi tekst, że jego szczurki nie jedzą salcesonu.

– Daj spokój. Jesteś do niego bardziej podobny, niż ci się wydaje.

– On był rzeźnikiem, a ja jestem weterynarzem. Powiedz, gdzie to podobieństwo? Nie mów, że złapałeś się na te jego modlitwy?

Może tak właśnie było. Może Patryk jako jedyny dał się „złapać”, bo spędzał z dziadkiem naprawdę dużo czasu. Przesiadywał u niego w pokoju, a raz, kiedy mężczyzna jak zwykle wyszedł z domu, wybiegł za nim i zapytał, czy może mu towarzyszyć.

Dziadek kiwnął głową i odpowiedział:

– Ubierz się ciepło. I poszukaj wysokich butów.

Na początku szli chodnikiem i Patrykowi przeleciało przez myśl, że kierują się w stronę Rudzisk Pasymskich, ale potem skręcili w las. Posuwali się powoli, w niektórych miejscach śnieg sięgał im do kolan. Okolica wyglądała tak jednorodnie, że chłopak po kilkunastu minutach stracił poczucie orientacji.

– Dokąd idziemy? – spytał i naciągnął głębiej kaptur. Miał wrażenie, że ktoś lub coś wciąż za nimi idzie. Co jakiś czas głuchy łomot niósł się upiornym echem.

– To śnieg. Spada z gałęzi. Zaraz będziemy na miejscu. – Dziadek rozglądał się czujnie na boki.

W końcu dotarli do małej polany, na środku której leżał przewrócony pień drzewa. Patryk nie miał pojęcia, co będą robić, ale chyba nie spodziewał się, że po prostu na nim usiądą.

– I co teraz? – Chuchnął w dłonie.

– Czekamy.

– Na co?

Dziadek wyjął paczkę papierosów.

– Chcesz?

Patryk ostatni raz palił w ósmej klasie podstawówki, żeby pokazać kolegom, że nie jest taką ciotą, na jaką wyglądał. Ale efekt był taki, że się zakrztusił i mieli go za większego frajera niż wcześniej.

Tym razem jednak się poczęstował. Palili w ciszy, którą przerywało jego chrząkanie. Drapało go w gardle. W końcu dziadek się odezwał:

– Kiedyś przyszła porozmawiać ze mną jedna dziennikarka. Nie opublikowała tego artykułu, bo za dużo gadałem o Bogu, a za mało o tym, co zrobiłem. Pamiętam, że zapytała mnie, za czym tęsknię. Co bym zrobił, gdybym wyszedł. A odbywałem karę już dwudziesty ósmy rok.

– I co powiedziałeś?

– Że chciałbym przytulić się do drzewa.

– Zrobiłeś to?

– Tak. Przytuliłem się do tamtego. – Wskazał na drzewo stojące na skraju polany.

– I co czułeś?

– Jakby przytulił mnie sam anioł.

Patryk próbował to sobie wyobrazić. Chropowatą korę, która nagle staje się miękka jak puch.

– Jak tam jest? W więzieniu? – Zgasił papierosa i chuchnął w dłonie, żeby je rozgrzać.

– Jak w piekle. – Szymon znowu wyciągnął w stronę wnuka paczkę papierosów.

– Tak naprawdę nie lubię fajek – przyznał chłopak.

– Ja też nie.

– To czemu wciąż palisz?

– W więzieniu to była jedna z niewielu rzeczy, którą mogłem wybrać. – Pstryknął zapalniczką i po chwili żarzący punkcik papierosa rozpoczął lot w powietrzu.

– Przez pierwsze tygodnie siedziałem na celi i nawet nie byłem w stanie jeść – wyznał cicho. – Nie korzystałem z toalety przez cały tydzień. Nie chodziłem na spacerniak. Bałem się własnego cienia. Ale najgorsze było to, że nie mogłem płakać. Przez siedem lat miałem zupełnie suche oczy.

– To co się stało, że się popłakałeś?

– Poznałem Boga. Gdyby nie on, to bym umarł. Zresztą jak wytłumaczysz, że tu siedzę i z tobą rozmawiam? Byłem skazany na karę śmierci, a teraz mam dla siebie cały las. – To, co powiedział, sprawiło mu radość.

Patryk wiedział, że człowiek rozjaśnia się poprzez pozycje – prostuje się, jakby jakaś niewidzialna struna w jego ciele właśnie została naciągnięta.

– Nie wiem, czy ja bym to wytrzymał – przyznał szczerze.

Dziadek spojrzał na jego długie włosy.

– Nie daliby mi spokoju, co? – Patryk próbował zażartować.

– Nie dali – odpowiedział dziadek poważnie. – Tam nie ma miejsca na to, żeby być sobą.

Wierzchołki drzew układały się w poszarpaną linię. Jakby ktoś przedarł kartkę na pół. Patryk patrzył w tamtą stronę i odważył się wyznać coś, co dręczyło go od lat:

– Czasami mi się śni, że kogoś zabiłem.

– I co wtedy robisz?

– Jestem przerażony. Czy ty też potem…?

Szymon zgasił papierosa i zrobił taki gest, jakby miał przed sobą stół, po którym przesuwa dłonią.

– Wiesz, jak to jest, kiedy ktoś mówi, że nie jest sobą? Ja tak czułem. Niby wiedziałem, że to ja, ale to stało się jakby samo. Myślałem, że zrobiłem to, bo nie miałem wyjścia, ale teraz wiem, że zawsze jest wyjście. Ja go po prostu wtedy nie widziałem. Wszystko zniszczyłem. Twój tata musiał dorastać sam.

Patryk chciał zażartować, że nie wyszło mu to na dobre, ale ugryzł się w język.

– Poradził sobie – zauważył.

– Ale mnie nie zostawił. Przez tyle lat… W więzieniu nie ma nic ważniejszego niż rodzina. A ojciec jest ważniejszy niż PESEL. Wiesz, że gdybyś tam trafił, we wszystkich dokumentach i oficjalnych komunikatach byłbyś Patrykiem Białym, synem Przemysława?

– Mówią tak, żeby nie pomylić więźniów?

– Chyba tak. – Dziadek wstał i przeszedł kilka kroków w głąb pokrytej śniegiem łąki. Kiedy zaczął mówić, jego głos był cichy i drżący. – W połowie wyroku pomagałem na oddziale dla niepełnosprawnych intelektualnie. Prowadziłem takie zajęcia stolarskie i pewnego dnia przyszedł do mnie Oczko. Mówiliśmy tak na niego, bo jedno oko miał mniejsze od drugiego. Oczko powiedział, że w niczym nie jest dobry i wszystko, co zrobi, będzie trzeba wyrzucić. Musiałem zrobić coś, żeby w siebie uwierzył. Dlatego dałem mu deskę, papier ścierny i powiedziałem, że ma ją wyszlifować. I wiesz co? Oczko szlifował powoli, ale dokładnie. Oddawał mi deski tak gładkie, że dało się je całować. Był szczęśliwy. W końcu okazał się w czymś najlepszy, rozumiesz? Dużo rozmawialiśmy. Miał swój świat, ale to był dobry świat. – Dziadek spojrzał na wnuka ze smutkiem, szarpiąc zamek swojej kurtki.

– Więc co się stało? – Patryk ścisnął w pięści zimny śnieg.

Szymon znowu do niego podszedł i zajął miejsce obok.

– Wyszedł na wolność. I już nie był dla nikogo w niczym najlepszy.

– Znowu popełnił zbrodnię? Zabił kogoś?

– Nie, kolorowy chłopcze. Oczko zabił siebie.

Patryk czuł, że palce drętwieją mu z zimna, ale nie był w stanie nimi poruszyć.

– Przykro mi – wyszeptał.

– Gdzieś tu jest. – Dziadek wskazał palcem na niebo, które zdążyło już przybrać barwę atramentu.

Zrobiło się smutno, jak na pogrzebie. Patryk myślał o wszystkich, którzy faktycznie odeszli, a byli dla dziadka ważni.

– Słyszałem, że chcesz iść do babci na cmentarz. Mam ferie, możemy jutro zapalić jej znicz czy coś – powiedział.

Szymon zacisnął palce na kurtce wnuka i pociągnął w dół. Chłopak próbował się odsunąć, ale ramiona dziadka owinęły się wokół jego szyi. Ten dotyk był jednak delikatny.

– Pomóż mi znaleźć córkę Długiego – wyszeptał. – Ma na imię Dorota. Miała wtedy osiem lat.

– Spróbuję – obiecał.

Chłopak nie wiedział, ile czasu spędzili w lesie. Rozmawiali, milczeli. Wypatrywali sarny, która pojawiła się na skraju polany i zniknęła. Dziadek nazwał ją swoim dobrym duchem. Kiedy wracali, zaczął padać śnieg i zacierać ślady. Zupełnie jakby natura postanowiła, że nikt nigdy nie ma się dowiedzieć, co tu się wydarzyło.

Szymon, 28 grudnia 1994

Usiadłem na swojej zielonej ławce za ośrodkiem i zaciągnąłem się chłodem, który palił przełyk i spływał niżej. Było po szesnastej, a miałem wrażenie, że jest o wiele później. Od świata nie chciał odkleić się mrok.

Pochyliłem się do przodu i złożyłem ręce jak do modlitwy. Od wczoraj analizowałem każdy gest i słowo żony Długiego. Jej bladą skórę, tego siniaka. Dorotę skuloną na siedzeniu pasażera.

– Tu jesteś. – Cichy głos Niny dobiegł zza moich pleców. Wyłoniła się z ciemności i usiadła obok mnie. Poczułem zapach tytoniu.

– Nie wiedziałem, że popalasz.

– Nikt tego nie wie. Kupuję jedną paczkę na miesiąc i palę tylko raz dziennie. Ukrywam się jak nastolatka. – Zaśmiała się.

– Coś cię denerwuje? – Przyjrzałem się jej uważnie.

Gładko zaczesane jasne włosy opadały jej na ramiona, miała staranny, delikatny makijaż i uśmiech w spojrzeniu. Choć nowy rok mieliśmy witać dopiero za trzy dni, jutro do Rudki przyjeżdżali pierwsi goście. W kuchni dużo rozmawialiśmy o tym, czy to prawda, że kolejne wypłaty mamy dostać w nowych nominałach. W głowach nam się nie mieściło, że nagle ktoś ma zamiar obciąć wypłaty o cztery zera.

– Jeśli masz na myśli naszą Rudkę, to nie. – Chrząknęła. – Jak tam Grzesiek?

– Dobrze – skłamałem. Tak naprawdę wpadł spóźniony, a ja nie miałem serca się złościć. Nie pracował najlepiej. Gdy pytałem, co u niego, odpowiadał: „dobrze”, a potem milczał. Potrafił milczeć kilka godzin. – Jutro robi u Długiego. – Kiwnąłem w stronę światła, które sączyło się zza ośrodka. Dobiegał do nas przyciszony dźwięk radia, którego słuchał podczas pracy. Edyta Bartosiewicz właśnie śpiewała swój Sen: „Budzi mnie wiatr, wiatr niesie strach”.

Wcisnąłem ręce w kieszenie, znalazłem w nich ziarenka piasku.

– Pamiętasz tę dziewczynkę z Pasymia, którą zabrali do rodziny zastępczej? Tę z naszej szkoły? Jak ona miała na imię? Ilona?

Nina odwróciła się w moją stronę zaskoczona.

– Co z nią? – spytała.

– Nic, po prostu zastanawiam się, czy ułożyła sobie życie.

Zmrużyła powieki, na jej czole pojawiła się podłużna zmarszczka.

– Nie mogliśmy pomóc. Nikt nie wiedział. – Wpatrywała się w swoje buty, które były całe w śniegu.

– Dlaczego o nią pytasz? – Poruszyła się niespokojnie.

– Bo widziałem wczoraj żonę Długiego, miała siniaka pod okiem, a Dorota… Sam nie wiem. Ona…

Przekrzywiła głowę, jakby chciała się upewnić, że dobrze mnie usłyszała.

– Szymon, co ty? Przecież znasz Długiego od lat.

– Może mi się wydawało. Myślałem, że ty też coś zauważyłaś.

Zamilkła na chwilę, spojrzała na plamę światła z garażu.

– Nie. Ja nic nie zauważyłam. – Wstała i otrzepała płaszcz. – Grzesiek zaraz kończy?

– Tak, miał posprzątać i już ma wolne.

– To niech potem do mnie zajrzy. Nie wyjdę stąd szybciej niż o dwudziestej.

Pożegnała się skinieniem głowy i odeszła.

Jeszcze przez chwilę myślałem o tym, co powiedziała, aż w końcu też wstałem i ruszyłem w stronę światła.

Auto, które stało na wylocie z garażu, należało do inwestora Glassa.

Długi stał przy blacie narzędziowym i szukał czegoś w skrzynce. Przewalał metalowe śruby, aż brzęczało.

– Na drodze ciemno jak w dupie. Podobno jakaś awaria – powiedział.

– Może od mrozu coś strzeliło?

– Ano. – Splunął i zbliżył się do samochodu. Przesunął czule dłonią po masce tak, jak głaszcze się ukochaną kobietę.

– To Glassa? – upewniłem się.

– Roczna wypłata by nie starczyła. W środku skóra, pod maską igła. Ale… coś mu, kurwa, hałasuje.

Nagle dobiegł do nas stłumiony chichot. Kolega zbliżył się do szyby i zastukał, a kiedy ktoś uchylił okno, poprosił łagodnym tonem:

– Dziewczynki, tylko nie wyświńcie tapicerki. Nie chcę mieć problemów.

Potem powtórzył to samo po niemiecku, bo pracował za młodu w NRD. Miał, skurczybyk, talent do języków. Ze środka dobiegła wiązanka przypominająca stukanie na maszynie, a ja domyśliłem się, że dziecięcy głosik należy do córki inwestora, Katrin. Długi machnął tylko ręką i spojrzał na mnie rozbawiony.

– Buzia jej się nie zamyka.

– A Dorota? Jak ona się z nią dogaduje? – Zajrzałem do środka i zobaczyłem, że Katrin zaplata Dorocie warkocz.

Córka Długiego miała zamknięte oczy i wyglądała, jakby spała. Trzymała na brzuchu rękę zaciśniętą w pięść. Przypomniało mi się pytanie syna: „Tato, czy ze strachu może boleć brzuch?”.

Obejrzałem się za siebie i zauważyłem na jednym ze stołów w warsztacie płaszczyk, parę butów i coś, co mogło być rajstopami albo podkolanówkami. Na blatach stało sporo szklanek, w których zamarzły jakieś napoje w kolorze błota.

– Dziewczynki często do ciebie przychodzą?

– Ano. Dorota jest od rana, bo Renia źle się poczuła. – Głos Długiego dobiegł jakby oddalony, cichy. Nachylał się nad maską i grzebał w aucie. Zwróciłem uwagę, że ma rozwiązane sznurówki od butów, jakby zakładał je w pośpiechu. Sznurówki były czarne od smaru, zupełnie jak jego palce.

– I co wtedy robią?

– Bawią się, urządziły sobie domek w kanciapie, nie można się od nich opędzić. Ledwo się poznały, a już jak te, no… papużki.

– W co się bawią?

– Żebym to ja wiedział! Ta Niemka przywiozła jakieś słodycze. Znajduję tylko opakowania po czekoladzie czy waflach. Grzesiek wczoraj tu sprzątał, a dziś wygląda jak w chlewie.

– A z Dorotą wszystko w porządku?

– Nie rozumiem.

– Brzuch jej czasem przedwczoraj nie bolał?

– Zawsze ją coś boli. Lubi sobie dziewczyna pojęczeć. – Parsknął.

Znów dobiegły nas hałasy z wnętrza samochodu. Zajrzałem przez szybę do środka i zobaczyłem, że dziewczynki zdejmują grube swetry. Obie miały wystające łopatki i równie chude, blade ciałka. Kojarzyły się z nieopierzonymi pisklakami. Poczułem dreszcze na karku. Chciałem im powiedzieć, żeby się ubrały, bo jest przecież cholernie zimno, ale one szybko włożyły swetry z powrotem, tylko że Katrin wzięła ten należący do Doroty, a ta założyła sweter córki inwestora. Właściwie dopiero teraz zwróciłem uwagę, że dziewczynki są bardzo do siebie podobne – jak siostry.

Byłem przekonany, że Długi wciąż grzebie w aucie, więc kiedy klepnął mnie w ramię, przestraszyłem się. Nie wiedziałem, jak długo za mną stał, ale wpatrywał się w córkę nieobecnym wzrokiem. Potem wyciągnął papierosa z tej swojej wymiętej paczki Marlboro i zapalił.

– A twój chłopak, gdzie? – zapytał nagle. – Coś chyba wczoraj mówiłeś, że przyjedzie.

Rozejrzałem się w popłochu, nagle dotarło do mnie, że zapomniałem o swoim synu. Żona na pewno go podwiozła i wysiadł na drodze. Według naszej umowy powinien dotrzeć do Rudki po szesnastej. Ile czasu rozmawiałem z Niną i Długim? Najwyżej kilkanaście minut.

Szybko podbiegłem do bramy i w ciemności pokonałem drogę w dół.

– Przemek!

Powietrze wokół mnie gęstniało, tak samo jak ciemność. Zastanawiałem się, czy wrócić do warsztatu po latarkę. Nachyliłem się i dotknąłem chłodnej ziemi. Pod śniegiem wyczułem sztywne gałązki traw. Musiałem znajdować się na poboczu, blisko linii brzegowej.

Wyobraziłem sobie, że mój syn wchodzi na lód, a potem idzie gdzieś przed siebie. Nie wiadomo, gdzie i dokąd.

– Przemek! – Jeszcze raz krzyknąłem jego imię, tym razem tak głośno, że musieli mnie słyszeć w Pasymiu.

I wtedy usłyszałem to dziwne bum, bum, bum, niosące się echem po tafli jeziora.

Skierowałem się w tamtą stronę, co chwilę wołając jego imię. Jednak to nie ja go znalazłem, tylko on mnie. Wyłonił się przede mną nagle, jak duch. Zacząłem go dotykać. Miał rozpiętą kurtkę, szalik zwisał mu z ramion, a wojskowy beret niemal spadał z głowy.

– Bałem się, że to nie ty – wyszeptał.

– Nie rozumiem, a kto?

– Ten drugi, ten inny pan.

– Jaki pan? On też cię szukał? – Po plecach przebiegł mi dreszcz.

– Mhm… – Rozpłakał się i jeszcze mocniej przytulił. Czułem, że drży. Próbowałem wypatrzyć w ciemności jakąś sylwetkę, ale ledwo rozpoznawałem kontury własnego dziecka, a co dopiero kogoś, kto mógł stać kilka metrów od nas.

– Zostawiłeś koło przerębla swoją siekierę. – Wyciągnął w moją stronę drewniany trzonek, a sam trzymał za ostrą część.

– Byłeś na środku jeziora sam? – Trzonek od siekiery był mokry. – Co się stało?

– Tylko raz go uderzyłem, przysięgam! Myślałem, że to ten pan. Że to on wciąż za mną idzie – wysapał.

– Kogo?

– Tego jelenia. Tam, przy przeręblu. Był taki biały, że nawet w ciemności widziałem jego futro.

Kiedy wróciliśmy do Rudki, zaprowadziłem Przemka do Niny. Musiała zauważyć, w jakim jesteśmy stanie. Kazała mi usiąść.

– Co się dzieje? – Położyła na kaloryferze beret i szal mojego synka.

Odciągnąłem ją na korytarz. Oglądała się za siebie w popłochu, dopiero po chwili się zorientowałem, że trzymam w dłoni siekierę upstrzoną krwią.

– Przemek mi powiedział, że zranił jelenia. Jeśli to prawda, trzeba go znaleźć i dobić. Inaczej będzie cierpiał. Nie można na to pozwolić.

– Jakiego jelenia? O czym ty mówisz?

Zostawiłem ją i pobiegłem po latarkę i nóż, a potem w stronę jeziora. Było zimno, ale czułem, że ubranie przykleja się do rozgrzanej, mokrej skóry. Myślałem o tym mężczyźnie, który wołał Przemka. Czy to możliwe, że syn słyszał mnie?

Starałem się wyciszyć bicie serca. Musiałem tylko podążać za śladami. Stanąłem przy bramie i ostrożnie zrobiłem kilka pierwszych kroków w stronę jeziora. Wąskie światło latarki sięgało kilkudziesięciu metrów, było dość ostre.

Wszedłem na lód. Szukałem krwi. Wokół było biało. Nic, tylko ta wszechobecna biel i czarna toń nieruchomej wody w przeręblu. Obok leżał młotek, składane krzesło i wędka. Przystanąłem i zacząłem słuchać. Wiedziałem, jak płacze ranne zwierzę. Jeśli gdzieś tam konało, trzeba było je wytropić i dobić. Zaświeciłem latarką w stronę najbliżej wyspy. Snop światła zaprowadził mnie do kilku czerwonych plamek.

Dotknąłem ich palcem i poczułem zimno. Już dawno wtopiły się w lód.

I wtedy usłyszałem ciche chrząkanie. Zgasiłem latarkę i usłyszałem je jeszcze raz.

Znów wróciłem na ścieżkę. Zlokalizowałem źródło dźwięków w niewielkim zagajniku obok wejścia do ośrodka i już po chwili zobaczyłem niewysoką postać. Ten ktoś kucnął, wstał. Znowu kucnął. Jego oddech był głośny jak świst wiatru.

Dopadłem do tego kogoś i przygwoździłem do drzewa. Dopiero wtedy zauważyłem, że to Grzesiek. Nawet nie próbował się wyrwać, niemal przelewał się przez ręce.

– To ty szedłeś za Przemkiem? Ty go wołałeś?

– Nie wiem, o czym pan mówi, ja przed chwilą… Dopiero skończyłem.

Puściłem go. Nie miał na sobie kurtki, tylko brudną bluzę, tę samą, co w robocie. Przetarł usta rękawem.

– Zrobiło mi się niedobrze. Potrzebowałem… powietrza.

– Wracaj do matki, czeka na ciebie – warknąłem, a po kilku sekundach, już spokojniej, dodałem, żeby odpoczął. Żeby spróbował się ogarnąć.

Znów włączyłem latarkę i wróciłem nad brzeg. Gdyby lód przykrywała choć cienka warstwa śniegu, widziałbym ślady. Jednak był całkiem odsłonięty. Pocięty przez płozy łyżew na nierówne, poszarpane linie.

Obecnie

Karolina siedziała przed salą operacyjną w szpitalu w Olsztynie i patrzyła przez okno na nawałnicę. Śnieg wciąż walił w szybę. Zdawało się, że każde kolejne uderzenie będzie tym ostatnim – w końcu uda mu się rozbić cienką taflę szkła i dostać do środka.

Operacja trwała już dwie godziny. Łącznie od momentu wypadku minęły cztery. Policjantka powiadomiła rodziców, którzy chcieli natychmiast kupować bilety lotnicze, ale pogoda sparaliżowała lotniska.

– Może z Niną nie będzie tak źle? – rzuciła w desperacji.

Bardzo chciała w to wierzyć, ale też była realistką. W wieku babci nawet niewielki upadek mógł skutkować poważnymi konsekwencjami. Poza tym nieraz widziała ofiary wypadków samochodowych, w tym pieszych, i wiedziała jedno: stracić w nich życie to jak pstryknąć.

W końcu z sali operacyjnej wyszedł lekarz. Młody mężczyzna posłał jej pełne współczucia spojrzenie.

– Żyje? – spytała szeptem.

– Tak. – Uspokoił ją. – Ale jest nieprzytomna. Ma złamane żebra i pękniętą kość podstawy czaszki.

Później mówił o rokowaniach, z których wyłaniało się jedno słowo: niepewność.

– Kiedy będę mogła ją zobaczyć?

– Zobaczyć? Nawet za kilka godzin. Porozmawiać najwcześniej za trzy, cztery dni. Ale to zależy od tego, jak będzie przebiegało leczenie. W tej chwili nic nie mogę obiecać.

Była zła i miała ochotę wyładować emocje na tym biednym facecie. A jednocześnie wiedziała, że to niedorzeczne wymagać, by dokonał niemożliwego i jakimś cudem uzdrowił Ninę.

Kiedy Karolina została sama, jeszcze przez chwilę zastanawiała się, co zrobić. Z jednej strony wiedziała, że powinna wrócić do Pasymia i zająć się kotem. Wybiegła z mieszkania na chwilę i nawet nie upewniła się, czy mała ma co jeść i pić. Z drugiej strony pogoda była tak paskudna, że bezpieczniej byłoby zostać w Olsztynie i to stąd odwiedzać babcię w szpitalu. Z trzeciej strony nie miała samochodu, dotarła przecież do szpitala karetką. Cud, że w kieszeni jej kurtki była komórka – i to tylko dlatego, że nie zdążyła jej wyjąć, kiedy przyjechała do babci.

Od razu odszukała numer do wujka Grzesia. Po kilku sygnałach usłyszała niski głos, który zasypał ją pytaniami o Ninę.

– Żyje, jest na OIOM-ie. Nic jej nie będzie, zobaczysz – skłamała spokojnie.

– To dobrze, no dobrze… Bałem się, bo wiesz… ludzie gadają, że ten samochód ją po prostu…

– Będzie dobrze – powtórzyła. – Za kilka dni, jeśli zajdzie taka potrzeba, przyjadą rodzice.

Na chwilę zapadła cisza, podczas której słyszała tylko szybki oddech mężczyzny. Zupełnie jakby ktoś go gonił.

– A Majka jest z tobą? – spytał.

– Nie rozumiem.

– No myślałem… Mówiła kilka dni temu, że jedzie do Olsztyna, wspominała, że chcę się z tobą spotkać i coś przegadać. Nie wiem co. Teraz, jak dzwonię, to nie odbiera. Napisała esemesa, ale… – Nabrał powietrza w płuca i w końcu wydukał to, co leżało mu na sercu: – Zabrała samochód. A ja go potrzebuje. Dostałem robotę w Szczytnie, nic stałego, stróżówka przy parkingu, ale jak ja tam dojadę bez auta?

„Pociągiem” – pomyślała Karolina, ale z grzeczności nie powiedziała tego na głos. Wujek Grzesiek widocznie akurat był w tak zwanym trzeźwym ciągu nie chciała tego psuć.

Czasami trudno jej było uwierzyć, że babcia i on dzielą pulę genów. Z drugiej strony życiorysy ludzi są zawiłe. Być może Nina ratowała świat, a Grzesiek sobie z nim nie radził z takich samych powodów.

– A dasz do telefonu Klaudię? – spytała.

Po chwili usłyszała dziewczynę, która jak zwykle odezwała się cicho, jakby chciała przeprosić za sam fakt, że istnieje. Karolina poprosiła ją o opiekę nad kotką. Wydawało jej się, że słyszy w głosie Klaudii radość.

– Nawet nie zamknęłam drzwi na klucz. Jeśli możesz, to idź tam od razu. Ja prawdopodobnie przyjadę wieczorem albo jutro. A powiedz jeszcze, czy wiesz, gdzie może być twoja siostra?

– No chyba w Olsztynie.

– A miałaś z nią kontakt?

– Pisała… Ale nic szczególnego.

– Możesz mi to przeczytać?

Karolina usłyszała kroki i trzask drzwi. Założyła, że Klaudia przechodzi do innego pokoju.

– Wrócę za kilka dni, dbaj o siebie… – przeczytała powoli dziewczyna.

Karolinie zrobiło się cieplej na sercu.

– Zaraz do niej zadzwonię, ale podobno nie odbiera. Ty też próbowałaś?

– No tak, odrzuciła połączenie.

– A gdzie Majka może być?

– Nie wiem, no… może w akademiku?

– Wyślesz mi dokładny adres? No i markę, kolor samochodu, rocznik i numer tablic.

– Jasne… Ale… Ciociu? – Klaudia wzięła głęboki wdech. – Majka pokłóciła się z tatą, a on tego nie pamięta. Może nawet pożyczył jej ten samochód, a potem po prostu… No wiesz…

– Wiem.

Dziewczyna mogła mieć rację i choć ostatnią rzeczą, na jaką Karolina miała ochotę, było szukanie młodszej kuzynki, to doświadczenie zawodowe nauczyło ją, że jeśli ktoś niepokoi się o bliską osobę, należy przynajmniej to sprawdzić.

– A powiesz mi, o czym rozmawialiście z babcią, kiedy was odwiedziła? Chciała coś konkretnego?

– Chyba pożyczyła tacie pieniądze. Nie wiem… Przepraszam. Powinnam ją odprowadzić, może wtedy…

– To nie twoja wina, rozumiesz? To był przypadek. Tak się czasami dzieje.

Gdy się pożegnały, Karolina od razu odszukała numer do Mai. Po kilku sygnałach poddała się i sprawdziła historię połączeń. No tak, wujek Grzesiek miał rację. Maja próbowała się z nią skontaktować, dzwoniła kilka dni temu i nawet napisała esemes, który po prostu zaginął w gąszczu innych wiadomości. Nic szczególnego, lakoniczna prośba o kontakt: „Ciociu, czy znajdziesz czas, żeby pogadać?”.

Być może Karolina to przeczytała, może nawet chciała odpisać, ale ostatnie tygodnie w pracy dojechały ją tak mocno, że pewnie przełożyła to w myślach na bliżej nieokreślone później.

Po chwili dostała wiadomość od Klaudii i stwierdziła, że przejedzie się do akademika. Lekarz potwierdził, że Ninę będzie mogła zobaczyć dopiero za kilka godzin. W tym czasie postara się znaleźć lub namierzyć Maję. Przynajmniej tyle mogła zrobić.

***

Akademiki nie przypominały tych, które zapamiętała z czasów młodości. Były nowoczesne, a korytarze pachniały świeżą farbą. Niedawno rozpoczęła się przerwa po sesji zimowej. Karolina dowiedziała się, że Maja nie meldowała się w akademiku od ponad tygodnia, ale w pokoju jest jej koleżanka. Widocznie miała jakieś egzaminy poprawkowe.

W windzie policjantka próbowała przeczesać falowane włosy palcami, ale wiatr i śnieg doprowadziły je do takiego stanu, że ostatecznie związała je w coś, co przypominało kok. Odszukała w kieszeni lanolinę i posmarowała nią usta. Zapomniała już, kiedy ostatnio się malowała. Za to piegi na nosie i policzkach uparcie ciemniały zamiast jaśnieć. Jakby na przekór pogodzie, wciąż tak samo pochmurnej. Pomyślała, że potrzebuje kawy. Dużej, słodkiej i z mlekiem.

Niepokój pojawił się, gdy tylko stanęła pod odpowiednimi drzwiami. Były lekko uchylone, a ze środka dobiegała transowa muzyka. Zauważyła migotanie jasnego światła. Przeszło jej przez myśl, że to stroboskop. Zapukała, ale nikt nie odpowiedział, za to drzwi uchyliły się jeszcze bardziej i oczom Karoliny ukazał się korytarz, kawałek pokoju i chyba czyjaś nieruchoma noga upstrzona czerwonymi plamami.

Wsunęła się do środka i przylgnęła do ściany. Naprzeciw niej znajdowały się kolejne drzwi. Nie wiedziała, czy to łącznik pokoju, czy łazienka, a może jakiś schowek?

Wymacała w kieszeni telefon. Nie miała przy sobie nic poza nim.

Oddychała szybko i płytko. Wychyliła się i w tych krótkich sekundach, gdy jasna żarówka oświetlała wnętrze pokoju, zauważyła krzesło i skrępowaną, nagą dziewczynę. Miała opuszczoną głowę i przymknięte powieki, a jej ciemne włosy opadały na ciało, ledwo zasłaniając sutki. Poniżej, w okolicy brzucha, widniały rany, prawdopodobnie zadane ostrym narzędziem.

Karolina pomyliła się jednak co do światła, bo jego źródłem nie był stroboskop, a specjalistyczna lampa podłączona do aparatu, który robił serię zdjęć.

Wiedziała, że powinna zadzwonić na policję, bo w pobliżu mógł być zabójca, a dziewczyna mogła wciąż żyć. Starała się zapamiętać jak najwięcej szczegółów, które będzie mogła zrelacjonować przez telefon. Coś jednak nie dawało jej spokoju. Wyłapywała sporo dziwnych, niepasujących rzeczy.

Zbyt luźno związany sznur. Nienaturalne rozbryzgi krwi na podłodze i ciele, które za nic nie ułożyłyby się w podobny sposób, gdyby przyczyną śmierci były rany na brzuchu. I kiedy mimo wszystko Karolina chciała już wybiec na korytarz, żeby zawiadomić służby, dziewczyna otworzyła oczy spojrzała prosto na nią.

– O kurwa! – zaklęła i w sekundę wyswobodziła się ze sznura. Sięgnęła po ręcznik, którym zakryła ciało. – Spokojnie, to wszystko nie jest na serio! – krzyknęła, a potem wstała, włączyła normalne światło i ściszyła muzykę.

Dopiero teraz Karolina zauważyła na stole tubki po sztucznej krwi i poczuła, jak powoli schodzi z niej napięcie.

– Dziewczyno, myślałam, że nie żyjesz. Już miałam dzwonić po policję.

– Nie no, to taki projekt na uczelnię, przepraszam, głupio wyszło. Ja… No… – Próbowała zakryć jak najwięcej ciała, ale ręcznik był zbyt mały.

– Teraz to mnie jest głupio. Karolina Rawa. – Policjantka się przedstawiła. – Szukam Mai, jestem jej ciotką. Właściwie to kuzynką, ale jakoś tak się przyjęło, że mówi do mnie „ciociu”.

– Daria. – Dziewczyna wyciągnęła rękę, ale gdy zauważyła, że jest cała w czerwonych zaciekach, cofnęła ją. – Niech pani usiądzie. Ja tylko się ubiorę. Przepraszam za ten syf.

Karolina zajęła miejsce przy stole i zerknęła na książki, które leżały obok tubek ze sztuczną krwią. Wszystkie dotyczyły zagadnień kryminalistyki lub kryminologii i część z nich kojarzyła z czasów, gdy sama była studentką. Wzięła do ręki numer „Problemów Kryminalistyki” i pobieżnie przeczytała spis treści. Poczuła ukłucie żalu, kiedy zobaczyła, że jeden z artykułów jest wspomnieniem o profesorze, z którym miała zajęcia, Tadeuszu Gaździe.

Wróciła myślami do swoich studiów. Nie przypominała sobie, żeby robiła podobne projekty jak Daria. Owszem, czasami prowadzący inscenizowali miejsce zbrodni, może to, co zrobiła dziewczyna, miało posłużyć na jakieś zajęcia, gdzie analizowało się fotografie.

Omiotła wzrokiem pokój i od razu odgadła, która połowa należy do kuzynki. Jasne łóżko okryte kocem w zielone liście i tablica korkowa z pocztówkami przedstawiającymi kojącą naturę po prostu pasowały do Mai. W tej drugiej części na ścianach wisiały plakaty heavymetalowych zespołów, a rozgrzebana kołdra świadczyła, że ktoś niedawno ją z siebie ściągnął.

Tym kimś prawdopodobnie była Daria, która właśnie weszła do pokoju i zajęła miejsce naprzeciw Karoliny.

– Głupio mi, nie spodziewałam się gości. To znaczy Majka mówiła, że może pani wpadnie, nawet kazała mi kupić mleko do kawy, ale nie odzywała się od… – Zamyśliła się i zaczęła odliczać na głos, unosząc przy tym palce. – Od czterech dni.

– Maja nie zdążyła mnie zaprosić, właściwie to całą rodziną martwimy się, gdzie może być. Byłam pewna, że tutaj.

Daria zmarszczyła brwi.

– A ten jej chłopak? Dawid jakiś tam? Zaraz… Biały! Taki z zajęczą wargą, co gra w zespole. Student weterynarii.

– On jest w Pasymiu, a jej na pewno tam nie ma.

– A ten jego młodszy brat? Patryk? Z nim też dużo gadała. Może on coś wie?

Karolina poczuła, że kiełkuje w niej strach. Jeszcze minutę temu nie zakładała, że śmierć nastolatka mogłaby mieć cokolwiek wspólnego ze zniknięciem Majki. Do tej pory sądziła, że szybko namierzy dziewczynę, ale teraz zaczęła się zastanawiać, jak miałaby to zrobić. Nie mogła też powołać się na śmierć Patryka, jeśli Daria o tym nie wspomniała, to znaczy, że policja nie wydała oficjalnego komunikatu. A takich rzeczy nie robi się bez powodu. Musiała drążyć. Ale drążyć tak, by nie powiedzieć zbyt wiele.

– Wiesz, dlaczego Maja rozmawiała z Patrykiem? – spytała.

Daria spojrzała na nią jak na kosmitkę.

– No, ze względu na dziadka. To ten morderca, co wyszedł z więzienia. Ją to bardzo interesowało.

– Jak bardzo?

– Baaaaardzo. Pisała jakąś pracę o wizerunku więźniów i o resocjalizacji. Z panią też chciała się spotkać w tej sprawie. W ogóle Majka to pozytywna wariatka, zakochana w drugim człowieku. Twierdziła, że każdy zasługuje na drugą szansę. – Wstała i podeszła do szafki nocnej obok łóżka nakrytego kocem w liście. Wyjęła z szuflady szczotkę i rozczesała długie włosy.

Karolina pomyślała, że zbyt szybko wyciągnęła wnioski. Założyła, że Maja, eteryczna blondynka, nie może słuchać mocnej muzyki i być bałaganiarą.

– A praca? Gdzieś dorabiała?

– Miała stypendium naukowe, no i od czasu do czasu stała na promocji w marketach.

– Zostawiła laptopa?

– Zabrała… Zresztą nigdy nie grzebałam w jej rzeczach, myśli pani, że powinnam? – Daria stanęła na środku pomieszczenia, niezdecydowana, czy przekroczyć tę niewidoczną linię, która dzieliła pokój na dwie połowy.

– Lepiej niczego nie dotykaj. Zaraz zadzwonię w kilka miejsc, a potem ci powiem, co zrobimy. – Karolina wyszła na korytarz.

„Cholera”, pomyślała i wyjęła telefon z kieszeni jeansów. Nie miała lepszego pomysłu niż to, żeby zgłosić zaginięcie i uruchomić procedury, które mogą pomóc zlokalizować Majkę. Po chwili namysłu wybrała numer do Patrycji Milewskiej. Jednak zamiast głosu koleżanki usłyszała szum i trzaski.

– Poczekaj chwilę! – krzyknęła Patrycja po chwili. Jej oddech się rwał, a wokół panowało poruszenie. Karolina słyszała głosy innych ludzi.

– Zadzwonię do kogoś innego, jesteś zajęta?

– Czekaj, nie słyszałam, wchodzę do samochodu. – W słuchawce rozległ się głośny trzask i w końcu szum zniknął. – Co tam? Widziałaś, jak jechaliśmy na sygnale do Rudki? Boże, to wszystko jest jakieś popaprane…

– Nie, co się stało? – Karolina przeszła się korytarzem w stronę okna. Ulicą sunęła odśnieżarka, która wyrzucała na boki brudny śnieg.

Spojrzała na swoje buty i dopiero teraz zwróciła uwagę, że musiała wdepnąć w sztuczną krew. Gdy obejrzała się za siebie, zobaczyła czerwone smugi. Słuchała. Potakiwała. Czasami zadawała jakieś pytanie. A potem rzuciła się do windy.

***

Dawid stał przy oknie, kiedy na ulicy mignęły dwa radiowozy na sygnale i Lexus. Ten sam, którym wczoraj przyjechali policjanci powiadomić ich o śmierci Patryka. Przez chwilę był przekonany, że znowu zatrzymają się przed jego domem i wszystko powtórzy się jeszcze raz. Utkną w jakimś tunelu czasoprzestrzennym, który sprawi, że do końca życia będą odtwarzać ostatnie dwa dni. Jeśli istniało piekło, to na pewno polegało na tym, że człowiek codziennie tracił ukochaną osobę. I to taką, której nie zdążył zapewnić o swojej miłości.

Nagle poczuł, jak mama opiera się o jego ramię.

– Chyba jadą do Rudki, co? Może coś znaleźli albo kogoś złapali…

Oboje wpatrywali się w stary młyn, a dokładniej w nieruchome firanki w domu sąsiadki. Nie wiedzieli, czy starsza kobieta przeżyła ani w jakim jest stanie. Dawid napisał esemes do Klaudii i zadzwonił do Mai. Pierwsza nie odpisała, druga nie odebrała.

– Dziś nad ranem widziałam, jak Nina rozmawia z twoim dziadkiem – wyszeptała mama. – O, tam. – Wskazała na zadaszoną rampę, która była jedynym elementem otoczenia nieprzykrytym śniegiem. – Nie mogłam spać, było jakoś po piątej. Na początku wydawało mi się, że mam zwidy. W każdym razie stali tak długo, że moja herbata zdążyła wystygnąć. – Jej głos cichł, urywał się. Wydawało się, że ostatnie słowa składają się tylko ze świstów powietrza.

Dawid czuł podobnie. Dopóki z nikim nie rozmawiał, jakoś się trzymał. A potem wystarczyło jedno słowo, żeby wszystko zaczynało się walić.

Mama stanęła przed nim i jej włosy przesłoniły widok za oknem. Objęła go. Czuł się niezdarnie, ręce nie umiały ułożyć się naturalnie na jej ciele. Palce błądziły po jej talii, spięte, sztywne. Dopiero po dłuższej chwili odpuścił i przypomniał sobie, jak to jest być dzieckiem w czyichś ramionach. Mama była tak ciepła, że mogłaby roztopić lodowiec. Jej włosy od lat pachniały tym samym, rumiankowym szamponem. Przypomniało mu się, że dawniej, jak był mały i czuł się samotny, to zamykał się w łazience i go wąchał.

– Ty też możesz płakać – powiedziała. – Przy mnie możesz, nikomu nie powiem.

Zacisnął szczęki, żeby się nie rozkleić. Gdyby sobie na to pozwolił, już nie umiałby przestać.

Rozejrzał się, salon wciąż nosił ślady rozpytania przez policję z dzisiejszego poranka. Na stole stały brudne naczynia po kawie i talerz z nietkniętymi ciastkami. Pomyślał, że mama nawet w takiej chwili wpadła na to, żeby poczęstować kogoś ciepłym napojem i czymś słodkim. Zawsze zresztą taka była – zorganizowana i piekielnie pracowita. Dopiero teraz, po wyjściu policji, pozwoliła sobie opuścić gardę i na stole panował bałagan. Pytania, które funkcjonariusze im zadali, obnażyły bowiem bolesną prawdę: wiedzieli o Patryku tyle, ile chciał, by wiedzieli.

Że jeśli przebywał w domu, to z Magdą lub w swoim pokoju. Co tam robił? Malował się, oglądał seriale, grał w The Last Of Us, czytał… Koledzy? Chyba było kilku. Na pewno przyjaźnił się z Klaudią, która mieszka kilka domów dalej. Czy miał wrogów? Każdy ma przecież wrogów. Orientacja? Nigdy nie miał dziewczyny ani chłopaka.

Czy pił? Nie.

Czy zażywał nielegalne substancje? Nie… Chyba nie.

Czy bał się czegoś, kogoś? Nie wydawał się przestraszony.

A szkoła? No… miał dobre oceny. Żaden nauczyciel się nie skarżył.

Depresja? Absolutnie! Był przecież bardzo pogodny. Lubił żartować.

Dawid z przerażeniem odkrywał, że jego wiedza na temat brata była powierzchowna. Nagle uderzyło go, jak bardzo odsunął się od rodziny. Gdy byli dziećmi, potrafił powiedzieć, jakie Patryk miał na sobie skarpetki dwa dni temu. A wiedział to, bo sam mu je zakładał.

– Myślisz, że go znajdą? – zapytała nagle mama i spojrzała mu w oczy.

– Kogo?

– Tego skurwiela – wysyczała, a potem jakby zrobiło jej się wstyd, że użyła takiego słowa w obecności syna, i ukryła twarz w dłoniach. – Tego, kto go zepchnął.

To była jedna z hipotez, bo druga zakładała, że jednak Patryk skoczył sam lub za czyjąś namową. I tu wchodził Dawid, cały na biało. A może raczej na czarno. Taki kolor przynajmniej miały jego myśli, kiedy docierało do niego, że mógł przyczynić się do samobójczego aktu swojego brata. I choć był z policją szczery – pokazał nawet film, który wysłała mu Klaudia, przedstawiający, jak ktoś kopie i bije Patryka – to pewną rzecz zataił.

Przemilczał to, co wydarzyło się na podwórku.

Na samo wspomnienie tego, co zrobił w noc śmierci brata, robiło mu się niedobrze. Wstyd palił jego płuca, przełyk, język, wargi. Nie mógł wręcz wydusić z siebie słowa. Miał wrażenie, że policjant, który z nim rozmawiał, to zauważył. Kilka razy podpytywał: „Chcesz coś dodać?”.

A Dawid tylko kręcił głową.

W końcu gliniarz odpuścił. Przeszukali jeszcze z technikami pokój Patryka, ale nie znaleźli tego, na czym najbardziej im zależało: laptopa i telefonu.

Dawid pomyślał, że zniesie brudne naczynia do kuchni i może trochę ogarnie dom. Świat jakoś nie chciał się zatrzymać. Trzeba było zająć się organizacją pogrzebu, opiekować się siostrą, jeść i chodzić na zakupy. Ojciec stanął w drzwiach akurat wtedy, gdy Dawid odsunął się od mamy.

– Pomożecie? – W jednej ręce trzymał miskę, w drugiej łyżeczkę. Próbował dać Magdzie zupę, ale wszystko, co miało wylądować w jej ustach, zasychało teraz na jego koszulce.

– Ja to zrobię. – Chłopak z ulgą poszedł do kuchni nałożyć nową porcję obiadu.

Dawno nie karmił siostry, ale wciąż pamiętał, jak należy ją złapać i unieść. Pod jakim kątem włożyć łyżkę do ust i jak szybko podawać jedzenie, żeby zdążyła przełknąć, ale jednocześnie się nie denerwowała. Ojciec zupełnie nie wiedział, jak sobie z tym poradzić, i świadczyły o tym nie tylko plamy na jego ubraniu, ale też to, co Dawid zastał w pokoju Magdy. Włączona pozytywka, która wyświetlała zwierzątka, od dawna bardziej ją wkurzała, niż uspokajała. Dziewczyna była wściekła i dawała temu wyraz krzykiem.

– Cześć, mała – przywitał się i od razu wytarł resztki jedzenia z jej policzków i ust. Lubiła, jak się wygłupiał, więc zrobił kilka dziwnych min.

Udało się. Uśmiechnęła się i ręką zatoczyła w powietrzu okrąg. Potem powiedziała coś po swojemu, co brzmiało jak upomnienie, że zbyt długo czeka. Ważyła tyle, co kilkuletnie dziecko, ale siadanie z nią na krześle to była wyższa logistyka. Ułożenie jej na swoim ramieniu i sprawienie, żeby miała odpowiednie podparcie, było dopiero początkiem całego procesu. Potem trzeba było zrobić resztę, która stanowiła swoistą lekcję cierpliwości.

– Za mamę. – Podał jej pierwszą porcję. – Za tatę. – Przełknęła kolejną. – Za dziadka? – Zacisnęła usta.

Przez krótką chwilę wydawało mu się, że widzi w jej spojrzeniu brata. Zupełnie jakby ktoś zamknął go w jej ciele. Ta myśl go zafascynowała i przeraziła.

– Patryk? – zapytał szeptem i od razu zrobiło mu się głupio. Magda przecież była po prostu sobą, a nie inkubatorem duchów. Zrzucił to na zmęczenie i fakt, że bliźnięta miały bardzo podobne oczy, jak migdały.

Zagryzł wargi i kontynuował karmienie. Później uniósł Magdę i tak długo chodził z nią po pokoju, aż usłyszał, że jej się odbiło. Z dołu dobiegała cicha melodia akordeonu. Znak, że dziadek jest u siebie. Pewnie próbował złapać równowagę po tym, jak policja wzięła go w obroty. Nikt nie powiedział nic wprost, ale relacja starszego mężczyzny z Patrykiem bardzo ich interesowała.

Podobno dziadek potwierdził, że wnuk często przychodził słuchać, jak gra. Nie rozmawiali wówczas zbyt wiele, a jeśli już, to o niczym ważnym. Ot, zwykłe pogaduszki.

Dawid w to nie wierzył. Nie powiedział nikomu o plecaku, w którym być może widział włosy brata, bo jeśli ich tam nie było, wyszedłby na idiotę.

Podszedł do okna, a jego wzrok znów padł na stary młyn. To wtedy zauważył ruch firanki w oknie naprzeciw. Serce zabiło mu szybciej, był pewien, że właśnie zobaczył Maję. Ale wrażenie trwało zaledwie sekundę, bo to nie była jego dziewczyna, a Klaudia. Po prostu miała podobną długość i kolor włosów co siostra. Przytulała do siebie coś czarnego, a na widok Dawida uniosła dłoń. Dopiero po chwili zorientował się, że dziewczyna trzyma kota. Nie wiedział, że pani Nina ma nowego zwierzaka. Kiedyś na jej parapecie zawsze wygrzewał się jakiś kociak, a od jakiegoś czasu okna były puste.

Wyjął telefon, co nie było łatwe z Magdą na rękach, i wybrał numer do Klaudii. Na chwilę zniknęła z okna, potem znów się pojawiła.

– Hej, Maja się odzywała? – zapytał i włączył głośnik, żeby móc odłożyć telefon na parapet.

Stała i przez chwilę po prostu wpatrywała się w niego bez słowa. Nawet z tej odległości potrafił ocenić, że jest smutna i blada. Wspominała przecież wcześniej, na drodze, że ma gorączkę, i nagle zrobiło mu się głupio.

– Jak się czujesz? – Zreflektował się. – Lepiej?

– Nie… Nie wiem…

– A Maja? Jest w domu?

– Nie, ale wysłała mi pusty esemes niedawno.

– Pusty?

– No tak… Nie wiem, może to jakieś zdjęcie, które się nie załączyło?

– Słuchaj, może trzeba powiadomić policję?

– Ciocia Karolina się tym zajmie. Wszyscy się martwimy.

– A co z babcią?

– Podobno jest stabilna, nie wiem dokładnie, co to znaczy. Miała jakąś operację, ale… Żyje. To chyba najważniejsze.

– Zebrałem jej zakupy, które rozsypały się na drodze. Będziesz tam jeszcze chwilę? To przyniosę.

– Dobra, poczekam.

I kiedy wydawało się, że już mogą się pożegnać, Klaudia zapytała cichym głosem:

– A co z Magdą?

Dawid zerknął na siostrę, która na dźwięk swojego imienia krzyknęła.

– Był mały kryzys, ale już jest dobrze.

– Myślisz, że niedługo będę mogła ją odwiedzić? Ostatnio jej obiecałam, że wpadnę.

– Jasne… Kiedy tylko chcesz. – Dopiero kiedy zakończył połączenie, dotarło do niego, że Klaudia jest związana z jego siostrą.

Często przesiadywała u niej z Patrykiem. Rozmawiała z nią, a kiedyś Dawid nawet podsłuchał, jak śpiewa jakiś znany radiowy hit. Śmiała się przy tym i była tak wyluzowana jak nigdy – pewnie myślała, że są same. Na półce stał kalejdoskop, który kiedyś dla niej zrobiła. Nazywał się Wiosna i kiedy się w niego spoglądało, atakował feerią barw.

Przypomniał sobie, że reklamówka z zakupami Niny wciąż leżała w korytarzu, przez przyjazd policji zupełnie o niej zapomniał. Produkty spożywcze najpewniej już się zepsuły. Był na siebie zły, że nie włożył ich do lodówki.

– Na razie, mała, niedługo wrócę. – Odłożył Magdę i znów miał to przedziwne wrażenie, że patrzy na niego brat.

Patryk naprawdę często przebywał w tym pokoju, na pewno mówił bliźniaczce rzeczy, których nigdy nikomu nie odważył się wyznać. Być może właśnie w tych czterech ścianach kryło się najwięcej tajemnic brata, a ta krucha istota, której ciało spiął kolejny skurcz, znała całą prawdę o jego śmierci.

Dawid poprawił jej poduszkę i rozejrzał się po pokoju. Prześlizgiwał się wzrokiem po ramkach ze zdjęciami, tapecie w kwiaty czy w końcu długiej na całą ścianę meblościance i fince, na której zazwyczaj spała mama.

Magda trąciła palcem swoje pianinko.

– Gdzie mam szukać? – spytał Dawid. – Czego mam szukać?

Odrzucił ten dziwny pomysł, który nakazywał mu przejrzeć jej łóżko. Mama zbyt często zmieniała pościel i dezynfekowała materace. Ale… Zastanowił się i podszedł do meblościanki. Otwierał szuflady i szafki. Wsuwał dłoń pomiędzy zapasowe kołdry i ubrania siostry. Potem stanął na krześle i zerknął na samą górę.

Pośrodku jednej z szaf, na pokrytej cienką warstwą kurzu powierzchni, leżał zeszyt w twardej oprawie.

Wziął go do ręki i przez chwilę wpatrywał się w okładkę, na której widniała najsmutniejsza dziewczynka świata. Jej czarne, puste oczy zdawały się godzić z faktem, że nigdy nie będzie szczęśliwa. Przesuwał kciukiem po gładkiej powierzchni okładki. Po jej włosach i ustach, tak jakby mógł tym dotykiem ją pogłaskać i dorysować uśmiech. Denerwował się, zupełnie jakby zamierzał zrobić coś strasznego, a nie zerknąć do środka.

Później pomyślał, że jego ciało jakimś cudem wysłało mu sygnał. Bo kiedy w końcu otworzył zeszyt, zobaczył wklejone obrazki, które przedstawiały potwory narysowane dziecięcą rączką. Wydłużone postaci z długimi rękoma, czerwone oczy i zęby. Czarne robaki w pozycji embrionalnej zaszyte w czyimś brzuchu. Sieć z martwymi rybami. Narzędzia, takie jak nóż, siekiera i tłuczek.

Jedna kartka była pokolorowana na niebiesko, a w środku niej ktoś wydrążył długopisem dziurę na wylot.

Co widział Patryk przed śmiercią?

Patryk, wpatrując się w Magdę, delikatnie poprawił makijaż na jej prawym oku. Okej, to nie było dzieło sztuki, ale dziś siostra nie miała nastroju, a i tak wytrzymała te kilkanaście minut, gdy muskał jej buzię pędzlami. I jeszcze zachowywała się cicho, kiedy kręcił nowy film.

– Byłaś dziś cudowna, wiesz? Dziękuję – Pocałował ją w policzek. Wciąż miała delikatną skórę jak niemowlę, i tak samo pachniała.

Przybiła mu piątkę i zaśpiewała jeden ze swoich najbardziej popularnych dźwięków, który interpretował jako: Zrób coś, bo mi się nudzi.

Podał jej butelkę z dziecięcym smoczkiem, pomógł się napić i upewnił, że ma sucho. Później włączył muzykę i poprosił ją do tańca. Była lekka jak kilkuletnie dziecko, ale tak spięta, że podnoszenie jej przypominało trudne ćwiczenie. Ciało Magdy zawsze stawiało opór. Zastygało, sztywniało, wyginało się i generalnie robiło wszystko, by ją pokonać. A ona walczyła. Tak dzielnie walczyła!

– Mam cię, możesz wyluzować – szepnął jej do ucha i delikatnie poprawił chwyt.

Mówiono, że kiedy się urodzili, byli tak podobni, że mama nie mogła ich rozróżnić. Dopiero później się okazało, że nie rozwijają się w podobnym tempie. Że Patryk jest taki, a Magda taka.

Na początku tego nie rozumiał. Do pewnego momentu była przecież jego lustrem. Pierwszą osobą, którą widział zaraz po przebudzeniu. Tą, z którą oglądał pierwsze bajki. Której wkładał do rąk te same zabawki.

Ale potem dysproporcja stała się uderzająca. Jej ciało więdło, jego rosło. Ona leżała, a on mógł wyjść, jeśli czegoś nie akceptował.

W dzieciństwie zamęczał mamę pytaniami: „Czy to przeze mnie? Czy tam, w brzuchu, zrobiłem coś nie tak? Może ją kopnąłem? Albo niepotrzebnie zostawiłem w tyle?”.

„To nie tak, że ty zostawiłeś ją w tyle, głuptasie” – mówiła mama. – „To ona puściła cię przodem. Chciała się upewnić, że urodzisz się zdrowy. Masz swojego skrzydłowego, od urodzenia”.

W mózgowym porażeniu dziecięcym najtrudniej zaakceptować, że bliski nigdy nie wyzdrowieje. Może jedynie poczuć się lepiej, może go mniej boleć. Ale Patrykowi zależało na jeszcze jednej rzeczy – chciał, żeby świat zobaczył Magdę jego oczami. Żeby ludzie wzięli ją w ramiona i nie bali się zatańczyć. To przecież proste. Wystarczy otworzyć serce, odłożyć uprzedzenia i zrobić kilka kroków. Nie potrzeba siły, by unieść kogoś takiego.

– A teraz smutasa czy wesołasa? – spytał, kiedy skończyła się pierwsza piosenka.

Smutasa!

Odszukał w Spotify Kaśkę Sochacką i odpalił Spokojnie. Ostatnio katował ten utwór tak długo, że poznał każdą nutę. Może nie umiał grać na gitarze jak Dawid czy na akordeonie jak dziadek, ale uwielbiał słuchać.

Kołysali się tak długo, aż na zewnątrz pociemniało. W oknie widział już tylko ich odbicie, a w tle dogasający zimowy dzień. Aura była zbyt spokojna i nieruchoma. Gładkie czapy śniegu na drzewach wyglądały jak z wosku.

Coś w tym obrazku jednak zadrżało. Uwagę Patryka przykuł ruch z lewej strony okna. Ktoś stał przy furtce. Zbliżył się do szyby i zauważył dziadka. Starszy pan trzymał dłoń zaciśniętą na metalowym okuciu i chyba się zastanawiał, czy zrobić pierwszy krok. Miał przewieszony przez ramię plecak. Ten sam, z którym przyjechał z więzienia – sportowy, tani, w wiśniowym odcieniu. Bardziej pasujący do dziewczynki niż dorosłego mężczyzny.

W końcu obejrzał się za siebie i możliwe, że widok Patryka dodał mu odwagi, bo wyprostował się, uśmiechnął i ruszył w lewo.

– Pewnie idzie do lasu. – Patryk ostrożnie położył Magdę na łóżku.

Po tym, jak dziadek poprosił go, żeby znalazł Dorotę, córkę Długiego, trochę go unikał. Powód był banalny: nie wiedział, jak ją odszukać, a w oczach mężczyzny ciągle widział nadzieję.

Kiedy zadzwonił dzwonek do drzwi, był przekonany, że to dziadek. W drodze do przedsionka zerknął na ciemne schody prowadzące na górę, do pokoju Dawida. Zbliżała się szesnasta, widział go tylko po śniadaniu. Siedział przy stole, skubał rękawy bluzy i udawał, że słucha rodziców, którzy musieli jechać załatwić coś w banku w Olsztynie. Mama przeżywała ten wyjazd tak, jakby mieli wrócić za rok. Oczywiście chodziło o Magdę, ale ten niepokój wynikał też z czegoś innego.

Piwnica.

Mama walczyła ze sobą, bo z jednej strony nie chciała mieć uprzedzeń, a z drugiej nie umiała się ich wyzbyć.

Drzwi do mieszkania dziadka miały zamek i wieczorem zawsze się upewniała, że są zamknięte. Czasami, kiedy go obserwowała, jej oczy zasnuwała dziwna mgła. Ze strachu? Patryk nie potrafił tego rozszyfrować.

Ale mógł ją zapewnić, że zaopiekuje się Magdą. Praktycznie od razu powiedział Dawidowi, żeby poszedł do siebie, z czego brat skorzystał.

Zdziwił się jednak, kiedy otworzył drzwi i zobaczył w progu Maję.

– Twój chłopak śpi, ale ja nie będę ryzykował życiem i go budził. Jak chcesz, zrób to sama.

– Dzięki za ostrzeżenie. – Zaśmiała się i już po chwili szli razem ciemnym korytarzem. Nie skierowała się jednak na schody, tylko weszła do pokoju Magdy.

– Cześć – przywitała się i musnęła jej dłoń. – Dobrze cię widzieć.

Siostra ucieszyła się na widok gościa. Lubiła Maję i Klaudię. Krzyczała z radości, kiedy dziewczyny do niej wpadały. Teraz też to zrobiła. Długie i głośne „oooooaaaaa” zagłuszyło muzykę.

– Mówi: fajnie, że jesteś. Stęskniłam się – wyjaśnił Patryk. – Dawid jest na górze – przypomniał i szybko zdemontował telefon, który był ustawiony do nagrywania filmu. Miał nadzieję, że Maja nie zwróciła na to uwagi.

Dziewczyna usiadła przy biurku i wzięła do ręki jego nowe palety do makijażu. Obracała je w dłoni, a drobinki brokatu mieniły się w świetle lampy.

– Pomalujesz mnie? – zapytała nagle. – Może wieczorem skoczymy do Olsztyna do klubu.

– Jasne. – Patryk usiadł naprzeciw i przez chwilę zastanawiał się nad doborem kolorów. – Masz niebieskie oczy, pójdziemy w brązy. Podbiją tęczówkę.

Maja zamknęła powieki. Dotknął jej podbródka i delikatnie uniósł. Prawda była taka, że nie potrzebowała makijażu. Nawet w ostrym świetle lampy pierścieniowej, która uwydatniała każdy mankament cery i zmarszczkę, ona wyglądała, jakby właśnie zeszła z fotela u kosmetyczki.

Patryk doskonale wiedział, dlaczego jego brat się w niej zakochał. Nigdy nie była zwykłą dziewczyną z sąsiedztwa. Od kiedy wróciła z Anglii, co drugi chłopak w Pasymiu tracił dla niej głowę.

Nałożył jej podkład, korektor i zaczął malować oczy. Wierciła się, co chwilę rozchylała powieki.

– Masz jakieś marzenie? – spytała nagle.

Patryk spojrzał na Magdę i wyobraził sobie, że jej ciało się odpręża, a ona wstaje. I biegnie, biegnie.

– Nie takie – powiedziała smutno Maja. – Wiem, że pomyślałeś o siostrze. Ale czego byś chciał dla siebie?

– A, jak dla siebie to jasna sprawa – zażartował. – Sława i pieniądze.

– Sława i pieniądze? Z twoim talentem to na pewno się uda. – Westchnęła, a potem na chwilę zamilkła. Musiała się zamyślić, bo w końcu przestały drgać jej powieki.

– Dokleić ci rzęsy? – Patryk nie wiedział, jak bardzo może zaszaleć.

– Nie… jest cudnie. – Zerknęła w lusterko. Potem przejechała dłońmi po udach i wzięła głęboki wdech. – Skłamałam – wyrzuciła w końcu. – Nie potrzebuję makijażu na wyjście. Przyszłam, bo liczyłam, że spotkam twojego dziadka. Od czasu naszej rozmowy, wtedy w Rudce, nie dałeś znać. Zaraz zaczyna się semestr, nie będzie mnie tak często w Pasymiu i pomyślałam, że może… No wiesz.

– Że jakoś przyspieszę wasze spotkanie?

– Dokładnie. – Uśmiechnęła się i sięgnęła do torebki. Wydawało się, że chce coś wyjąć, ale w ostatniej chwili się rozmyśliła.

– Rozczaruję cię, bo dziadek wyszedł. Pewnie jest w lesie. Często tam chodzi.

– Słuchaj, ja wiem, jak to wygląda. Narzucam się, a on potrzebuje spokoju. Tylko że… Kurde, nikt nie powie mi, co on ma głowie, poza nim samym. Może z tego powstać świetna praca czy artykuł. Mogłabym zrobić mu różne testy albo jakoś pomóc się odnaleźć.

– Nie musisz się tłumaczyć, rozumiem, że to cię fascynuje.

– A ciebie nie?

Magda poruszyła się na łóżku, nie spała, tylko wpatrywała się w sufit. Patryk wiedział, co chciała powiedzieć. Słyszał ją przecież całkiem wyraźnie:

Powiedz prawdę. Powiedz jej. Powiedz.

I wtedy wpadł mu do głowy pewien pomysł.

– Z kimś rozmawiałaś o tamtej zimie?

– Tak. Kilka razy byłam u Niny, ale mnie olała. Podobnie zresztą jak mój ojciec. Wiesz, że pomagał twojemu dziadkowi w kuchni i w ogóle byli blisko? Tamtej nocy też razem pracowali… Ale on nie chce o tym gadać. Twierdzi, że niewiele pamięta, co oczywiście jest bzdurą. Miał osiemnaście lat, na pewno coś wie. Nie podpytywałam tylko twojego taty, bo jakoś nie mam pomysłu, jak do niego zagadać.

– A z Dorotą próbowałaś się kontaktować?

– Z Dorotą?

– To córka Długiego, miała osiem lat, kiedy to się stało.

Widział, że jest zdziwiona. Chyba nikt nie powiedział jej, że tam w ośrodku były jeszcze jakieś dzieci, oraz że facet, którego zamordował dziadek, miał córkę.

– Pomóż mi ją znaleźć. Dziadek mnie o to poprosił. Próbowałem coś ustalić, ale poległem. Znalazłem wywiad z dziećmi ofiar zabójców, w którym uczestnicy wypowiadali się anonimowo na temat tego, co ich spotkało, i pewna kobieta mogła być Dorotą. Zgadzały się szczegóły: miała osiem lat, gdy pewien mężczyzna zamordował jej tatę. Doszło do tego w sylwestra w dziewięćdziesiątym czwartym. Ilu facetów zabiło swoich kumpli w tamtym czasie? Nie mam pojęcia. Ale brakuje mi pomysłu, jak dotrzeć do tej kobiety. Napisałem maila do dziennikarza, który prowadził wywiady, ale nie odpowiedział.

Mai zaświeciły się oczy.

„Oto mała dziewczynka, która właśnie znalazła najlepszy prezent pod choinką”, pomyślał Patryk.

– On chce ją przeprosić, co? Wyobrażasz sobie, jakie to dla niego ważne? Takie pojednanie? – Nagle zbliżyła się do okna. Dłonie złożyła w daszek, by wyraźniej widzieć, co się dzieje na drodze. – A co tu robi mój tata? – zapytała.

Zgasił światło i stanął obok. Faktycznie, pan Grzegorz przechodził właśnie przez ulicę. Musiał być wcześniej u Niny, której sylwetka też wyraźnie odcinała się w jasnym prostokącie okna. Chwilę mu zajęło, żeby na tym obrazku dostrzec również dziadka. Czekał kawałek dalej, przygarbiony, z tym swoim czerwonym, dziecięcym plecaczkiem zsuwającym się z ramienia.

Patryk pomyślał, że brakuje jeszcze taty i tej całej Dorotki, żeby zebrać ekipę sprzed lat.

Pan Grzegorz zatrzymał się tuż obok ogrodzenia. Jego twarz oświetlała uliczna latarnia. Przez rozchylone usta wypadały kłęby pary. Jedną rękę położył na sercu, drugą wsunął do kieszeni. Patryk pomyślał, że jest mu słabo.

I wtedy podszedł do niego dziadek. Mężczyźni przez dłuższą chwilę wpatrywali się w siebie, a potem ostrożnie objęli. Ten gest wyglądał jak przypieczętowanie jakiejś starej, brudnej tajemnicy.

Szymon, 29 grudnia 1994

Właśnie umyłem ostrze noża i odłożyłem na suszarkę, kiedy usłyszałem pukanie do drzwi. Nasz wizjer zniekształcał obraz i każdy, kto stał po drugiej stronie, miał nienaturalnie wielką, rozciągniętą głowę. Spodziewałem się zobaczyć Długiego, którego wysłałem po wódkę, dlatego zdziwił mnie widok Grześka. Może nie wiedział, że na niego patrzę, bo jego usta się poruszały, jakby ćwiczył jakąś przemowę lub się modlił. Wypadały z nich kłęby dymu w kształcie dziwnych stworów.

– Wejdź. – Zostawiłem uchylone drzwi i poszedłem do kuchni, żeby dokończyć mycie naczyń. Woda, w której płukałem brudne talerze i sztućce, miała już kolor błota.

Grzesiek stanął w progu i zgniatał w dłoniach czapkę. Z drugiego pokoju dobiegały piski Przemka i Doroty oraz pojedyncze dźwięki akordeonu.

– Siadaj, nie stój tak! Co tam u mamy?

– No… chyba dobrze.

Nie miałem pojęcia, po co przyszedł. Dziś pracował z Długim, minąłem go kilka razy na placu przed wejściem do ośrodka i ustaliliśmy, że przyjdzie na dziewiątą kolejnego dnia.

– A co tam w szkole? – zagaiłem, żeby podtrzymać rozmowę.

– Teraz jest wolne – wymamrotał. – Wracamy po sylwestrze.

Wciąż stał w progu, ja płukałem dłonie gorącą wodą, która parzyła skórę. To był minus roboty z ostrymi nożami. Czasami człowiek zacinał się tu i ówdzie.

W końcu Grzesiek zsunął buty i zajął miejsce przy stole. Wciąż gniótł swoją czapkę. Na jego kurtce błyszczały kropelki wody.

– Ja nie wiem, czy się nadaję – wyznał cicho.

– Do czego? – Usiadłem naprzeciw.

– No… – Chłopak wziął głęboki wdech, jakby zamierzał wyznać najcięższy grzech. – Do pracy z panem.

– Jestem zadowolony z twojej pomocy. – Próbowałem go uspokoić. – To nic, że wczoraj się spóźniłeś, zawsze przyda się kolejna para rąk do roboty. – Przeszło mi przez myśl, że to Nina go przysłała. Musiała zauważyć, że chłopak bywa roztargniony, a może ja sam nieświadomie coś zasugerowałem.

– Nie o to chodzi. – Grzesiek spojrzał na mnie zmieszany. – To mi się po prostu ciągle śni. Mam wrażenie, że pachnę mięsem… A to jest taki zapach, że… Ja… no… Mój dziadek miał gospodarstwo. I tam było świniobicie. Widziałem to, jak byłem małym chłopcem, i obiecałem sobie, że nigdy czegoś takiego nie zrobię.

„A więc o to chodzi”, pomyślałem i przyglądałem się, jak zaczyna drapać się po policzkach. Zobaczyłem przestraszonego dzieciaka, który nie chce patrzeć na śmierć. Zrobiło mi się go żal.

– To normalne – pocieszyłem go. – Też tak miałem.

– Naprawdę?

– Chciałem zostać sławnym muzykiem. Wyobrażałem sobie, że będę grał na rejsach. No wiesz, opływał świat i umilał innym podróż, aż w końcu usłyszy mnie ktoś znany z Ameryki. A potem nagram płytę, jedną, drugą, piętnastą. – Zaśmiałem się na wspomnienie tych marzeń.

Grzesiek nie podzielał mojego rozbawienia. Wpatrywał się we mnie przerażony.

– To jak to się stało, że pan… No… Że te konserwy i to wszystko…

– Życie się stało, dzieciaku.

– Życie?

– Obowiązki, rodzina. – Zatoczyłem krąg ręką. – Dom, rachunki.

Nastolatek zbladł. Zupełnie jakbym mu przepowiedział, że zginie za kilka dni.

– Ej, dzieciaku. U ciebie nie musi tak być. O czym marzysz?

Przesunął ręką po ciemnych, posklejanych od potu włosach i krzywo się uśmiechnął.

– No… Chyba o własnej lodziarni. Kiedyś mama zabrała mnie do Olsztyna do takiej kawiarni i jadłem lody, które smakowały jak prawdziwe truskawki. Latem nawet próbowałem zrobić podobne. Ze świeżych owoców, cukru i śmietany. Mama powiedziała, że mam talent.

Ostatnie zdanie wymówił tak cicho, że ledwo go słyszałem. Zresztą dzieciaki za ścianą dokazywały coraz głośniej.

– Właściwie to o nią mi chodzi. – Jego policzki zrobiły się czerwone, a wzrokiem uciekał na boki, byle tylko nie spojrzeć mi w oczy. – Mama będzie zła, że zrezygnowałem z pracy u pana, uważa, że to okazja, żebym sobie dorobił. Ale… No, może pan jej powie, że nie potrzebuje pomocy, a ja zajmę się czymś innym? Mogę nawet polerować parkiet parafiną. Byle nie te zwierzęta…

– Wymyślimy coś. Nie martw się – zapewniłem. Nie każdy nadawał się do pracy z mięsem. Doskonale to rozumiałem.

Chciałem jeszcze coś dodać, uspokoić go, ale wrócił Długi. Przyniósł ze sobą zimne, rześkie powietrze, śnieg na ubraniu oraz dwie półlitrowe wódki.

– No proszę, kolejny do kielicha? – Zmierzwił Grześkowi włosy i postawił na stole flaszki, a potem od razu nalał nam wszystkim po pięćdziesiątce. – Nie bój nic, nie powiemy rodzicom. Ja wypiłem pierwszą lufę, jak miałem piętnaście lat. Ukradłem ojcu z barku. A ty chyba lada dzień będziesz pełnoletni, co? – Mrugnął do nastolatka.

Zauważyłem, że mają dobrą relację. Inną niż nasza. Bardziej wyluzowaną. Przyglądałem się wielkim dłoniom Długiego leżącym na stole. Smar wciśnięty w każdą linię i zmarszczkę na palcach układał się we wzory. Mężczyzna był silny, nie tylko przez swoją posturę, ale też tembr głosu i mimikę. Urodzony do tego, żeby rozkazywać i żeby… No właśnie.

Przypomniałem sobie słowa Niny: „Szymon, co ty? Przecież znasz Długiego od lat”.

– Jemu już nie lej. – Po pierwszej kolejce odsunąłem od Grześka kieliszek. – Chłopak musi jakoś wrócić do domu, daleko nie ma, ale Nina nas zabije.

– Jest nieparzyście. To nie przystoi – zarechotał Długi i nalał alkohol, tym razem do szklanki.

Dzieciak wypił wódkę duszkiem. Nie minęła minuta, jak zauważyłem w nim zmianę. Nie poprawiał już nerwowo włosów ani nie drapał twarzy.

– Pan Długosz wspominał, że widział pan białego jelenia – powiedział odważnie.

Przez chwilę musiałem się zastanowić, o kim on właściwie mówi. Od zawsze na Długosza mówiliśmy przecież Długi.

– Ten jeleń od wielu lat podchodzi pod ośrodek. Jak pogadasz ze starym Trzcińskim z leśniczówki, to też ci powie, że go widział.

– Chodzę z jego synem, Adamem, do klasy. – Grzesiek na chwilę się zawiesił. Wpatrywał się we mnie tępo, aż w końcu wykrztusił: – Jaki on jest? Ten jeleń? Czytałem, że przynosi szczęście.

Długi zaśmiał się tak głośno, że zabolały mnie uszy.

– To tylko futro, młody, krew ma czerwoną, a mięso… Ech… Nie wierz w takie bzdury. – Zmierzwił mu włosy i włożył papierosa do ust. Nad stołem zaczął tańczyć dym.

– Ja w to wierzę – powiedziałem poważnie. – Przyniósł mi szczęście, jak rodził się Przemek.

– Glass twierdzi, że byłaby z niego ładna ozdóbka. – W ustach Długiego kołysała się fajka.

– Jego nie wolno zabić. Myślisz, że czemu przez tyle lat nikt tego nie zrobił? Nie dlatego, że nie było okazji, ale ze strachu. Bo tylko głupi nie boi się takiego ducha.

– A co, gdyby ktoś… – drążył Grzesiek.

Przypomniałem sobie tego pięknego jelenia. Jego poroże, które wyglądało jak korona, i dumne spojrzenie. Patrzył tak, jakby wszystko już widział i przeżył, a jednak wciąż…

Długi się nie odezwał. Nalał kolejkę, nie pomijając chłopaka. Przyglądał się zamyślony, jak Grzesiek przechyla szkło i zaciska powieki.

– Muszę ci powiedzieć, że miałem cię za… – Urwał zdanie i powoli zbliżył się do niego tak bardzo, że ich czoła niemal się stykały. – Słuchaj, młody. Nie daj sobie wmówić… Ty nie jesteś żadna pizda. Dziś poradziłeś sobie ze sprzęgłem. A i mięso umiesz obrobić. Będą z ciebie ludzie, dzieciaku. Tylko wyprostuj się! – Klepnął go w plecy. – Nie garb się tak! Baby takich nie lubią. Musisz pokazać, że masz jaja. Masz jaja? Masz?

– Mam! – Chłopak wyprężył się jak struna i chyba pierwszy raz w życiu widziałem u niego taki szeroki uśmiech.

Z sąsiedniego pokoju dobiegł nierówny dźwięk akordeonu. Czułem delikatne mrowienie w dłoniach. Chciało mi się grać.

– Chodźmy do dzieciaków – zarządziłem i przenieśliśmy się do sypialni, w której Przemek i Dorota zrobili sobie bazę z koców. Zasłoniłem okna, bo nie lubiłem, jak ktoś zaglądał do domu, i wziąłem do rąk akordeon.

Jezu, jak ja grałem! Świat skakał mi przed oczami, palce ledwo nadążały za tym, co chciałem opowiedzieć.

– Tato! Tato, patrz na mnie! – Przemek zrobił sobie pelerynę z ręcznika i chciał skoczyć z krzesła. Kiwnąłem tylko głową na znak, że nie teraz.

„Nie teraz, synu. Teraz jestem przecież na rejsie i gram swój amerykański sen. Teraz słyszy mnie ktoś znany i nagrywam płytę. Pierwszą, drugą, piętnastą”.

Długi klaskał i tupał nogą.

Bum, bum, bum.

Na środku pokoju stanął Grzesiek. Na początku kiwał się nieśmiało, ale z każdą kolejną sekundą stawał się odważniejszy. Ściągnął przez głowę sweter i koszulkę. Był tak chudy i drobny, że wyglądał na niewiele starszego od mojego jedenastoletniego syna.

Wspinał się na palce, falował rękoma, kręcił się wkoło i śmiał. Po chwili dołączyła do niego Dorota. Złapali się za dłonie i wykonali kilka obrotów.

W pewnej chwili świat stracił ostrość i nie potrafiłem rozpoznać, kto jest kim ani co jest prawdą. Czy Długi do nich dołączył? Czy trzymali się we troje za ręce? Czy mój syn wpełzł do środka namiotu z koców i wystawały mu tylko stopy?

Może to przez wódkę, może przez muzykę, ale czułem, że nie jestem już sobą, tylko przekaźnikiem. To nie ja trzymałem akordeon. To on trzymał mnie. Wyobraziłem sobie, że nie siedzę w domu, tylko na środku jeziora. Chłód wciskał się pod nogawki spodni, śnieg sypał tak mocno, że krajobraz zlewał się w białą masę. Był tak jednostajny, że ledwo dostrzegłem stojącego na brzegu białego jelenia. Zbliżał się do mnie. Zbliżał. A z każdym pokonanym metrem zauważałem coraz więcej niepokojących szczegółów. Nierówny chód, czerwone ślady na lodzie. Krwawy kikut zamiast kopyta. Gdy był już tak blisko, że czuliśmy nawzajem swój zapach, zauważyłem przekrwione białka jego oczu.

Opuścił głowę. Czekał. Nagle przypomniałem sobie pierwsze zwierzę, które musiałem oskórować. To był mały zając, wyhodowany na tyłach naszego podwórka. Karmiłem go, dbałem o niego. A później zabiłem młotkiem.

Szybciej! Mocniej! Głośniej! W kadrze tego dziwnego obrazka pojawiła się nagle wykrzywiona twarz Doroty, a ja poczułem się, jakby ktoś wyrwał mnie z piosenki i znowu przeniósł na środek sypialni w domu. Pot ciekł mi po plecach i skroni, palił mnie przełyk, chociaż nie śpiewałem. Chyba nie śpiewałem. Akordeon wydał żałosny jęk – jak porzucone dziecko. Dopiero po chwili zorientowałem się, że ktoś naprawdę płacze. To był Przemek, który żałośnie wył schowany w głębi namiotu.

Długi, być może dla żartów, zanurkował do środka i próbował go wyciągnąć, a on jak małe zwierzątko rzucał się i krzyczał, że nie.

Nie!

Grzesiek wybiegł do łazienki. Dorota stała na środku i wciąż się kręciła.

Odłożyłem akordeon i poszedłem do Grzesia. Obejmował muszlę klozetową i zwracał wszystko, co wypił tego wieczoru. Zwilżyłem ręcznik i przetarłem mu czoło.

– Jutro zrób sobie wolne. – Spuściłem wodę.

– Nie… – Wstrząsnęły nim kolejne torsje. – Przyj…dę. Normal…nie.

– Porozmawiam z Niną. Nie musisz ze mną pracować.

Z trudem się uniósł, a kiedy to zrobił, spojrzał mi w oczy.

– Dam… rad… radę…

Cofnąłem się do pokoju. Przemek wciąż leżał w namiocie, a Długi wyciągnął się na moim łóżku. Dorota siedziała obok niego. Jej małe ręce obejmowały wielką dłoń ojca.

– Cichutko – wyszeptała. Oddychała szybko, jej grzywka skleiła się od potu, a policzki nabrały koloru czereśni. – Tatuś w końcu śpi.

Obecnie

Karolina miała wrażenie, że jej serce nie znajduje się już pośrodku klatki piersiowej, tylko wyżej – w gardle, a może nawet w ustach – i zaraz się nim udławi. Umiała radzić sobie ze stresem, znała techniki oddechowe, które potrafiły przywrócić odpowiedni puls, ale teraz na nic się one zdały. Cała była dygotaniem, a świat za oknem taksówki się kołysał. Rósł i malał. Oddalał się i przybliżał.

Miała ochotę ponaglić kierowcę, który i tak dawał z siebie wszystko, zważywszy na warunki na drodze. Obserwowała deskę rozdzielczą, widziała, że dociska gaz, a system kontroli trakcji uruchamia się niemal na każdym zakręcie.

Próbowała uporządkować informacje, które przekazała jej Patrycja Milewska, ale nie potrafiła skupić myśli. Przykleiło się do niej kilka zdań, które w kółko odtwarzała:

„Wejście do bunkra zasłonięte gałęziami”.

„Reklamówka na głowie.”

„Skrępowana”.

Karolina nie musiała sobie tego wyobrażać, by to widzieć. Dziesiątki innych spraw, przy których pracowała, zrobiły swoje. Niemal czuła zapach zwłok.

Kiedy przejeżdżali obok starego młyna w Pasymiu, zawahała się, czy nie powinni się zatrzymać, żeby przesiadła się do swojego samochodu. Ale kluczyki były w mieszkaniu babci, co wydłużyłoby całą podróż o kilka cennych minut. Poza tym czy powinna prowadzić w takim stanie? Zacisnęła drżące dłonie w pięści. Nie pomogło nawet odrobinę.

Na drodze w Rudziskach Pasymskich stał policjant i nie przepuszczał nikogo dalej. Karolina zapłaciła kierowcy i wysiadła z auta. Nie miała ze sobą legitymacji, a nie kojarzyła funkcjonariusza.

– Pracuję w policji. – Minęła go i rzuciła się do biegu.

Coś tam krzyczał, ale nie miał jaj, żeby próbować ją dogonić. Wypatrzyła Lexusa, którym jeździł Borys Sztern z Patrycją Milewską.

– Pokaż mi Maję – poprosiła, kiedy na drodze stanął Borys. Zdziwiła się, że jej głos brzmi tak cicho. Nie miała siły, żeby wydać z siebie jakikolwiek głośniejszy dźwięk.

Policjant musiał już wiedzieć od Patrycji, kim dla Karoliny jest ofiara, ponieważ jego twarz wykrzywił grymas i bez słowa zamknął ją w objęciach.

– Nie możesz tu zostać. – Niemal siłą zaciągnął ją do samochodu i wepchnął na siedzenie pasażera.

Nie oponowała, bo wiedziała, że miał rację. Z uwagi na pokrewieństwo nie powinna angażować się w sprawę. Mogła za to wylecieć z pracy, a w najlepszym wypadku dostać dyscyplinarkę. Choć w tej chwili miała to w dupie, dotarło do niej coś jeszcze – jeśli podda się emocjom, wyjdzie na wariatkę. A z wariatką nikt nie chce rozmawiać. Nie będą chcieli udzielić jej żadnych informacji, nawet nieoficjalnie.

– Powiedz mi. – Spojrzała mu w oczy. Zdążył już zająć miejsce kierowcy, odpalić silnik i włączyć ciepły nawiew. – Powiedz wszystko, tak jakbym jej nie znała.

Złapał ją za rękę.

– Nie. Dla twojego dobra, nie.

– Kurwa. – Nie wytrzymała. – A gdyby tam leżała twoja rodzina? Twoja córka na przykład? – Wiedziała, że uderzyła w czuły punkt. Przez chwilę milczał i w końcu pokiwał powoli głową.

– Zwłoki znalazł pies około jedenastej przed południem. Najpierw zlokalizował cegłę, którą prawdopodobnie uderzano Patryka Białego, a że jest to pies wyszkolony do znajdowania zwłok, podjął nowy trop i udał się tutaj, do bunkra. Zgon nastąpił prawdopodobnie pięć dni temu.

– Czyli wtedy, kiedy znaleźliśmy Patryka w Rudce, ona już nie żyła?

– Na to wygląda.

– Jak zmarła?

– Wiesz, że na tym etapie…

– Błagam. Na pewno komentujecie każdy szczegół. Mów.

– Udusiła się. Na głowie ma worek, dość ciasno związany sznurem wokół szyi. Nie mogła go zdjąć, bo miała skrępowane ręce. Nogi zresztą też.

– Jakieś ślady pobicia? Gwałtu?

– Nie. Na pierwszy rzut oka nie. Ubranie w całości. Miała nawet na sobie zimową kurtkę. Nie wiem, jak zabójca ją tam zwabił czy zaciągnął. W tej chwili to nasza największa zagwozdka.

– Może coś jej podał? Lek? Narkotyk? – Spojrzała na swoją dłoń, na której leżała dłoń Borysa. Nie miała siły się poruszyć. Czuła, że sterowanie jej czuciem i układem nerwowym przejął teraz autopilot. To on kazał jej oddychać, uspokoił rytm serca. I zmuszał do myślenia.

– Być może – przyznał.

– A jej samochód?

– Nigdzie go nie ma. Ale gdybym to ja… – Urwał, bo zdał sobie sprawę, jak to brzmi. – Jeszcze kilka dni temu Kalwa była skuta lodem. Ale od dwóch dni jest odwilż. Myślę, że ktoś mógł wjechać samochodem na środek jeziora, a potem temperatura zrobiła swoje. Ale to tylko jedna z hipotez. Wiadomo, że będziemy szukać.

Po chwili do okna od strony pasażera podeszła Patrycja. Kiedy zobaczyła Karolinę, wokół jej ust pojawiły się głębokie bruzdy. Przesunęła dziecięcy fotelik i usiadła pośrodku tylnej kanapy. Karolina poczuła jej rękę na ramieniu.

– Boże, tak mi przykro. Gdybym wiedziała, że to twoja…

– Dziękuję, że mi powiedziałaś. – Karolina weszła jej w słowo. Ostatnie, na co mogła sobie pozwolić, to utrata kontroli, dlatego udawała opanowaną, choć w środku przeżywała katusze. – Jedziecie powiedzieć rodzinie? Ojciec Mai mieszka sam z młodszą córką. Pojadę z wami. – Zobaczyła w lusterku porozumiewawcze spojrzenia Milewskiej i Szterna.

– To nie jest najlepszy pomysł – odezwała się cicho Patrycja. – Naczelnik ukręciłby nam łeb. Prokurator też. Możesz nawet nieświadomie coś powiedzieć, zasugerować, tak naprawdę sam fakt, że tutaj jesteś… Żeby nie było, ja cię rozumiem, ale…

– Po prostu chcę móc przytulić Klaudię, kiedy się o tym dowie. Tam nie ma mamy, jest tylko ojciec. I to taki, który zupełnie sobie nie radzi.

– Dobra. – Decyzję podjął w końcu Borys Sztern, który po prostu odpalił silnik i ruszył. Dobrze, że miał przyciemniane szyby w swoim Lexusie, bo kiedy mijali prokuratora, Karolina miała pewność, że ten nie zwrócił na nią uwagi.

Droga zajęła im dziesięć minut, podczas których zrelacjonowała im to, co zastała w akademiku u Mai, i podała namiary na współlokatorkę. Wiedziała, że policjanci będą musieli sprawdzić pokój dziewczyn i spróbować odtworzyć przebieg co najmniej kilku dni przed zabójstwem. Bo że do niego doszło, nie miała wątpliwości.

Gdy mijali dom Białych, zauważyła na podwórku starszego mężczyznę. Szymon Biały prostował się właśnie i brał zamach siekierą, żeby porąbać szczapy drewna. Miał na sobie za duże dresy, wydawał się nieporadny i kruchy. Ale kiedy ostrze siekiery wylądowało na kawałku drewna, rozcięło je na niemalże idealne połowy.

– Maja interesowała się dziadkiem Patryka, tym, który wyszedł z więzienia. Podobno pisała jakąś pracę naukową o resocjalizacji więźniów, pewnie jej współlokatorka powie wam więcej. – Karolina przypomniała sobie, co znalazła rano w pokoju babci. – To jednak dziwne, że umierają dzieci tych, którzy byli w Rudce w noc tamtego morderstwa.

– Ojciec Mai miał z tym coś wspólnego? – Patrycja się ożywiła.

– Nie, po prostu tam był. Znał wszystkich, pracował z Szymonem Białym. Dziś widziałam u mojej babci zdjęcia z tamtego okresu. Dobrze byłoby z nią porozmawiać, jak dojdzie do siebie, bo teraz jest w szpitalu. Przekażę wam te zdjęcia.

– To coś poważnego? Z twoją babcią? – Teraz to Borys się zaniepokoił. Widziała, że przez całą drogę na nią zerkał, a gdy nie trzymał dłoni na dźwigni zmiany biegów, dotykał materiału jej kurtki.

– Nie chce mi się nawet o tym gadać – odpowiedziała szczerze. Zaparkowali właśnie przy domu wujka Grzesia i czuła, jak do głosu zaczynają dochodzić nerwy, zmęczenie i rozpacz. A przecież musiała zebrać się w sobie i jakoś pocieszyć rodzinę.

Powoli zaczynało do niej docierać, z czym będzie musiała się zmierzyć, i jeśli miała być ze sobą szczera, nie była na to gotowa. Wiele razy widywała udręczonych rodziców czy rodzeństwo, którzy podpierali ściany na komisariatach, żeby podpytać o sprawę swoich bliskich.

„Czy coś wiadomo?”

„Czy są nowe dowody?”

„Przypomniało mi się coś i chciałem…”

„Proszę, niech pani powie, że znaleźliście”.

Katalog pytań nie miał końca, a ona, ponieważ stała po tej drugiej stronie, zawsze odpowiadała tak samo.

„Odezwiemy się, jeśli dowiemy się czegoś nowego”.

Jak trywialna wydała jej się teraz ta formułka! Los z niej zakpił i pokazał, że dopóki nie wejdziesz w buty drugiej osoby, nie zrozumiesz, z czym się mierzy.

Wszystko, co wydarzyło się w chwili, gdy stanęła w progu domu Majki, przewartościowało jej wiedzę o skali cierpienia. Wujek nawet nie krzyczał, tylko powtarzał pod nosem imię starszej córki i kulił się na fotelu jak mały chłopiec. Klaudia z kolei oparła się o ścianę i zrobiła się tak blada, iż byli przekonani, że zemdleje.

– Chodź tutaj. – Karolina przyciągnęła nastolatkę do siebie. – Będę w mieszkaniu u Niny, zajrzę do was później i jutro też… Ale gdybyś potrzebowała pogadać albo chciała stąd wyjść, albo… To będę czekała, okej? Będę na ciebie czekała. – Zupełnie nie wiedziała, co myśleć o reakcji Klaudii, której ciało pozostawało nieruchome, jakby wpadła w jakieś nienormalne odrętwienie. Dopiero kiedy się odsunęła, zauważyła, że dziewczyna jest zalana łzami i to było jeszcze gorsze, bo dzieciaki, które płaczą tak cicho, zostały tego nauczone.

W życiu tej małej zabrakło kogoś, kto by jej powiedział: masz prawo czuć. Masz prawo krzyczeć. Widzę cię.

Gdy Borys i Patrycja odjechali, stanęła w progu pokoju Majki i zrobiła kilkadziesiąt zdjęć swoim telefonem. Fotografowała rozgrzebane łóżko, biurko z odsuniętym krzesłem, ubrania przewieszone przez fotel, półki pełne książek i próbowała zrozumieć, co ta przestrzeń mówi o ostatnim dniu dziewczyny. Bo coś mówiła na pewno.

Karolina wyszła z domu wujka późnym wieczorem. Pasym wydawał się pogrążony w żałobie. Na niebie nie zauważyła ani jednej gwiazdy. Nie minęła ani jednego człowieka.

W mieszkaniu babci czekała na nią stęskniona kotka.

– Przepraszam, maleńka. Cały dzień byłaś sama. – Usiadła z nią w fotelu i po prostu tuliła do siebie, a potem znalazła wstążkę i przywiązała do niej dzwoneczek. Tak przygotowaną zabawkę przyczepiła do krzesła. – Na więcej mnie nie stać. Nawet nie wiem, jak dać ci na imię. Dziś potrzebuję nadziei. – Wysunęła palec, a gdy kotka otarła się o niego pyszczkiem, zapytała: – Będziesz moją nadzieją?

Jeszcze była na tyle przytomna, że zadzwoniła najpierw do szpitala spytać o Ninę, a potem do rodziców, żeby kupili bilet na najbliższy samolot. W końcu, gdy zebrało się w niej tak wiele bólu, że miała ochotę wrzeszczeć, założyła dres, lekką sportową kurtkę, czapkę i buty do biegania.

To nic, że znowu zaczął padać śnieg. Musiała biec, żeby nie zwariować. Wiedziała, że nie będzie żadnej mety. Miejsca, które przyniesie jej ukojenie.

Ale Karolina nie walczyła o spokój ducha. Walczyła o przetrwanie. Bo dziś zupełnie nie miała pomysłu na to, jak zdoła przeżyć najbliższe dni.

***

Gdyby ktoś zapytał Dawida, co robił, gdy dowiedział się o śmierci brata, potrafiłby opowiedzieć wszystko ze szczegółami. Że stał na schodach w domu, a stopnie były zimne i kłuły go w stopy. Że miał na sobie bokserki i wczorajszy T-shirt. Że ledwo się obudził i nie zdążył nawet nakarmić swoich trzech szczurków, które pieszczotliwie nazwał Trzema Muszkieterami.

I myślał, że może tak właśnie wygląda dowiadywanie się o śmierci bliskich – jak zanurzenie w bardzo gęstym sosie. Oczywiście się mylił.

Bo kiedy podsłuchał, jak rodzice rozmawiają przyciszonymi głosami o tym, że w Rudziskach Pasymskich znaleziono ciało Mai, i zastanawiają się, które i w jaki sposób mu o tym powie, to świat stał się nagle kalejdoskopem. Wszystko się na siebie nałożyło, przyspieszyło. Kolory wymieszały się i migotały. Przecież widział się z Klaudią. Odniósł jej zakupy starszej pani, rozmawiali. Pokazała mu tę pustą wiadomość od siostry. Jeśli Maja jej nie wysłała, to kto? Kto?

Nie mógł sobie znaleźć miejsca. Sprawdzał w internecie, czy to prawda, dzwonił do Majki, nagrywał się jej na pocztę. Dzwonił do Klaudii i wysyłał milion esemesów. Cud, że trafiał palcami w klawiaturę i składał jakieś słowa. Przecież wydawało mu się, że już nie zna słów.

Gdy Klaudia w końcu oddzwoniła i powiedziała, że tak, to prawda, niemal umarł. Po prostu serce zakłuło go tak mocno, że był pewien zawału.

To przecież niemożliwe, żeby w tak krótkim czasie pożegnać najbliższe osoby i dalej żyć. To musi mieć jakieś granice. Jeśli nie wyznaczał ich świat, powinno to zrobić przynajmniej jego ciało i wykonać na nim wyrok śmierci.

Zamiast tego trwał w przyspieszeniu aż do wieczora, kiedy to nie wytrzymał i poszedł pod dom Klaudii, miał w dupie, czy będzie tam jakaś policja.

Pulsowały mu mięśnie, właściwie nie wiedział, co powie i zrobi, ale czuł, że coś musi, bo inaczej zwariuje. Nacisnął dzwonek, a kiedy Klaudia uchyliła drzwi, on wpadł do środka.

Chciał, żeby Maja układała włosy w łazience. Żeby stała w kuchni przy blacie i robiła sałatkę z tofu, bo jak się ma chłopaka wegetarianina, to trzeba dbać o podaż białka. Albo namawiała go, żeby opowiedział o jakimś nowym szczurku. Najlepiej takim, który odnajduje szczepionkę na zło.

„Oj, Majka, nie ma takiej rzeczy na świecie. Zło jest wpisane w naturę ludzi”.

„Mój biedny artysto”, pogłaskałaby go po policzku. „Taką szczepionką jest miłość. Tylko nikt jeszcze nie wymyślił, jak podarować ją każdemu człowiekowi. Może skoro my tego nie potrafimy, wymyślą to zwierzęta. Na przykład bardzo mądry szczurek”.

A potem by się śmiała – tak głośno, że trząsłby się cały dom. Puściłaby mu jakiś heavymetalowy kawałek, który podśpiewywała delikatnym sopranem, i mimochodem zapytała, czy coś jej zagra. Oczywiście by odmówił, bo ona jedna wiedziała, że od roku nie miał gitary w ręku i odszedł z zespołu.

Tylko ona, leżąc z nim w łóżku zaraz po tym, jak się kochali, przesuwała palcem po jego plecach i pisała swoje imię. Znał kształt każdej litery na pamięć.

Tak bardzo chciał ją znaleźć i ożywić, że wchodził do każdego pokoju w jej domu. W końcu po kilkunastu minutach zrozumiał, że to na nic. Stanął na korytarzu, naprzeciw Klaudii, i dziwił się, że jeszcze oddycha. Choć dzieliły ich ze trzy metry, on czuł ją tak blisko, jakby go przytulała. A może nawet bardziej. Bo jeśli patrzysz w czyjąś twarz i widzisz ten sam ból, to zawiązuje się między wami coś na całe życie.

On stracił brata, ona siostrę.

I to nie mógł być przypadek.

– Gdzie twój tata? – spytał słabym głosem.

Nie odpowiedziała. Jej wzrok uciekł w bok, w stronę sypialni ojca. To było jedyne pomieszczenie, którego chłopak nie sprawdził. Nacisnął klamkę i wszedł do środka. Od wejścia uderzył w niego smród alkoholu i moczu.

Zapalił światło, ale facet nawet nie drgnął. Leżał obok swojego łóżka.

Dawid zawisł nad mężczyzną z pięścią przyciśniętą do jego policzka. Gdyby docisnął, wybiłby mu szczękę. Mógł zrobić z nim wszystko. Nawet go zabić albo przynajmniej porządnie okaleczyć. Majka często powtarzała, że to wszystko, co robi ojciec, bierze się z rozpaczy. I jeszcze że ludzie są dobrzy, tylko nie potrafią sobie radzić z życiem.

– Ty skurwielu. Ty słaby, głupi, beznadziejny skurwielu – wycedził. Zrobiło mu się tak słabo, że musiał kucnąć. A potem usiąść. A potem się położyć. Zwinął się w kłębek i przymknął powieki.

Klaudia wciąż nie ruszała się z miejsca, jej sylwetka rozmazała się i wyglądała jak kolorowy rysunek podgryzany czarną kredką. Zupełnie jak w tamtym zeszycie, który znalazł w pokoju Magdy.

Miał wrażenie, że jakimś cudem ożywił te narysowane potwory i teraz wszędzie, dokąd pójdzie, one będą podążać za nim.

Co widziała Maja przed śmiercią?

Maja siedziała z tatą przy stole w kuchni. On zajmował połowę szerokości drewnianej, sosnowej ławki i jak zwykle przesuwał dłonią po drugiej połowie, badając wszystkie sęki i nierówności. Tak jakby musiał się przekonać, że owszem, jest w swoim domu, i owszem, to jest ta sama ławka co zawsze.

Zerknęła na zegarek – zbliżała się siedemnasta. Patryk jej kiedyś powiedział, że ludzie nazywają tę porę szarą godziną. Wynika to z tego, że nie ma już słońca, a jeszcze nie nadeszła noc, więc niebo ma ten specyficzny kolor ołówka, a natura nie zdążyła jeszcze zabarwić go na czarno. Podobno dawniej to był jedyny czas w ciągu dnia, by rodzina spotkała się przy stole.

Maja pamiętała, że kiedy była z nimi mama, to właśnie tak się działo. Około siedemnastej tata wracał z lepszej lub gorszej pracy, Klaudia i ona przerywały zabawę, a na stole lądował jakiś spóźniony obiad zrobiony z niczego, bo zawsze brakowało kasy. Gadali wtedy o wszystkim i niczym, dziewczynki opowiadały, jak tam w szkole i co robiły w ciągu dnia.

A potem wszystko się popsuło.

– Dlaczego nie powiedziałeś, że Szymon był twoim przyjacielem? – zapytała Maja jeszcze raz i zapaliła lampę wiszącą nad stołem. Żółty okrąg odbił się w sosnowym blacie, wsunęła w niego dłonie. – Powiesz mi, co was łączyło? – Miała wrażenie, że zadaje to pytanie dziesiąty raz.

– Nic.

– Przecież go przytuliłeś. Wtedy, przed ich domem.

– Bo dawno się nie widzieliśmy.

Siedzieli przy stole już niemal godzinę i nie powiedział jej nic nowego.

– Przez te wszystkie lata ani razu o nim nie wspomniałeś… – Urwała.

Tata spojrzał za okno. Maja zawsze uważała, że on nie pasuje do zimy. W otoczeniu śniegu albo, jeszcze gorzej, takiej szarugi jak dziś, zdawał się maleć i kurczyć. Rozkwitał latem, zwłaszcza gdy mógł zebrać truskawki albo maliny i zrobić z nich najlepsze na świecie domowe lody.

– Wiesz, że to z nim piłem pierwszą wódkę? Siedzieliśmy wtedy u niego w kuchni, jakieś dwa dni przed tym… – Chrząknął. – No i przyszedł tam też Długi, przyniósł flaszki. Nie wiem w sumie, ile wypiłem. Chyba za dużo, bo potem tańczyliśmy. Szymon Biały grał na akordeonie. Powiedział mi wtedy, że marzył o tym, żeby być grajkiem podczas rejsów. Dziwne, że tak wiele zapomniałem, a tamto się jakoś do mnie przykleiło.

Maja wstrzymała oddech, żeby przypadkiem mu nie przerwać. Wiedziała, że może za chwilę tata powie coś, co odsłoni przed nią wydarzenia tamtego sylwestra. I gdy już miała pewność, że opowieść gładko przejdzie w historię o morderstwie, tata zamilkł i wstał od stołu.

– Chcesz herbaty? – zapytał jakby nigdy nic i odpalił gazowy palnik.

– Powiedz mi, proszę, co tam się stało.

– Przecież wiesz.

– Nie wiem. Właśnie w tym cały problem. Ani ty, ani babcia nie chcecie mi nic powiedzieć.

– Pytałaś o to babcię? – Odwrócił się nagle zdumiony.

– Oczywiście, przecież wiesz, co studiuję. Myślałeś, że spłynie po mnie informacja o powrocie mordercy, który siedział trzydzieści lat? Na dodatek znam tę rodzinę, bywam u nich średnio raz w tygodniu.

– I co ci powiedziała?

– To samo, co ty. Dlaczego nie chcecie mi tego wyjaśnić? Że wtedy i wtedy byliście tam i tam. Myśleliście o tym to i to. No po prostu! – Zdawała sobie sprawę, że brzmiała jak lekka desperatka i zaczynał plątać jej się język.

Ojciec podparł się o blat. Maja wiedziała, że kalkuluje i planuje. Zawsze tak robił, gdy starał się ułożyć jakiś harmonogram. Opierał się całym ciężarem ciała o najbliższy przedmiot. Tak jakby sprawiało mu to nadludzki wysiłek.

– Kiedy go zabił, byłem w sali bankietowej i po kryjomu piłem drugi raz w życiu wódkę. Gdy usłyszałem, co się stało, pomyślałem, że to kłamstwo, bo przecież oni się przyjaźnili i niemożliwe, że jeden zabił drugiego w tak okrutny sposób. Ludzie byli przerażeni. Większość jeszcze tej samej nocy opuściła ośrodek. Zmarnowały się tony jedzenia, kucharka wyzywała, na czym świat stoi, kelnerki płakały. Wiedzieliśmy, że nikt nie zainwestuje w miejsce, które ma taką historię. Tamtej nocy wszystko się dla nich skończyło.

– A Nina? A tata Dawida? Pan Przemek? On był wtedy dzieckiem. A z tego, co wiem, były tam też inne dzieci.

– Byli razem ze mną. A teraz obiecaj mi jedno. – Tata podszedł do niej, usiadł na krześle i obrócił córkę tak, żeby siedziała naprzeciw. Od miesiąca nie pił, więc czuła przyjemny, drzewny zapach jego wody kolońskiej. – Zostawisz to, nie będziesz rozmawiała z Szymonem Białym. Dasz temu mężczyźnie i tej historii spokój.

– Dobrze, tatusiu. – Uniosła w górę palce, jak harcerka, którą nigdy nie była.

Potem wypiła herbatę, odczekała jeszcze kilkanaście minut, ubrała się, poszła pod dom Białych i napisała do Patryka: „Twój dziadek jest w domu?”.

Odpowiedź przyszła prawie natychmiast: „Nie ma. Właśnie wołałem go na kolację. Może poszedł do lasu?”.

Naciągnęła kaptur na głowę i pobiegła w tamtą stronę. Znalazła jego ślady na śniegu i postawiła stopę dokładnie tam, gdzie on, a potem spojrzała na ciemną linię drzew, między które bała się jednak wejść. Ten las był piękny, mroczny i skłaniający do refleksji. Była niemal pewna, że Szymon Biały przychodził tu po to, żeby rozmyślać o tym, co wydarzyło się tamtej nocy, a co na zawsze zmieniło bieg jego życia.

Maja znała teorię – tak długa kara mogła zadziałać na niego dwojako. Albo się ogarnie i zwycięży, albo się podda i popełni samobójstwo. Miał jednak całe mnóstwo powodów, by przetrwać. Wiara, wsparcie rodziny, to, że wydzielili mu kawałek domu, ich utrzymanie no i… przyjaciół?

Maja nie mogła się powstrzymać przed nakreślaniem w wyobraźni przyszłości Szymona Białego. Tak bardzo chciała przy tym być, że aż czuła ciarki na całym ciele. Jego powrót otwierał przed nią ocean możliwości badawczych. Chciała wiedzieć, co myślał, kiedy mordował tego mężczyznę. Czy było coś, co go usprawiedliwiało? A może chodziło o przysłowiowe pięć złotych? Musiał działać w silnym wzburzeniu. Czy coś brał? Pił? Potem dochodziła jeszcze kwestia winy i kary. Jak postrzegał siebie kiedyś i teraz? Czy bliscy mu wybaczyli? Czy on wybaczył sobie? Wyobrażała sobie, że razem z Patrykiem doprowadzają do jego spotkania z Dorotą, córką Długiego.

Oczywiście nie była głupia. Na pewno kobieta nie wpadłaby w ramiona mordercy swojego ojca, ale może… Może potrafiłaby z nim o tym porozmawiać? Powiedzieć, co czuła?

Maja jeszcze nigdy nie była tak blisko prawdziwej zbrodni! Jeśli chodzi o znalezienie Doroty, doskonale zdawała sobie sprawę, z kim powinna porozmawiać i kto na pewno ma jakiś namiar na tę kobietę. Odwróciła się plecami do lasu i spojrzała na stary młyn.

Trzeba było wziąć Ninę sposobem, a może nawet po prostu pogrzebać w jej terminarzu. Czarnym, grubym, rozpadającym się notesie – trzymała w nim kontakty do byłych skazanych, których odwiedzała, kiedy była kuratorem społecznym. Tu jednak pojawiał się dylemat etyczny. Bo Maja kochała babcię i nie chciała jej oszukiwać.

Jeszcze raz spojrzała w stronę lasu i zerwała z niewysokiego świerka kilka szyszek. Kiedy była mała, często targowała się ze swoim sumieniem i podejmowała trudne decyzje z pomocą losu. Na przykład: jeśli pani Michalska od polaka będzie miała spódnicę, to nie pójdzie na wagary. Jeśli pociąg towarowy będzie miał parzystą liczbę wagonów, to pocałuje Łukasza z ósmej b. I teraz też zdała się na los.

Wycelowała w jedno z drzew. Jeśli trafi, to…

– Kurwa – zaklęła, kiedy szyszka spadła daleko od celu. Rzuciła kolejną, a potem jeszcze jedną i jeszcze. W sumie podjęła chyba z piętnaście prób i za każdym razem los mówił jej: odpuść.

Tylko że tym razem właśnie odpuścić nie potrafiła.

Poszła pod stary młyn i zanim nacisnęła klamkę w drzwiach prowadzących na klatkę, spojrzała w czarne niebo. Maja nie wierzyła w Boga, uważała, że po śmierci człowiek staje się cząstką energii dryfującą we wszechświecie. Może jakimś unikalnym kodem, który ma w sobie informacje o tym, kim się kiedyś było. Wierzyła za to w coś, za co obrywało jej się na studiach – w drugiego człowieka.

Ileż to wieczorów spędziła, wykłócając się ze swoją współlokatorką na temat ludzkiej natury. Te dyskusje zawsze kończyła Daria, która półżartem, półserio rzucała: „Zobaczysz, w końcu zbliżysz się do jakiegoś mordercy, a on cię zabije. I tyle będziesz z tego miała”.

Weszła do klatki schodowej i powoli wspięła się na górę. Wmawiała sobie, że gdyby Nina wiedziała, o co toczy się gra, to by jej wybaczyła.

Nacisnęła dzwonek do drzwi i już po chwili usłyszała ciche kroki. Uśmiechnęła się, bo mogła się założyć, że babcia zerka przez wizjer. Kilka sekund, zgrzyt zamka, skrzypienie starych zawiasów i już ogrzewały ją szczupłe ramiona starszej kobiety.

– Maja – wyszeptała babcia.

– Hej. Mogę wejść?

– Co za pytanie. Akurat szykowałam kolację. Dla ciebie… niech zgadnę. Kanapka z serem i ketchupem z cukinii?

Maja nie przepadała za tym specyfikiem, który Nina z uporem maniaka wekowała od kilku lat i powtarzała: zdrowe, domowe, lepsze od tego sztucznego gówna ze sklepu.

– Zgadłaś! Uwielbiam twoje kanapki. – Zdjęła buty i poszła za babcią do kuchni. Niedawno zmarł dziadek, ale w mieszkaniu wciąż było pełno jego przedmiotów i ubrań. Zupełnie jakby za chwilę miał wejść i rzucić: „wróciłem”.

Nina naprawdę świetnie sobie radziła z żałobą, a może tak dobrze ukrywała, że cierpi. Przygotowała kolację, herbatę i usiadła naprzeciwko wnuczki.

– U taty wszystko okej. Tak tylko wpadłam, na plotki – wyjaśniła Maja, żeby jej nie martwić.

– Wiesz, że możesz wpadać, kiedy chcesz.

Zaczęły jeść, a dziewczyna nagle zdała sobie sprawę, że jej pomysł, by tu przyjść, był pozbawiony jakiejkolwiek logiki. Przecież nie powie: „Hej, pójdziemy pogrzebać w pudłach z twoimi notatnikami i terminarzu?”.

Po kolacji poszła do toalety i napisała esemes do Patryka z prośbą, żeby wyciągnął Ninę z domu. Nawet na kilkanaście minut. „Zwariowałaś? A jak ja mam to niby zrobić?” – odpisał. „Wymyśl coś”.

Później siedziała z babcią w salonie, rozwiązywały krzyżówkę i kiedy wydawało jej się, że nic się nie wydarzy, zadzwonił dzwonek do drzwi. Nina poszła otworzyć, a po chwili Maja usłyszała Patryka:

– Dobry wieczór. Czy ma pani pompkę do roweru?

To było tak głupie, że aż genialne. Garaż znajdował się na wewnętrznym dziedzińcu młyna. Gorzej, że nikt nie jeździł rowerem po śniegu. Ale dziewczyna nie doceniła Patryka, który wyjaśnił, że potrzebuje pompki, żeby nadmuchać jakiś specjalistyczny materac dla Magdy.

I w końcu znalazła się sama w mieszkaniu.

Pokój Niny kojarzył jej się z pracownią malarską. Pod oknem zawsze stała duża drewniana sztaluga rozłożona na kolorowej płachcie materiału, zmieniały się tylko obrazy, które babcia aktualnie kopiowała. Gotowe dzieła zajmowały niemal całe ściany mieszkania. Maja podeszła teraz do regału, gdzie, jak wiedziała, babcia trzyma kartony ze swoimi notatnikami z czasów, gdy była kuratorem społecznym, i terminarz z kontaktami. Pudeł jednak nie było. Wszystkie zeszyty leżały ułożone na półce, a czarna okładka terminarza błyszczała na stoliku nocnym.

Usiadła na brzegu łóżka i zaczęła robić zdjęcia poszczególnym stronom i wszystkim karteczkom, które wystawały ze środka. Tak bardzo się skupiła, że w pierwszej chwili niemal przegapiła hałasy, które świadczyły o tym, że Nina i Patryk wracają z garażu.

Już miała wrócić do salonu, kiedy jej uwagę przykuło wieko pudełka, które stało obok regału. Szybko je uniosła i przejrzała pobieżnie zdjęcia znajdujące się w środku. Rozpoznała ośrodek w Rudziskach Pasymskich i kilka osób. W tym swojego tatę, który stał obok dwóch mężczyzn.

Dobiegł do niej zgrzyt zamka i znajome głosy.

– Naprawdę bardzo pani dziękuję. Nie wiem, jak się odwdzięczę – szczebiotał Patryk.

– Ależ dziecko, nie ma za co. Mogę ci nawet dać klucze do tego garażu, żebyś sobie brał to, czego potrzebujesz. Ja tam nie zajrzałam od wakacji. – Nina jak zwykle otwierała swoje serce i była gotowa oddać połowę majątku sąsiadom.

Maja zauważyła, że na dnie pudełka leży jakiś zeszyt. Zaintrygowało ją, że na okładce jest ta sama dziewczynka, którą malowała obecnie Nina – eteryczna, smutna blondynka. Nie zajrzała jednak do środka, bo wiedziała, że nie zdąży.

Słyszała odgłos zamykanych drzwi, a potem babcia powtórzyła jej imię.

Włożyła zeszyt pod bluzę, zamknęła pudełko i stanęła przy sztaludze. Kiedy starsza kobieta weszła do sypialni, Maja udawała, że podziwia obraz.

– Będę mogła go dostać, jak skończysz? Podoba mi się.

– Oczywiście. – Nina rozejrzała się po pokoju, ale widocznie nic jej nie zaniepokoiło, bo zbliżyła się do wnuczki, uniosła pędzel i namalowała długą, ciemną linię. – Znasz dobrze tego chłopca, prawda? Wszystko u niego w porządku?

– Tak, dlaczego pytasz?

– Wrócił ich dziadek, a Patryk jest taki wrażliwy, zastanawiałam się, jak sobie radzi. Wydawał się przejęty. Zresztą… sama nie wiem.

– Jest dobrze, a ty? Jak sobie z tym radzisz?

Nina rzuciła jej zamyślone spojrzenie.

– A jego brat? Dawid? On też ma się dobrze?

– Niedługo się spotkamy, to go zapytam. Babciu… opowiedz mi o tamtym sylwestrze.

– Nie ma o czym. – Nina ucięła temat i wyszła do kuchni.

Maja wiedziała, że nie ma sensu jej wypytywać. Niczego się nie dowie. Z jakiegoś względu bliscy nie chcieli przed nią odsłonić przeszłości i widziała tylko jej część. Zupełnie jak ten niedokończony obraz dziecięcej twarzy namalowany tylko w połowie.

Szymon, 30 grudnia 1994

Spojrzałem w lustro i nie mogłem uwierzyć, że ten zmęczony życiem, spuchnięty mężczyzna to ja. Wczoraj wypiłem zbyt dużo. Przemek zasnął w tym swoim bunkrze, który zbudował z Dorotą, i za nic nie dał się zaciągnąć do łóżka. Prawda była taka, że Długi z Dorotą i Grzegorz poszli do siebie około północy, a ja siedziałem sam przy stole i waliłem lufę za lufą. Czułem się tak, jakby ktoś obwiązał mi wokół szyi sznur.

Teraz nalałem do zlewu zimnej wody i zanurzyłem w niej twarz. Ulga nadeszła niemal natychmiast. Chłód sprawia, że obkurczają się naczynia krwionośne. Zimna krew jest zupełnie inna niż ciepła. Wyobraziłem sobie, że ktoś ściąga ze mnie skórę, że moje mięśnie tężeją.

Tam, tam. Tam, tam.

– Tato? Co robisz?

Prychnąłem i sięgnąłem po ręcznik, którym szybko wytarłem twarz.

– Myłem się.

– To wyglądało jakbyś… Myślałem, że… – Przemek stanął za mną i dopiero teraz, gdy spojrzałem na jego odbicie w lustrze, zauważyłem, że się nie wyspał. Dziecko nie powinno mieć takich cieni pod oczami.

– Mama pytała, kiedy jedziemy do Rudki. – Przesunął dłonią po włosach i odgarnął je na bok. – Bo jedziemy, nie?

– A może zostaniesz w domu? Jest zimno, mam dużo roboty. Jutro sylwester, Caryca nie odpuści. Tutaj masz telewizor, może położysz się jeszcze spać?

Chłopiec wygiął usta, zaczęła drżeć mu dolna warga.

– Nie chcesz, żebym z tobą jechał?

– Co ty, synek, chcę! Po prostu nie chcę, żebyś się nudził i zmarzł.

Odwrócił się do szafki, w której trzymaliśmy kosmetyki i chemię, udawał, że czegoś szuka. Przesuwał płyny, proszki i kremy. Co jakiś czas zaciągał się powietrzem.

– Ej, mały. – Położyłem mu rękę na ramieniu. – Co jest? Jasne, że cię zabiorę. Idź do kuchni i wstaw wodę na herbatę, zaraz przyjdę. – Chciałem go jakoś przytulić, tylko nie wiedziałem jak. Przyglądałem się więc, jak je śniadanie, zrobiłem mu drugą herbatę, kazałem założyć kalesony i cieplejszy sweter. – Weź łyżwy, może uda się chwilę pojeździć.

Kiedy godzinę później siedzieliśmy w samochodzie, wydawał się spokojny i mniej zmęczony. Jechaliśmy drogą, którą z obu stron porastały drzewa. Ziemię skuł lód, ale od rana nie padał śnieg, więc czułem pod kołami każdą nierówność zamarzniętej koleiny. Chociaż włączyłem ogrzewanie, w samochodzie panował ziąb, a siedzenia zdawały się wręcz mokre.

– Jest tak ciemno jak w nocy – zauważył.

– Taka pora. Słońce gdzieś tam jest. – Zerknąłem w stronę grubego kożucha chmur. – Ale zbyt słabe, a może zbyt leniwe. Jak przyjedziemy, to pójdziesz do Niny, co? Ja zrobię, co muszę, i przyjdę po ciebie koło obiadu.

Przemek westchnął i wyczułem, że nie jest zadowolony.

– Co jest? Przecież lubisz panią Ninę?

– Tak, nie. To znaczy… dobra. – Nachylił się i wziął do ręki swoją łyżwę. Przez chwilę wpatrywał się w błyszczącą płozę.

– Dorota też chyba będzie. Będziecie mogli się pobawić.

– Mhm.

– Ta Katrin, córka inwestora, też przecież nie ma co robić. Może razem… Coś we trójkę…?

– Może tak… Może nie… Grzesiu dziś też z tobą pracuje?

Dopiero kiedy zadał to pytanie, przypomniałem sobie rozmowę z nastolatkiem. Musiałem naprawdę dużo wypić, bo poprzedni wieczór przypominał album ze zdjęciami, z którego ktoś wyrwał kilka kartek. Ale jednak na jednej z nich widziałem przekrzywioną twarz Grześka i to, co powiedział: „Dam radę. Jutro przyjdę normalnie”.

– Lubisz Grzesia? – zagaiłem.

– No… Tak. Czasami sobie gadamy. – Chuchnął w płozę, a potem zaczął ją polerować rękawem kurtki.

Zdziwiłem się, bo nie widziałem ich nigdy razem. Z drugiej strony miałem tak dużo zajęć, że mogłem nie zwrócić uwagi na to, co akurat robi mój syn. Mówił, że idzie do jakiegoś wolnego pokoju bawić się żołnierzykami, ale czy faktycznie tak robił? Wciąż się zastanawiałem, kim mógł być mężczyzna, który szukał go nad jeziorem tamtej nocy, gdy zranił białego jelenia. Czy to był Grzesiek? A może ktoś zupełnie przypadkowy?

– A o czym sobie gadacie?

– O wszystkim. Trochę o szkole, o tym, co lubimy robić. A ostatnio jak cię nie było, to mi pokazał…

Poprawiłem się na siedzeniu i zacisnąłem dłonie na kierownicy.

– Co ci pokazał?

– No, jak się kroi mięso. Dał mi nóż i razem z nim pociąłem kurczaka w kostkę. – Uniósł dłoń i oddalił od siebie palec wskazujący i kciuk na centymetr. – O, taką małą.

– Nie zaciąłeś się?

– Nie, ale potem… – Zaśmiał się i położył rękę na szyi. – Potem obcięliśmy rybom głowy. I Grzesiu zapakował do worka… Te głowy. Powiedział, że na jego podwórku chodzą bezdomne koty. Że to dla nich.

– Długo pracowaliście razem? – Nie mogłem umiejscowić tego, co mówił Przemek, na osi czasu. Próbowałem iść tropem tych nieszczęsnych ryb. Kiedy je filetowałem? Wczoraj czy przedwczoraj? Ostatnie dni jakoś dziwnie się ze sobą zlewały, a pogoda nie pomagała. Poranek wyglądał tak samo jak środek dnia i wieczór. Zupełnie jakby ktoś nam wszystkim założył na głowy brudne, szare szmaty.

– Tak długo to nie, bo potem poszedłem do garażu.

– Dziewczynki też tam były?

– Mhm.

– I co robiliście?

Zamilkł. Odłożył łyżwę na podłogę i rysował na kolanach kółka. Małe, większe, ogromne.

– Przemek, co robiliście? – powtórzyłem pytanie. Włączyłem kierunkowskaz, żeby skręcić w lewo. Jego tykanie doprowadzało mnie do szaleństwa.

– Obiecałem, że nie powiem – wyszeptał.

Może ton jego głosu, palce, którymi zataczał kręgi i to coś czarnego, co sączyło mi się do ucha… Może to wszystko sprawiło, że pokonałem zakręt, zjechałem na pobocze i zapytałem ponownie:

– Kurwa, co robiliście?

Skurczył się, schował głowę w ramiona, a usta zniknęły w szalu. Miałem wrażenie, że się boi, że go za chwilę uderzę.

– Przepraszam. – Siliłem się, żeby ton mojego głosu był spokojny. – Powiedz, synku. Przecież nic ci nie zrobię.

– Jedliśmy słodycze – rzucił na wydechu. – W samochodzie u taty Katrin. I pobrudziliśmy siedzenia czekoladą. Ale nikt o tym nie wie, więc ty też nie możesz nikomu… Tato… Nikomu, dobra?

– Nie powiem. Nikomu. – Ruszyłem przed siebie i przez resztę drogi milczałem.

Zaparkowałem przy samochodzie Długiego, którego wysoka sylwetka mignęła we wstecznym lusterku. Szedł w stronę jeziora.

– Idź do pani Niny, potem wpadnę – poleciłem Przemkowi, a sam zajrzałem do kanciapy kolegi.

Ostrożnie zbliżyłem się do blatu narzędziowego i podniosłem z niego młotek. Potem otworzyłem pierwszą szufladę, w której na równo złożonym ręczniku leżała lalka. Spod sukienki wyzierały długie, narysowane czerwonym pisakiem linie. Przyszło mi do głowy, żeby ją stamtąd wyjąć i uratować.

– Szymon? – Rozpoznałem głos Niny. Stała w otwartych drzwiach i wpatrywała się we mnie przestraszona.

– Szukam Długiego. – Nie zamknąłem szuflady, wsunąłem młotek do kieszeni.

– Nie ma Doroty. Wydaje mi się, że jest chora i ma gorączkę. Siedziała z nami, bawiła się lalkami. Musiałam wyjść, wołali mnie na recepcji… A kiedy wróciłam… Pomyślałam, że przyszła tutaj. Widziałeś ją?

– Nie.

– Przejrzałam wszystkie pokoje. Wysłałam Grześka, był w pozostałych budynkach. Myślisz, że weszła na jezioro?

Zapadła cisza. Przez sekundę słyszałem tylko własny oddech.

– Kalwa jest zamarznięta na amen.

– Ale są tam przeręble, i żeby tylko jeden. Nigdzie nie ma jej kurtki…

– Uspokój się. Gdzieś jest. I mogę się założyć, że całkiem nieźle się bawi. A Przemek, Katrin?

– Przemek jest u mnie, Katrin podobno źle się czuje. Poszłam do niej, pukałam, ale nie odpowiada. Glass mi wyjaśnił, że śpi.

– Znajdę Dorotę. – Minąłem ją i najpierw wpadłem do kuchni, a potem do wszystkich pomieszczeń gospodarczych. Co jakiś czas wołałem imię dziewczynki. Później obszedłem piwnice. Naciskałem na każdą klamkę z nadzieją, że się otworzy i zobaczę w środku dziewczynkę.

Spieszyło mi się, czas uciekał, robota czekała. Kazałem Grześkowi porcjować mięso, a sam jeszcze raz obszedłem pozostałe budynki i ośrodek.

I kiedy stanąłem blisko głównego wejścia, poczułem na włosach śnieg. Spojrzałem w górę, a potem znowu wbiegłem do środka. Portier krzyczał, że brudzę świeżo umytą podłogę, ale machnąłem na niego ręką. Teraz musiałem wejść na dach.

Dotarłem na ostatnie piętro zziajany i rozsunąłem metalową drabinkę. Płozy śmigały, jakby codziennie ktoś jej używał. To musiały być dzieci, bo o ile w poprzednich latach często chodziliśmy na dach, tak obecnie nikt nie miał do tego głowy. Poza tym to było miejsce na lato. Do opalania brzucha i picia piwa pod gwiazdami.

Ostrożnie pokonałem kilkanaście stopni i wystawiłem głowę przez właz. Pierwsze, co zwróciło moją uwagę, to przedmioty, których nie powinno tu być. Dwa małe taborety, kilka narzędzi, gwoździ i śrubek. Zza komina wystawał kawałek buta.

– Dorota? – zawołałem, a but zniknął.

Wszedłem na górę i powoli posuwałem się w tamtą stronę. Zauważyłem na śniegu ślady małych stóp.

– Dorota?

Mała postać skulona za kominem nie przerywała zabawy. Zerknęła tylko na mnie i kiwnęła głową. Zupełnie jakby miało to wystarczyć za całe wyjaśnienie.

– Co robisz? – zapytałem i usiadłem obok niej. Zauważyłem, że jeden koniec kolorowego szalika ma rozpruty, tak samo jak brzeg czapki. Za to rękawiczki miała nowe, o wiele za duże i skórzane, w których jej dłonie wyglądały, jakby należały do goryla. Potarła nimi czerwone policzki.

Później ułożyła laleczki blisko siebie, stykały się gołymi brzuchami.

– To zabawki Katrin. Ona dziś nie może przyjść – wyjaśniła.

– Dlaczego nie może?

Spojrzała na mnie uważnie, a potem zawiesiła wzrok na młotku, który wsunąłem do kieszeni kurtki. Zupełnie o nim zapomniałem.

Wzdrygnęła się.

– Hej, nie bój się!

Jedną z laleczek, tę, która leżała najbardziej z lewej, przeturlała w bok i przysypała śniegiem.

– W co się bawisz? – Spróbowałem podejść ją inaczej.

– W pogrzeb.

– Ona umarła? – Spod kupki śniegu wystawał kawałek jasnych włosów. Spojrzałem na dwie pozostałe lalki. – A one płaczą?

– Nieeee. – Zgarnęła ręką więcej śniegu i zaczęła lepić nad zabawką szczelny kopiec. – Nikt jej nie lubił. Te dwie ją zabiły.

Rozejrzałem się, bo wydawało mi się, że z lewej strony dostrzegłem ruch. Ale to tylko wiatr szarpał kawałkiem papieru, na którym ktoś położył kamień.

– Zabiły? Jak? – Wyciągnąłem w stronę Doroty dłoń, żeby sprawdzić, czy ma gorączkę.

– Normalnie. – Poczułem jej gorący oddech na palcach. – Zabiły ją całkiem normalnie.

Obecnie

Karolina spędziła noc głównie na układaniu listy osób, które mogą udzielić jej pożytecznych informacji dotyczących Mai. Było ich zaledwie kilka, bo choć miała znajomości w policji i branży, rotacja na stanowiskach tworzyła z tej bazy pustą sieć. Listę otwierali Borys i Patrycja, znajomy technik – Andrzej, którego wielka sylwetka mignęła jej wczoraj w okolicy bunkra, a zamykała ją Anna Chaber, która, jeśli dopisze szczęście, będzie obecna na sekcji.

Wiedziała, że z nią porozmawiają, problem polegał na tym, że zrobią to raz, góra dwa razy. Jeśli zacznie wydzwaniać co chwilę, stracą cierpliwość i uznają, że jest niestabilna i nie można jej zaufać. A gdy prosisz kolegów z pracy, żeby nagięli regulamin, zaufanie jest kluczowe. Musiała dobrze przemyśleć, o co ich zapyta.

– Chodź, Nadziejko. – Wzięła na ręce czarną kotkę i oparła się plecami o ciepły piec kaflowy, w którym napaliła już wczoraj w nocy. Choć włączyła wszystkie grzejniki i miała na sobie ciepły dres, jej ciałem wstrząsały dreszcze.

Wczorajszy bieg nie był najmądrzejszym pomysłem. Pokonując kolejne kilometry na ciemnej, zimnej drodze, miała wrażenie, że się rozpada. Paliły ją mięśnie, płuca, gardło, ale nie mogła się zatrzymać, dopóki nie dotarła w okolice schronu. Nie przekroczyła jednak policyjnej taśmy. Wpatrywała się w ciemność, jakby mogła wyłonić się z niej Maja.

Karolina zasnęła w ciuchach do biegania, w fotelu. O której? Późno. Po powrocie do domu przyniosła pudło ze zdjęciami z Rudki i oglądała je tak długo, aż zapamiętała każdy kadr.

Teraz czuła, że szczypią ją powieki. Nie pomógł nawet poranny prysznic i dwie kawy, które zdążyła już wypić. Jej ciało było zmęczone, a jednocześnie zbyt rozpędzone, by efektywnie odpocząć. Myślała o Mai, o Patryku i Ninie. Wciąż spoglądała na dom naprzeciw, chodziła po mieszkaniu. Z sypialni do kuchni, z kuchni do salonu. Z salonu do pokoju gościnnego. W końcu przed siódmą zadzwoniła na szpitalny oddział i dowiedziała się, że lekarze jeszcze nie wybudzali babci. Rodzice mieli przylecieć wieczorem i zatrzymać się u Karoliny w Olsztynie. Planowała do nich dołączyć, ale na noc wrócić do Pasymia. Wiedziała, że jest potrzebna tutaj.

Nadzieja zamruczała i otarła się pyszczkiem o jej policzek. To imię samo do niej przylgnęło i teraz Karolina nie mogła sobie wyobrazić, by kotka nazywała się inaczej. Mała, czarna, szalona nadzieja mrucząca kocie piosenki. Odpoczywała, grzejąc plecy i serce, dopóki nie dobiegła dziewiąta.

Wiedziała, do kogo zadzwoni w pierwszej kolejności.

Andrzej, z którym nie dalej niż trzy dni temu pracowała w Rudce, fotografując martwego Patryka, odebrał zaledwie po dwóch sygnałach, a ciche „cześć” utwierdziło ją w przekonaniu, że o wszystkim wie.

– Widziałam cię wczoraj. – Nie miała siły na kurtuazję. – Trochę już wiem, ale chciałabym usłyszeć, co o tym myślisz.

– To twoja rodzina?

– Tak, bliska.

Jego głośny oddech świszczał w słuchawce, ale w tle słyszała stukanie w klawiaturę.

– Leżała w pozycji embrionalnej na prawym boku. Ręce związane z tyłu trytytkami, nogi też, na głowie czarny worek na śmieci związany sznurem. Ale… W worku była dziura. Myślę, że zrobiona jakimś ostrym narzędziem, może scyzorykiem. Nikt jednak nie próbował przeciąć więzów na nadgarstkach i nogach, więc nie wiem, co o tym myśleć.

– A pierwsze skojarzenia?

– Nie wiem… Naprawdę. Może była nieprzytomna i zamarzła? Bo wiesz, nie miała śladów walki, żadnych. Ktoś tam posprzątał, podłoga była zamieciona, prawdopodobnie świerkiem. Żadnych śladów biologicznych poza moczem ofiary, bo w trakcie, gdy… No wiesz. Pogoda też zrobiła swoje. W niektórych miejscach śniegu po kolana.

– Zwierzęta?

– Nie ruszyły jej.

– Ty idziesz na sekcję?

– Nie, ja dziś zajmuję się papierami.

– A kto idzie?

– Ten nowy, młodziak.

Karolina go nie znała. Jedyne, o co jeszcze mogła poprosić Andrzeja, to zdjęcia.

– Nikomu ich nie pokażę. Te z wczoraj i te sprzed trzech dni. – Podeszła do okna i specjalnie stanęła tak, żeby widzieć podwórko sąsiadów z naprzeciwka. Musiała przegapić ten moment, gdy ktoś po nim chodził, bo na świeżym śniegu zauważyła ślady stóp.

Andrzej zamilkł. Pomyślała, że jej odmówi.

– Sprawdź Signal za dziesięć minut. Mam nadzieję, że nigdy nie będziesz musiała mi tej przysługi oddawać.

– Wiesz przecież, że ja… Dziękuję. – Odłożyła telefon akurat wtedy, gdy w oknie naprzeciw pojawił się młody mężczyzna. To musiał być Dawid, którego nie miała jeszcze okazji poznać.

W pierwszym odruchu chciała się cofnąć, ale w końcu po prostu kiwnęła głową, a on zrobił to samo. Dotarło do niej, że chłopak stracił zarówno brata, jak i dziewczynę.

– Przykro mi – wyszeptała, choć nie mógł przecież jej usłyszeć, i po prostu wycofał się w głąb pokoju.

Wypatrywała w innych oknach lub na podwórku Szymona Białego, ale zarówno dom, jak i jego otoczenie wydawały się puste. Za to obok szopy zauważyła siekierę wbitą w gruby pień.

Usiadła w fotelu i przesuwała palcem po ekranie telefonu. Wiedziała, że Andrzej prześle jej pliki na prywatny komunikator. Po chwili zauważyła, że jego ikona się podświetliła.

W treści wiadomości znalazła dwa foldery. Jeden zawierał zdjęcia z Rudki, drugi z bunkra. Te pierwsze obejrzała bez emocji – w końcu sama je zrobiła. Za to drugi folder obejrzała w połowie.

Wstała. Poszła do kuchni. Napiła się wody.

– Dasz radę – powiedziała na głos i tym razem zajęła miejsce przy stole.

Maja leżała dokładnie tak, jak opisał Andrzej. W pozycji embrionalnej, na prawym boku. Worek z nacięciem, skrępowane ręce i nogi. Ponieważ pomieszczenie, w którym ją znaleziono, miało najwyżej dwa metry na dwa, to nikt jej nie rozbierał i szybko została przewieziona do Zakładu Medycyny Sądowej. Zdjęto i zabezpieczono tylko worek z jej głowy. Zapewne żeby sprawdzić tożsamość. Miała przy sobie portfel, motyw na pewno nie był rabunkowy.

Karolina zatrzymała się na fotografii jej twarzy.

– Dziewczyno, kto cię tak skrzywdził? – wyszeptała i przybliżyła obraz, by spojrzeć w nieruchome oczy i rozchylone, sine usta.

Kilka razy pracowała na miejscach zdarzenia, gdzie przyczyną śmierci było gwałtowne uduszenie przez worek foliowy. Każda z tych spraw dotyczyła jednak samobójstwa. Czy Maja mogła je popełnić? Teoretycznie tak. Mogła założyć worek, skrępować nogi i ręce trytytkami. Studiowała kryminologię, być może nawet omawiała na studiach podobny przypadek.

Ale w takim razie jak wytłumaczyć nacięcie na worku? Nie zrobiłaby go sama, bo nie miała jak. Ktoś zrobił to za nią. Po co? Żeby upewnić się, że nie żyje? A może ostatni raz na nią spojrzeć?

Karolina wiedziała, że więcej wyjaśni się po sekcji i wynikach toksykologii. Jeśli ktoś ją zabił, to musiał ją wcześniej odurzyć, bo ciężko sobie wyobrazić, by Maja z własnej woli położyła się w takim miejscu, pozwoliła się unieruchomić i czekała na śmierć. Być może ktoś wyrządził jej dodatkową krzywdę i zostawił na ciele wskazówkę.

Jedno było pewne – bliska odległość, w jakiej znaleziono Maję i Patryka, nie mogła być przypadkowa. Ta dwójka do czegoś się dokopała. I ta wiedza kosztowała ich życie.

Uwagę Karoliny przykuł też schron. Borys wspominał, że był mały, ale nie spodziewała się, że aż tak. Żeby dotrzeć do zwłok, trzeba było przejść z jednego pomieszczenia do drugiego niskim przesmykiem. Schron poza wejściem miał tylko jedno wąskie okienko, więc zabójca musiał mieć ze sobą jakieś źródło światła. I nie dałby rady wciągnąć do środka nieprzytomnej dziewczyny. Musiałby zostawić jakieś ślady. A tych nie było.

Karolina odłożyła telefon. Nie mogła tak po prostu czekać, musiała coś ze sobą zrobić. Postanowiła, że do Borysa i Patrycji zadzwoni później, chciała dać im czas, żeby zdążyli cokolwiek ustalić. Z kolei sekcja na pewno odbędzie się dziś, a może nawet dopiero jutro.

Musiała to rozchodzić.

Założyła buty, kurtkę i wyszła na zewnątrz. W nocy padał śnieg, jej auto przykryła kilkucentymetrowa warstwa białej waty. Zimno jednak zelżało, wyczuła ten charakterystyczny zapach, który zwiastuje zmianę pogody. Zadarła głowę – na gzymsie dachu nie błyszczały już długie sople, musiały stopnieć.

To nie tak, że nie miała planu. Miała, i to całkiem rozsądny. Pamiętała, jak podczas rozmowy z Patrycją, jeszcze na komendzie, padła informacja o tym, że kiedy Szymon Biały zabił tamtego mężczyznę, to Nina przyprowadziła go na brzeg i zawiadomiła policję. Podobno wszystko widział ewangelicki ksiądz. Karolina miała zamiar go odwiedzić.

Po drodze zaszła do wujka Grzesia i Klaudii. Dopiero teraz zwróciła uwagę, w jak opłakanym stanie jest ich dom, i zrobiło jej się wstyd, że nigdy nie pomogła dziewczynom. Nawet do nich nie zajrzała, choć przecież odwiedzała babcię. Pokonała schody z popękanej betonowej wylewki i zadzwoniła do drzwi.

Po długiej chwili w niewielkiej wąskiej szparce pojawiła się połowa twarzy Klaudii.

– Przepraszam, pewnie spałaś?

– Kąpałam się. Chcesz wejść? – wyszeptała dziewczyna.

Karolina spojrzała na bose nogi Klaudii i mokre pasma włosów.

– To zmykaj, bo się przeziębisz. Potrzebujecie czegoś ze sklepu?

– Tata wczoraj zrobił zakupy, miał jechać do pracy… Ale teraz to chyba zostanie…

– Za jakiś czas przyjedzie do was policja. Zajrzę po południu, okej? Trzymasz się jakoś? Spałaś?

Nastolatka kiwnęła głową i zrobiła krok do przodu. Gdy jej twarz oświetliło dzienne światło, zmrużyła podpuchnięte powieki.

– Może jeszcze się położę, trochę kręci mi się w głowie.

Karolina dotknęła jej ramienia i przesunęła rękę niżej, na odkryty, chłodny nadgarstek. A potem w stronę palców, w które wplotła swoją dłoń.

– To wszystko się jakoś… – Urwała.

Pożegnała się i powoli ruszyła w stronę plebanii. Zapomniała już, że to miasteczko potrafi być tak spokojne. Przecinając rynek, spojrzała na ratusz. Budynek przypominał mały zameczek, złożony z kilku brył w jasnym, piaskowym odcieniu. Choć wokół nie było żywej duszy, to miała wrażenie, że ktoś ją obserwuje, a może nawet za nią idzie. Kilka razy obejrzała się przez ramię.

Pasym miał swoją historię, a jej ślady można było znaleźć niemal na każdej uliczce. Wiele z tych miejsc miało dla Karoliny głos dziadka, który był nauczycielem historii i zamiast bajek opowiadał jej o legendach i historiach z regionu. Jedna z nich dotyczyła wizyty Napoleona w Passenheim, bo tak nazywało się wówczas miasteczko. Napoleon spał u proboszcza na plebanii, pod którą właśnie dotarła. Na niskim, białym budynku widniała tabliczka upamiętniająca ten pobyt.

– Dzień dobry, Karolina Rawa. Chciałabym porozmawiać z księdzem Bartoszem Tylskim – przedstawiła się starszemu mężczyźnie, który otworzył drzwi.

Wcześniej sprawdziła w internecie, jak wygląda i nazywa się proboszcz. Zdjęcie widocznie zrobiono kilka lat wcześniej, ale zgadzała się postura, rysy twarzy i bujne kręcone włosy. Nie zapytał, po co przyszła, tylko zaprosił ją do środka. Z kuchni dobiegł kobiecy głos, być może była to żona proboszcza, a może ktoś znajomy, kto prowadził rozmowę przez telefon.

– Tutaj. – Mężczyzna przepuścił Karolinę przodem i znaleźli się biurze. Zajął miejsce za biurkiem. Jego twarz zdradzała napięcie. – W czym mogę pani pomóc?

– Jestem wnuczką Niny Gradzińskiej. Chciałam o niej porozmawiać.

– Jak ona się czuję?

– Lepiej niż wczoraj. Według lekarzy jest stabilna.

– Pani jest spokrewniona z Mają?

– Tak, i właśnie… To skomplikowane, być może się mylę, ale próbuję kilka kwestii zrozumieć… A żeby je zrozumieć, muszę się cofnąć do tamtej nocy, trzydzieści lat temu w Rudce. Bo wydaje mi się, że powrót Szymona Białego ma znaczenie, tylko jeszcze nie wiem jakie.

Czujny wzrok księdza zatrzymywał się na poszczególnych punktach jej twarzy. Karolina miała wrażenie, że mężczyzna słyszy jej myśli i wie, że nie powiedziała wszystkiego. Zwróciła uwagę, że na ścianie wisi oprawiony w ramę dyplom dla prezesa Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Pasymskiej „Kalwa”. Nie mogła trafić lepiej, jeśli chciała zasięgnąć informacji.

– Każdy zasługuje na drugą szansę – powiedział powoli proboszcz. – Nie chciałbym niczego eskalować.

– Jestem policjantką. Może być ksiądz spokojny, że wszystko, co usłyszę, zostanie między nami.

To wyraźnie go rozluźniło.

– Co dokładnie chciałaby pani wiedzieć?

– Wszystko, co ksiądz pamięta z tamtej nocy. Słyszałam, że Szymona Białego przyprowadziła na brzeg moja babcia. To prawda?

– Ja tego nie widziałem, ale wszystko opowiedział mi Adam Trzciński. Uczy historii w podstawówce. Znał pani dziadka. Stał przy brzegu, kiedy usłyszał wrzask, krzyki i płacz. Dokładnie w takiej kolejności…

Zamilkł. A potem wziął głęboki wdech.

– Nie wiedział, co się dzieje, poszedł po ojca, ale że ten trochę już wypił, w końcu był sylwester, to sam wszedł na jezioro. Podobno szedł tak długo, dopóki nie zobaczył krwi, a potem biegiem ruszył do Rudki. Chciał znaleźć kogoś trzeźwego i znalazł Ninę. Mówił potem, że ona stała na drodze przed ośrodkiem w płaszczu i miała taką minę, jakby wiedziała. Dokładnie takich słów użył: „Ona jakimś cudem wiedziała”. – Ksiądz westchnął. – Kiedy wrócił nad Kalwę, rzeczywiście tam stała. Tylko że nie sama.

– A z kim?

– Adam twierdził, że razem z Niną i Szymonem było dziecko.

– Dziecko? Jakie? Jego syn? Przemek?

– Nie wiem, nie wierzę w to. Sądzę, że on też coś wypił, a może panował taki rozgardiasz, że wszystko mu się pomieszało. Gdyby widziało to dziecko, musiałoby oszaleć. Byłem tam następnego dnia. Krew tak dziwnie zastygła, że przypominała kształtem jakieś nieludzkie stworzenie. – Zastanowił się. – On tego człowieka zmasakrował i wrzucił do przerębla. Fragmenty ciała znaleziono dopiero wiosną… Wie pani, widziałem go przedwczoraj.

– Kogo? – Karolina przysunęła się do biurka, a jej krzesło wydało zgrzyt. Oparła się o blat i przesunęła palcami po gładkiej politurze. Wyczuła dziwne wgłębienia. Jakby ktoś wydrapał coś gwoździem.

– Szymona Białego, szedł do kościoła. Oczywiście nie mojego, tylko katolickiego. Miał na szyi krzyż, mówił, że codziennie przychodzi się modlić. Nie za siebie, tylko za tego mężczyznę. – Spojrzał na jej dłonie. – Widzę, że je pani znalazła?

– Co takiego?

– Słowo.

Przesunęła palcami po blacie. Paznokieć zatrzymał się na jednej z liter. I wtedy zrozumiała.

– To biurko jest z Rudki – wyjaśnił ksiądz. – Po tamtym wydarzeniu inwestor się wycofał, a zarządzanie przejął ktoś z Olsztyna. Nikt go nie kontrolował, ten sprzedawał za psie pieniądze, co tylko się dało. W co drugim domu znajdzie pani zastawę czy meble z Rudki. Ja kupiłem tylko biurko. Jeszcze wtedy nie wiedziałem, że ktoś wyrył na nim „przepraszam”. I to z błędem, zamiast „sz” jest drugie „rz”. Więc albo pisało to dziecko, albo dyslektyk.

Karolina przyjrzała się krzywym, nierównym literom.

– Przepraszam – przeczytała cicho.

***

Dawid czekał na Klaudię. Pisali do siebie przez cały dzień. Wiedział już, że była u nich ciocia Karolina i policja.

Chciał, żeby przeszli przez to razem i zrobili coś, co mogłoby przybliżyć ich do prawdy. Wczoraj, kiedy się żegnali, właśnie to jej obiecał: znajdziemy tego skurwiela.

Zerknął na zegarek. Dochodziła dwudziesta, w ciemności czapy śniegu na krawędzi chodników wyglądały jak skulone, nieruchome postaci. Klaudia do nich pasowała, poruszała się powoli, jej sylwetka zniknęła w długim płaszczu sięgającym kostek. Każdy jej krok chrzęścił od lodu, który pękał pod ciężkimi butami.

– Jak się trzymasz? – spytał.

– Do dupy.

– Przejdziemy się? Chciałem ci coś pokazać. Sam nie wiem, co o tym myśleć.

Spojrzała na niego zaintrygowana i kiwnęła głową. Zeszli z chodnika na ulicę i dopiero po kilku metrach Dawid zorientował się, że idą w stronę wieży ciśnień. Często spacerował tam z Mają. Wieża miała unikatowy kształt – wyglądała jak płatki kwiatów, które otulają łodygę. Maja się śmiała, że to największy tulipan, jakiego widziała w życiu.

– Policja coś mówiła o tych esemesach, które nam wysłała? To znaczy nie ona, tylko ktoś z jej telefonu.

– Nie… Oni tylko pytali. Tata próbował coś wyciągnąć, ale twierdzili, że jest za wcześnie na wnioski.

– Ale przecież ta twoja ciocia jest z policji, ona musi coś wiedzieć.

– Nie rozmawiałam z nią o tym. Ona tylko przyniosła zakupy i wypiła kawę.

– No tak…

Dotarli pod wieżę ciśnień i stanęli na placu. Wokół panowała ciemność rozpraszana przez jedną migoczącą latarnię. Ich wydłużone, pochylone cienie zlewały się w jeden. Dawid podał Klaudii zeszyt, który cały czas miał wciśnięty w dużą, wewnętrzną kieszeń puchowej kurtki. Zobaczył na jej twarzy wahanie, powoli zastępowane przez strach.

– Co to jest? – Spojrzała na pierwszą stronę, a jej palce zatrzymały się na twarzy narysowanego potwora.

– Znalazłem go u Magdy w pokoju. Nie miałem pojęcia, czyje to i czy ma jakiś związek z Patrykiem i Mają, ale na pewno go przeglądała. A może robili to razem?

– Jesteś pewny? – Klaudia przewracała kolejne strony. Zatrzymała się na obrazku jeziora i wsunęła palec w dziurę wydrążoną kredką. Ostrożnie, jakby dotykała rany.

– Tak, mam dowód. – Wziął od niej zeszyt, zamknął i oświetlił okładkę latarką. Na twardej powierzchni widniał delikatny ślad liter układających się w imię: Maja. – Musiała coś napisać na kartce, którą położyła na górze.

– Ale co to znaczy?

– Nie wiem – przyznał. – Oddam to policji, ale najpierw chciałbym się dowiedzieć czegoś więcej. To na pewno dotyczy Rudki. Jest narysowana siekiera, zamarznięte jezioro, kilka innych rzeczy też by się zgadzało.

– Może twój dziadek by coś powiedział?

– Nie ufam mu. – Przypomniał sobie o włosach, które widział w jego plecaku. Ale choć był w piwnicy drugi raz, by to potwierdzić, niczego nie ustalił. Plecak był pusty i mokry. Jakby ktoś wyczyścił go śniegiem. – Mówi mniej, niż wie.

Klaudia obejrzała się nagle za siebie. Dawidowi się wydawało, że coś się poruszyło w cieniu na drodze. Poczuł, jak zaciska mu się żołądek.

– Widziałaś to? – wyszeptał, a para z jego ust urosła, niemal przysłaniając twarz.

– Tak… Nie… Chyba nic tam nie ma.

Odczekali jeszcze chwilę, cień pozostał nieruchomy, ale w oddali wyraźnie dało się wychwycić rytmiczny, ciężki dźwięk. Zupełnie jakby ktoś biegł. Albo uciekał.

Nachylił się, a gdy znaleźli się tak blisko, że wyczuł delikatny zapach jej szamponu, opowiedział swój plan.

***

Kiedy następnego dnia rano Dawid zaparkował w Olsztynie przed blokiem swojego kolegi z zespołu, zdał sobie sprawę, że nie pamięta drogi. Owszem, wsiadali z Klaudią do samochodu. On prowadził. Ale jak znaleźli się tutaj?

– Hej, wszystko okej? – Klaudia też wyglądała tak, jakby dopiero ocknęła się z transu. Ściskała w dłoniach zeszyt, aż pobielały jej palce.

Prawda była taka, że Dawid zafiksował się trochę na okładce. Sprawdzał jej znaczenie, wmówił sobie, że obrazki zostały wklejone do tego konkretnego zeszytu z jakiegoś powodu.

Doczytał, że Dziewczynka z chryzantemami to jedna z pierwszych docenionych prac Olgi Boznańskiej. Czy to miało znaczenie? Być może nie. Ale chłopak chwytał się wszystkiego, co mogło przynieść odpowiedzi.

– Jest dobrze, chodźmy – odpowiedział i szarpnął za klamkę.

Zaparkował blisko klatki schodowej, a mimo to zmarzł, pokonując tych kilka metrów do drzwi. Nacisnął dzwonek domofonu.

– Dziesiąte piętro. – Rozpoznał głos kolegi.

W windzie po raz pierwszy od rana spojrzał na swoje odbicie. Razem z Klaudią mieli czerwone obwódki wokół oczu, przekrwione białka i bladą cerę, spod której prześwitywały błękitne żyłki.

Dziewczyna położyła palce na ustach.

– Wstyd się komuś tak pokazać.

– Nie przesadzaj, wyglądasz w porządku. Zresztą… To nie ma znaczenia.

– Masz rację, nie ma. – Spuściła głowę.

Kolega Dawida stał w uchylonych drzwiach mieszkania.

– Hej, tutaj! – Uniósł dłoń i czekał, aż wejdą do środka. – Marcin – przedstawił się i podał rękę Klaudii, a potem po prostu rzucił się na Dawida i zamknął go w uścisku. – Kurwa, bracie. Tak mi przykro. Gdybym mógł… No cokolwiek…

– Wiem, stary, wiem. Już pomagasz.

Korytarz, w którym stali, był tak wąski, że prawie przewrócili jedną z kilku wież zbudowanych z książek.

– To dziadka – wyjaśnił Marcin. – Wystawiłem już część na OLX, ale słabo schodzą. Chodźcie, jest u siebie. – Skierował się do przeszklonych drzwi, za którymi świeciło się ciepłe, żółte światło.

– Uprzedziłeś go, po co wpadniemy?

– Taaa. On jest chory, nudzi mu się. Nawet się ucieszył.

W niewielkim pokoiku, w którym mieściło się biurko, komoda i medyczne łóżko, leżał szczupły, siwy mężczyzna. Na widok gości poprawił wężyk z tlenem i poprosił wnuka, żeby uniósł wezgłowie.

– Dobry wieczór, siadajcie. – Uśmiechnął się i poklepał prześcieradło.

Zajęli miejsce na krzesłach i Klaudia podała mu zeszyt. Nigdy nie odzywała się nieproszona, ale teraz siedziała sztywno i wpatrywała się w jeden z dyplomów w złotej ramie, który przyznało jakieś Towarzystwo Psychopedagogiczne.

– Mam nadzieję, że nie macie mi za złe, że kazałem wam przyjechać. Marcin pokazywał mi te obrazki na laptopie, ale chciałem z wami pogadać o tym dziecku, które je narysowało.

Dawid zerknął na kolegę, który stawiał właśnie na biurku sok i szklanki.

– No właśnie nie wiemy, kto to narysował. Liczyliśmy, że dowiemy się czegoś od pana.

– Chcecie na podstawie rysunków odnaleźć autora? – Psycholog zmarszczył brwi. – To niemożliwe.

– Może nam pan chociaż powiedzieć, co mogą znaczyć?

– Musicie zrozumieć, że taka analiza nie obejmuje tylko rysunku, ale też to, jak dziecko zachowywało się w trakcie pracy i wcześniej. Co skłoniło psychologa czy rodziców do tego, by poddać je takiej analizie? Nie wiemy, czy ktoś zasugerował te kolory, czy dziecko wybrało je samo. Ale… – Spojrzał zamyślony na Klaudię i szelmowsko się uśmiechnął. – Jeśli potraktujemy to jak luźną zabawę, to podzielę się z wami tym, co wiem. I być może przyjrzymy się trochę emocjom tego dziecka.

– To nam wystarczy – odezwał się Dawid, a dziewczyna przytaknęła.

– Rysunek nie powie nam wszystkiego, ale jest w pewien sposób uniwersalny. Czyli niezależnie od kultury czy wychowania przebiega pewnymi etapami. Oczywiście one są nieco umowne, bo widełki tego, co w danym wieku dziecko powinno umieć, są szerokie. Ale można na postawie szczegółów rysunku określić prawdopodobnie wiek. I tutaj – przekartkował pięć pierwszych stron zeszytu – widzę, że obrazki powstały w odstępach czasu.

– Skąd pan to wie?

– Na początku mamy elementy charakterystyczne dla dziecka, powiedzmy, pięcio-, sześcioletniego. Rysunek jest jeszcze bardzo schematyczny, ale kolejne zawierają więcej detalu, postaci rysowane są z profilu. Myślę, że te obrazki powstały po prostu trochę później. A skąd wiem, że rysowało je jedno dziecko, a nie kilkoro różnych? – Zamyślony wskazał palcem na dolny prawy róg każdego z rysunków. – Jeśli się przyjrzycie, zobaczycie to na każdej stronie. To dziecko niemal na każdej pracy próbowało narysować jakieś zwierzę. A przynajmniej tak to wygląda. Jak tułów, cztery nogi i pysk. Ciężko mi tyko określić, co to jest. W każdym razie miałem raz taki przypadek. Mała pacjentka zawsze rysowała papugę, o której często myślała. Nigdy jej nie miała, ale chciała, więc na każdym obrazku, a pracowaliśmy rok, umieszczała tego ptaka. Co ciekawe, też go zmazywała. Bo wiedziała, że przez alergię brata nie może sobie pozwolić na takie marzenie.

– A to? – Dawid wskazał na stronę, gdzie widniała wielka postać z ostrymi zębami, bez oczu i nosa, z zamazaną jedną ręką. Ta niewidzialna ręka wydawała się właśnie kluczowa. Widać było, że dziecko rysowało i gumkowało ją wielokrotnie.

– Potwór. Intuicja cię nie myli. To jest ktoś, kogo dziecko bardzo się bało. Albo projekcja jakiegoś niezwykle silnego lęku. Rysowane później, jest bardzo bogaty detal. Może przez dziesięcio- albo jedenastolatka.

– A to? – Teraz Klaudia przewróciła kilka stron. Tam, gdzie kartka była pomalowana na niebiesko, z dziurą pośrodku.

– Na pewno narysowano to w wielkim wzburzeniu. Może to niebo, może jakieś jezioro? Tego nie dowiemy się chyba nigdy.

– Kolor ma znaczenie? – wtrącił się Dawid. Starał się, żeby nikt nie zauważył, jak bardzo jest przejęty. Co jakiś czas słyszał śmiech Mai dobiegający z drugiego pokoju.

A przecież jej tam nie było. Nikogo tam nie było.

– Tak, ale u starszych dzieci, które świadomie go dobierają i, co najważniejsze, mają dostęp do wszystkich barw. – Mężczyzna zrobił przerwę i wziął głęboki wdech. Wnuk podał mu szklankę soku, a ten wypił małymi łykami. Kiedy znowu się odezwał, jego głos nie miał już takiej mocy jak kilka minut wcześniej. Dawid zauważył, że mężczyźnie drży dłoń.

Psycholog znalazł obrazek budynku bez drzwi i okien, za to z wielkim kominem, z którego wydobywały się kłęby czarnego dymu.

– Miałem kiedyś pacjenta, chłopca, który był molestowany przez ojca. Właśnie tak rysował dom. Za każdym razem – powiedział smutnym głosem. – Chyba się rozpędziłem, wybaczcie.

– I tak dziękujemy. – Klaudia uśmiechnęła się po raz pierwszy od czasu, gdy tu weszli. Kiedy żegnała się z mężczyzną, zbliżyła się do niego i delikatnie go objęła.

Marcin odprowadził ich na klatkę schodową.

– Mam nadzieję, że dziadek chociaż trochę wam pomógł. Szczerze, myślałem, że nic z tego nie będzie. Ostatni tydzień prawie nic nie mówił, przestał jeść… Ale od wczoraj jest jakby lepiej. Znowu żartuje, wrócił mu apetyt.

– Bardzo nam pomógł – zapewniła szybko Klaudia i nieoczekiwanie położyła mu dłoń na ramieniu. – A teraz idź do niego, bo sprawiał wrażenie, jakby chciał jeszcze pogadać.

Dawid zwrócił uwagę, że po raz drugi tego dnia uśmiechnęła się krzywo. Jednak kiedy wsiedli do windy, wyglądała, jakby właśnie pokonała dziesięć pięter pieszo. Tuliła do siebie zeszyt, jakby to była maskotka, która może przynieść jej pocieszenie.

– Dobrze się czujesz? – Nie wiedział, czy powinien ją objąć i podtrzymać, czy zostawić w spokoju.

– Niedługo umrze – powiedziała smutno. – Może nawet jutro lub pojutrze.

– Dziadek? No coś ty. – Dawid starał się brzmieć optymistycznie. – Wydawał się całkiem sprawny. Słyszałaś, co mówił Marcin. Od wczoraj jest lepiej.

– Dziadek Leon kilka dni przed śmiercią też był taki nakręcony. Wiem, bo byłam go odwiedzić. Wstał nawet z łóżka i ugotował ulubiony obiad, a potem go z nami zjadł. To normalne. Mówi się o tym „ostatni dar”. Chodzi o to, że umierający człowiek może jeszcze porozmawiać z bliskimi. Coś im wybaczyć, wyjaśnić… Marcin powinien zadzwonić do rodziców, powiedzieć im, żeby przyjechali. I to natychmiast, bo jutro może być za późno.

W czasie gdy to wszystko tłumaczyła, zdążyli już zjechać na parter i wyjść z bloku. Wydawała się spokojna, może nawet zbyt spokojna i niewzruszona. Jednak kiedy zbliżyli się do trawnika oddzielającego chodnik od jezdni, nachyliła się i zwymiotowała.

– Nie patrz na mnie – wykrztusiła.

Dawid wsunął dłoń do kieszeni, ale nie miał ze sobą nawet chusteczki. Podbiegł do auta i znalazł koszulkę, którą woził na trening. Była czysta, więc podszedł do Klaudii i delikatnie przetarł jej brudny policzek.

– Przepraszam – zdążyła wyszeptać, zanim wstrząsnęły nią kolejne torsje.

Chłopak nie chciał jej zawstydzać, ale nie mógł też zostawić samej. Zgarnął z gałęzi drzewa czysty śnieg i zwilżył jej usta. Nigdy nie przyznałby tego głośno, ale był wdzięczny, że ma ją obok. Łatwiej unieść cierpienie podzielone na połowy.

Co widziała Maja przed śmiercią?

Maja spojrzała na Dawida, który stał w drzwiach, i musiała się powstrzymać, żeby nie zmierzwić mu fryzury.

Przesuwał palcami po drewnianej futrynie, zatrzymując dłoń na wszystkich ubytkach i odłamkach.

– Nie bój się, jak ktoś się włamie, to go postraszę starą kotką sąsiadki.

– A ze zlewem w kuchni już okej?

– Tak, zakleiłam tą srebrną taśmą.

– Majka, miałaś powiedzieć ojcu…

– No już, już. – Wtuliła się w niego i zaciągnęła tym specyficznym, dawidowym zapachem. Trochę perfum, trochę świeżych trocin dla kolejnych gryzoni. Zamawiał te trociny w wielkich workach i trzymał w swoim pokoju.

– Widzimy się wieczorem? – Poczuła łaskotanie w czubek głowy. – Wrócę z Olsztyna przed dwudziestą. Zadzwonię.

– Nie spiesz się. Mam trochę nauki.

Pocałował ją, a potem wsunął zimne ręce pod jej sweter, w okolice łopatek, i odszukał tych pięć ulubionych znamion. Kiedyś powiedział, że zakochał się w nich, gdy po raz pierwszy zobaczył ją w stroju kąpielowym. Podobno pomyślał, że ktoś, kto ma na plecach pieprzyki w kształcie psiej łapki, musi być wyjątkowy. Maja wciąż się z nim sprzeczała, że łapa nie należy do psa, ale wilka.

Gdy się pożegnali, ostrożnie zrobiła rundkę po domu. Tata siedział w salonie i oglądał jakiś mecz. Ulżyło jej, bo w dłoni trzymał kubek, znad którego unosiła się para. Później zapukała do Klaudii, a kiedy usłyszała ciche „proszę”, wsunęła głowę do środka. Siostra siedziała na kanapie z podkulonymi nogami i coś czytała.

– Jak ty to robisz, że masz taki porządek?

– Sprzątam? – Klaudia przeniosła zamyślony wzrok z tekstu na Maję.

– To może…

– Zapomnij. U ciebie mogę co najwyżej zasadzić warzywa na dywanie.

– Głupol.

Obie się zaśmiały i Maja poszła do siebie. Przekręciła klucz w drzwiach, nasłuchując jeszcze przez chwilę, czy nikt nie chodzi po domu i nie będzie jej przeszkadzał. Później usiadła przy biurku. Prowadnice od szuflady wydały metaliczny zgrzyt.

I już. Nie mogła dłużej czekać.

Pierwsza strona, druga, trzecia. Dziewczyna wpatrywała się zafascynowana w rysunki w zeszycie, który zabrała Ninie. Jednocześnie czuła się, jakby miała w pępku centrum grawitacji i właśnie tam skumulował się cały jej ciężar. Była wręcz pewna, że autor lub autorka tych obrazków dorastała w cieniu jakiejś przemocy.

Wstała i skierowała się w stronę regału. Wpatrywała się w grzbiety książek, ale wiedziała, że tym razem nie znajdzie podpowiedzi w nauce. Musiała działać na własną rękę. Znaleźć dziecko, które narysowało dom bez okien. Skoro Nina schowała zeszyt w pudle ze zdjęciami z Rudki, to historie mogły być powiązane.

Maja zerknęła na zegarek. Od wczoraj próbowała rozszyfrowywać numery z terminarza Niny i w końcu udało jej się trafić na kontakt do Doroty, opisany zresztą tylko literą „D”. Tak naprawdę dziewczyna zadzwoniła do wszystkich na tę literę. Przedstawiała się jako dziennikarka, która szuka Doroty Długosz, bo chce napisać reportaż o tamtych wydarzeniach w Rudce. Kobieta jej wysłuchała, a potem odpowiedziała: „Muszę się zastanowić, oddzwonię po pracy. O piętnastej”.

Czyli za dwie minuty.

Maja wzięła telefon do ręki i usiadła na łóżku. Z tego miejsca miała widok na najbardziej depresyjny kawałek podwórka. Pusty kurnik i rozwalający się płot z zardzewiałej siatki. Telefon zawibrował i z bijącym sercem otworzyła esemes, spodziewając się najgorszego: odmowy. Ale to nie była wiadomość od Doroty, a od Darii z akademika.

„Hejka, zerknij na naszą grupę. Dużo się dzieje”.

„Wieczorem”, odpisała i ledwie wcisnęła ikonkę „wyślij”, kiedy na wyświetlaczu pojawił się numer Doroty.

– Dzień dobry, dziękuję, że pani oddzwania.

– Tysiąc złotych. – Kobieta mówiła konkretnie, zupełnie inaczej niż wczoraj. – Rozmawiałam już raz z dziennikarzem, wszystko przekręcił. Więc teraz jak przekręcicie, to przynajmniej nie będzie mi żal.

– Zazwyczaj nie płacimy swoim rozmówcom. – Dziewczyna właśnie sprawdzała w myślach saldo swojego konta.

– W takim razie nie ma tematu.

– Co nie znaczy, że w tym przypadku nie zrobię wyjątku. Proszę podać adres. Kiedy możemy się spotkać?

– Jutro o dziesiątej?

– Pasuje. Do zobaczenia.

Maja odłożyła telefon z poczuciem wygranej sprawy. Miała nadzieję, że Patryk, który poprosił ją o pomoc w znalezieniu Doroty, dorzuci przynajmniej połowę kwoty. Nie spodziewała się natomiast, że jego dziadek będzie dysponował jakąkolwiek gotówką. Postanowiła, że nawet o to nie zapyta, choć dziś po raz pierwszy miała spędzić z nim trochę czasu.

Patryk zaproponował, że zabiorą go do Rudki. Zgodził się. Do spotkania zostały jeszcze dwie godziny. Musiała się wyłączyć i zająć czymś pożytecznym, żeby nie zwariować. Przypomniała sobie o esemesie od Darii, więc otworzyła laptop i weszła na grupę na Reddicie poświęconą tragedii w jednym ze sklepów. Kilka miesięcy temu jakiś szaleniec wparował do środka z nożem i na oczach klientów zadźgał kasjerkę. Do sieci wyciekły nagrania z monitoringu w sklepie i zanim ktoś je zdjął, zebrały tysiące wyświetleń.

Maja z Darią otworzyły wątek poświęcony temu wydarzeniu i wdawały się w dyskusje z użytkownikami, często wzniecając małe pożary i prowokując, żeby sprawdzić ich reakcję. Chciały napisać na ten temat pracę, którą miały zamiar oprzeć na eksperymencie społecznym.

Kliknęła teraz na wypowiedź jednej z nowych użytkowniczek: „Nie wmawiajcie mi, że coś jest ze mną nie tak. Obejrzałam ten film, bo byłam ciekawa. To nie ja weszłam do sklepu i zadźgałam kobietę. JA TYLKO TO OBEJRZAŁAM!”.

***

Dwie godziny później Maja czekała przed domem Patryka, jednak zdziwiła się, kiedy przyszedł do niej sam.

– A gdzie twój dziadek?

Chłopak poprawił szal i chuchnął w dłonie.

– Czeka dalej, w lesie. No wiesz… Chyba się boi, że go z tobą zobaczą.

– Ze mną? – Powoli ruszyła i starała się jechać wolno, żeby koła nie straciły przyczepności.

– Chyba chodzi o to, co ludzie będą gadać. Wczoraj, jak byłem z nim na zakupach, to zaczepił go jeden facet i zapytał, jak może patrzeć w lustro po tym, co zrobił.

– I co odpowiedział?

– Nic, ja się odezwałem. Odpaliłem, że lustro to akurat jemu by się przydało, bo mu włosy z nosa wystają.

Maja nie mogła się powstrzymać i parsknęła śmiechem. Przebywanie z Patrykiem przypominało jedzenie czekolady z bąbelkami. Nie dziwiła się, że Klaudia tak go uwielbia.

– Czekaj, widzę go. Tam! – Chłopak zrobił gest gdzieś w prawo i Maja zauważyła zwalistą, nieruchomą sylwetkę.

Szymon Biały palił papierosa. Na widok samochodu wycofał się między drzewa i dopiero kiedy jego wnuk wychylił się z auta, powoli ruszył w ich stronę. Miał na sobie długi płaszcz, który od kostek do kolan całkowicie przemókł i pociemniał.

– Dobry wieczór – przywitał się i usiadł z tyłu. Wnętrze samochodu wypełnił zapach dymu z papierosów.

– Nie jest panu zimno? Podkręcę nawiew. – Maja zauważyła, że drży jej dłoń. Nie mieli jeszcze okazji porozmawiać. Spojrzała w lusterko, ale Szymon miał opuszczoną głowę i widziała tylko jej czubek.

W aucie zaległa cisza. Choć Majka przygotowywała się do tej chwili, od kiedy tylko się dowiedziała, że Szymon wyjdzie z więzienia, to nie przewidziała jednego: że on może być tak milczący. Na wszystkie jej pytania odpowiadał jednym słowem i musiała czytać jego nastrój z gestów: pocierania skroni, szybkiego mrugania i tego dziwnego tiku, który nakazywał mu wciąż dotykać okolic szyi. Miał na sobie jakąś bluzę i kurtkę, wyglądało to tak, jakby próbował poluzować kołnierzyk koszuli albo niewidzialny sznur.

Patryk powiedział jej, że kiedy zaproponował dziadkowi, że pojadą razem do Rudki, ten przez chwilę wyglądał jak ktoś, kogo skazano na kolejne lata odsiadki. Dopiero po dłuższej chwili wydusił z siebie:

– Dziękuję.

– Trochę tu się pozmieniało – zaczęła Maja, kiedy w końcu dojechali na miejsce i zaparkowali przy leśniczówce.

Szymon widocznie jej nie słuchał, bo wysiadł z samochodu i od razu skierował się w stronę jeziora. Dziewczyna rzuciła szybkie spojrzenie Patrykowi. Miała wrażenie, że oboje wstrzymują oddech.

– Idziemy z nim? – spytała szeptem.

– Myślę, że chce być sam.

Mężczyzna stanął na lodzie. Wcisnął ręce w kieszenie, zgarbił się i zastygł w tej pozycji na kilka długich minut. Spalił dwa papierosy. Milczał.

Maja wyobraziła sobie tamtą noc sprzed trzydziestu lat i dreszcz przebiegł jej po plecach. Zastanawiała się, czy też było tak zimno i czy Szymon, zanim wziął zamach, choć na chwilę się zawahał. Głupie, ale rozmyślała, jak to jest przeciąć ciało siekierą. Ile trzeba włożyć w to siły? Jak duży opór stawiają kości? Po raz pierwszy przyszło jej do głowy, że może powinni razem z Patrykiem odjechać.

I wtedy Szymon odwrócił się i spojrzał w górę, tam, gdzie stał ośrodek. W półmroku dziewczyna nie widziała dokładnie jego twarzy, ale na pewno przetarł oczy rękawem, więc uznała, że płakał.

Patryk dopiero teraz na dobre wysiadł z samochodu. Głośny dźwięk zamykanych drzwi poderwał stado ptaków z najbliższego drzewa. Wzbiły się w powietrze i krążyły wokół korony. Wyglądały jak ciemne punkciki, nie dało się dostrzec ich kształtów, tylko szalony lot.

Maja pstryknęła kluczykami i sięgnęła po wcześniej przygotowane latarki. Jasne pasy światła przecięły drogę, na której zalegał nierówny śnieg.

– Jest inaczej – wysapał mężczyzna, kiedy wspięli się po schodach. – Wszystko inaczej.

Gdy pokonali wąską, porośniętą krzewami ścieżkę, nie skręcił w prawo, do głównego wejścia, tylko zbliżył się do ściany w piwnicach i dotknął graffiti przedstawiającego Monę Lisę ze straszną, groteskową twarzą. W pewnej chwili wziął zamach i uderzył pięścią w mur. Dokładnie tam, gdzie były jej oczy.

Maja przysunęła się do Patryka.

– Chodź, poczekamy przed wejściem. – Delikatnie pchnęła go na niewielki pagórek, za którym krył się dziedziniec. Na samym jego środku zauważyła czaszkę jakiegoś zwierzęcia. W połowie szczęki tkwiły jeszcze zęby. Po chwili usłyszała odgłos zbliżających się kroków.

– Kto jest właścicielem? – Szymon Biały skierował latarkę na powyrywane fotele samochodowe i stertę opon.

– Chyba jakaś firma z Olsztyna.

Teraz to chłopak pchnął ją delikatnie w stronę wejścia, gdzie w wyrwie po drzwiach stał już jego dziadek.

– Tu była recepcja. – Mężczyzna kiwnął ręką w lewą stronę. – A tam dalej pokój zabaw. – Skręcił w wąski korytarz. Na samym końcu, w dużym pomieszczeniu dostrzegli dwie prowizoryczne ławki, puste butelki i stare strzykawki.

– W tej części kręciły się najgrubsze imprezy – zauważył Patryk.

Szymon zdawał się tego nie widzieć. Stanął pośrodku i zrobił kilka kroków w lewo, a potem w prawo. Zupełnie jakby odmierzał odległości.

– Graliśmy tu w bilard. Dzieci lubiły tu przychodzić.

– Jakie dzieci? – Maja próbowała zobaczyć to miejsce oczami Szymona, wyobrażała sobie, że w pustych oknach są szyby, przez które wpada słońce, jest ciepło i ktoś się śmieje.

– Przemek, Dorota, Katrin.

– Katrin?

– Córka inwestora.

Potem mężczyzna oprowadził ich po budynkach. Maja jeszcze nigdy nie słyszała tak wielu anegdot na ich temat. O tym co, gdzie, kiedy i dlaczego. Nikt nigdy nie mówił o Rudce z taką… miłością. Słyszała w głosie Szymona prawdziwe wzruszenie i tęsknotę, jak gdyby odwiedził dawno niewidzianą kochankę. Im dłużej chodzili, tym bardziej cierpiał. Urywał zdania, wzdychał, pokonywał kolejne schody z wysiłkiem, przyciśnięty do ściany.

– Odpocznijmy. – Patryk złapał go pod ramię.

– Nie. Szkoda na to czasu.

Zajrzeli już niemal wszędzie poza pomieszczeniami, w których dawniej pracował Szymon. Było jasne, że zbiera siły, by skonfrontować się z najgorszym.

– Mogę zostać sam? – poprosił, kiedy stanęli w progu dawnej kuchni.

Maja i Patryk przystanęli w holu.

– Zgasił latarkę – szepnął po chwili chłopak. – Nie wiem, czy dobrze zrobiliśmy. A jeśli coś sobie zrobi?

– Tutaj? Sama nie wiem…

Maja bardzo chciała podarować starszemu mężczyźnie prywatność. W pewnym sensie po to go tutaj zabrała – żeby mógł rozliczyć się z przeszłością. Czuła jednak potworne zimno. Mróz i wilgoć zdawały się przedzierać przez wszystkie warstwy ubrań i przenikać na wskroś. Chciała wracać do domu.

– Idziemy do niego. – Patryk złapał ją za rękę.

Być może zdradziły ich kawałki gruzu, które nieopatrznie kopnęli, a może szybkie, płytkie oddechy. Ale kiedy dotarli do Szymona, stał przed pomieszczeniem, w którym dawniej ćwiartował i przygotowywał mięso, i zdawał się na nich czekać.

Znowu przeszedł kilka kroków w prawo, a później w lewo.

– Stałem tutaj, kiedy mnie zawołał.

– Kto?

Jego ręka powędrowała do góry, ale tym razem wydobył zza bluzy krótki łańcuszek z dużym, połyskującym krzyżem.

– Twój tata.

– Mój tata? – Maja poczuła szybkie, nerwowe trzepotanie w piersi. Zupełnie jakby teraz w niej znalazło się kilkadziesiąt spłoszonych ptaków.

– Kazał mi wziąć coś ostrego, więc zabrałem nóż – wyszeptał. – Czekali na mnie koło leśniczówki. – Zaczął pocierać krzyżyk i opuścił głowę.

Szymon, 31 grudnia 1994

Myślałem, że Przemek jeszcze będzie spał, ale już na korytarzu usłyszałem jego dziecięcy, piskliwy głosik.

– Aniele Boży – modlił się.

Przystanąłem, żeby mu nie przeszkadzać.

– Aniele, chciałbym dostać nowe łyżwy, bo te stare mnie uciskają – Uśmiechnąłem się i postanowiłem to zapamiętać. – A te stare komuś oddam… Może Katrin albo Dorocie, bo mają małe stopy. – Zamilkł na chwilę, a ja nie mogłem się powstrzymać i rozchyliłem drzwi dosłownie na dwa centymetry.

Przemek nie klęczał przy łóżku zwrócony w stronę krzyża wiszącego na ścianie, ale leżał na wznak na podłodze. Miał rozwarte ręce i zamknięte oczy.

– Chciałbym też, żeby w nowym roku było zupełnie inaczej. Żeby rodzice się nie kłócili, nie martwili się o pieniądze i żebym miał odwagę powiedzieć tacie to, o czym ty wiesz. Czasami mi się wydaje, że robię się od tego chory. Że jeśli jeszcze raz to się stanie, to po prostu umrę. – Położył rękę na brzuchu i zaczął ugniatać sweter.

Poczułem się tak, jakby ktoś odciął mi dopływ powietrza. Miałem ochotę wparować do niego, podnieść z podłogi i zadać pytanie, o którym bałem się nawet myśleć.

Przemek nagle otworzył oczy i odwrócił głowę w moją stronę. Przez sekundę, mikrosekundę miał twarz Doroty.

– Tato, to ty?

Szybko się wycofałem i cicho zawołałem jego imię. Po chwili stanął w progu, zapalił światło, a na mój widok się zmieszał. Zacisnąłem dłonie za plecami, żeby nie widział, jak drżą.

– Nie możesz dziś ze mną pojechać do Rudki – powiedziałem.

Przechylił głowę, jakby próbował zrozumieć sens moich słów.

– Tato, przecież jest sylwester, ja już powiedziałem wszystkim, że będę. Katrin i Dorota na mnie czekają. Pani Nina powiedziała…

– To spotkasz się z nimi następnym razem. – Starałem się uspokoić i wymyślić jakiś plan.

– Przecież mama będzie długo spała, a potem idzie do pracy. – Jego ton głosu stawał się coraz bardziej płaczliwy. – Byłem grzeczny! Ja nie chodziłem się bawić na tamten dach, przysięgam. Już tłumaczyłem, że ja nie!

Nachyliłem się, żeby nasze oczy znalazły się na jednej linii.

– To nie jest kara. Po prostu mam dużo pracy i nie wiem, czy dam radę się tobą zająć.

– Ty zawsze masz dużo pracy i nigdy się mną nie zajmujesz.

– Dziś jest impreza, jeśli coś pójdzie nie tak…

– Przeze mnie?

– Nie. – Przytuliłem go, ale odepchnął się i pobiegł do swojego pokoju.

Uderzyłem pięścią w ścianę. Żona odsypiała nockę, położyła się zaledwie godzinę temu, ale musiałem z nią porozmawiać i coś wymyślić. W naszej sypialni panował półmrok, przez niedokładnie zasłonięte żaluzje wpadało pocięte w pasy światło ulicznej latarni. Jedno z nich przecinało jej ciało na połowę.

– Marysiu? – Usiadłem na łóżku i położyłem jej dłoń na ramieniu. Poruszyła się i złapała mnie za nadgarstek.

– Zostaw – wyszeptała.

– Hej, obudź się. – Potrząsnąłem nią delikatnie.

– Szymon? Co się dzieje? – Usiadła i zapaliła nocną lampkę.

– Nie mogę zabrać dziś ze sobą Przemka.

– Dlaczego? – Odgarnęła włosy z twarzy. – Wiesz, że idę na nockę. Nikt się nim nie zajmie, nie w sylwestra.

– On nie jest tam bezpieczny – wykrztusiłem.

– O czym ty mówisz? – Zsunęła stopy na podłogę. Na paznokciach miała ten sam co zawsze czerwony lakier.

– Wydaje mi się, że Długi… Że on może… Kurwa… – Zacisnąłem pięści. – Wydaje mi się, że on molestuje Dorotę i mógł to samo zrobić Przemkowi.

Maria milczała. Nie odzywała się tak długo, że wątpiłem, czy wypowiedziałem tamto zdanie na głos, czy po prostu o nim pomyślałem.

– Szymon, spójrz na mnie – wyszeptała, łapiąc mnie za dłonie. – Wiem, że wam się nie układa, że dawniej się kłóciliście. Ale to już zbyt wiele. Po prostu przestań. – Jej wargi zaczęły drżeć.

– Nie rozumiem…

– Przestań kłamać! – Wbiła mi paznokcie w nadgarstki. I już nie wiedziałem, kto kogo trzyma. Kto kogo próbuje uspokoić czy może nawet unieruchomić. – Rozmawiałam z jego żoną, mówiła, że dziwnie się zachowujesz. Że go śledzisz, zadajesz jej dziwne pytania. Podobno robisz wszystko, żeby zostać sam z Dorotą… Pytała mnie czy ty… Jezu… Rozumiesz? Oni myślą to samo o tobie. Wybiłam jej to z głowy. Była tutaj, wczoraj.

– Wczoraj? – Zaschło mi w ustach.

– Tak, chwilę przed tym, jak wróciliście z Przemkiem do domu. Podobno kiedy Długi był u ciebie na wódce, to ciągle zaglądałeś do pokoju, w którym bawiły się dzieci. Martwią się o Przemka, bo kiedy jest sam z Dorotą, to podobno dużo płacze. Boi się.

– Byłem może raz… Sprawdzić, co robią. O co ty mnie…? Kurwa, o co? – Odsunąłem się od niej. Miałem wrażenie, że moje ciało jest z gumy, próbowałem jeszcze coś powiedzieć, ale kiedy poruszyłem szczęką, nie było stać mnie na nic więcej niż dziwny, wykrzywiony grymas.

– Weź go ze sobą, a potem coś wymyślimy. Może ty musisz odpocząć i wtedy to wszystko jakoś… No wiesz. Szymon? Dokąd idziesz?

Wstałem i wytoczyłem się z pokoju. Wydawało mi się, że zgubiłem drogę do łazienki, choć przecież byłem we własnym domu. Nie piłem, ale czułem się jak pijany. Korytarz się przekrzywiał jak stare pudełko od zapałek. Miałem wrażenie, że sufit i podłoga nieubłaganie zbliżają się do siebie i w końcu mnie zmiażdżą. Pot nad górną wargą smakował jak sól. Szarpnąłem za klamkę, ale wcale nie stałem w łazience, tylko w progu pokoju Przemka. Leżał na podłodze z rozłożonymi rękoma i zamkniętymi oczami.

– Aniele Boży, stróżu mój, ty zawsze przy mnie stój. Rano wieczór… – modlił się, a na dźwięk mojego głosu wstał i się uśmiechnął. Byłem pewien, że wcześniej miał na sobie sweter, dlaczego jego ciało opinała zbyt mała piżama? – Już myślałem, że zaspałeś. Jest dziewiąta. Jedziemy? – Spojrzał na mnie podejrzliwie.

Oparłem się o ścianę i obejrzałem za siebie. Drzwi do sypialni były uchylone. Wróciłem tam i spojrzałem na śpiącą żonę. Dopiero teraz poczułem chłód podłogi na bosych stopach i nieprzyjemny posmak w ustach. Kołdra po mojej stronie łóżka była rozgrzebana, a ja sam miałem na sobie piżamę.

– Jedziemy. Zbieraj się.

W samochodzie było tak zimno, że całą drogę do Rudki wstrząsały mną dreszcze. Przemek dwa razy pytał, czy wszystko jest w porządku.

– Masz dziś cały dzień kręcić się obok pani Niny. Dziewczynki też. Możecie siedzieć w pokoju gier. Albo na placu przed wejściem. Tam, gdzie was widać. Jeśli tata Doroty zawoła was do siebie, najpierw przyjdź do mnie. Obiecaj. – Zerknąłem na niego. Kiwał głową i jedną rękę położył na sercu, drugą uniósł w górę.

– Obiecaj na głos.

– Obiecuję, tato.

Gdy dojechaliśmy na miejsce i odstawiłem synka do pokoju gier, poprosiłem Ninę, żeby do mnie przyszła.

– Za chwilę! – Uśmiechnęła się i wróciła do zaplatania włosów Dorocie i Katrin, które siedziały nad kartkami i coś rysowały.

W magazynie panował rozgardiasz. Dziś Grzesiek pracował kilka godzin u mnie, kilka u Długiego. Zastanawiałem się, gdzie teraz jest i dlaczego zostawił na stole na wpół oskórowanego królika.

Ledwo zdążyłem dokończyć za niego pracę, kiedy w drzwiach pojawiła się jego matka.

– Nina, czy ja wariuję? – spytałem bez ogródek.

Zbliżyła się, jakby nie dosłyszała pytania. Nigdy nie stała tak blisko mnie. Czułem miętowy zapach jej oddechu.

– Nie słuchaj ich. Gadają głupoty. – Machnęła ręką i wydawało mi się, że zmusza się do uśmiechu.

– Kogo?

– No, innych pracowników. – Jej wzrok skakał po mojej twarzy. – Moim zdaniem wszyscy jesteśmy zmęczeni. Ale… No może faktycznie nie powinieneś grać tych wszystkich dziwnych melodii? Kelnerki żartowały, że boją się sprzątać w sali, jak tam jesteś. No i… kurde, głupio mi, chociaż może lepiej, żebyś usłyszał to ode mnie.

Czułem pisk w uszach, robił się coraz głośniejszy i głośniejszy. Przebijał się jednak przez niego jej spokojny, nieco zmieszany głos:

– Oboje wiemy, jak ciężką masz pracę. Ale, no wiesz… Mógłbyś zmieniać ubranie? Może ty tego po prostu nie widzisz, a inni są wyczuleni. Rozumiesz?

– Rozumiem. – Spojrzałem na swoje spodnie ubrudzone sztywnymi brązowymi plamami.

– Dobra, muszę lecieć. – Odwróciła się i odeszła, a ja stałem, nasłuchując.

Coś kazało mi stać w miejscu. Dosłownie czułem, że za chwilę wydarzy się coś ważnego, przełomowego. Coś, do czego nieuchronnie prowadził mnie los. Być może już od narodzin.

Zgrzytnęła klamka przy drzwiach prowadzących na zewnątrz. W prostokątnej ramie, jak w obrazie pojawił się Grzesiek.

– Niech pan weźmie coś ostrego. Niech pan… – wysapał i zniknął.

Chwyciłem długi nóż do filetowania i powoli poszedłem w tamtą stronę. Chłopak siedział na jednym ze stopni i chował głowę w ramionach. Kiedy zorientował się, że stoję za nim, wstał.

– Musimy iść. – Pociągnął nosem. – Tam! – Plątały mu się nogi. Wciąż odgarniał na bok grzywkę, która wpadała mu do oczu.

– Dokąd idziemy?

– To się stało koło leśniczówki.

Przyspieszyliśmy. Już przy końcu parkingu, gdzie wchodziło się na leśną drogę, zauważyłem wielką plamę krwi. Czerwone rozmazy na śniegu prowadziły na skraj polany, na której dawniej było pole namiotowe, i sporej grupy gapiów. Większość tych osób dopiero przyjechała autobusem na sylwestra. Kobiety miały na głowach loki, mężczyźni otwarte małpki poupychane w kieszeniach. Palili papierosy, śmiali się. Żartowali, że będzie z tego uczta. I że nie jedli nigdy takiego mięsa.

Na mój widok przyciszyli głosy.

– To jest myśliwy?

– Nie, on pojechał do miasta. Ten jest rzeźnikiem.

– Skończyły się kule. Mięso nie może się zmarnować.

– Ma go zabić tak, żeby nie skaleczyć głowy. To będzie prezent dla tego Niemca.

Z każdym kolejnym krokiem czułem, jak moje serce zaciska się w wielkim imadle. Przeszło mi przez myśl, żeby odwrócić się i uciec. Zacząć ten dzień od nowa. Ale było już za późno, tłum wchłonął mnie i popychał do przodu. Po kilku metrach ludzie rozstąpili się, a ja nie byłem w stanie wykonać żadnego ruchu.

Biały jeleń wpatrywał się we mnie, gotowy na śmierć. Już się nie ruszał, jego oddech rzęził. Na polanie musiały rozegrać się dramatyczne sceny. Zauważyłem rany po dwóch strzałach i przebiegłem wzrokiem po śladach, które narysowała krew. Pierwsza kula musiała trafić go przy leśniczówce. Druga dosięgła go na skraju tej polany, gdy był jeszcze pewny, że zdoła uciec.

Zacisnąłem dłoń na rękojeści. Wiedziałem, że z każdą sekundą wahania skazuję go na większe cierpienie.

Musiałem to zrobić szybko.

– Kurwa, nie! – Zza moich pleców wypadł Długi. – To my go znaleźliśmy – Wyrwał mi nóż i podał Grzesiowi. – Dajesz, młody. Szybko!

Ludzie zaczęli się niecierpliwić, pokrzykiwać, że trzeba to wreszcie skończyć. Kobiety narzekały, że marzną.

Grzesiek zrobił krok do przodu. Wydawało się, że zaraz się przewróci. Spojrzał na mnie z błaganiem w oczach. Ale ja nie chciałem go ratować. Nie dziś. Nie teraz.

– Prze… pra… Ja… – wyjąkał.

– W szyję – powiedziałem tylko i wskazałem, o które miejsce mi chodzi.

Patrzyłem, jak zaciska palce na rękojeści. Jak bieleją mu kostki. Unosi rękę. Bierze zamach. Pcha. Krzyczy.

Krew wypłynęła nagle, oczy zwierzęcia znieruchomiały, a kopyta jeszcze przez chwilę cięły powietrze. Poczułem to pchnięcie we własnym gardle i zrobiło mi się niedobrze.

Długi stanął obok mnie i zapalił papierosa.

– Sam do mnie przyszedł, rozumiesz? Chyba myślał, że go pogłaszczę. Więc to zrobiłem. Najpierw go dotknąłem, a dopiero później strzeliłem. Potem młody próbował go dobić. Skurwiel, ma oko. Trafił! Co prawda w brzuch, ale zawsze.

Grzesiek wyglądał jak ktoś, kto zszedł do samego piekła. Trzęsły mu się ramiona, dygotał.

– Rycz, młody, rycz. – Jeden z gości ośrodka ojcowskim gestem ścisnął chłopaka za ramię. – Ja zawsze płaczę na polowaniu. Zwłaszcza kiedy muszę dobić nietrafiony strzał. Pamiętaj, że nie ma dla zwierzęcia piękniejszej śmierci. Gdyby ten jeleń mógł wybrać, to sam by poprosił o taki koniec. Zjemy go do ostatniej kosteczki. I to będzie nasz wielki hołd.

Nie wiem, jak długo tam staliśmy, ale pomogłem zanieść jelenia przed ośrodek, a potem powiesiłem na haku. Gdy zostaliśmy sami, wsunąłem palce w jego sztywne futro.

– Przepraszam – wyszeptałem. Moja ciemna sylwetka odbijała się w nieruchomym oku.

Obecnie

Karolina przysunęła się do szpitalnego łóżka i delikatnie złapała babcię za rękę. W sali panowała przyjemna chłodna temperatura, ale dłoń starszej kobiety była lodowata, a koniuszki palców sine. Policjantka obiecała sobie, że nie będzie płakać, ale teraz miała wrażenie, że jeśli spróbuje się odezwać, to tama pęknie. Zdobyła się więc na krótkie:

– Powalcz jeszcze trochę, babciu, proszę. – Nie miała jednak złudzeń, bo kiedy odchyliła kołdrę, zobaczyła, że stopy i łydki Niny przybrały już sinoniebieski odcień. Ciało się poddawało.

Rodzice przylecieli dziś rano. Widziała się z nimi tylko przez chwilę, postanowili, że będą przyjeżdżać do babci na zmianę. Zaproponowali, że to oni zatrzymają się w Pasymiu, ale nie mogła na to pozwolić. Chciała sprawdzić jeszcze kilka rzeczy w związku ze śmiercią Mai. Jeszcze nie wiedzieli, kiedy odbędzie się pogrzeb, jednak zgodnie uznali, że trzeba pomóc wujkowi Grześkowi. Tata od rana obdzwonił zakłady pogrzebowe i restauracje. „Bierzemy to na siebie” – powiedział. Rano ustalili, że gdy Nina się obudzi, to nie powiedzą jej o śmierci siostrzenicy. Będą to ukrywać, dopóki starsza kobieta nie nabierze sił. Karolina nakryła ją dodatkowym kocem i wygładziła jego powierzchnię.

– Przyjadę jutro. Masz na mnie czekać, okej? Najlepiej na korytarzu, przy automacie z kawą. Mają to paskudne cappuccino, które kupowałaś, jak dziadek tu leżał. – Pocałowała babcię w policzek i przez chwilę po prostu stała, wpatrując się w miejsce, którego dotknęła ustami. Skóra wyglądała jak zastygnięty wosk, w którym ktoś złośliwy wydrążył głębokie linie. Karolina zdusiła w sobie rozpacz i wyszła ze szpitala.

Chłodny wiatr od razu ją otrzeźwił. Musiała się spieszyć, więc podbiegła do auta, żeby nadrobić czas.

W Miejskim Domu Pogrzebowym czekała na nią Ania Chaber, która skończyła właśnie sekcję Majki. Na początku planowały spotkanie w jakiejś kawiarni, ale technik sekcyjna napisała wiadomość, że jest już sama w prosektorium i sprząta. Dodała też, żeby poczekać w przebieralni.

Karolina jej nie posłuchała.

Kiedy dotarła na miejsce, coś nakazało jej nacisnąć tę cholerną klamkę i spojrzeć, jak rozwodniona krew znika w odpływie na podłodze. Policjantka stała tak długo, dopóki Ania do niej nie podeszła i nie kazała usiąść.

– Oddychaj, bo zemdlejesz. Mówiłam, żebyś nie wchodziła.

– Przepraszam.

– Boże, dzieciaku. – Kobieta, choć była starsza najwyżej o dziesięć lat, zawsze tak się do niej zwracała. – Bo zacznę żałować, że zgodziłam się pogadać.

– Już. Serio, już dobrze. – Karolina wyprostowała się i zmusiła do uśmiechu.

Ania spoglądała na nią nieufnie. W końcu nalała do kubków wrzątku i zanurzyła w nich torebki herbaty.

– Powiem ci, co wiem, ale ciała już nie ma. A nawet gdyby było, to bym ci nie pokazała, jasne? Więc jak mnie o to poprosisz, to po prostu wyjdę. Dla twojego dobra, dzieciaku.

Karolina przytaknęła, ale wyobraźnia zdążyła podsunąć jej sekwencję obrazów skrępowanej Mai wijącej się na podłodze, proszącej o pomoc, łapiącej ostatnie oddechy. Dotknęła kubka, a kiedy poczuła pieczenie, szybko oderwała palce.

– To było gwałtowne uduszenie? – spytała, siląc się na spokojny ton.

– Tak. Sznur obwiązany ciasno wokół szyi, worek na głowie, skrępowane ręce i nogi, pozycja, która uniemożliwiała wykonywanie ruchów oddechowych.

– A co z tym nacięciem na worku? – Karolina wcisnęła dłonie pod uda.

– Nawet jeśli nacięcie było w tym worku od początku, to nie mogło jej uratować. Folia od środka szybko zrobiła się wilgotna, przylgnęła do twarzy. Nie wiem, po co to nacięcie. Może przypadkowe?

– Inne obrażenia?

– Otarcia na nadgarstkach i łydkach. Nic więcej.

– Walczyła? Broniła się?

– Paznokcie czyste, jeśli o to pytasz.

– Ktoś musiał jej coś podać.

– Tak podejrzewamy.

– Jak przyspieszyć toksykologię? – Karolina czuła na sobie wzrok koleżanki i choć wiedziała, że jest pełen współczucia, nie potrzebowała tego. Tak samo jak gadki o tym, żeby odpuściła i skupiła się na pogrzebie.

– Wiem, że nie odpuścisz – powiedziała nieoczekiwanie Ania. – Ale jeśli ktoś zamordował tę dwójkę dzieciaków, a jeszcze go nie zatrzymano, to znaczy, że gdzieś w okolicy jest człowiek, który nie będzie miał skrupułów, żeby zrobić coś tobie.

– Nie boję się.

– Oczywiście, że nie. Ty przecież niczego się nie boisz. – Ania westchnęła i szybkim ruchem związała włosy. – Przepraszam, przegięłam. Po prostu nie wkurzaj zbyt wielu ludzi. – Pogłaskała Karolinę po głowie czułym, matczynym gestem. – I zamelduj się za kilka dni.

– Na zdjęciach nie widziałam twarzy…

– Zaczyna się. Mówiłam, że jej nie pokażę.

– Czyli jednak tu jest?

– Kurwa, Karola.

– Okej, po prostu już nie mam kogo poprosić o zdjęcia z sekcji. Wykorzystałam ten kontakt. Chodzi o to, czy ona miała makijaż? A dokładniej czy miała na powiekach taki sam cień, co Patryk Biały? Albo taką samą kredkę, podkład? Da się to jakoś sprawdzić?

Ania powoli wsypała do herbaty dwie łyżeczki cukru.

– Nie sprawdziliśmy tego – przyznała. – Dziś na sekcji był jakiś młody, podejrzewam, że nie przeczytał nawet dokumentacji z sekcji Białego. Prokurator też raczej nie należy do rozmownych. A ja na to nie wpadłam, ale zrobię to. Wiesz, teraz mi się przypomniało… – Wzięła łyk herbaty. – Maja nie miała jednego kolczyka. Oczywiście nie wiem, kiedy go zgubiła, czy w dniu śmierci, czy wcześniej, ale to wyglądało tak, jakby o coś zahaczyła, bo na płatku ucha powstało niewielkie zadrapanie.

– Jak wygląda ten kolczyk?

– Mała złota koniczynka.

– Dasz znać z tym makijażem? – zapytała Karolina, kiedy się żegnały.

– Dam, ale obiecaj, że… No wiesz. – Ania przytrzymała jej dłoń o kilka sekund za długo.

– Wiem.

Karolina od razu ruszyła w drogę powrotną do Pasymia. Miała dziwne przeczucie, że z każdym kolejnym kilometrem zbliża się do mordercy. Na razie nie miała podejrzanego, choć musiała przyznać, że korciło ją, żeby postawić na Szymona Białego. To było proste i prawdopodobne. Gdy przejeżdżała obok komendy, musiała się powstrzymać, żeby nie skręcić, odszukać Borysa albo Patrycję i wycisnąć z nich wszystko, co wiedzą. Dodała gazu. Do spotkania z Adamem Trzcińskim, lokalnym historykiem, które umówiła zaraz po wizycie u proboszcza, zostało jej niewiele czasu, a musiała zrobić coś, by ochłonąć.

Udało jej się wydrzeć kilka dodatkowych minut na trasie, które wykorzystała najlepiej, jak potrafiła. Zatrzymała się przy wąskiej, leśnej drodze, gdzieś przed Pasymiem, i wyszła z samochodu zrobić kilka zdjęć.

Fotografowała pokryte szronem gałązki przypominające koronkowe chmury, ślady zwierząt i w końcu korę drzew, która z bliska układała się w fascynujący wzór.

Wiedziała, że nie zabrała odpowiednich obiektywów. Te zdjęcia prawdopodobnie nie miały żadnej artystycznej wartości, poza tym, że przyniosły jej odrobinę spokoju. Gdy patrzyła na świat przez soczewkę, wszystko na chwilę przestawało mieć znaczenie.

***

Karolina zaparkowała przy ratuszu i bez problemu zlokalizowała kawiarnię, w której miała się spotkać w historykiem. Szyld „Chudy Pączek” wyróżniał się estetyką i kolorami, a lokal znajdował się w odnowionej kamienicy. Nie wiedziała, jak wygląda jej rozmówca, ale był jedynym gościem małej kawiarni. Musiał przyjść wcześniej. Na stole stały dopita w połowie kawa w wysokiej, przezroczystej szklance oraz teczka, którą zamknął na jej widok. Zamówiła latte i usiadła naprzeciw.

– Karolina Rawa. – Podała mu rękę.

– Dzień dobry. – Poprawił okulary w szerokiej brązowej oprawie i potarł brodę. – Przykro mi z powodu Mai. To straszne, co się stało. Niepojęte.

Obejrzała się przez ramię i zerknęła na pusty plac przed ratuszem. Od kiedy wjechała do miasteczka, minęła może trzy osoby.

– Dziękuję. Znał ją pan?

– Uczyłem ją.

Z wdzięcznością przyjęła od kelnerki kawę. Zerknęła na Trzcińskiego, zastanawiając się, jak go podejść. Umówiła się pod pretekstem zdobycia informacji o schronach w okolicy Pasymia, ale chciała podpytać o noc, gdy Szymon Biały zabił Jacka Długosza. Według księdza Trzciński był wtedy na brzegu jeziora i wszystko słyszał.

– Wziąłem, co miałem. – Mężczyzna postukał palcem w teczkę. – To prawda, że ona… Że właśnie tam, przy Rudce? – Zerknął niepewnie na Karolinę. – Przepraszam, ale ludzie plotkują.

– To prawda.

Pokiwał tylko głową i zacisnął usta. Potem przesunął teczkę w stronę Karoliny.

– Tu są opisane zarówno bunkry, jak i schrony. Chodziło o stworzenie atrakcyjnej ścieżki dla turystów. Można do nich dotrzeć samochodem, rowerami, a nawet pieszo. Chociaż to byłby trochę długi spacer.

Karolina patrzyła na zdjęcia. Dokumentacja obejmowała opis umocnień, włącznie z grubością ścian i ubytkami, ale też dokładną trasę, która do nich prowadziła.

– Ten przewodnik stworzyło koło historyków, które prowadził pani dziadek. Może nawet gdzieś w jego rzeczach znalazłaby pani więcej notatek.

– Mój dziadek?

– Zajął się tym na emeryturze. Ludzie chodzili po Pasymiu i okolicach, a on opowiadał.

Dopiero teraz Karolina zauważyła na dokumentach odręczne zapiski i rozpoznała pismo dziadka. Pochylone i wąskie. Jakby zawsze gdzieś się spieszył. Poczuła, że Trzciński się jej przygląda. Uniosła głowę.

– Ma pani to samo w spojrzeniu – zauważył zamyślony.

– Czyli co?

– Wszystkie wojny i pokoje świata. Przegrane i wygrane bitwy. Śmiałem się, że pani dziadek jest taki mądry, bo umie przenosić się w czasie i na pewno to on osobiście przyprowadził do Pasymia Napoleona.

Karolina się uśmiechnęła. Wspomnienie dziadka było jak jasny ciepły płomień. Jednak w takie dni jak ten nie mogła się przy nim ogrzać. Schowała dokumenty i zawiązała teczkę.

– Odwiedziłam wczoraj księdza i wspominał, że był pan w ośrodku tamtego sylwestra, trzydzieści lat temu. Podobno stał pan przy brzegu jeziora i wszystko słyszał, a potem pobiegł po pomoc.

Mężczyzna dopił kawę i w zamyśleniu potarł brodę.

– Ksiądz mnie uprzedził, że będzie pani o to pytać, i próbowałem sobie coś przypomnieć. Ale po tylu latach, cholera, zostają w człowieku jakieś skrawki. – Sięgnął do kieszeni i wyjął z niej zdjęcie. Przedstawiało dwóch nastolatków.

– To ja. – Wskazał na wyższego chłopaka w futrzanej czapce. – A to Grzesiek. Tata Mai. Chodziliśmy razem do klasy. – Przesunął palec na drugą sylwetkę. Wujek Grzesiek sięgał mu zaledwie do ramienia. – To jedyne zdjęcie, jakie mam z tamtego okresu, zrobił je mój ojciec. Było zimno jak diabli. Poszliśmy potem z Grześkiem do piwnicy i piliśmy bimber. On już wtedy… Chyba miał już wtedy jakieś problemy. Zresztą kto nie miał? – Machnął ręką.

Karolina odniosła wrażenie, że czegoś się przestraszył. Zerknął przez ramię na dziewczynę, która stała za ladą. Sprawdzała coś w telefonie i nie zwracała na nich uwagi. Mimo to ściszył głos:

– W tamtego sylwestra mój ojciec pił od samego rana, a ja kręciłem się obok i jak tylko czegoś nie dopił, to siup! Wie pani, takie były czasy. Człowiek chciał się zabawić. Ukradłem mu papierosa, poszedłem na brzeg i wtedy to usłyszałem. – Trzciński nieznacznie nachylił głowę, jakby czegoś faktycznie nasłuchiwał. – Ktoś krzyczał. Ten krzyk był taki dziwny, pomyślałem, że to jakieś zwierzę, a proszę mi wierzyć, że jako syn myśliwego wiem, jak płacze lis, któremu łapa utknęła w potrzasku. Tylko że potem ten ktoś zaczął wzywać pomocy. Szybko się zorientowałem, że to dobiega z jeziora. Zresztą widziałem światła. Przebijały się przez mgłę. Wszystko było jakieś takie… Jakbym patrzył przez brudną folię. Nie dobiegłem do nich, o nie… Zatrzymałem się przy pierwszej kałuży krwi. – Trzciński wpatrywał się w Karolinę z jakimś dziwnym oczekiwaniem. – Nieważne, czy to zwierzę, czy człowiek, jest w tym coś hipnotyzującego. Ja po prostu tam stałem. A przecież mogłem… – Mężczyzna wzruszył ramionami, jego palce bębniły o blat. – Dopiero po dłuższej chwili pobiegłem do Rudki. Pierwszą osobą, którą spotkałem, była Nina. Nie chcę przekręcać ani nic dopowiadać. Ja ją zresztą później o to pytałem i mówiła, że to wymyśliłem… – Trzciński szeptał coraz szybciej. – Wydawało mi się, że powiedziała: „Wiedziałam, że to się tak skończy”, a kiedy tam zszedłem, nie stała przy brzegu sama, tylko z kimś. Z jakimś dzieckiem? Podobno to niemożliwe, ale dzieci na pewno to wszystko widziały. Może pani zapytać policjantów ze Szczytna, byli wściekli, bo ludzie zadeptali ślady. Każdy miał krew Jacka Długosza na podeszwach, nawet dzieci, sam widziałem następnego dnia te małe, czerwone ślady wokół przerębla.

– Co się stało potem? Kto zatrzymał Szymona Białego?

– To było najgorsze. Mężczyźni chcieli sami wymierzyć sprawiedliwość. Ten nowy inwestor z Niemiec przyniósł sznur i kiedy Nina przyprowadziła Szymona, to myślałem, że oni go tam… Byłem pewien, że… I wtedy ona powiedziała, że jeśli ktoś się do niego zbliży, to najpierw będą musieli zabić ją. Stała z nim na drodze, sama. A potem dołączył do nich Przemek. Przytulał się do ojca, płakał. Próbowałem go jakoś odciągnąć, ale się nie dało.

– A Dorota i ta druga dziewczynka?

– Nie wiem, gdzie wtedy były. Chyba ktoś tam się nimi zajął.

– Widział je pan później? Wie pan, gdzie mieszkają?

– Niestety. Podobno Dorota wyprowadziła się z mamą, ale gdzie? Nie wiem. A ta Katrin… Ktoś tam gadał, że ojciec zainwestował w jakiś hotel w Olsztynie. Facet nazywał się Glass.

– A ma pan jakąś teorię na temat tego, dlaczego on go właściwie zabił? Musieliście o tym rozmawiać.

– Każdy miał na to inny pomysł. Jedni mówili, że pokłócili się o kobietę. Niby obaj czuli coś do pani babci, ale wydaje mi się, że to niemożliwe. Część twierdziła, że poszło o jakąś zadrę sprzed lat. Niby Długi za plecami Białego pożyczał od jego żony pieniądze. Ale to też naciągane. Może… No nie wiem, były plotki, że dwa dni przed sylwestrem spotkali się u Białego na wódkę i doszło do poważnej kłótni. Jakoś w to nie wierzę, bo później jeszcze ich widziałem i normalnie rozmawiali. Chociaż Biały był jakiś taki… Ja tam się go bałem. Wiecznie zmęczony. Wiecznie smutny. – Trzciński zmrużył oczy. – Ale… mój tata uważał, że powód był jeszcze inny. Przekonywał, że Biały nie mógł zabić sam. Dokładnie oglądał ślady i twierdził, że ktoś uciekł do Pasymia przez zamarznięte jezioro.

– Policja tego nie sprawdziła?

– Sprawdziła i nic z tego nie wyszło. Podobno śladów było zbyt dużo. Goście byli pijani, nikt ich nie pilnował. Nie wiem, jak dla mnie to szukanie sensacji, bo przecież gdyby ktoś pomagał Białemu, to dlaczego miałby tę osobę kryć? Sam by siedział w więzieniu tyle lat? To bez sensu. – Spojrzał na pusty plac przed ratuszem. – Ja pani powiem, że przesłuchiwali mnie tyle razy, że bym uwierzył we wszystko. Nawet że sam diabeł mu pomagał. Chociaż teraz Biały jest wierzący, nie? Widziałem go w kościele. Niektórzy nie mogą tego znieść. Ledwo o tamtej tragedii zapomnieli, a teraz… – Westchnął i potarł w zamyśleniu skroń. – Pani wie, że historia lubi się powtarzać.

Myślała o jego słowach jeszcze w samochodzie i nie mogła nie przyznać Trzcińskiemu racji. Czasami miała wrażenie, że ludzie popełniają w kółko te same zbrodnie, tylko w innym miejscu i czasie.

Wyciągnęła telefon i napisała do znajomego policjanta, z którym lata temu pracowała w dochodzeniówce. „Pedro! Mam nadzieję, że smażysz tyłek na Hawajach. Ale jeśli jakimś cudem jesteś w miejskiej, sprawdź, proszę, czy da się namierzyć Katrin Glass”.

***

Dawid spojrzał na rodziców, którzy siedzieli przy stole w kuchni nad pustymi kubkami po kawie. Oboje wyglądali na zmęczonych, ale w ich oczach kryło się coś jeszcze. Próbował to do czegoś porównać i na myśl przychodziły mu tylko wyszczerbione brzegi naczyń, o które można skaleczyć usta. Z takich niekompletnych szklanek i talerzy wciąż można pić i jeść, tylko o wiele ostrożniej.

Magda leżała u siebie, dobiegała do nich przyciszona muzyczka z jej pianinka.

– Jutro z nią zostaniesz, dobrze? Musimy pojechać załatwić sprawy z pogrzebem do Olsztyna, poradzisz sobie? – Mama drgnęła.

– Jasne, jedźcie. – Dawid spojrzał na tatę, oczekując od niego jakiejś reakcji. Chciał, żeby objął mamę, powiedział coś kojącego, a ojciec po prostu wtopił się w tło. Założył nawet taki sam sweter jak ściany za jego plecami, ciemnoszary.

Po chwili do elektronicznych dźwięków pianina dołączyła cicha akordeonowa melodia. Jeszcze tydzień temu, kiedy Patryk żył, dziadek jadł z nimi wspólnie śniadania, ale od czasu śmierci brata Dawid prawie go nie widywał.

Ta cicha obecność pod podłogą była jednak jeszcze gorsza. Każdy nagły, nieoczekiwany huk czy trzask zdawał się pochodzić właśnie stamtąd. Schody w dół kryły więcej cieni niż zazwyczaj. Choć dziadka fizycznie z nimi nie było, nagle stał się bardziej obecny niż wcześniej.

– To nie był dobry pomysł, żeby z nami zamieszkał. – Dawid powiedział w końcu na głos to, o czym myślał od dawna.

– A dokąd miał iść? – Ojciec machnął ręką i wstał. – Daj już spokój. Nie bądź jak ci wszyscy ludzie, którzy szepczą za jego plecami.

– A może mają powód? – Dawid odwrócił się na krześle w jego stronę. Zatrzymał go tym pytaniem w drzwiach.

– Jaki?

– Maja i Patryk się nim interesowali. Nie jestem pewny, ale wydaje mi się, że spędzali z nim czas.

– Ja też spędzałem z nim czas. Mama też. Nawet kilka razy siedział sam z Magdą w pokoju. Jest stary, chory, ledwo chodzi, jak on miałby… Co ty w ogóle…?

– Okej, to może miał wspólnika. Może poznał kogoś w pierdlu?

Ojciec przygryzł wnętrze policzka. Widać było, że nie ma siły na tę dyskusję. W końcu zrezygnowany podszedł do syna i ścisnął jego ramię.

– Dawid, czy ty się słyszysz? Jesteś w takim amoku, że gdyby stanął ci na drodze, to byś go zlinczował. Za co?

Dawid walczył. Odwrócił się do mamy, bo wiedział, że jeśli w kimś znajdzie sojusznika, to w niej.

– Widziałem u niego w plecaku włosy Patryka. Tego samego dnia, kiedy przyjechała policja powiedzieć, że on nie żyje.

– Jak to? – Położyła palce na ustach i przeniosła szybkie, przestraszone spojrzenie na ojca.

– No… Raz do niego poszedłem, plecak leżał na wierzchu, zajrzałem.

Zapadła cisza, w której coraz wyraźniej wybrzmiewały dźwięki akordeonu. To była jakaś znana piosenka weselna. Coś, przy czym ludzie śmieją się i dobrze bawią, a nie rzucają oskarżenia na swoich bliskich.

– Czemu mówisz o tym dopiero teraz? – Mama odsunęła krzesło od stołu i przesunęła się na jego brzeg, jakby zamierzała wstać.

Ojciec wrócił na swoje miejsce. W końcu wydawał się zdenerwowany.

– Dawid, to jest bardzo poważne oskarżenie. Mama ma rację, dlaczego mówisz o tym dopiero teraz?

– Nie byłem pewny, co widziałem.

– To dlaczego teraz jesteś?

Dawid stukał stopą w rytm tej wesołej piosenki. Jasne, że nie był niczego pewien. Tak naprawdę nic, co robił przez ostatnie dni, nie przybliżyło go do prawdy o tym, co spotkało Patryka i Maję, ale jeśli coś łączyło tych dwoje, to dziadek. I Rudka. Wszystkie ślady prowadziły do przeszłości.

– Dziadek nosi moją starą kurtkę. Tę, co ma pomarańczowe futro przy kapturze – zauważył ojciec. – Sam widziałem, że ten kaptur sobie odczepił. Jesteś pewny, że w plecaku nie było tego kaptura?

Dawid zaczął analizować. Było ciemno. Nie rozpiął tego plecaka do końca. Widział tylko skrawek. Tylko kolor.

Muzyka z piwnicy przybrała na sile. Dźwięki dosłownie przebijały się przez podłogę i wprawiały powietrze w drganie. Ta piosenka zdawała się z nich kpić. Z pokoju Magdy dobiegły nawoływania.

– Idź – zwróciła się mama do taty, ale sama też się podniosła i zajęła miejsce bliżej syna.

– To wszystko jest ze sobą powiązane. Musisz to widzieć. – Starał się, żeby w jego głosie nie słyszała desperacji.

– Jeśli ty to dostrzegasz, to policja też. Ale… fałszywe oskarżenie to najgorsze, co możesz teraz zrobić. Dziecko, ja wiem, że jest ci ciężko. Ale to jest twój dziadek. Nie możesz go śledzić czy przeszukiwać jego pokoju. To, co zrobił dawniej… Ja wiem, ciężko to w sobie jakoś pogodzić.

– Tego nie da się zrozumieć. On zabił gościa siekierą.

– Nie byłeś tam, nie wiesz, co tak naprawdę…

– Czy ty się słyszysz? Mamo, co jest z wami nie tak? – Dawid poruszył się nerwowo, aż krzesło wydało zgrzyt. – Jeśli nie on, to kto?

– Nie wiem, synku. – Skuliła się, jakby miała za chwilę otrzymać cios.

Dawid wstał. Muzyka dalej grała i wydawało się, że wszystko jest tak jak wcześniej.

– Dawid, przestań się tak zachowywać. – Mama pociągnęła go za rękaw. Była bliska płaczu.

– Jak? – Wyszarpnął jej materiał z ręki i wbiegł po schodach do swojego pokoju.

Krążył od ściany do łóżka obserwowany przez trzy ciekawskie pary oczu. Wsunął palec przez pręty, a szczurki przytknęły wilgotne noski do jego skóry.

– Nie mogę tego tak zostawić. Kurwa, no nie mogę.

Za oknem majaczył kawałek starego młyna. Przypomniało mu się, jak w oknie u Niny widział panią Karolinę. Nic nie powiedziała, wykonała zaledwie jeden gest, ale czuł, że jest tak samo zdeterminowana jak on. I miała więcej możliwości. Sięgnął pod materac po zeszyt, w którym były dziecięce obrazki, i wybiegł.

Nie założył kurtki, więc zimne powietrze wdarło się pod bluzę i cięło skórę. Przebiegł na drugą stronę ulicy i wpadł na klatkę schodową w starym młynie. Był tu tysiące razy, ale dziś zapach stęchlizny wydawał się dziwnie gęsty. Wręcz osiadał na języku.

Nacisnął dzwonek i czekał. Usłyszał ciche, szybkie kroki. Skrzypnęły drzwi i zobaczył ciemną, nieruchomą postać. Nagle nad jego głową rozbłysło światło, niemal w tej samej chwili o jego łydki otarło się coś miękkiego.

– Łap!

Nachylił się i złapał kociego uciekiniera.

– Klaudia? – Zdziwił się na widok dziewczyny. Nie widział jej od wczoraj i nie spodziewał się, że tak szybko zobaczy.

– Cześć. – Cofnęła się przestraszona. – Ty do…? No bo wiesz, babci jeszcze nie ma.

– Chciałem pogadać z twoją ciocią.

– Z Karoliną? Jej też jeszcze nie ma. Jest w Olsztynie. Wpadłam do kotki. – Dziewczyna zerknęła nerwowo na klatkę schodową i przejęła od niego zwierzaka. – Ktoś zostawił pudełko z czterema kociętami na poboczu drogi prowadzącej do Rudki. Trzy pozostałe zamarzły. Karolina znalazła ją tego samego dnia, w którym zmarł Patryk. – Ostatnie zdanie wypowiedziała tak, jakby każde słowo ją bolało. Oblizała nerwowo usta. – Udało mi się namierzyć tego gościa z filmiku.

Dawidowi chwilę zajęło, żeby połączyć kropki.

– Tego, co bił Patryka?

– Tak, zdobyłam jego numer telefonu. I wiem, że mieszka w Olsztynie.

– Jadę tam.

– Jedziemy razem. – Zaniosła zwierzaka do salonu i narzuciła na siebie sweter i kurtkę. Zbiegli, pokonując po dwa stopnie naraz.

***

Ponieważ wyjechali bez planu, dopiero w samochodzie zdał sobie sprawę, że nawet nie wie, czy zastaną chłopaka w domu.

– Jak zdobyłaś numer? – Kilka razy zacisnął pięści i rozprostował. Kierownica drżała tak bardzo, że ciężko trzymało się ją w dłoniach.

– Okazało się, że koleś jest dosyć znany. Tego filmiku już nie ma, ale ja go przecież zapisałam. Usunął swoje konto, pewnie boi się policji, ale wiesz. W internecie nic nie ginie. – Klaudia cały czas sprawdzała coś w telefonie. Dawid miał wrażenie, że robi to wszystko niemal mechanicznie. – Nie wiem, czy kojarzysz taki film pokazujący atak nożownika w sklepie, był słynny na całą Polskę, na TikToku miał kilka milionów wyświetleń. – Odpaliła galerię i pokazała mu screen.

Tylko zerknął, bo musiał skupić się na drodze. Wydawała się bezpieczna, bo właśnie trwał drugi dzień odwilży, ale w nocy znowu zapowiadali mrozy.

– Majka mi mówiła o tym filmie.

– Właśnie, no to on go wrzucił. Ma ksywę Toxic, a na imię, jak się okazuje, całkiem zwyczajnie. Tomek.

– Tomek jaki?

– Bosh. Jak ta znana firma elektroniczna.

– Ale jak zdobyłaś te dane?

– Od jego byłej dziewczyny. To akurat było łatwe, bo udzielała się na jakimś forum, gdzie napisała, że byli razem, i miała taki sam nick jak na Instagramie.

– I dała ci te namiary tak po prostu?

Klaudia na chwilę zamilkła.

– No nie – przyznała w końcu. – Musiałam jej obiecać, że jak go znajdziemy i mu wpierdolimy, to prześlę jej z tego nagranie.

– Zwariowałaś? – Dawidowi puściły nerwy. Nie chciał znaleźć się na jakimś filmie, który obiegnie Internet.

– Nie zrobimy tego. Oszukamy ją.

– A jak cię potem znajdzie? – Zerknął na Klaudię, która nie wydawała się tym przejęta.

– Nie znajdzie – stwierdziła. – A nawet jeśli, to co mi zrobi? Ona chyba po prostu chce się zemścić. Wyślę jej zdjęcie. Takie, na którym ciebie nie będzie widać.

– Wiesz, kim on jest? Ile ma lat, gdzie pracuje?

– Nie, ale ona była dość młoda. Może w moim wieku.

Dawid miał kolegów, którzy umawiali się z niepełnoletnimi dziewczynami, ale bliżej im było do osiemnastki niż szesnastki, więc albo Tomasz Bosh był nastolatkiem, albo lubił młode panienki. Wyobraźnię podsycał fakt, że mieszkał na ulicy, której nazwa pasowała do królewny z bajek Disneya – na Nagietkowej.

Podróż zajęła im pół godziny, w tym czasie niewiele rozmawiali. Dawid miał pod powiekami obrazy z filmiku, w którym Tomasz Bosh kopał i bił jego brata. Kiedy przekazywał policji nagranie, zapytał, czy Patryk wtedy żył. Odpowiedzieli, że nie wiedzą i to się okaże po sekcji.

Nieutwardzona droga doprowadziła ich do domu położonego pośrodku pól. Ogrodzenie nie było jeszcze wykończone, tak samo jak parterowy budynek. Wyglądało na to, że dopiero niedawno ktoś się do niego przeprowadził. W oddali widać było bloki, a najbliżsi sąsiedzi nie mieli szans dotrzeć tu z ewentualną pomocą.

– Mamy dwie próby – zauważył Dawid. Próbował zignorować ten głos, który nakazywał mu natychmiast wysiąść i działać. – Najpierw idź ty. Wyglądasz niewinnie, na pewno go nie wystraszysz. Obczaj, czy w ogóle jest w domu, czy jest sam.

– Co mam powiedzieć? – Klaudia wyglądała, jakby dopiero do niej dotarło, co zamierzają zrobić. Zbladła, nerwowo poprawiała zamek od kurtki.

– Że szukasz Tomasza Bosha, bo znalazłaś jego dokumenty.

– To głupie.

– Masz lepszy pomysł?

Zamilkła i przez chwilę wpatrywała się w pole przed nimi. Spod śniegu wystawały wielkie grudy błota i zmarzniętej trawy.

– Powiem, że ktoś potrącił moją koleżankę i potrzebuje pomocy. – Obejrzała się przez ramię i wskazała na rząd drzew. – Powiem, że to się stało tam. A jeśli otworzy ktoś inny, to poproszę o ładowarkę. Żeby wbić się do domu i sprawdzić, czy tam jest. Coś wymyślę, zobaczysz. – Wyjęła z kieszeni czapkę, którą nasunęła niemal na brwi, i założyła kaptur. Kiedy wychodziła, do samochodu wdarło się zimne powietrze.

Dawid patrzył, jak dziewczyna zbliża się do wejścia. Nie wierzył, że kogoś zastanie. Dom nie miał garażu, a nie zauważył nigdzie samochodu. Tomasz, jeśli naprawdę tu mieszkał, na pewno był w pracy. Zdziwił się, kiedy zobaczył, że Klaudia naciska dzwonek, a po krótkiej chwili drzwi się otwierają. Dziewczyna zaczęła gestykulować i wskazywać na samochód.

– Kurwa – przeklął i obniżył się na siedzeniu. Wygiął się i sięgnął do schowka samochodowego po pistolet z gazem. Nie zamierzał z niego korzystać, ale jako straszak mógł się przydać. Żałował, że nie zabrał kominiarki, ale między siedzeniami leżał komin na szyję, który zakładał, kiedy jeździł na rowerze. Przecisnął go przez głowę i zakrył dolną część twarzy. Po chwili w szybie od strony kierowcy pojawiła się przejęta twarz Klaudii. Wyczytał z jej ust zdanie:

– Idzie. Jest sam.

Dawid lekko się uniósł i go zobaczył.

Chłopak miał najwyżej piętnaście, szesnaście lat. Szedł szybko, a wiatr nadymał jego bluzę jak żagiel, ukazując kościstą sylwetkę, którą można by złamać pstryknięciem. Kiedy Bosh minął samochód, Dawid wysiadł.

– Hej! – krzyknął

Chłopak obejrzał się i w sekundę wyczuł zagrożenie. Rzucił się w bok, na pole pokryte grudami śniegu.

– Stój, gnoju! – Dawid dopadł do niego niemal od razu. Popchnął go, a dzieciak upadł na plecy. Szybko przygniótł mu ciało swoim ciężarem i położył kolano na klatce piersiowej. Unieruchomił mu nadgarstki, niemal wbijając je w śnieg.

– O co wam chodzi? Zostaw, kurwa!

– O co? O te twoje pojebane filmy. Pamiętasz nagranie z Rudki? I tego chłopaka, którego biłeś? Pytałeś, co jeszcze mu zrobić? – Dawid rozejrzał się, żeby zlokalizować Klaudię, ale rozpłynęła się w powietrzu. Splunął chłopakowi na twarz. – Kto robi takie rzeczy? Co ty masz w głowie? Te koty na poboczu to też twoja sprawka? Kurwa, jesteś pojebany! Ile ty masz lat? Czternaście?

Nacisnął mocniej kolanem i patrzył, jak dzieciak płacze i robi się czerwony.

– Przepraszam – wycharczał chłopak. – Nie mam czym…

Łapczywie łapał powietrze. Próbował uwolnić ręce. Podrzucał biodra, uginał nogi w kolanach. Jego oddech przypominał świst.

Dawid naciskał mocniej. I mocniej. Ocknął się dopiero wtedy, gdy obok pojawiła się Klaudia i zobaczył w jej dłoni telefon.

– Nie nagrywaj, do cholery! – Poderwał się i próbował wytrącić jej smartfon. Nie przewidział, że dziewczyna się obróci i trafi ją w twarz. Zgięła się wpół i przycisnęła rękaw do nosa, ale i tak zauważył, że krwawi. Chciał jej pomóc, jednak, gdy zrobił krok naprzód, miał wrażenie, że się zatacza.

To, co się wydarzyło, zmieniło na chwilę ramy świata. Ziemia była u góry, niebo na dole, a to, co po bokach, rozmazywało się i znikało. Kucnął. Złapał w dłonie śnieg i ścisnął go. Zniekształcone głosy Klaudii i chłopaka zlewały się w jeden.

„Gdzie masz komputer?” „Wszystko zabrała policja”. „Policja?” „Byli wczoraj”.

Chciał ich przeprosić, ale nie mógł wydobyć z siebie głosu.

Nie pamiętał, jak znalazł się w samochodzie. Klaudia trzymała w dłoni brudną komórkę. Pokazała mu zdjęcie Tomka.

Jego bluza podwinęła się do góry, ukazując żebra i pępek. Błoto na spodniach. Przekrwione białka oczu. Usta otwarte w niemym krzyku. Nie pamiętał, żeby wpychał mu do tych ust śnieg. A jednak to zrobił.

– Hej, wszystko okej. Ja wiem, że to przypadkiem. – Klaudia dotknęła jego ramienia. Miała na policzku rozmazaną krew.

– Przepraszam – wyrzucił w końcu. Nie darowałby sobie, gdyby przez niego coś jej się stało. Nie mógł się ruszyć ani oderwać wzroku od chłopaka, który chwiejnym krokiem szedł w stronę domu. Co chwilę przystawał i zginał się wpół. Tak samo wyglądał Patryk tamtej nocy, gdy widział go po raz ostatni. Wrażenie było tak silne, że Dawid pomyślał, że jeśli Tomek się odwróci, to będzie miał twarz jego brata.

Co widziała Maja przed śmiercią?

Maja spojrzała na śpiącą Klaudię i poprawiła kołdrę, która zsunęła się, odkrywając połowę jej ciała. W pokoju siostry panowała gęsta ciemność, Maja musiała nawigować dotykiem i pamięcią.

Zbliżyła się do stołu i odnalazła krzesło z przewieszoną bluzą. Siostra wczoraj wieczorem pomagała jej nosić zakupy i jako ostatnia zamykała starego Forda. Maja sprawdziła już kuchnię, półkę w korytarzu i w końcu pomyślała, że dziewczyna musiała wsunąć kluczyk do kieszeni, co już wcześniej jej się zdarzało.

Wymacała niewielki, owalny kształt kluczyków, a także e-papierosa. Miała ochotę potrząsnąć swoją siostrą za nałóg, który pojawił się u niej zdecydowanie zbyt wcześnie. Czuła się za to w pewnym stopniu odpowiedzialna, bo jeśli masz beznadziejnych rodziców, to chociaż powinnaś mieć wspaniałą siostrę. A Maja nie zawsze taka była.

Poszła do kuchni i stanęła w progu. Patrzyła na krzywe kreseczki, które rodzice rysowali długopisem, żeby zaznaczyć ich wzrost. Przesunęła palcem po tych, przy których dopisano literkę „K”. Było ich więcej i nakreśliła je niepewna ręka taty w tych latach, gdy Maja mieszkała z mamą za granicą, a Klaudia z tatą tutaj.

To trwało długie trzy lata, które wystarczyły, by ich rodzina praktycznie przestała istnieć. Wyprowadzka mamy okazała się nie tyle próbą załatania domowego budżetu, co ucieczką. Z czasem okazało się, że zabrała ze sobą Maję tylko po to, żeby stwarzać pozory. Pod koniec jej pobytu nawet nie przyjeżdżała razem z córką do Pasymia. Wysyłała ją samą. Z górą prezentów.

„Wolałabym, żeby umarła” – mówiła Klaudia, ściskając w dłoniach kolejny kolorowy kosmetyk o zapachu gumy balonowej i markową bieliznę.

Maja nigdy nie powiedziała siostrze, że podczas jednej z ostatnich rozmów mama znowu zaproponowała jej, żeby do niej przyjechała. Sama.

– A co z Klaudią? A co z tatą?

– Wiesz, że nie mam tyle miejsca. – Jej ciepły głos nawet nie zadrżał.

W przeciwieństwie do niej tata wydawał się stały w swoich słabościach. Powtarzalny, wręcz… nudny. Maja dopiero niedawno zaczęła patrzeć na niego inaczej. Przez pryzmat tamtych wydarzeń w Rudce. Gdy wczoraj Szymon Biały powiedział, że tata zabił tego białego jelenia, na początku poczuła lęk. Dopiero potem pomyślała, że nic takiego się nie stało. Ludzie polują, zabijają zwierzęta. Czy to czyniło z Grzegorza złego człowieka? Według niej nie.

A jednak gdy chciała porozmawiać z nim lub z Niną o tamtym sylwestrze, zamykali się. Może nabierali wody w usta ze względu na traumę, a może zdarzyło się coś, o czym należało milczeć.

Wślizgnęła się do kuchni wziąć ostatni łyk kawy. Za oknem panował jeszcze mrok, który rozpraszały jedynie uliczne latarnie. Zegar wskazywał piątą nad ranem.

W jej torebce krótko zawibrował telefon.

„Za pięć minut?”, napisał Patryk.

„Za dziesięć”, odpowiedziała.

Wsunęła smartfon z powrotem do torebki i sprawdziła szybko zawartość bagażu. Bała się, że zapomniała o dyktafonie czy zeszycie z tymi strasznymi rysunkami. Zaplanowała, że kiedy dojadą do Doroty, córki Długosza, do Bydgoszczy, naprawdę przeprowadzi z nią wywiad. Pojednanie z Szymonem Białym zaproponuje jej na sam koniec, jeśli w ogóle wyczuje, że kobieta ma na to ochotę.

Szybko włożyła kurtkę i wyszła na podwórko. Zimno ścinało z nóg. Zapięła zamek i nasunęła na głowę kaptur, ale niewiele pomogło. Rozgrzała się dopiero podczas znienawidzonego skrobania szyb. Drobinki lodu wpadały jej za kołnierz, ale poruszała się tak szybko, że ledwo oddychała. Na warstwie świeżego śniegu, tuż przy lewym kole, dostrzegła wgłębienia i domyśliła się, że to jakieś zwierzę. Ślady prowadziły spod auta na ulicę. O tej porze niemal wymarłą i tak cichą, że dźwięk silnika musiał budzić mieszkańców na drugim końcu Pasymia.

Ruszyła.

Patryk stał wyprostowany na chodniku i wyglądał, jakby właśnie zmierzał na wybieg w Mediolanie. Miał na sobie kolorowy szal, płaszcz z futerkiem, ciężkie buty na koturnie i małą walizkę. Odłożył ją nerwowo na tylne siedzenie.

– Mama już nie śpi, Magda miała średnią noc. – Zerknął za siebie i wskazał na okno. Dopiero teraz Maja zauważyła, że kobieta się im przygląda. Uśmiechnęła się, choć nie była pewna, czy z tej odległości to miało sens.

– Co jej powiedziałeś?

– Że jedziesz do Olsztyna na uczelnię i zabierasz mnie na plan teledysku.

– Mój Boże, uwierzyła w to?

– A czemu nie? Skłamałem, że mam malować modelki. Dobrze, że kazałaś mi spakować kosmetyki. Dawid też to łyknął. On myśli, że masz egzamin?

– Tak. On teraz też się uczy.

Zwolniła ręczny i rzuciła okiem na bagaż. Podobną walizkę zabierała ze sobą, kiedy wyjeżdżała na tydzień na studia. Patryk zdjął szal i ciężko westchnął. Zaczął podważać paznokciem kolorową naszywkę na płaszczu.

– Mówiłeś dziadkowi? – Zaniepokoiła się i podkręciła ciepły nawiew.

– Nie.

– Lepiej, żeby nie wiedział, dopóki nie dogadamy się z tą całą Dorotą. Nie chcę go zawieść. – Wstukała w GPS adres. Kobieta mieszkała w Bydgoszczy na ulicy Przemysłowej. Umówili się na dziesiątą, a droga miała im zająć przynajmniej trzy i pół godziny. Dużo czasu straciła na odśnieżanie auta, więc teraz przełączyła bieg i dodała gazu. – Co jest? – Zerknęła na Patryka.

– Wszystko w porządku. – Wyjął telefon, a kiedy przesunął po nim palcem, samochód wypełnił dźwięk jego głosu: „Witajcie, kochani, to znowu my!”. Szybko zablokował ekran.

– Chodzi o ten twój kanał makijażowy? Widziałam wczoraj, przez przypadek. Klaudia oglądała, akurat jak weszłam do niej do pokoju. A że zapomniałam zapukać… No sam rozumiesz.

Patryk umieszczał w mediach społecznościowych swoje tutoriale makijaży i nie byłoby w tym może nic niezwykłego, gdyby nie fakt, że malował Magdę. Ludzie w komentarzach wylewali na niego wiadro pomyj. Począwszy od krytyki za to, że lansuje się na niepełnosprawnej siostrze i wykorzystuje ją dla zasięgów, po hasła, że chce im się wymiotować, gdy widzą taki krzywy ryj.

„Marnujesz na nią kosmetyki, geju”.

„Ludzie, trzeba to zgłosić do jakiejś prokuratury”.

– A twoja mama wie? – dopytała Maja.

– Nie.

– A Dawid?

– Też nie… On… Powiem mu. Ostatnio jakoś się nie złożyło.

– Zauważyłam, że macie… No nie wiem. Kosę?

– To nie tak. Chyba po prostu każdy z nas poszedł w swoją stronę. Nie mów mu, okej? Sam to zrobię.

Maja zerknęła na Patryka. Był taki podobny do jej chłopaka! Owszem, różnili się fryzurami, stylem i sposobem wypowiedzi, ale widziała w nich tę samą wrażliwość. Pewnego rodzaju odsłonięty nerw. Dawid czasami wspominał „jak to było kiedyś”. Wydawało jej się, że tęskni za więzią z rodzeństwem.

– Kiedy zacząłem to robić, wydawało mi się fajne i jakieś takie nieszkodliwe. Okej, szukałem sposobu, żeby podbić oglądalność, ale głównie zrobiłem to dla Magdy – kontynuował Patryk.

– W jakim sensie?

– Pamiętasz, jak ci mówiłem, że chcę, żeby ludzie zaczęli ją zauważać? Tylko… Kurde. Mam w dupie, jeśli ktoś obraża mnie, ale ten hejt jest skierowany do niej. Nie mogę tego znieść. Dostaję wiadomości z pogróżkami. To znaczy, zawsze dostawałem, ale teraz jest ich o wiele więcej.

– Jakimi pogróżkami?

– Że jak mnie dorwą, to mnie zajebią. Albo że trzeba mnie tak urządzić, żebym wyglądał jak siostrzyczka. Albo że ona potrzebuje… Nie. To jest zbyt obrzydliwe, żeby powtarzać. Kto to pisze? Kim są ci ludzie?

– Nie wiem, Patryk. Sama się nad tym zastanawiam. Ludzie wyśmiewają nie tylko czyjeś poglądy, ale też to, jak ktoś wygląda. I wiesz, co jest najgorsze? Że to może być twój sąsiad albo ktoś, kogo lubisz. Tak jakbyśmy byli… No nie wiem. Podwójni? W prawdziwym życiu normalni, a w tym internetowym… pojebani. – Maja rzadko przeklinała. Ale to było jedyne określenie, jakie przychodziło jej teraz do głowy. Bardzo chciała zrozumieć, dlaczego ludzie masturbują się śmiercią. Napisać o tym pracę, zbadać to, a przede wszystkim dojść do jakichś wniosków, które przybliżyłyby ją do prawdy o naturze człowieka. – Wiesz, że tata mojej koleżanki ze studiów przed snem skroluje nagrania z dronów, które zabijają rosyjskich żołnierzy? I się z tego cieszy. To go relaksuje po ciężkim dniu pracy.

– A nie było tak zawsze? Przypomnij sobie publiczne egzekucje.

– Widzisz, i to jest ciekawe. Bo skoro dążymy do rozwoju, to czemu za technologią nie podąża empatia?

– Bo może łatwiej wymyślić nowy silnik do samolotu niż wzór na dobrego człowieka? Teraz mi głupio, bo jak w sieci pojawiło się to nagranie nożownika ze sklepu, to też je obejrzałem. Ale tylko raz.

– Ja też – przyznała. – Ale potem zgłosiłam to na policję.

– Mam nadzieję, że nikt nigdy nie nagra mnie, jeśli umrę tragicznie – powiedział cicho.

– Nie martw się. Nawet jeśli, to szybko zapomną. – Zreflektowała się, że była niemiła, i szybko dodała, że będą też tacy, którzy tego nie obejrzą. Albo tacy, których ten obraz będzie całe życie ścigać. Bo ludzie są różni i nieprzewidywalni. I to są jedyne uniwersalne prawdy, których ona, Maja, jest pewna.

Patryk usiadł bokiem i dziewczyna czuła, że jej się przygląda.

– Jeśli ta cała Dorota nie zgodzi się porozmawiać z dziadkiem, to pęknie mu serce.

– Czeka na to?

– Czeka. Dlatego powiedz mi, co wymyśliłaś. Bo nie wierzę, że nie masz planu na to spotkanie

Na myśl o tym, co będą musieli odegrać, poczuła napięcie. Wjeżdżali właśnie w zakręt. Ulica była pusta, po obu stronach majaczyły cienie drzew. Wydawało jej się, że co jakiś czas dostrzega między nimi ulotny, blady kształt jelenia i nie miała pojęcia, jak czytać ten znak.

***

Przyjechali na miejsce pięć minut przed dziesiątą. Maja zaparkowała wzdłuż zielonego płotu z metalowej siatki, gdzieniegdzie przeżartego rdzą. Jeśli budynek, w którym się umówili, należał do Doroty, to kobieta na pewno potrzebowała pieniędzy. Przypominał bardziej barak pracowniczy niż dom – długi, wąski, z rzędem okien, w których wisiały długie firanki. Kiedy otwierali furtkę, z budy wybiegł wychudzony pies skuty łańcuchem. Patryk podszedł do niego i nie zważając na ujadanie i powarkiwania, wyciągnął w jego stronę rękę.

– Nie możemy go tutaj zostawić, Majka – powiedział poważnie. Wśród tego brudnego śniegu, szarego tynku i biedy wyzierającej z każdego kąta wyglądał jak kwiat, który wbrew wszelkiej logice wyrósł na wysypisku śmieci.

Maja rozejrzała się w poszukiwaniu tego, kto ich obserwował. Od momentu wyjścia z samochodu miała to dziwne poczucie obecności trzeciej osoby. Kiedy w końcu dostrzegła twarz mężczyzny w oknie, wzdrygnęła się. Do tej pory była przekonana, że Dorota będzie sama.

Po chwili w drzwiach pojawiła się wysoka brunetka z krótkimi włosami.

– Dobry. – Owijając się grubym swetrem, nie odrywała wzroku od Patryka, który kucał i głaskał psa. – Pan lepiej go nie dotyka, bo ugryzie.

– Z głodu? – Z twarzy Patryka zniknął uśmiech. – Widzę, że nie ma nawet wody.

Mierzyli się wzrokiem, a Maja miała wrażenie, że kobieta ich wyprosi.

– Pan się tak nie boi. Gonzo w końcu dostanie swoje śniadanie. Wejdźcie, idę do roboty na drugą. – Uchyliła drzwi i czekała, aż do niej podejdą.

W środku pachniało tą osobliwą mieszanką ubóstwa – wilgotnymi ubraniami, gorącymi kaloryferami i papierosami. Maleńki korytarz prowadził do salonu. Dom miał konstrukcję pociągu – z jednego wąskiego pomieszczenia wchodziło się do drugiego.

Na pokrytej sztuczną skórą kanapie siedział mężczyzna, którego Maja zobaczyła w oknie.

– Z jakiej gazety? – spytał i poprawił pasek przy spodniach. Całe ręce i dłonie miał pokryte brzydkimi, nierównymi tatuażami.

– To do podcastu. – Dziewczyna starała się, żeby jej głos brzmiał pewnie i naturalnie. – Ale mój kolega makijażysta zaraz panią ładnie pomaluje, bo zrobimy małą sesję.

– Mówcie do mnie Dorota, nie lubię paniowania. – Kobieta zajęła miejsce przy stole.

– Patryk. – Chłopak przedstawił się i zaczął wyjmować kosmetyki na blat. Maja chrząknęła, bo ustalili, że podadzą fałszywe imiona, o czym najwyraźniej zapomniał.

– To jak oni będą się malować, to może się rozliczymy? – Mężczyzna poklepał miejsce obok, a kiedy Maja nie usiadła, wstał.

Ostrożnie wyjęła pieniądze, które wypłacili po drodze. Czuła się nieswojo. W całym jej życiu nikt nie przyglądał jej się tak uważnie jak ten facet. Jego wzrok ją oblepiał.

Polizał palec, nie spuszczając z niej wzroku, i zaczął liczyć banknoty.

– Za mało – mruknął.

– Umawialiśmy się na tysiąc. – Maja zerknęła za siebie. Drzwi do korytarza były zamknięte, a w zamku tkwił klucz.

– Nie przypominam sobie.

– Mogę dopłacić trzysta, ale więcej nie mam.

Mężczyzna kiwnął głową i podszedł bliżej. Pachniał wodą kolońską z wyczuwalną nutą pieprzu. Większość z jego tatuaży przedstawiała kobiety.

– Niech będzie.

– Zgłaszali się już do was jacyś dziennikarze? – spytał beztrosko Patryk.

Maja podeszła do Doroty i obciągnęła sweter, choć sięgał jej do połowy bioder. Wygrzebała z portfela dodatkowe pieniądze i wcisnęła je kobiecie w dłoń.

– Żeby to jeden! – Dorota, która do tej pory cierpliwie siedziała w jednej pozycji, poruszyła się. Patryk stanowczo przytrzymał jej podbródek.

– Więc co się zmieniło?

– Mama zmarła. – Kiwnęła ręką w stronę kolejnego pokoju, jakby zza drzwi miała za chwilę wyjść martwa staruszka. – Gadała, że tego nie wolno ruszać, że to było dawno. Że po co grzebać i niszczyć ludziom życie. Ledwo chodziła, a emeryturę schować umiała. – Zaśmiała się nerwowo. – Mogę zapalić?

– Za chwilę kończę. – Patryk podkreślał jej właśnie brwi cieniem.

– Robert, zrób kawę… – Zerknęła na mężczyznę. – I nakarm i spuść psa. Niech sobie polata. Nasi goście myślą, że on nie zna wolności. A gdybym go nie wiązała na noc, to by połowę osiedla zapłodnił. – Zaśmiała się nagle głośno z własnego żartu.

Mężczyzna niechętnie wyszedł i Maja w końcu poczuła się pewniej. Miała też czas rozejrzeć się po salonie. Na meblościance stał telewizor, Biblia i kilka zdjęć w drewnianych ramach. Jedno z nich przedstawiało Dorotę z tatą. Siedziała mu na kolanach przy małej, łysej choince. Trzymała za rękę lalkę ubraną w samą spódniczkę. Ktoś zamalował lalce piersi czerwonym pisakiem. Dziewczynka wyglądała, jakby przed chwilą skończyła płakać.

Ujęcia, które Patryk robił Dorocie, wypadły zdecydowanie lepiej. Przynajmniej próbowała się na nich uśmiechać. Po sesji zajęli miejsce przy stole. Maja wyjęła zeszyt z dziecięcymi rysunkami, który znalazła u Niny, i włączyła dyktafon. Nie wykluczała, że naprawdę wykorzysta tę rozmowę w jakimś podcaście. Wyobrażała sobie, że mogłaby to robić. Rozmawiać z rodzinami ofiar i zbrodniarzami. Próbować doprowadzić ich do konfrontacji i pojednania.

– Poznaje to pani? – Pokazała Dorocie pierwszy obrazek, a potem obserwowała jej reakcję.

Kobieta uważnie się przyglądała. Przekładała strony w milczeniu. Odłożyła papierosa spalonego w połowie, a po chwili zapaliła kolejnego. Odwróciła głowę w stronę okna, gdzie jej partner nachylał się nad psem i odpinał mu łańcuch z obroży.

– Pani to narysowała? Albo ktoś inny, wtedy, w Rudce? – dociekała Maja.

– To nie ja. Ale chyba wiem kto.

– To może zacznijmy od początku. Proszę się przedstawić i powiedzieć, co panią spotkało.

Dorota spojrzała Mai w oczy.

– Nazywam się Dorota Garbacka, z domu Długosz. Mój tata został zamordowany przez Szymona Białego trzydziestego pierwszego grudnia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego czwartego roku. Miałam wtedy osiem lat.

Dorota, przełom grudnia i stycznia 1994/1995

Siedziałam w pokoju i bawiłam się swoją ukochaną lalką. Miała długie, jasne włosy, prawie takie jak Katrin, i tak samo jak ona nic nie musiała mówić, żebym ją rozumiała. Mama często powtarzała, że przyjaciele mają swój własny język. I tak było z nami. Przecież jeśli ktoś dzieli się z tobą najlepszymi czekoladowymi cukierkami, to nie trzeba być supermądrym, żeby wiedzieć, że jesteś dla niego ważny. Słodycze mówią zresztą wiele o ludziach. Mój tata na przykład zawsze miał w kieszeni kukułki. Mówił, że to dlatego, że kocha ptaszki, ale ja wiedziałam, o co naprawdę chodzi: o sprawianie przyjemności dzieciom.

– Dziś bal – szepnęłam i prysnęłam lalce na głowę lakierem do włosów, który należał do mamy. Jego zapach kojarzył mi się z byciem samą. Zawsze kiedy mama układała fryzurę, to oznaczało, że idzie do pracy.

– Obudziłaś się? – Tata wślizgnął się do mojego pokoju. Czasami jak go sobie wyobrażałam, to widziałam dużego węża boa, którego łuski błyszczały jak te kolorowe plamki, które odbijają się w kałuży benzyny. – Zbieraj się. Jedziemy do Rudki.

– Już, tylko znajdę sukienkę dla Inez – Podniosłam gołej lalce ręce i powiedziałam innym głosem: – Ratunku, jest mi zimno.

– Dlaczego pogryzdałaś ją pisakiem? – Tata zmarszczył brwi. – Pan Glass będzie zły, że nie szanujesz prezentów.

– Żeby nie marzła – skłamałam. Tak naprawdę Katrin pomalowała wszystkie lalki w paski. Znalazłam kolorową sukienkę, którą uszyłam razem z mamą z jej starej bluzki, i ubrałam Inez, a potem szybko wyjęłam z szafy swoje spodnie i sweter.

– Pomóc ci? – Tata w tym czasie się golił, więc krążył między łazienką a moim pokojem i za każdym razem miał trochę mniej białej piany na buzi.

– Nie trzeba. – Szybko wciągnęłam podkoszulkę. – Masz krew. – Pokazałam palcem na jego szyję.

– Cholera! – Wybiegł.

– Chodź, Inez. – Powlokłam się do kuchni, gdzie na stole stało kakao, już zimne, z obrzydliwym kożuchem, który zdjęłam łyżką i wyrzuciłam do zlewu.

Jeszcze nie miałam nic w buzi, a już czułam w brzuchu to dziwne coś, co rosło tak bardzo, jakbym była balonikiem. Czasami wyobrażałam sobie, że biorę igłę, wkładam ją do pępka i w końcu przestaje boleć.

– Gotowa? – Tata stanął w progu akurat wtedy, gdy wpychałam do kieszeni kanapkę zawiniętą w papier.

– Tak!

– To śmigaj myć zęby i zrób siusiu, żebym znowu nie musiał zatrzymywać się gdzieś po drodze. Będę czekał w samochodzie.

Pobiegłam do łazienki, gdzie na brzegu umywalki leżały krótkie, czarne igiełki. Wiedziałam, że to broda taty, więc wyplułam na nie pianę z pasty i patrzyłam, jak wszystko się rusza i rośnie, a potem spływa.

Kiedy wyszłam na dwór, tata kończył skrobać szyby. Usiadłam z przodu i posadziłam sobie Inez na kolanach. Miała piękny długi warkocz, który sięgał jej do połowy pupy. Wyobraziłam sobie, że to pędzelek i można nim zmazać wszystko, o czym się myśli. Balonik w brzuchu urósł jeszcze bardziej.

Kiedy tata zajął swoje miejsce, zakołysało samochodem. Na lusterku woził drewniany krzyżyk i on też zatańczył. Widziałam, że tata jest zmęczony, miał pod oczami ciemne kreski, a palce jak zawsze umazane jakimś smarem.

Sięgnęłam do schowka po długą śrubę i zaczęłam się bawić zakrętką. Wkładałam ją po kolei na każdy palec, jak pierścionek.

– Co jesteś taka cicha? – Tata zerwał z szyi papier nasiąknięty krwią.

– Nie wiem, normalnie.

– Dziś będzie dużo ludzi, macie się zachowywać, dobra?

– Dobra.

– I nie wchodzić na dach.

– Nie, to było tylko raz.

Poprawił się na siedzeniu i mocniej zacisnął ręce na kierownicy.

– Nie bolał cię dzisiaj brzuch? – zapytał nagle.

– Nie.

– Gorączki nie masz?

– Nie.

– Zjadłaś śniadanie?

– Tak. – Skuliłam się, żeby kanapka nie wypadła mi z kieszeni. Chciałam wyrzucić ją gdzieś w krzaki, jak dojedziemy na miejsce.

Tata kiwnął głową i zapalił papierosa. Lubiłam, kiedy to robił, bo czasami, jak go poprosiłam, to wydmuchiwał kółeczka, które przypominały pączki. Ale dziś myślałam o czymś innym. Bardzo ważnym.

– Tato… czy ty masz przyjaciela? – Przełknęłam ślinę, w buzi miałam tak sucho jak wtedy, kiedy z Katrin i Przemkiem zjedliśmy dla żartu papier.

Zaciągnął się tak głęboko, że popiół spadł mu na spodnie.

– A co się dzieje? – dociekał. – Co takiego się dzieje, Dorota? Hmm?

Wiedziałam, że jeśli użył mojego imienia, to sprawa jest poważna. I albo powiem mu teraz, albo nigdy. I naprawdę chciałam otworzyć usta. Samochód kołysał się na nierównej drodze, krzyżyk robił tik, tak, tik, tak. Zupełnie jak zegarek na biurku pani Niny.

Zamknęłam oczy, żeby wszystko sobie dokładnie wyobrazić, a potem o tym opowiedzieć. Przekładałam śrubkę z palca na palec. Później w tę samą śrubkę wsunęłam warkocz Inez.

„Nie bój się, Inez. Jakoś to rozplączemy”.

– Dorota, do cholery. Powiedz, co się dzieje! – Miał złą minę, głowę wysuniętą do przodu i brudne palce zaciśnięte na kierownicy. Kiedy zmieniał bieg, to przeklął tak brzydko, że zakryłam lalce uszy.

– Nic, tatusiu. Głupio sobie gadam.

– Tak myślałem. – Przyspieszył, bo wjeżdżaliśmy właśnie do Rudki. Zaparkował przy swoim zakładzie, a przy drzwiach czekał już na niego pan Glass. Tata Katrin jak zwykle miał na sobie długi, elegancki płaszcz z grubym futerkiem na kołnierzu. To futerko należało kiedyś do jakiegoś liska.

– Idź do pani Niny, co? – Tata po raz pierwszy tego dnia się uśmiechnął. Zgrzytnęły drzwi od strony kuchni i stanął w nich Grzesiek. – Weź odprowadź Dorotę, co? Nie chcę, żeby się gdzieś kręciła – poprosił tata.

Chłopak stał na schodach, a plama krwi na jego fartuchu była okrągła jak słońce. Powoli do niego podeszłam. Plastikowa ręka lalki była całkiem mokra od mojego potu.

– Co tam, młoda? – zagadnął, kiedy znaleźliśmy się w korytarzu.

– Zapalisz światło? – spytałam i przycisnęłam Inez do brzucha.

– Po co? Zaraz będziemy w kuchni.

Spuściłam głowę, żeby patrzeć na swoje buty.

„Jeden, dwa, trzy, cztery”, odliczałam w myślach.

Ale co z tego, że nie patrzyłam, skoro wciąż to czułam? Martwe zwierzęta pachną jak nic innego na świecie. Ten zapach każe ludziom spojrzeć. To jakby mówiły: zobacz, nie mam już skóry. Zobacz, tutaj są kreski wycięte nożem, a tutaj dziura, w którą można włożyć rękę. Zobacz, jak wyglądam pod spodem.

Zerknęłam.

Na haku w pokoju, w którym pracował Grzesiu, wisiało jakieś różowe zwierzątko, które wyglądało jak dzidziuś. Tylko że bez głowy.

„Jeden, dwa, trzy, cztery”, szybko dopadłam do drzwi od kuchni.

– To pa! – krzyknęłam do Grzesia i zostawiłam go w tym zapachu samego.

Od razu pobiegłam do pokoju zabaw, gdzie czekała na mnie Katrin. Bez słowa wtuliłam się w jej miękkie ramię i zaśmiałam się głośno, żeby zrozumiała, że jestem szczęśliwa, bo ją widzę. Dałam jej potrzymać Inez i podziwiałyśmy kolorową sukienkę lalki.

Po chwili przyszła po nas Nina.

– Chodźcie, mam ciepłą herbatę i ciastka. Porysujecie sobie, póki mam czas.

Tak naprawdę biuro Niny zmieniło się w malutką salę plastyczną. Kazała wnieść do środka dwa stare biurka, przyniosła dwa kubki wypchane kredkami, a czasami pozwalała nam nawet malować, mimo że pobrudziliśmy jej dywan farbami.

Posadziła nas obok siebie i dała kartki. Patrzyłam, jak Katrin rysuje długą, brązową kreskę i zastanawiałam się, czy to jest sznur, czy może kij.

W tym czasie Nina rozplotła jej luźny warkocz i zaplotła nowy, ładny. Popiłam ciepłą herbatę i zamoczyłam w niej ciastko. To była ta krótka chwila, w której balonik w brzuchu malał i myślałam, że może wszystko będzie dobrze.

Kiedy brałam z talerzyka drugi herbatnik, w pokoju zjawił się Przemek, a pan Szymon poprosił Ninę, żeby do niego przyszła. Jeszcze przez chwilę byliśmy wszyscy razem, a potem zostaliśmy sami.

Dzieci zostały same.

Spojrzałam na Przemka, który kręcił się pod oknem, jakby ten pokój był dla niego za mały. Nina mówiła, że on jest jak tygrys. I że to przez to robi tyle błędów w wyrazach.

Zastanawiałam się, czy może powinnam powiedzieć mu to, co widziałam. Był ode mnie starszy o dwa lata. Chodził do czwartej klasy. Umiał jeździć na łyżwach, budować bazę z koców, łowił ryby, a potem odcinał im głowy. Może on mógłby…? Może on…

– Idziemy do góry? – zaproponowałam i skierowałam palec na sufit, żeby zrozumiała mnie Katrin.

– Chciałem raczej pójść na dwór. – Przemek wzruszył ramionami.

– Pobawimy się w coś – przekonywałam. – Katrin przyniesie cukierki. – Wygrzebałam z kieszeni stary papierek, a ona odpowiedziała coś w swoim języku. Kilka słów już rozumiałam. Na przykład: Ich liebe dich, Dorota. Kocham cię, Dorota.

Ich habe Angst, Dorota. Boję się, Dorota.

Verlass mich nicht, Dorota. Nie zostawiaj mnie, Dorota.

– No dobra. – Przemek w końcu się zgodził.

Po drodze powiedzieliśmy pani Ninie, że idziemy na górę.

– Zameldujcie się za godzinę, co? – Pogłaskała mnie po głowie i posłała ciepły uśmiech. Zawsze mi się wydawało, że ona jedna widzi dzieci tak naprawdę, ale okazało się, że jednak tak nie było. Była tak samo ślepa jak pozostali.

– Gdzie jest pan Glass? – spytałam spokojnie, chociaż w środku się trzęsłam.

– Sekundę temu pojechał do Pasymia. A czegoś potrzebujecie?

– Nie, nic.

Na górze Katrin pociągnęła nas w stronę pokojów, które zajmowała razem z tatą. Pierwszego dnia zazdrościłam jej, że śpi z nim w jednym pomieszczeniu. Pomyślałam, że jest szczęściarą, bo kiedy ma koszmary, to wystarczy, że powie jedno słowo, a tata jej pomoże.

Otworzyła ostrożnie drzwi i weszła do środka. Wiedziałam, że chce sięgnąć słodycze z szafki z cukierkami. Przemek odważnie ruszył za nią i miał gdzieś, że ciągnę go za sweter.

– Tylko nic nie przestawiaj – szepnęłam. – Pan Glass tego nie lubi.

Rozejrzałam się w popłochu po korytarzu. Nikogo nie było, ale nie mogłam pozbyć się wrażenia, że ktoś na nas patrzy.

– Co tak się boisz? – Przemek podniósł z szafki skórzany pasek. Zrobiło mi się niedobrze.

Katrin, która kucała przy szafce, schowała głowę w ramionach.

Wtedy dobiegł do nas hałas wystrzału.

Wyjrzeliśmy przez okno, na dziedzińcu było wiele osób, wszyscy szli w stronę leśniczówki.

– O kurde, coś się dzieje! – Przemek wybiegł przez drzwi i zostałyśmy same.

Katrin poszła do łazienki i zostawiła uchylone drzwi. Zsunęła spodnie. Zobaczyłam, że ma na pośladkach sine paski. Kiedy siadała na deskę, syknęła.

– To dlatego nie mogłaś wczoraj wyjść z pokoju? Bo za bardzo bolało? – spytałam i choć nie odpowiedziała, wiedziałam, że mam rację.

Brzuch rozbolał mnie tak bardzo, że ledwo powstrzymałam wymioty.

Po kilku minutach Przemek znowu pojawił się w pokoju.

– Zabili jelenia! – krzyczał. – Chodźcie zobaczyć. Twój tata to zrobił! I Grzesiek! – Uśmiechnął się zadowolony. – Tak śmiesznie bulgotał, jak krew wypływała mu z gardła.

– Nie chcę tam iść. – Wsunęłam rękę w kieszeń i wymacałam kanapkę ze śniadania. Zrobiła się miękka jak gąbka. – Przemek, muszę ci coś…

Ale on mnie nie słuchał. Stał przyklejony do szyby i opowiadał, że tam, na dole, ludzie przynieśli jelenia i położyli na wielkiej folii. Że leży pośrodku i wygląda prawie jakby spał. Że na pewno odetną mu głowę i potem powieszą na ścianie. I to ma być prezent dla pana Glassa za to, że uratował Rudkę. Katrin na pewno nic z tego nie rozumiała, ale powoli zbliżyła się do szyby. Widziałam, jak zaciska palce na parapecie. Kiedy się do mnie odwróciła, w oczach miała łzy.

Komm, Dorota. Chodź, Dorota.

Chyba chciała, żebyśmy poszły znowu na dach, ale kiedy znalazłyśmy się na schodach, na dole czekał na nią tata.

– Komm, Katrin – Uśmiechnął się.

Złapałam ją za rękę, bo jeśli miała iść na plac, to przecież nie sama. Od tego ma się przyjaciół.

Jeleń leżał na folii, na kopytach miał błoto, a białe futerko posklejane od krwi. Z buzi wystawał mu różowy język. Pan Szymon kazał powiesić zwierzę na grubym haku.

Wokół zebrało się dużo ludzi, w tym pani Nina. Modliłam się, żeby powiedziała: „Nie patrzcie na to, dziewczynki. Idźcie rysować, co?”. Zerknęła jednak tylko w naszą stronę, potem uśmiechnęła się nerwowo do pana Glassa i posłała po kogoś, żeby posprzątał krew.

– Może spadnie śnieg – powiedział mój tata. – I wszystko przykryje.

Ale nie spadł śnieg. Czerwone rozmazy na betonie było widać tak długo, aż zaszło słońce. Nie mogłam przestać na nie patrzeć. Nawet jak byliśmy już w środku, w Rudce, wciąż chodziłam sprawdzać, czy mają taki sam kształt jak wcześniej. Balonik w brzuchu rósł i rósł. Nic nie miałam w ustach od rana, więc kręciło mi się w głowie.

Wciąż widziałam w oczach Katrin sto pięćdziesiąt jeleni.

W końcu na zabawie, kiedy grała muzyka i wszyscy wirowali w tańcu, wciągnęłam ją pod stół i dałam do przytulania Inez.

– Poczekaj tutaj – wyszeptałam. Sama wyszłam na środek sali i szukałam mojego taty, ale nigdzie go nie było.

Podtrzymując się barierki, zeszłam po schodach do holu. Stamtąd przez jadalnię weszłam do kuchni i w końcu do tego strasznego korytarza. Szłam powoli, a kiedy mijałam jedno z pomieszczeń, zobaczyłam, że w środku jest Grzesiu.

Obejmował martwego jelenia.

Przytulał się do niego, tak jak ja przytulałam Katrin albo Inez, i płakał. Przyspieszyłam i dopadłam do drzwi na zewnątrz.

W kanciapie paliło się światło. Słyszałam, że tata się śmieje.

– Tato? – Nie odważyłam się wejść do środka, tylko czekałam na schodach. Było tak zimno, że szczękały mi zęby. – Tato! – krzyknęłam i dopiero wtedy jego sylwetka pojawiła się w progu.

– Dorota? Co ty tu robisz? Wracaj na salę, zaraz mama przyjedzie! – Miał w ustach papierosa, a w ręku jakąś butelkę. Za jego plecami zauważyłam czerwoną twarz pana Glassa.

– Chcę ci coś powiedzieć. Muszę.

– Teraz? – Zrobił kilka krzywych kroków w moją stronę. Poczekałam, aż zbliży się tak bardzo, że usłyszy mój szept.

Wtuliłam się w niego, wdychając zapach samochodów, i odważyłam się wyznać:

– Pan Glass bije Katrin. Tak mocno, że ona ma siniaki. Tak mocno, że…

Odsunął się. Obejrzał przez ramię. Papieros wypadł mu z ust. Myślałam, że teraz wszystko zrozumie. Cofnie się i coś mu powie. A może nawet uderzy i też zrobi mu dużo sinych pasków na ciele. Jego ciężka ręka wylądowała na moim karku.

– To nie jest nasza sprawa. Nie wtrącaj się, dobra, mała? Nie wtrącaj.

Odwrócił się i krzyknął do niego coś o rybach. Że trzeba pójść na lód, żeby je stamtąd wyjąć. Śmiał się. Śmiali się obaj. Bełkotał, że plącze mu się język i chyba powtórzył wszystko po niemiecku.

Nie pamiętam, jak wróciłam do środka.

Korytarz był jak tunel, kuchnia jak labirynt. Wpadłam na Grzesia, który wytoczył się przez główne wejście na zewnątrz. Ocknęłam się, gdy usiadłam na schodach prowadzących do sali bankietowej.

Tam znalazł mnie Przemek i pobiegł po swojego tatę.

– Dorota, co się dzieje? – Mężczyzna wyjął chusteczkę i wytarł mi policzki. Nawet nie wiedziałam, że płaczę.

– Niech ktoś w końcu coś zrobi… – wykrztusiłam. – Niech pan coś z tym zrobi.

Bałam się pana Szymona. Bałam się jego rąk i paznokci, za którymi na pewno była zaschnięta krew.

– Co mam zrobić? – Drżały mu usta, kiedy o to pytał.

– Odrąbać mu głowę – powiedziałam. – Jak w bajkach.

Spojrzał na mnie tak, jakby wszystko od dawna rozumiał. On jeden rozumiał.

Kiedy wróciłam po Katrin do sali bankietowej, już jej tam nie było. Zostawiła tylko moją lalkę, którą ułożyła w koszyczku do chleba i nakryła serwetką. Pobiegłam na górę.

Sprawdzałam każdy pokój, który był otwarty. W niektórych z nich widziałam powykrzywiane, czerwone twarze obcych mężczyzn i kobiet.

Na samym końcu wyszłam na plac przed wejściem. Tam, gdzie wcześniej leżał jeleń. Tata miał rację, spadł śnieg i jego cienka warstwa przykryła krew. Ale ja wiedziałam, że ona tam jest. Że jutro albo pojutrze, kiedy to wszystko stopnieje, to znowu ją zobaczę.

Obecnie

Kiedy Karolina wróciła z rozmowy z Trzcińskim, było już ciemno. Wysiadła z samochodu i przez chwilę po prostu stała z ręką wyciągniętą w mrok, pozwalając, by opadał na nią śnieg. W kontakcie ze skórą natychmiast topniał. Wokół panowała tak gęsta cisza, że miała wrażenie, jakby znalazła się wewnątrz szklanej kuli. Oparta o swój samochód widziała dom Białych i majaczący obok las.

W końcu weszła do klatki schodowej i wbiegła na górę. Wyjęła klucze z torebki, ale kiedy z przyzwyczajenia nacisnęła na klamkę, drzwi po prostu się otworzyły. Ostrożnie zajrzała do środka, jednak poza czarnym cieniem, który przebiegł z korytarza do pokoju, nie zauważyła nic niepokojącego i nie wychwyciła nieznanego dźwięku. W środku dla pewności zajrzała do każdego pomieszczenia.

– Klaudia tu była, co? Zapomniała zamknąć? – Zgarnęła na ręce kotkę i odłożyła na stolik w korytarzu teczkę z przewodnikiem, którą dostała od Trzcińskiego.

Ledwie zdjęła buty, gdy za drzwiami rozległo się pukanie. Otworzyła i nic nie mogła poradzić na to, że coś pstryknęło w jej sercu. Te słynne motyle, a może i ćmy zaczęły uderzać skrzydłami o żebra. W żółtym świetle jarzeniówki stał wysoki mężczyzna z ciemnym zarostem.

– Borys, cześć – przywitała się. Cieszyła się, że trzyma kota, bo gdyby chciał ją objąć, to nie potrafiłaby się odsunąć. Desperacko potrzebowała kogoś, kto by ją zrozumiał. – No ciebie się akurat nie spodziewałam. Nie widziałam samochodu.

– Zaparkowałem w miasteczku. Chciałem się przejść.

– Wejdź. Kawa czy herbata? – Skierowała się do kuchni i wstawiła wodę. Zrobiło jej się wstyd. Panował porządek, którego na pewno po sobie nie zostawiła.

– Nie rób sobie kłopotu.

Słyszała, że odsuwa krzesło.

– Czyli kawa.

– Niech będzie. – Skapitulował.

Kiedy wróciła z dwoma kubkami, siedział przy stole. Spojrzał na nią zmęczonym wzrokiem. Dopiero teraz zwróciła uwagę, że ma na sobie sportowy strój i pewnie przyjechał do niej prosto z treningu.

– Mam dziś wolne – wyjaśnił, a potem sięgnął do kieszeni po kartkę, którą przed nią rozłożył.

Karolina przebiegła wzrokiem po treści wydrukowanej granatowym tuszem.

– Ja pierdzielę. Naczelnik to widział?

– Nie. Było zaadresowane bardzo ogólnie i udało mi się to przechwycić. Masz szczęście, że rano wpadłem na komendę. Wygląda na to, że mocno kogoś wkurzyłaś. – Odwrócił kartkę w swoją stronę i przeczytał: – „Uprzejmie donoszę, że technik kryminalistyczna Karolina Rawa prowadzi własne śledztwo w sprawie śmierci Partyka Białego i Mai Gradzińskiej. Świadkowie są przez nią przygotowywani do mataczenia i kłamstw. Proszę o podjęcie stosownych kroków”.

– Na kopercie nie było żadnych informacji?

– Zero.

– Pokaż.

Wyjął z kieszeni kopertę. Adresat został wypisany ręcznie. W słowach „kryminalny” i „Olsztyn” brakowało liter. Pismo było pochyłe, nieznajome. Na początku Karolina poczuła lęk, a potem ekscytację i nawet pewnego rodzaju euforię.

– Wiesz, co to znaczy? – Uśmiechnęła się do Borysa

– Co?

– Że ten ktoś zacznie wkrótce popełniać błędy. Może nawet spróbuje mnie powstrzymać. No i widocznie dokopałam się do czegoś ważnego.

Policjant nie podzielał jej entuzjazmu.

– Czyli chcesz mi powiedzieć, że to prawda? Prowadzisz swoje śledztwo?

– Nie, to nie tak. – Zastanawiała się, jak opisać to, co robiła, żeby się na nią nie wkurzył. – Po prostu podpytałam znajomych, nic więcej.

Sztern zamilkł. Zrobił niepewny gest, jakby chciał złapać ją za rękę. Odsunęła się.

– Gdyby ktoś z twojej rodziny był w to wszystko zamieszany, to jak byś zareagowała? – Zerknął na ścianę, na której widniało zdjęcie babci z dziadkiem.

– Coś wiesz? – Próbowała go rozgryźć.

– Nie o to chodzi. Chodzi o twoje bezpieczeństwo. Jesteś w samym środku tej sprawy i ja naprawdę rozumiem, że się zaangażowałaś. Sam bym tak zrobił. – Postukał palcem w kartkę. – Ale jeśli ten ktoś wyśle anonim do naczelnika, to masz przejebane. Wyrzucą cię. Dotrą do osób, które z tobą rozmawiały, i wszyscy będą mieli problemy.

– Chyba. Sobie. Kurwa. Żartujesz. Nikogo bym nie wsypała – wycedziła.

– Tego nie wiesz.

– Czy ty masz mnie za pierwszą lepszą idiotkę, Borys? Myślałam, że… – Urwała, bo nieoczekiwanie jej głos zaczął drżeć. A to było ostatnie, na co mogła sobie teraz pozwolić.

Wstała, zgarnęła ze stołu oba kubki i poszła wylać kawę do zlewu. Kiedy wróciła, on stał już przy drzwiach.

– Jestem po twojej stronie, rozumiesz? – powiedział.

Mierzyli się wzrokiem. Nie widziała w jego spojrzeniu złości, tylko ten cholerny smutek, który kiedyś tak bardzo chciała poznać i uleczyć. Teraz to ona miała prawo do smutku. Nie on.

– Na razie. – Zamknęła drzwi. Bolało ją całe ciało. Zupełnie jakby ktoś ją skopał.

Stała jeszcze przez chwilę, nasłuchując, czy Borys nie wraca. Potem poszła do łazienki, żeby spojrzeć w lustro i przekonać się, że jej twarz wygląda, jakby ciężko chorowała. Samotność była tak dotkliwa, że Karolina wręcz czuła ją w sobie. Ciążyła jej i spowalniała. Przez wiele lat akceptowała ten stan, ale dziś… Dziś potrzebowała kogoś, kto dotknie jej blizn i powie, że to się zagoi.

„Będzie dobrze. Jestem przy tobie”.

Po chwili usłyszała ciche pukanie i poczuła coś w rodzaju nadziei.

Nie chciała tego i chciała jednocześnie. Przeprosin, utulenia, rozmowy o tym, co czuje. Gdyby teraz Borys wyciągnął w jej stronę rękę, to by jej nie cofnęła.

Wzięła głęboki wdech i otworzyła drzwi. Na schodach stał jednak nie Borys, a brat Patryka.

– Dobry wieczór, mogę na chwilę? – Ściągnął z głowy kaptur.

Wychyliła się na pustą klatkę schodową.

– Wejdź.

Zajęli miejsce przy stole, tam, gdzie przed chwilą siedziała z Borysem. Szybko zgarnęła anonim i wcisnęła go do kieszeni jeansów. Bez pytania poszła do kuchni i zalała dwie herbaty.

– Dawid, przykro mi z powodu twojego brata. I Mai.

Zerknął na nią i szybko wbił wzrok w stół.

– Muszę z kimś pogadać. Inaczej oszaleję. – Chłopak wyjął z kieszeni bluzy zeszyt. – Znalazłem go w domu. Myślę, że schował go mój brat. Nie wiem, co to ma wspólnego z Mają, ale na okładce odcisnął się jej podpis. Pewnie bym to olał, gdyby w środku nie było tego. – Pokazał obrazki.

Karolina jednak poczuła niepokój z zupełnie innego powodu.

– Chodź. – Wstała i zaprowadziła go do sypialni Niny, gdzie na sztaludze widniał niedokończony obraz Dziewczynki z chryzantemami. Miała wrażenie, że wygląda inaczej niż dziś rano.

– Cholera. Ale to dziwne. – Dawid wsunął rękę we włosy. Podszedł do okna i spojrzał na swój dom. W świetle latarni budynek wyglądał jak bezpieczna i przytulna twierdza. Taka, w której nie może wydarzyć się nic złego. – Maja i Patryk interesowali się morderstwem dziadka. Ja… Wydaje mi się, że widziałem w jego plecaku włosy Patryka. On… Może on obciął je sam, ale…

– Co powiedziałeś? – Karolina szarpnęła go za bluzę i sprowokowała, żeby na nią spojrzał. – Opowiedz mi o wszystkim. Dokładnie. Po kolei.

***

Dawid usiadł w fotelu i przez chwilę skubał brzegi koca. Przez ostatnie dni czuł się jak ktoś, kto próbuje przebić głową taflę lodu i brakuje mu już powietrza.

Zamknął oczy i zobaczył przed sobą małego chłopca. Miał wtedy dwanaście lat i mama poprosiła, żeby zabrał Patryka na sanki.

– Tylko ubierz go ciepło! Jest mróz.

Odszukał grube rękawiczki, czapkę i szal. Upewnił się, że brat ma zapięty kombinezon i nogawki wsunięte w śniegowce.

– A tobie nie będzie zimno? – Braciszek patrzył, jak Dawid zakłada w pośpiechu wysokie adidasy, i pokazał na jego odkryte uszy.

– Zgubiłem czapkę, nieważne. – Szybko zabrał go na zewnątrz, bo nie chciał hałasować. Magda dopiero zasnęła.

To była jedna z najpiękniejszych zim – taka jak z pocztówek. Dawid ciągnął sanki w stronę miasta. Umówił się z kolegami, że poślizgają się na jeziorze, nie miał łyżew, ale buty miały całkiem płaską podeszwę. Kiedy dotarli nad Kalwę, wszyscy już tam byli. Jego koledzy urządzili start i metę. Przyznawali punkty za najdłuższy ślizg.

Dawid zostawił Patryka przy brzegu i od razu zaliczył kilka upadków. Zupełnie mu nie szło. Mimo to braciszek co chwilę krzyczał hasła w stylu:

– Wygrasz to! Jesteś najlepszy! – Unosił do góry ręce i wyglądał w tym swoim kombinezonie jak ludzik Michelin. W pewnym momencie zdjął czapkę i podbiegł do Dawida. – Przyniesie ci szczęście – wyszeptał. – Nie wychodzi ci, bo masz zimne uszy.

– Ej, mówiłeś, że jest z tobą brat, a nie siostrzyczka – zadrwił jeden z chłopaków. Dawid go nie znał, to był dzieciak, który przyjechał z Olsztyna na ferie. – Jak masz na imię, mała?

Już wtedy Patryk nie pozwalał obciąć sobie włosów, rude pasma sięgały mu niemal do łopatek.

– Nie zwracaj na niego uwagi. – Dawid zmusił się do uśmiechu i z powrotem założył mu czapkę, pod którą schował jego włosy. – Chodźmy do domu, tutaj i tak nie jest fajnie.

Kiedy wrócili i zjedli kolację, poszedł do swojego pokoju. Przez cały czas udawał, że nic się nie stało, ale tak naprawdę nie wiedział, co robić. Bo docinki tego typu pojawiały się coraz częściej. Patryk chodził do zerówki w przedszkolu. Dawid nie miał pojęcia, co będzie, jak chłopiec zacznie pierwszą klasę w jego szkole. Koledzy nie dadzą mu żyć. Położył się na łóżku i wziął do ręki książkę, kiedy usłyszał ciche pukanie.

W mlecznej szybie w drzwiach zauważył drobną sylwetkę brata.

– Wejdź! – Przesunął się i zrobił mu miejsce obok. – Co tam? Bajka o szczurku? – Starał się, żeby jego głos był pełen entuzjazmu.

– Nie… – Chłopiec miał na sobie fioletową piżamę w gwiazdki, a w ręku trzymał nożyczki. – Obetnij je – wyszeptał.

Dawid usiadł i poczekał, aż Patryk się zbliży. Pogłaskał go po głowie.

– Dlaczego?

– Bo chcę być taki jak wszyscy. Mam już tego dość. – Drżała mu dolna warga, ale jeszcze się trzymał. Zaciskał pięści, jakby zamierzał za chwilę stoczyć najważniejszą walkę w życiu.

Dawid westchnął i posadził go na krześle. Przeczesał rude włosy palcami, a potem podzielił na trzy pasma.

– Zamknij oczy – poprosił.

Braciszek zacisnął powieki i położył na nich palce. Drżał. Co chwilę pytał, czy to już.

– Obetnij tak, jak masz ty. Chcę wyglądać tak samo.

– Już – powiedział Dawid po chwili i postawił przed nim lusterko. – Nie miałem gumki, więc związałem warkocz sznurówką. Ale gdzieś na dole są gumki Magdy.

Patryk wytarł oczy rękawem piżamy i zamknął Dawida w swoich chudych ramionach. Jego ciepły oddech łaskotał szyję.

– Wiesz, dlaczego krzyczałem, że dasz radę? Bo kiedy coś mi nie wychodzi, to zawsze tak powtarzasz. I wiesz co? W końcu mi się udaje. – Oderwał się od brata i stanął przed lustrem. Przerzucił warkocz z jednego ramienia na drugi. Wyprostował się, błyszczały mu oczy.

– Jak wyglądam? – spytał.

Dawid spojrzał na tę małą istotkę w kolorowym ubraniu.

– Jak Patryk. Wyglądasz jak Patryk.

Tamto wspomnienie było jednym z najpiękniejszych, jakie miał. Wtedy postąpił tak, jak należy. Opiekował się bratem i stawał w jego obronie. To on nauczył go wiązać buty, pomagał odrabiać lekcje, robił wszystko, żeby Patryk mógł być tym, kim chce. A gdy to się udało, sprowadził go do parteru i rzucił mu w twarz to wszystko, co przez lata mówili o nim hejterzy.

Kiedy Karolina przysunęła krzesło, żeby objąć Dawida, złapał się jej jak rozbitek liny ratunkowej.

– Zacznę od początku. – Trącił kubek, który podała mu Karolina. – Tamtej nocy, gdy Patryk zmarł, doszło między nami do kłótni. Przyszedł ze mną porozmawiać, może chciał mi powiedzieć coś ważnego, a ja go uderzyłem.

Zamknął oczy i powrócił do tamtego wieczoru. Tak wyraźnie widział twarz Patryka! Jego oczy, błyszczące, wpatrzone w niego z nadzieją.

– Dowiedziałem się, że nagrywa naszą siostrę. Że robi na tym swoim makijażowym kanale tutoriale, na których widać jej twarz. To były takie krótkie, dynamiczne filmiki. Najpierw na sobie pokazywał krok po kroku, jak wykonać konkretny makijaż, a potem puszczał taką kompilację ujęć z tego, jak maluje Magdę. Wtedy wszyscy oglądali ją… Boże. Jak to zobaczyłem… – Zaczął stukać stopą w podłogę. – Powiedziałem mu, że jest egoistą. Że chce zbić na niej popularność. Że jest pasożytem… że… On… się bronił. Tłumaczył, że to nie tak, ale mu nie wierzyłem. Kazałem wszystko skasować i zrobił to przy mnie. A potem go uderzyłem, kilka razy, byłem wściekły. Kiedy upadł i zsunęła mu się czapka, zauważyłem, że obciął włosy. I zamiast pomóc mu wstać albo zapytać dlaczego, po prostu go tam zostawiłem… I to był ostatni raz, kiedy go widziałem.

Dawid nie panował już nad emocjami. Rozsypał się przed tą kobietą jak mały chłopczyk.

– Boję się, że on zabił się przeze mnie.

Nic nie odpowiedziała. Czuł, że go nie ocenia, tylko słucha i od czasu do czasu zadaje odpowiednie pytania, żeby wydobyć z niego prawdę.

– Jeszcze raz opowiedz mi o tym zeszycie. Co powiedział ten psychiatra?

– Że te obrazki były rysowane w odstępie czasu. Że jakiś jego pacjent, który był molestowany, tak samo rysował dom…

Potem wyjął telefon i pokazał jej filmik, na którym Tomek Bosh kopie Patryka.

– Policja to widziała?

– Tak, ale potem… Znaleźliśmy tego gościa razem z Klaudią i tam pojechaliśmy.

– Kiedy?

– Dziś rano. Ja… nie wytrzymałem i też go pobiłem.

Czekał, aż ona coś odpowie, oczekiwał pocieszenia. Ale jeśli do tej pory miała na twarzy wymalowane współczucie, to właśnie zmieniło się w strach.

***

Karolina odprowadzała wzrokiem Dawida. Patrzyła, jak przebiega przez ulicę, otwiera furtkę, a potem znika w cieniu.

– Uważaj na siebie, chłopaku – szepnęła.

Czarna kotka od razu wyczuła jej nastrój i zawinęła ogonek wokół jej stopy.

– Powiesz mi, co teraz zrobić? – Podrapała ją za uszkiem i zamknęła na chwilę oczy. Piekły ją powieki, ostatniej nocy niemal nie spała. Najchętniej zwinęłaby się w kłębek, zażyła jakieś prochy i obudziła się rano. Ale rano mogło być za późno.

Omiotła wzrokiem półkę z notatnikami Niny. Pod spodem wciąż leżało pudło ze zdjęciami z Rudki, a na stoliku nocnym zlokalizowała nowy przedmiot.

Sięgnęła po kalejdoskop, na którym ktoś napisał pięknym, niemal kaligraficznym pismem: Niebo dla Niny. Nie było tego wczoraj, więc prezent musiała zostawić Klaudia. Policjantka spojrzała do środka i skierowała soczewkę w stronę światła.

Jej oczom ukazał się jeden z najbardziej intrygujących wzorów, jakie widziała w życiu. Miała wrażenie, że patrzy na swoje myśli. Kolory były harmonijne, ale jednocześnie w jakiś niepokojący sposób walczyły ze sobą o uwagę i pierwszeństwo. Widziała pokryte bielą pola i samotną postać. Widziała nocne, bezgwiezdne niebo i dziwne różowe rozmazy. Jak rozwodniona krew. Zaczęła obracać kalejdoskop, ale w każdej sekwencji ukryta była tragiczna historia, której nie umiała w pełni rozszyfrować. Zupełnie jakby tajemnica sprzed lat szukała sposobu, by się jej ukazać. I użyła do tego młodszego pokolenia.

Sięgnęła po telefon i wybrała numer do Klaudii.

– Tak, ciociu? – Dziewczyna odebrała niemal od razu.

– Znalazłam kalejdoskop. Jest piękny. I dziękuję, że ogarnęłaś mieszkanie – zaczęła miękko, żeby nie denerwować nastolatki.

– Nie ma sprawy. Cieszę się, że mogłam się zająć kotem. Zawsze chciałam mieć jakieś zwierzątko, ale tata się nie zgadzał.

Karolina zerknęła na zegarek. Dochodziła dziewiętnasta.

– Tata jest w domu?

Oddech Klaudii niepokojąco przyspieszył.

– Nie ma.

– A gdzie jest? – Starała się, żeby jej głos brzmiał spokojnie.

– Nie wiem, pewnie zaraz wróci.

– A twoja mama? Czy ktoś z nią rozmawiał?

– Wcześniej tata dzwonił. Jutro wieczorem ma samolot i przyleci.

– Słuchaj. Rozmawiałam z Dawidem. Powiedział mi o tym, co robiliście przez ostatnie dni. To, co teraz powiem, może zabrzmieć dziwnie, ale nie chciałabym, żebyś się z nim spotykała. I nigdzie nie wychodź, dobra?

– Ale… Ciociu, co się dzieje?

– Nic. Po prostu zamknij drzwi na klucz, zostań w domu i połóż się spać. Nie chcę, żebyście kogoś sprowokowali albo zrobili coś głupiego.

– Przepraszam. Masz rację, ciociu. – Klaudia mówiła już tak cicho, że ledwo było ją słychać.

Karolina nie chciała w ten sposób kończyć rozmowy.

– Twój kalejdoskop jest naprawdę piękny. Może jak będziesz miała chwilę, zrobisz jeden dla mnie?

– Chętnie.

Gdy się pożegnały, od razu podeszła do laptopa i zgrała zdjęcia, które miała w galerii w telefonie. Poszła do pokoju gościnnego, który dawniej służył dziadkowi za miejsce pracy, i usiadła przy jego starym, wysłużonym biurku. Odpaliła drukarkę i mimo że tusz był niemal zużyty i nie dawał pełnej palety kolorów, wydrukowała wszystko, co miała. Później rozłożyła kartki na podłodze. Począwszy od zdjęć Patryka, poprzez zdjęcia Mai, aż po fotografie jej pokoju i dokumenty od Trzcińskiego.

Zaczęła od nich. Obejmowały kilkanaście kartek, na których opisano trasę spacerową wokół bunkrów i schronów. Nic nie przykuło jej uwagi poza fotografią członków koła historycznego, wydrukowaną tak fatalnie, że postacie wydawały się naszkicowane tępym ołówkiem. Na dole dziadek dopisał pochyłym pismem, że pełna lista uczestników znajduje się na ostatniej stronie, której nie było. Trzciński musiał o niej zapomnieć, a może po tylu latach po prostu się zniszczyła.

Zastanawiała się, czy wypada prosić historyka, żeby jej poszukał. A potem zerknęła na komodę, na której leżały dokumenty dziadka. Skrypty, artykuły i projekty. Zaczęła wyjmować teczki i w końcu znalazła właściwą, dotyczącą Koła Historyków „Pasym Pamięta”. Przeglądała kartki, aż znalazła to, na czym jej zależało. Listę członków sprzed kilku lat. Trzydzieści siedem nazwisk z pierwszą literą imienia, a wśród nich Biały P., co mogło dotyczyć zarówno Patryka, jak i jego ojca, Przemka. Ze zdziwieniem zanotowała, że numer czternasty miał Gradziński G., czyli wujek Grzesiek. Nie wiedziała, że on interesuje się historią. A może zapisał się do tego koła jako dzieciak i tak już zostało? Podobnie jak Przemek Biały. Z uwagą przejrzała wszystkie zdjęcia, ale niestety nie była w stanie rozpoznać ani jednej postaci. Dziadek drukował wszystko na słabej jakości tuszu, jeśli jakieś osoby pojawiły się w kolorze, to ich ciało przecinały paski.

Teraz wzięła do ręki zdjęcie Patryka i spojrzała na nie pod światło. Przypomniała sobie rozmowę z Dawidem i zastanawiała się, czy nastolatek mógł odebrać sobie życie po tym, jak pobił go jego własny brat. Okoliczności śmierci Patryka nadal były niewyjaśnione. Mógł skoczyć, mógł zostać zepchnięty.

Do tej pory była przekonana, że jego śmierć jest powiązana ze śmiercią Mai. Co jednak, jeśli tak nie było? Jasne, znali się. Tak, interesowała ich zbrodnia sprzed lat. Ale… To mogło nic nie znaczyć.

– Cholera – przeklęła, nie mogła znieść tego, do jak niewielkiego wycinka informacji ma dostęp. Liczyła, że Borys udostępni jej historię połączeń telefonicznych tej dwójki i miejsca, gdzie ostatnio logowały się ich telefony, ale w takiej sytuacji nie miała śmiałości o to prosić.

Usiadła i zaczęła notować, co wie, a czego tylko się domyśla. Zamknęła oczy i przywoływała w pamięci dzień, kiedy znaleźli Patryka. To zimno wpełzające pod skórę, wiatr, który przynosił zapowiedź wichury, i własny pośpiech, by zdążyć, zanim wszystko przykryje śnieg. Zapisała na kartce: „film”. Bo przypomniała sobie, że chłopak, który znalazł Patryka, miał kręcić film o ośrodku. Nie pamiętała, jak nazywał się jego kanał, ale wpisała w YouTubie słowa kluczowe i kliknęła: „wyświetlaj najnowsze”.

Jako pierwszy pojawił się jej filmik użytkownika StillAlivex. Data zgadzała się z datą prawdopodobnej śmierci Mai. Poczuła swędzenie na karku, a potem ledwo trafiła w klawisze. W ósmej minucie w kadrze pojawiły się cienie jakichś postaci, zniknął głos, a na ekranie wyświetlił się komunikat: „Spotkałem innych zwiedzających, ale chyba ich wystraszyłem, bo sobie poszli. LOL”. I już. Nic więcej.

Karolina przewinęła ten moment, gdy na brudnej podłodze pojawiły się rozciągnięte cienie, i próbowała wysnuć jakiś wniosek. Wydawało jej się, że postaci są dwie, ale jeden wydłużony kształt mógł być dodatkową ręką.

– Kurwa! – zaklęła i zapętliła ten krótki urywek. Czy wśród tych ludzi mogła być Maja? Schron był tak blisko Rudki.

StillAlivex zostawił do siebie maila w opisie, więc napisała wiadomość z prośbą o kontakt. Praca w dochodzeniówce nauczyła ją wyciągania informacji – skłamała, że minęli się w starym ośrodku, jest producentką i chciałaby wykupić kilka odcinków dla Polsatu.

Do tej pory siedziała przygarbiona na podłodze, więc wstała, żeby się przeciągnąć. Stres kumulował się w ciele i czuła go od koniuszków palców po czubek głowy. Objawiał się przyspieszonym pulsem i tym irracjonalnym poczuciem, że musi coś gonić lub przed czymś uciekać. Że jeśli nie będzie w ruchu, to zdarzy się coś naprawdę strasznego.

Poszła do kuchni napić się wody i zadzwoniła do rodziców. Jutro rano miała zmienić się z nimi i pojechać do Niny. Mama odebrała niemal natychmiast.

– Kochanie, właśnie miałam do ciebie dzwonić – zaczęła szeptem.

– Co się dzieje? Co z babcią?

– Walczy. Spokojnie. Mówię tak cicho, bo tata już zasnął.

– Boże, ale mnie wystraszyłaś. To o co chodzi?

– Słuchaj, wzięłam ze sobą telefon babci, żeby go podładować, i zobaczyłam, że ma dużo nieodebranych połączeń.

– Od kogo?

– Jakaś Katarzyna Lichta. Nie będę już oddzwaniać, bo późno.

– Wyślij mi ten numer.

– Dobra. A… I wiesz… Może weźmiesz jutro Grześka do Olsztyna? Trzeba wybrać trumnę i kwiaty dla Mai. Podpisać kilka dokumentów. Mam nadzieję, że… no wiesz… Że będzie w stanie.

– Zajmę się tym. – Westchnęła. – Ale jutro przylatuje też ciocia. To może lepiej, żeby ona to załatwiła?

– W takim razie weź oboje.

– Masz rację.

Pożegnały się, po chwili Karolina dostała od mamy esemes z numerem telefonu. Zanim na niego zadzwoniła, przeszukała w sieci profile Katarzyny Lichty. Kobieta nie miała konta na Instagramie, na Facebooku większość jej treści była prywatna, a profilowe zdjęcie przedstawiało jakieś kwiaty. Jej imię i nazwisko nie pojawiało się w żadnych artykułach. Jedyne przydatne informacje Karolina znalazła na LinkedIn. Wynikało z nich, że Lichta jest biegłym tłumaczem z języka niemieckiego i prowadzi własną działalność.

Karolina wstukała jej imię i nazwisko w wyszukiwarkę Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Po chwili miała przed sobą adres firmy. Mieściła się w Olsztynie. Blisko.

Jeszcze raz wróciła na LinkedIn i przejrzała poprzednie miejsca pracy kobiety, wśród nich znajdowała się spółka Glass Company, która według informacji w sieci zarządzała hotelami w warmińsko-mazurskim. Karolina przypomniała sobie, że kiedy pytała Trzcińskiego o inwestora Glassa i Katrin, ten powiedział, że mężczyzna przeprowadził się do Olsztyna i zainwestował w jakiś hotel. Czy to możliwe, że Katarzyna Lichta i Katrin Glass to ta sama osoba?

Wzięła do ręki telefon i sprawdziła ostatnie wiadomości. Znajomy policjant, którego prosiła o odszukanie Katrin Glass, milczał. Brała pod uwagę, że nigdy jej nie odpowie. Może zmienił pracę, a może numer, i jej wiadomość dotarła do kogoś zupełnie przypadkowego.

Karolina stanęła przed zdjęciem Niny i dziadka. Tym samym, na które zerknął Borys Sztern, zanim wyszedł. Rzucił jej w twarz pytanie, co by zrobiła, gdyby w sprawę morderstwa była zamieszana jej rodzina.

Wzięła kluczyki i zbiegła do auta. Po trzydziestu minutach parkowała przed niskim, nowoczesnym blokiem przy ulicy Juliana Tuwima w Olsztynie. Było już późno, dochodziła dwudziesta pierwsza. Śnieg zdążył przykryć trawnik i nadal sypał. Katarzyna mogła już spać. Był środek tygodnia, zapewne jutro szła do pracy.

Karolina przez chwilę biła się z myślami. W końcu jednak odnalazła klatkę z numerem osiem i odważyła się wcisnąć przycisk domofonu. Kiedy po drugiej stronie odezwał się nieco wystraszony, kobiecy głos, skłamała:

– Przysłała mnie Nina. Czy możemy porozmawiać?

Po chwili ciszy usłyszała metaliczny zgrzyt zwalniania zamka. Drzwi otworzyła elegancka kobieta w garsonce. Na pewno nie szykowała się do snu, a sądząc po kałuży roztopionego śniegu wokół jej butów, dopiero wróciła do mieszkania.

– Czy coś się stało? – Na jej twarzy malował się lęk.

– Mogę wejść? Jestem wnuczką Niny. Karolina Rawa.

Kobieta ostrożnie uchyliła drzwi.

Wnętrze utrzymane było w minimalistycznym stylu. Metal, szkło i szarość tworzyły bezbarwną mozaikę, co wyglądało dokładnie tak, jak właścicielka mieszkania. To wszystko było jednak na pokaz, bo Karolina wiedziała, że każde szkło ma przed czymś chronić.

– Co się dzieje z Niną? – Katarzyna Lichta usiadła przy stole.

– Jest w szpitalu, miała wypadek.

– Poważny? – Na idealnej twarzy pojawiło się pierwsze pękniecie.

– Tak bardzo, że nie mogła odebrać telefonu ani sama zadzwonić.

– Mogę jakoś… pomóc?

– Właściwie to tak. – Karolina od samego wejścia zastanawiała się, jak to rozegrać. Nie miała pojęcia, co łączyło tę kobietę i jej babcię. Ale fakt, że miały regularny kontakt, był dla niej zaskoczeniem. Na stole stała filiżanka z kawą wypitą w połowie. I wtedy sobie przypomniała, że kiedy przyjechała do Niny prosto z Rudki, po tym, jak znaleźli Patryka, na stole też stała filiżanka, ta specjalna, dla gości.

– Często ją pani odwiedzała?

Pękniecie numer dwa. Katarzyna Lichta wyraźnie ważyła słowa. Tak jakby bała się, że powie za dużo.

– Od kiedy na stałe przeprowadziłam się do Polski. Czyli od jakichś piętnastu lat – doprecyzowała. – Przepraszam, ale dlaczego pani o to pyta?

Karolina zrobiła coś, z czego nie była dumna. Sięgnęła do kurtki po starannie złożone kartki i położyła przed Katarzyną dwie wydrukowane fotografie. Jedna przedstawiała martwego Patryka, druga martwą Maję.

– Nie wiem, kto ich zabił. Ale w tej chwili muszę wiedzieć wszystko, co mogłoby doprowadzić mnie do mordercy. Oboje interesowali się tamtymi wydarzeniami w Rudce. Boję się, że to nie koniec.

Kobieta odsunęła się od stołu. Rozpięła marynarkę i pochyliła się do przodu. Zapadła cisza. Wyprostowała się powoli i Karolina widziała, że walczy ze sobą, żeby nie patrzeć na zdjęcia. Oczywiście przegrała tę bitwę i już po chwili dotykała brzegów kartek.

– Oni u mnie byli. Ale kazałam im przyjść później. Nic nie powiedziałam.

– Kiedy?

– Jakiś tydzień temu. Potem już się nie odezwali. Myślałam, że sprawa ucichła.

– Skąd mieli na panią namiary?

– Wspominali, że rozmawiali już z Dorotą. Córką Długosza. Wtedy, w Rudce, spędzałyśmy dużo czasu razem. Po latach nawiązałam z nią kontakt, ale… To już nie to samo.

– O co pytali?

– Pokazali mi zeszyt z rysunkami, pytali o tamtego sylwestra.

– Ten zeszyt? – Teraz Karolina położyła przed kobietą dziecięce rysunki.

Katarzyna przesunęła opuszką palca po konturze potwora. Nagle wydała się zupełnie bezbronna. Gdyby zdjęła te swoje markowe ubrania, pod spodem kryłaby się wystraszona dziewczynka.

Co widziała Maja przed śmiercią?

Maja spojrzała na Patryka, który od momentu wyjścia od Doroty siedział bez ruchu na miejscu pasażera. Pomyślała, że ich nastrój idealnie wkomponował się w widok za oknem. Ulica wydawała się wymarła i tak pozbawiona wyrazu, jakby wszystkie domy, drzewa i samochody zostały przetarte brudną szmatą.

Wciąż stali na poboczu przy domu tej kobiety. Klimatyzacja w starym Fordzie szumiała jak wiatrak. Maja odtwarzała w myślach fragmenty rozmowy. Wiele ze wspomnień z tamtego okresu zatarł czas. Dorota co jakiś czas gubiła wątki, czasami się powtarzała, ale nawet mimo to obraz wydarzeń sprzed trzydziestu lat wyglądał makabrycznie. Wyobrażała sobie te dwie małe dziewczynki, które zostały pozbawione pomocy, i czuła smutek.

– Dziadek myślał, że jej pomaga, co nie? – Patryk nieoczekiwanie obrócił się w jej stronę. – To brzmiało tak, jakby zabił tego gościa, bo go o to poprosiła.

– Nie wiemy, nie byliśmy tam – zauważyła Maja ostrożnie.

Kolega zerknął na dom Doroty. W oknie mignęła wielka sylwetka jej partnera. Widocznie facet co jakiś czas sprawdzał, czy już odjechali. Choć nie wzbudzał w Mai sympatii musiała przyznać, że oceniła go pochopnie. Nie tylko nakarmił psa, który wcześniej był przypięty do łańcucha, ale też wpuścił go do domu i widziała, jak się z nim bawi. Może mężczyzna był niebezpieczny tylko dla gatunku ludzkiego.

– Myślisz, że Dorota spotka się z dziadkiem?

– Pod warunkiem, że ktoś jej zapłaci – podsumowała gorzko.

– To co teraz?

– Możemy jeszcze porozmawiać z Katrin, a właściwie Katarzyną Lichtą. Dostaliśmy adres i numer.

– A co ona nam powie? – Patryk nerwowo zapiął pas. – Nie wiem, czy chcę dalej w tym grzebać.

– Ja chcę.

Nie czekała na jego reakcję, tylko wyjęła telefon i wybrała numer do Katarzyny. Włączyła głośnik, jednak nikt nie odebrał.

– Słuchaj, możemy wracać przez Olsztyn. Zajedziemy do niej. Nie musisz nawet wysiadać z samochodu, pasuje ci to?

Patryk niechętnie się zgodził.

***

Kiedy parkowali przed blokiem, dochodziła piętnasta. Maja musiała zadzwonić do Dawida i po raz kolejny go okłamać.

– Czemu właściwie mu nie powiemy? – Patryk przez całą drogę prawie się nie odzywał.

– A ty powiedziałeś Klaudii? – Odbiła piłeczkę.

Miała wrażenie, że to pytanie go zawstydziło. Oboje ukrywali swoje plany z podobnych powodów – ani Dawid, ani Klaudia by ich nie zrozumieli. Zresztą Maja sama nie miała pojęcia, dlaczego badanie tej sprawy tak ją nakręca. Gdyby ktoś o to zapytał, odpowiedziałaby szczerze: nie wiem. Czuję, że to ważne.

Z kolei Patrykowi nie musiała się z niczego tłumaczyć. Nadawali na podobnych falach. I dlatego szybko rozpracowała, co go gryzie.

– Boisz się? – spytała wprost.

Poprawił się na siedzeniu, jakby dotychczas tkwił w niewygodnej pozycji.

– A jeśli mój tata też był w to zamieszany? – spytał.

– Przecież był chłopcem.

– Ale bezdusznym, co nie?

Spojrzała w lusterko i nieoczekiwanie pomyślała o swoim tacie. Nie była do niego podobna, poza oczami. Dawniej, kiedy mama jeszcze go kochała, mówiła, że to są oczy dobrego człowieka, który widział zbyt wiele złego.

– Chodź. – Szarpnęła za klamkę i wyszła prosto w objęcia chłodnego wieczoru.

Okazało się, że kobieta była w domu. Owszem, zaprosiła ich do salonu, posadziła za stołem, wysłuchała bajeczki o podkaście i wyjściu Szymona Białego z więzienia. Ale nie pociągnęło to za sobą żadnej reakcji.

– Przepraszam. Miałam wtedy siedem lat. Nic nie pamiętam. – Wzruszyła ramionami, a na jej gładkiej twarzy nie pojawił się ślad żadnej emocji. Więc albo przesadziła z botoksem, albo dobrze udawała. Niemożliwe, żeby tamte wydarzenia w żaden sposób na nią nie wpłynęły.

Maja nie spodziewała się wiele po tej wizycie, nie byli przecież nawet umówieni, ale to, jak potraktowała ich ta kobieta, pozostawiło po sobie niesmak.

Z każdym kilometrem, który przybliżał ich do Pasymia, czuła ciężar porażki. Było już ciemno, długie światła ledwo rozświetlały ośnieżoną drogę. Przypominała sobie opowieść Doroty i zastanawiała się, co na ten temat powiedziałaby Kartin. Żałowała, że nie skonfrontowała z tym kobiety. Mogła przecież rzucić jej w twarz zdaniem w stylu: „Wiem, że była pani bita przez ojca”.

Jednak wpadła na to zdecydowanie zbyt późno i musiała przełknąć, że ta cała przygoda dotycząca Rudki dobiega końca.

Patryk przez większość drogi siedział z zamkniętymi oczami i gdyby nie to, że co chwilę rozchylał powieki, żeby spojrzeć, ile kilometrów jeszcze im zostało, to pomyślałaby, że śpi. Podrzuciła go do domu, gdzie w oknie, zupełnie tak samo jak nad ranem, stała jego mama. Uśmiechnęła się do niej, ale kobieta tylko kiwnęła głową. Wydawała się zmartwiona.

Zanim Patryk wysiadł, złapał Maję za rękę. Jego delikatne palce z paznokciami w błękitnym, brokatowym kolorze zacisnęły się na jej nadgarstku.

– Dzięki, że mi pomogłaś. I w ogóle, za wszystko. Pewnie przyjdę wieczorem do Klaudii. Sorki, że tak marudziłem.

– Nie ma za co. – Starała się uśmiechnąć. – Przecież sama tego chciałam.

– Szkoda, że tak wyszło. Ale… może tak miało być?

Podjechała do siebie i zaparkowała na podwórzu. W domu panowała cisza, jednak w powietrzu unosił się obcy zapach. Kojarzył się w wilgotnymi, starymi ubraniami.

– Hej, jest tu ktoś? – Przeszła się po pokojach, ale nie znalazła ani siostry, ani taty.

Zjadła kanapkę, którą popiła gorącą herbatą. Kiedy poszła do swojego pokoju, poczuła obezwładniające zmęczenie. Miała ochotę położyć się i zdrzemnąć. Zgasiła światło i stanęła przy oknie, żeby zasłonić rolety, jednak zauważyła wyłaniającą się ze starego kurnika zgarbioną postać.

Tata jej nie widział. Szymon Biały, który nagle pojawił się za nim, również. Rozmawiali o czymś, ale raczej się nie kłócili, po prostu zerkali na siebie i coś mówili, ich ruchy wydawały się spokojne i wyważone. Chciała wiedzieć co, ale gdyby uchyliła okno, na pewno zwróciliby na nią uwagę. Złapała za klamkę okienną i zastygła. W odbiciu na szybie zobaczyła za swoimi plecami wąską smugę światła z korytarza i rozciągnięty cień sylwetki.

– Przestraszyłaś mnie – zwróciła się do siostry. – Gdzie byłaś? – Klaudia przyniosła ze sobą ten dziwny zapach, który czuła od wejścia do domu.

– W piwnicy. Szukałam czegoś.

– Co on tu robi? – Maja wskazała na Szymona.

– Będzie pomagał tacie rozbierać stary kurnik.

– Skąd wiesz?

Klaudia usiadła na łóżku. W półmroku widać było tylko jej lekko rozmazany kontur.

– No bo o tym rozmawiali.

– Był tutaj? W domu? – Maja wciąż przyglądała się mężczyznom. Być może siostra miała rację, podeszli do jednej z rozwalających się ścian i wyrwali długą deskę.

– No normalnie, zadzwonił do drzwi, otworzyłam mu. Taty nie było w domu, powiedziałam, żeby zaczekał. Pokazałam mu moje kalejdoskopy. Właściwie to jeden mu dałam.

– Był u ciebie w pokoju?

– Był.

Maja jeszcze nigdy nie słyszała u siostry takiego tonu. Wydawał się bliski, niemal ocierał się o skórę, a jednocześnie obcy.

– Babcia też przyszła – dodała Klaudia ciszej. – Prosili, żebym zostawiła ich samych.

– I wtedy poszłaś do piwnicy?

– Nie, do Patryka. Ale go nie było… Nie wiedziałam, że maluje dziś jakieś dziewczyny do teledysku. Mógł mnie przecież zabrać. W ogóle ostatnio… Nieważne. – Nachyliła się i włączyła nocną lampkę. Miała na sobie podkoszulkę, a na przedramionach gęsią skórkę. – Rano dzwoniła do ciebie Daria.

– Co? Niemożliwe, mam przy sobie telefon. – Maja sięgnęła po koc i otuliła nim siostrę.

– Na Zoomie. Zostawiłaś włączony komputer, odebrałam.

– I co?

– Powiedziała, żebyś się odezwała. – Klaudia zachowywała się zwyczajnie, ale Maja wiedziała, że coś ją poruszyło. Poczuła wstyd, że unikała siostry i razem z Patrykiem nie wtajemniczyli jej w swoje plany. Teraz uważała, że to nie miało żadnego sensu.

– Hej, co jest? – Położyła siostrze dłoń na policzku. Był tak chłodny, że wydawał się wilgotny. Jakby trzymała głowę pod bardzo zimną wodą i dopiero się wynurzyła. – Zamknęli cię w tej piwnicy, czy co? Opowiem ci coś. A potem ty mi w czymś pomożesz, okej? Zaraz oddzwonię do Darii i wszystko ci wytłumaczę. – Maja sięgnęła do swojej torby i chciała odszukać zeszyt z rysunkami, ale widocznie zabrał go Patryk.

Zajęła miejsce obok Klaudii i po prostu ją objęła. Kiedy były małymi dziewczynkami, często się przytulały i właśnie za tym najbardziej tęskniła, gdy mieszkała z mamą za granicą. Nikomu nie mówiła, że tam wcale nie było tak różowo, jak przedstawiały zdjęcia. Owszem, miała pieniądze, piękny pokój i… mamę. Za to w szkole – zero koleżanek. Zastanawiała się, czy jej siostra wie, jak bardzo ją kocha. Żałowała, że dorośli napisali dla nich tak trudne, zupełnie inne scenariusze.

Nieoczekiwanie poczuła na policzku gorącą łzę. Szybko zamrugała powiekami.

Za oknem zapadł zmrok, jednak nadal rozpoznawała sylwetki taty i Szymona. Z tej perspektywy widziała ich tylko od pasa w górę, uciętych przez ramę okienną w połowie. Po raz pierwszy przeszło jej przez myśl, że może faktycznie powinna zostawić przeszłość w spokoju. Dać jej odejść. Pozwolić ludziom zapomnieć o tym koszmarze, który widzieli.

Katrin, przełom grudnia i stycznia 1994/1995

Nie trzeba znać słów, żeby rozumieć ludzi. Najwięcej widać w oczach. Kiedy jeszcze mieszkałam z mamą, to na przykład w jej oczach mogłam się wykąpać. Były jak dwa jeziora z czystą wodą. Mama często powtarzała, że rozpoznam po nich, czy ktoś jest dobry, czy zły. Widać to po zwierzętach. Miałam kiedyś pieska, który patrzył na mnie tak, że otwierało się serce. Chyba dlatego pan Szymon obcinał martwym zwierzętom głowy. Żeby nie patrzeć im w oczy. Kiedyś przez cały dzień się zastanawiałam, czy oczy da się zjeść. W końcu zapytałam o to papę, który powiedział, że tak.

I jeszcze że chrupią jak popcorn.

Ale pewnie kłamał i chciał mnie tylko przestraszyć.

Wtedy w Rudce wiele rzeczy widziałam po raz pierwszy. Na przykład lód tak gruby, że można po nim chodzić. Tam, gdzie wcześniej mieszkaliśmy, woda nigdy nie zamarzała na tak długo, a śniegu było tyle co na lekarstwo. Za to w Pasymiu i wokół ośrodka wciąż było biało. Pamiętam, jak kładłyśmy się z Dorotą na dachu i robiłyśmy aniołki. Szkoda tylko, że chwilę później znikały.

Dzieci widzą więcej, niż się wszystkim wydaje.

Mogą też wślizgnąć się w wiele miejsc. Udają, że są sobą zajęte, a tak naprawdę obserwują. Uczą się i naśladują.

Na przykład Przemek ciągle naśladował swojego tatę. Wciąż chodził go podglądać, jak pracuje, a jeśli on nie miał dla niego akurat czasu, a nie miał go nigdy, to wymyślał zabawy w zabijanie. Udawał, że walczy z potworami, lepił dziwne stwory ze śniegu, a potem wtykał im patyki w głowy i brzuchy. Krzyczał przy tym tak śmiesznie, że razem z Dorotą piszczałyśmy ze szczęścia.

Same też lubiłyśmy naśladować innych. Na przykład gdy Dorota chodziła bardzo sztywno, z głową podniesioną do góry, to wiadomo było, że wczuwa się w szefową kuchni. Kiedy ja wkładałam zapałkę do buzi i paliłam ją jak papierosa, to udawałam jej tatę. A gdy robiłyśmy supersłodką herbatkę, to zawsze oznaczało, że jesteśmy Niną.

Tylko jednej osoby nie umiałam pokazać, i to był mój papa. Bo jak wcielić się w kogoś, kto ma błoto w oczach i sznurek na stoliku nocnym? Takiego kogoś nie da się pokazać albo zepsułabym całą zabawę. A ja nie lubiłam psuć. Tylko naprawiać.

Wiem, że podobnie miał Grzesiek. I dlatego zrobił to, co zrobił.

Pamiętam, że kiedy zobaczyłam go pierwszy raz, pomyślałam: „Oho, z nim będą kłopoty!”. Nie dlatego, że był silny, tylko właśnie słaby. Tak samo jak ja.

Jeździł na rozwalającym się składaku i zawsze zapominał czapki. Miał pryszcze i tłuste włosy. Zupełnie nie umiał się dopasować. Przez to, że był taki nijaki, nie dało się o nim zapomnieć.

Biedny Grzesiek na początku nawet nie wiedział, jak obciąć rybom głowy. Kiedy miał w ręku nóż, to wyglądał nie strasznie, ale śmiesznie. Ale starał się! Tak bardzo się starał, że się nauczył. Kiedy przed samym sylwestrem strzelił do tego białego jelenia, a potem go dobił, przez chwilę był kimś. Ludzie bili mu brawo, ściskali jego rękę i klepali go po ramieniu. Nawet jak się popłakał, to zrozumieli. Przy takim pięknym, białym, martwym jeleniu można płakać.

Ja też to zrobiłam. I Dorota.

I pan Szymon, kiedy nikt na niego nie patrzył.

On jeden był dla mnie zagadką do samego końca. Papa mi powiedział, że nie podoba mu się, jak gra, i że ludzie się go boją. Byłam przekonana, że przez to, że zaglądał zwierzętom pod skórę, to poznał jakąś straszną tajemnicę. Zdarzało się, że tak długo siedział nieruchomo na ławce za ośrodkiem, że zastanawiałam się, czy zamarzł. Byłam pewna, że umiał zmieniać kolor oczu. Czasami były jak lato, czasami jak zima.

Pamiętam taką jedną sytuację.

Było już bardzo późno, jakieś trzy dni przed sylwestrem. Wszyscy skończyli już pracę, on jednak poszedł do sali bankietowej, żeby poćwiczyć grę. Choć powinnam już spać, to skorzystałam z tego, że taty nie było w pokoju, i zakradłam się, żeby posłuchać. Na początku zagrał coś takiego wesołego, że nogi same tańczyły. Wyobraziłam sobie, że wbiegam na środek sali i robię piruety. Śpiewam, zdzieram gardło i nie ma znaczenia, że robię to w obcym języku.

Ale potem, bardzo szybko, zmienił piosenki na takie, przy których myślałam tylko o tym, żeby położyć się na środku jeziora.

Myślałam, że oszaleję.

I chociaż dostałam od papy karę za to, że wymknęłam się z pokoju, to byłam mu wdzięczna, że to przerwał. Nagle pojawił się za moimi plecami i zapalił światło.

Pan Szymon był cały mokry, włosy przykleiły mu się do czoła.

Entschuldigung, przeprosił koślawo po niemiecku.

Papa powiedział, że nic się nie stało, ale potem w pokoju wyznał, że to będzie pierwszy człowiek, którego zwolni. Że za mało się uśmiecha. Jest ponury. Pracuje ciężko, ale to nie wystarczy. Trzeba to i tamto. Papa miał swoje zasady.

Wciąż mi powtarzał, że skoro nie jestem ładna ani mądra, to muszę mieć chociaż jedną rzecz, w której będę dobra. Dzięki temu zarobię pieniądze i inni będą mnie szanować. Uznałam wtedy, że najlepsza jestem w cichym pomaganiu.

Podsuwałam mu kapcie pod łóżko w idealnym miejscu.

Oddałam Dorocie swoją najukochańszą lalkę, a Przemka codziennie częstowałam najlepszymi cukierkami. Tak naprawdę wciąż szukałam okazji, żeby komuś pomóc.

Tamtej nocy, gdy wydarzyło się wszystko, co złe, też tak robiłam. Widziałam, że moją Dorotę coś gryzie, więc kiedy wybiegła roztrzęsiona z sylwestra, zakradłam się za nią. Nie poszłam jednak wejściem kuchennym, tylko głównym, żeby mnie nie zauważyła.

– Tato! – zawołała, stojąc na schodach.

Jej ojciec za chwilę wyszedł ze swojego warsztatu. Wcale się nie zdziwiłam, kiedy zobaczyłam, że razem z nim jest też papa. Bardzo lubił pana Długosza. Mówił, że to jedyny pracownik, co ma trochę oleju w głowie.

Dorota rozmawiała z tatą o czymś, czego nie rozumiałam, ale to coś sprawiło mojej przyjaciółce wiele smutku. Pobiegła z powrotem do ośrodka, a pan Długosz powoli poszedł w stronę jeziora.

Nie wiedziałam, co zrobić i jak to wszystko naprawić. Czułam tylko, że nie mogę tego zostawić. Choć było mi zimno, skierowałam się w stronę furtki. Musiało być blisko północy, bo minęłam tylko jednego pana i panią, którzy kończyli palić papierosy i wracali na imprezę.

Ktoś mówił coś przez mikrofon, nie słyszałam muzyki, tylko ten głos. „Drodzy Państwo!”

Owinęłam się kożuszkiem, śnieg sięgał mi do kostek, a miałam na stopach baleriny.

– Katrin? – Rozpoznałam głos Grzesia. Stał przy brzegu jeziora i wyciągnął w moją stronę rękę. Wydawało mi się, że gdybym go nie podtrzymała, to by się przewrócił.

Spytałam go po niemiecku, co tu robi, ale on wpatrywał się w maleńki, jasny punkcik na jeziorze i zanim zdążyłam się zorientować, co tak właściwie robimy, szliśmy w tamtą stronę razem. Co jakiś czas zatrzymywałam się i zerkałam na brzeg. Oddalał się od nas.

Grzesiu coś mówił. Gdyby to było jedno słowo, to bym je zapamiętała. Ale on mówił wiele różnych wyrazów. Nie znałam polskiego, ale jeśli papa czegoś mnie nauczył, to w mig rozpoznawać, jaki ktoś ma nastrój. Czy trzeba mu schodzić z drogi, czy go przytulić. Wiedziałam, że Grzesiowi nie mogę pomóc. Mogę tylko przy nim być.

Najpierw zobaczyłam tatę Doroty, który nachylał się do przerębla. Wyjął kilka ryb, skakały na lodzie, jakby ktoś poraził je prądem

Coś powiedział. Czegoś szukał. W końcu wziął do ręki młotek. Latarki wokół niego wyglądały jak lampki choinkowe.

Pan Szymon pojawił się nagle. Miał siekierę i dużo siły.

Ja nie miałam jej wcale. Mogłam tylko patrzeć. Słuchać.

Patrzeć i patrzeć. Słuchać i słuchać.

Co miałam wtedy w oczach? Nie wiem.

Ale podeszłam blisko. Bliziutko.

Pan Szymon klęczał i dyszał, a tata Doroty leżał na plecach i jeszcze żył. Odwrócił się w moją stronę. Uśmiechnął się. Wyciągnął rękę.

– Katrin – powiedział.

Wszędzie było dużo krwi. Dużo, dużo, dużo.

Siekiera leżała na lodzie.

Grzesiek szeptał coś pod nosem, krzyczał na mnie, a ja, chociaż chciałam uciekać, to nie mogłam.

Patrzyłam, jak Grzesiek bierze nóż, podchodzi do taty Doroty i podrzyna mu gardło.

A potem przesuwa ciało.

Przesuwa.

Ciało znika.

Mamo.

Dlaczego ze strachu oddycha się tak głośno?

Dlaczego ma się całą skórę mokrą?

Dlaczego jest gorąco, chociaż przed chwilą padał śnieg?

Nie wiem, ile tak staliśmy we troje. Ja, pan Szymon i Grzesiek. W końcu przybiegła Nina, wzięła mnie na ręce i zabrała na brzeg.

Ale tak naprawdę to wciąż tam stoję. Mam siedem lat i patrzę.

Obecnie

Karolina wysłuchała opowieści Katarzyny Lichty z pozornym spokojem.

– Co się działo potem? – spytała, wstrzymując oddech.

– Tata zabrał mnie do naszego pokoju. Nie wiedział, że wszystko widziałam. Więc… siedziałam tam zupełnie sama przez kilka godzin, dopóki nie przyszła Nina. Śpiewała coś i głaskała mnie po plecach, a potem zasnęłam. – Przesunęła dłonią w powietrzu, jakby odtwarzała ten gest. – Rano w pokoju był już tata. Kazał mi się spakować i odesłał mnie do Niemiec, do babki. Sam został, pewnie żeby pozamykać sprawy finansowe.

Karolina analizowała to, co powiedziała Katarzyna. Niezależnie od tego, że Szymon Biały pierwszy zadał Jackowi Długoszowi śmiertelne ciosy, to jednak wujek Grzesiek zakończył jego życie. I, jeśli relacja kobiety była prawdziwa, wrzucił jego ciało do przerębla.

– Czy Nina kazała ci to ukrywać? – Pytanie ledwo przeszło jej przez gardło.

– Nikt mi nic nie kazał. Chyba… chyba chciałam o tym zapomnieć, żyć. Ale… to do mnie wracało. Wciąż o tym śnię. Dlatego nawiązałam kontakt z Niną, Przemkiem i Dorotą.

– Oni też tam byli?

– Nie… – Przechyliła głowę, jakby się nad czymś intensywnie zastanawiała. – Na pewno nie – dodała już bardziej stanowczo. – Chociaż Nina, kiedy się z tego zwierzyłam, o wszystkim wiedziała. Pewnie od Grzegorza. Oni twierdzili, że Jacek Długosz już nie żył, że Grzegorz zrobił to, żeby skrócić jego cierpienie. Mogło tak być, prawda?

– Dlaczego pani nie poszła na policję?

– A co by to zmieniło? Nie mam żadnych dowodów poza jednym wspomnieniem. Miałam zniszczyć Grzegorzowi życie?

Karolina nie miała pojęcia, co odpowiedzieć. Spojrzała na okładkę zeszytu, który dostała od Dawida, i nie mogła teraz pozbyć się wrażenia, że Olga Boznańska uwieczniła na swoim obrazie małą Katrin Glass.

– Ciągle rysowaliśmy – potwierdziła Katarzyna. – Ale nie wiem, kto to rysował. Nie poznaję ich.

Karolina wstała. Zrobiło jej się niedobrze i czuła zawroty głowy. Kiedy chowała kartki i zeszyt, starała się obrócić tak, by Katarzyna nie mogła spojrzeć jej w twarz.

– Przyjedzie do pani policja.

– Nic im nie powiem.

– Ja im powiem.

– Nie rozumiem.

– Jestem policjantką. – Jej serce biło szybko, a w uszach szumiało. – Zginęły dwie osoby. Trzeba to wyjaśnić.

Kobieta szarpnęła ją za rękaw.

– Czy mogę jutro odwiedzić Ninę w szpitalu? – Jej usta drżały.

– Odezwę się, dobrze? Nie wiem, czy lekarz pozwoli na odwiedziny kogoś poza rodziną.

Kiedy w końcu Karolina znalazła się przed blokiem, po raz pierwszy ucieszyła się, że nie ma z babcią kontaktu. Nie miała pojęcia, czy potrafiłaby teraz przy niej usiąść i udawać, że nic się nie wydarzyło oraz że o niczym nie wie.

Powoli zaczynała odczuwać ciężar wiedzy, w której posiadanie weszła. Zabójstwo Jacka Długosza uległo przedawnieniu. Nawet jeśli ktokolwiek dowiódłby, że wujek Grzesiek zrobił to, co zrobił, i tak nie spotkałaby go kara. A przynajmniej nie z ręki wymiaru sprawiedliwości. Ludzie jednak by mu nie wybaczyli. Tak samo jak Ninie.

Najbardziej tajemnicza była w tym wszystkim rola Szymona Białego. Nie miał przecież powodu, żeby kryć Grześka. Ale mogło być tak, że działał w amoku czy silnym wzburzeniu i zwyczajnie nie zarejestrował tego, co się wydarzyło.

Wsiadła do samochodu i powoli ruszyła. Dochodziła dwudziesta trzecia. Próbowała ułożyć sobie w myślach to, co wie na temat wujka. Nie miała wielu wspomnień z jego udziałem. Owszem, kiedy przyjeżdżała do babci, często przychodził, ale nigdy nie zrobił nic, co zapadłoby jej w pamięć. Jego ubranie i twarz przypominały rozprostowaną w pośpiechu, wymiętą kartkę. To raczej Nina o nim opowiadała.

Że musi do niego wpaść i mu pomóc. Wysyłała też do niego dziadka, a ten wracał i mówił: „Wszystko w porządku”.

Karolina analizowała zachowanie Grzegorza zaraz po śmierci Mai. Przecież ich odwiedziła. Dwukrotnie. Wyglądał jak typowy człowiek pogrążony w żałobie. Ubrany w byle co, z obłędem w oczach. Dużo mówił o Mai, pokazywał zdjęcia starszej córki z czasów, gdy była małą dziewczynką. Faktycznie, oglądał się za siebie, zerkał w okna. Kiedy chciała zaparzyć im kawę, kręcił się w kuchni i uważnie patrzył jej na ręce, ale zawsze był taki kontrolujący.

Wydawało jej się to naturalne, należące do jego charakteru, jednak teraz, gdy wiedziała, co zrobił, przeszło jej przez myśl, że on się czegoś bał.

Tego, że ktoś pozna prawdę z przeszłości? A może ktoś mu groził?

Mimo późnej pory Karolina wybrała numer do swojej mamy. Kobieta odebrała po kilku sygnałach, a jej przestraszony głos świadczył o tym, że spała.

– Coś się stało z babcią? – Głośno oddychała w słuchawkę.

– Nie. Wszystko dobrze. Mamo, możesz mi wysłać numer Alicji? Żony wujka Grzesia.

– Chyba nie będziesz do niej dzwonić o tej porze?

– W Londynie jest dziesiąta. Może jeszcze nie śpi.

– A coś się dzieje?

Karolina zastanawiała się, co jej powiedzieć. Jeszcze zbyt mało wiedziała, żeby wtajemniczać mamę w całą sprawę.

– Chciałam o coś podpytać w związku z pogrzebem.

– Już z nią o tym rozmawiałam. – Oddech mamy ucichł. Być może oddaliła słuchawkę od ust i zdecydowała się wyjść z sypialni. W tle trzasnęły drzwi. – Alicja jest załamana. Chciała, żeby Maja dokończyła studia w Londynie.

– Mimo wszystko wyślij mi jej numer, proszę. Mamo? – Karolina wjechała już na wylotówkę z Olsztyna i stała właśnie na światłach. – Pamiętasz tamtego sylwestra w Rudce, trzydzieści lat temu?

– Dlaczego pytasz?

– Jeszcze nie mogę powiedzieć. Na razie… zbieram informacje.

– To ja ci nie pomogę. Przecież wyjechaliśmy wtedy do Anglii.

– A nie rozmawiałaś o tym z babcią? Albo z wujkiem?

– Podpytywałam rodziców o tego całego Białego, bo w końcu był naszym sąsiadem, ale chyba nie powiedzieli nic ważnego. Pamiętam za to, że krótko po tym babcia zaczęła być tym kuratorem społecznym. Wiesz, że to taka praca po godzinach, wiecznie nie było jej w domu. Do teraz nie potrafię zrozumieć, po co jej to było. Czemu tak bardzo chciała pomagać skazanym?

– A wujek?

Mama głośno westchnęła.

– Grzesiek zawsze był taki… – Urwała.

Karolina zastygła. Mimo że zmieniło się światło, nie ruszyła. Ocknęła się dopiero, gdy samochody za nią zaczęły trąbić. Zwolniła ręczny i dodała gazu.

– Jaki był? – dopytała.

– No nie wiem, smutny? Depresyjny? Zawsze miał żal do świata. O wszystko. Był taki nieporadny.

– Ty go w ogóle lubiłaś? – wyrwało się Karolinie.

– A co to za pytanie? – Mama się zdenerwowała. – To mój brat. Oczywiście, że go lubię.

„Bo musisz?”, dodała w myślach policjantka, jednak nie powiedziała tego na głos.

– Śpij spokojnie, jutro się odezwę – powiedziała i na przejściu dla pieszych wykorzystała moment postoju, żeby wybrać numer do żony wujka. – Cześć, tutaj Karolina Rawa. Mam nadzieję, że nie za późno?

– Cześć. Nie, jeszcze nie śpię. – Ciocia Alicja miała spokojny, melodyjny głos, bardzo podobny do Mai.

– Wiem, że jutro przylatujesz, ale muszę się dowiedzieć, dlaczego zostawiłaś wujka. – Chrząknęła, żeby dodać sobie odwagi. Wiedziała, że brzmi jak wariatka. Nie miały ze sobą kontaktu od wieków.

Cisza po drugiej stronie uzmysłowiła jej, że przesadziła.

– Nie muszę się z niczego tłumaczyć.

– Nikogo nie oceniam, nie o to chodzi. Ja… – Przygryzła boleśnie wargę. Cholera, nie miała pomysłu, jak to rozegrać. – Nie chodzi o wasze małżeństwo, tylko o Maję. Opowiedz mi o nim… Czy on was bił? Dlaczego zostawiłaś z nim Klaudię?

– Chciałam zabrać obie dziewczynki, taki był plan. Ale potem to wszystko się posypało. Zawsze był zły moment. A to środek roku, a to moja niestabilna praca. Teraz żałuję, że tak to wyszło. – Ciotka się rozpłakała. – Moja dziewczynka – wyszeptała. – Moja mała, kochana…

– Przykro mi – powiedziała szczerze Karolina i ze smutkiem wysłuchała opowieści o tym, że świat jest okrutny, skoro pozwala na takie zbrodnie.

– Właśnie dojeżdżam do waszego domu w Pasymiu. – Wykorzystała okoliczność, żeby jeszcze raz nawiązać do tego, po co dzwoniła. – Mam wrażenie, że nic się tu nie zmieniło – zauważyła.

– To na pewno. Grzesiek zawsze miał dwie lewe ręce.

– I zawsze dużo pił? – podchwyciła Karolina.

– Nie. Jak mieszkaliśmy razem, to sporadycznie i raczej na smutno. Nigdy nie był agresywny. Właściwie jak się napił, to po prostu… płakał. Na początku to było dla mnie dziwne, a potem się przyzwyczaiłam. Kazałam mu iść na podwórko albo do tego starego kurnika, wyryczeć się i wracać. Nienawidzę płaczących mężczyzn. To takie… słabe.

– I co? Robił to?

– Robił.

Karolina wysiadła z samochodu i podeszła pod jedyne okno w domu, w którym paliło się światło. Gęsto tkana firana nie pozwalała zbyt wiele zobaczyć, ale mimo to zauważyła pustą kanapę, migoczący obraz telewizora i fotel ustawiony tyłem. Ktoś mógł na nim siedzieć.

– A mówił coś podczas tego płaczu? – spytała cicho.

– Właściwie to tak…

Karolina, która zdążyła już podejść pod drzwi frontowe, zastygła z dłonią złożoną w pięść, gotowa, żeby zapukać.

– Mówił, że sprowadził na nas klątwę. Kazałam mu nie gadać takich bzdur, jeśli nie chce wylądować w wariatkowie. I potem przestał. Nie wiem, o co mu chodziło, ale teraz… Teraz to sobie myślę, że miał rację. Sprowadził na naszą rodzinę coś przeklętego. – Ostatnie zdanie uruchomiło w cioci Alicji nowe pokłady płaczu. Karolina po raz kolejny cierpliwie jej wysłuchała i próbowała pocieszyć.

Kiedy się pożegnały, była wykończona. Wzięła dwa długie wdechy i zapukała do drzwi.

Odczekała kilka sekund i zapukała ponownie. W końcu nacisnęła klamkę i weszła do środka, wnosząc na spodniach i butach grudy śniegu, które niemal natychmiast spadły na drewnianą podłogę.

– Dobry wieczór! – Wytężyła słuch.

Nikt jej nie odpowiedział, słyszała tylko jakiś dialog i muzykę z telewizyjnej reklamy. Od razu poszła do pokoju Klaudii, jednak w środku nikogo nie zastała. Równo posłane łóżko nie miało nawet śladu wgłębienia. Szybko skierowała się do salonu, spodziewała się, że w fotelu zastanie śpiącego wujka. Jednak się pomyliła. Tutaj też nikogo nie było.

Zdenerwowana przeszła się po całym domu. Gdy miała w jakimś pomieszczeniu zapalić światło, przez chwilę się wahała. Wydawało jej się, że coś na nią w tych czterech ścianach czeka.

Po raz kolejny żałowała, że rozmowa z Borysem nie potoczyła się inaczej. Zastanawiała się, czy to ten moment, w którym powinna zadzwonić po kolegów z wydziału. Nie chciała panikować. Nie miała pojęcia, czy to, że nikogo nie ma w domu, to zły znak, czy może zwykłe zrządzenie losu. Wujek, nawet jeśli zrobił w przeszłości to, co opowiedziała Katarzyna, to przecież nie zabiłby własnej córki.

Komu jeszcze zależało, żeby utrzymać tamtą tajemnicę?

„Ma pani w oczach wszystkie wojny i pokoje świata”, powiedział jej Trzciński. Żałowała, że nie zapytała o jego wojny. Co go trawiło przez te wszystkie lata? Z jakimi demonami walczył? Co jeśli widział całe zajście nad jeziorem i szantażował wujka i babcię? Teoretycznie miał przecież taką możliwość. Wychowywał się w leśniczówce. Był blisko wszystkich wydarzeń.

Już wcześniej niepokoiła się o Klaudię, ale teraz czuła wręcz paniczny lęk, że przez jej opieszałość i złą ocenę sytuacji dziewczyna umrze. Próbowała myśleć racjonalnie. Nie znalazła przecież śladów bójki czy szamotaniny, ale ktoś mógł wyprowadzić Klaudię podstępem. Tak samo jak Maję, która nie miała przecież na ciele śladów walki. Umarła tak, jakby się o tę śmierć sama prosiła.

Karolina chodziła po korytarzu. Wiedziała, że być może ma jedyną okazję, żeby przeszukać dom. Nigdy jeszcze nie była tu sama.

Zaczęła od kuchni.

***

Dawid siedział u Magdy i starał się robić wszystko, żeby nie przekazać jej swojego niepokoju. Na początku nawet mu się to udawało. Siostra wodziła za nim wzrokiem, kilka razy wybuchnęła śmiechem, kiedy zrobił głupią minę, ale szybko zauważyła, że coś jest nie tak. Jej dłoń powędrowała do góry, a w oczach pojawiło się odbicie jego emocji.

Strach.

– Hej, wszystko będzie dobrze. – Dawid sam nie wiedział, czego ten strach dotyczy, ale od kiedy otworzył się przed Karoliną, czuł się jak zwierzę zamknięte w klatce, które jest szturchane kijem. Prowokowane, żeby ugryźć, a przez to tak bardzo podatne na zranienie.

Zastanawiał się, jaką karę poniesie za to, co zrobił. Bo na karę zasługiwał na pewno. Najpierw pobił brata, a później tego gówniarza, Bosha.

Mama weszła do pokoju owinięta szlafrokiem, z mokrymi, poskręcanymi włosami. Nerwowo założyła kosmyki z ucho. Zwrócił uwagę, że jedną rękę ma wsuniętą w kieszeń.

– Dawid? Poszłam tam – szepnęła.

– Gdzie?

Zbliżyła się do łóżka Magdy i oparła ciężarem ciała o metalową barierkę. Spojrzała na córkę i uśmiechnęła się delikatnie.

– Na dół, do dziadka. Chwilę po naszej kłótni. Wyszedł razem z twoim tatą do sklepu.

Kieszeń, w której trzymała rękę, była dziwnie wybrzuszona. Zastanawiał się, co w niej trzyma.

– I co? – dociekał.

– Wszystko było takie… czyste. Nawet miałam wrażenie, że pachnie jakimś środkiem dezynfekującym. To niemożliwe, żeby on tak żył. Tak… sterylnie.

– Ale coś jednak znalazłaś? – Zerknął na siostrę, która wodziła po nich wzrokiem. Jej ciało znieruchomiało, zupełnie jakby czekała na to, co się wydarzy, i uważnie słuchała. Powietrze w pokoju stało się gorące, duszne. Nie do zniesienia.

– Tam nic nie było. Ale… – Mama spojrzała w dół. Mokry kosmyk przykleił się jej do policzka. – Potem… tata został z Magdą, a ja… Nie wiem, czemu to zrobiłam, ale poszłam za Szymonem do lasu. Znam te okolice, ale nie wiedziałam, że to będzie trwało tak długo. Ściemniło się. – Wzdrygnęła się, jakby wciąż stała w zimnym, zaśnieżonym lesie. – Zatrzymał się na takiej małej polanie. Pośrodku leży przewrócony pień drzewa. Może kojarzysz to miejsce? Ja… W pewnym momencie widziałam już tylko cienie, chociaż miał latarkę. Położył ją na śniegu. Wyjął coś z tego pnia, coś stamtąd zabrał, jestem tego pewna. – Mówiła coraz szybciej, drgały jej usta. – Więc kiedy zawrócił do domu, to ja się schowałam. Potem zaczęłam szukać, co to mogło być.

Teraz Dawid zauważył, że mama ma na przedramieniu podłużne zadrapanie, które znikało pod szlafrokiem. W końcu wydobyła z kieszeni mały przedmiot. Poczuł się tak, jakby ktoś uderzył go w splot społeczny. To był mały, okrągły magnes z uchwytem do telefonu. I należał do Patryka.

Mama wychyliła się, żeby sprawdzić, czy ktoś jest w korytarzu.

– Myślisz, że on ma jego telefon? Że go tam ukrył, a potem zabrał? – spytała przejęta.

W odpowiedzi zagrało pianinko Magdy. Zupełnie jakby chciała włączyć się do rozmowy.

Dawid wziął do ręki ciepły magnes. Służył do tego, żeby łatwiej trzymało się telefon. Przypomniał sobie, jak Patryk wsuwał okrągły uchwyt między palce. Teraz wokół tego uchwytu było błoto.

– Tata to widział?

– Nie, bo sama nie wiem… Może Patryk mu to dał?

– Jutro zaniosę to pani Karolinie. To ciocia Mai i Klaudii, jest policjantką.

– Tak. Może tak będzie najlepiej. – Nachyliła się nad córką, żeby poprawić jej poduszkę. Miał wrażenie, że boi się bardziej, niż to okazuje. Skuliła ramiona, włosy zostawiły na policzkach podłużne mokre paski.

Wyszedł z pokoju, żeby znaleźć ojca. Musiał brać kąpiel, bo z łazienki dobiegał szum wody, a spod drzwi wydobywała się wiązka bladego światła. Dawid przez chwilę się w nią wpatrywał. Migała, zmieniała swoje natężenie. Czuł, że jego mięśnie są teraz w maksymalnej gotowości. Napięte do granicy bólu. Próbował je rozluźnić, jednak nie umiał. W końcu skierował się na schody i cicho pokonał drogę w dół, do dziadka. Planował tam po prostu wejść, nie pytać o zgodę. Skonfrontować się.

I wtedy go usłyszał:

– Już do ciebie wychodzę. Tak. Sam.

Dawid zastygł i przylgnął plecami do zimnej ściany. Dziadek jeszcze chwilę hałasował. Jego kroki dudniły, zapinał zamek, być może od kurtki. Po chwili trzasnęły drzwi.

Chłopak wbiegł na górę, pokonując po dwa stopnie naraz, i zarzucił na siebie kurtkę. Ostrożnie wydostał się z domu głównym wejściem i czekał ukryty za wysokim świerkiem. Śnieg padał z taką samą mocą jak w dniu, w którym znaleziono Patryka. Świat stał się ciemnym płótnem, po którym pełzały białe robaki. Starał się oddychać w szal i nie poruszać, nie miał żadnego planu, poza tym, żeby pójść za dziadkiem. Zacisnął palce na metalowym magnesie, który zdążył zrobić się tak samo zimny jak jego dłonie.

Kiedy rozpoznał wysoką, zgarbioną sylwetkę dziadka przy furtce, przemknął za kolejny świerk. Zgrzytnęły zawiasy, przy chodniku zatrzymał się jakiś samochód, w środku siedział tata Mai. Ulica Kościuszki była wylotówką do innych miejscowości, jednak Dawid miał przeczucie, że jadą do Rudki. Podbiegł do swojego samochodu, który wczoraj zaparkował przed garażem na podwórku. Wiedział, że jeśli się pospieszy, to zdąży ich dogonić. Wymacał w wewnętrznej kieszeni kurtki kluczyki i próbował odpalić. Silnik wydał krótki, urywany dźwięk.

– Kurwa! – Uderzył dłonią w kierownicę. Nie dość, że załatwił akumulator, to jeszcze zastawił ojca. Pomyślał, że pójdzie do Karoliny i wszystko jej powie. Pojadą tam razem. Spojrzał na drugą stronę ulicy. Nie zauważył jej samochodu, a w oknach mieszkania Niny było ciemno.

Przez kilka sekund wpatrywał się w szarpane wiatrem czubki sosen nad lasem. A potem zapiął kurtkę i ruszył przed siebie.

***

Im dłużej Karolina sprawdzała dom wujka Grzesia, tym większy czuła niepokój. W szufladzie w kuchni znajdowało się pudełko po lekach nasennych, a w jego pokoju puste butelki po alkoholu. Kiedy otworzyła szafę mężczyzny, odkryła, że ubrania są poupychane tak, jakby dopiero je z siebie zdjął, zwinął w kulkę i zdecydował się przebrać. Za łóżkiem znalazła kolejną stertę ubrań. Wydawały się brudne i wilgotne.

Gdy odsunęła kanapę w salonie, zobaczyła na podłodze jakieś zacieki. Przypominały stare, zaschnięte wymioty.

Tylko jeden pokój wydawał się naprawdę gruntownie posprzątany, i był to pokój Klaudii. Karolina nie mogła uwierzyć, że dziewczyna żyła w takim porządku. Nawet w szufladach, w których trzymała paciorki i elementy do składania kalejdoskopów, wszystko miało swoje miejsce.

Same kalejdoskopy też stały w równym rządku. Podeszła do nich i przeczytała kilka nazw. Wydawały się kojące: Wakacje, Przyjaźń, czy nawet zabawne. Bo kto wpadłby na to, żeby nazwać kalejdoskop: Oranżada? Chciała po niego sięgnąć, ale zobaczyła, że w drugim rzędzie stoją tuby ze zgoła innymi nazwami.

Poczuła nieprzyjemny dreszcz i wzięła do ręki tę, na której dziewczyna pochyłym pismem wykaligrafowała słowo Sekret. Wzięła głęboki wdech i zajrzała do środka.

Jej oczom nie ukazał się jednak żaden obraz. Nic. Spoglądała w czerń. Potrząsnęła kalejdoskopem, przecież coś w nim musiało być.

Zawahała się, ale wyjęła scyzoryk z kieszeni i rozcięła tubę. Po chwili wysypała na dłoń czarne, matowe koraliki i jeden dowód życia – krótki czarny włos. Rozcięła kolejny kalejdoskop, a potem jeszcze kolejny. Wkrótce ułożyła na biurku kolekcję dziwnych przedmiotów, z których każdy musiał mieć jakieś znaczenie.

Skrawki materiałów, wycięta literka, kamyk, dziwny rdzawy proszek, piasek.

Na końcu udała się do pokoju Majki. Stanęła w progu, ale coś jej nie pasowało. Wyjęła telefon i przejrzała zdjęcia pomieszczenia, które zrobiła wtedy, gdy powiedziała wujkowi i Klaudii o śmierci dziewczyny. Pamiętała ten rozgardiasz charakterystyczny dla studentki. Teraz w środku panował porządek. I nie było to nic niezwykłego, niektórzy ludzie właśnie tak radzili sobie ze stratą. Zdziwił ją natomiast brak wszystkich podręczników i specjalistycznej literatury na półce. Wcześniej właśnie ten dział zajmował całą szerokość ciemnej meblościanki.

Książki i podręczniki mogli zabrać policjanci, jeśli wydały im się ważne dla śledztwa. A może… Nie. Po co ktoś miałby je stąd zabierać?

Wyszła na korytarz i oparła się o ścianę. Czuła w powietrzu coś, czego nie umiała jeszcze nazwać.

„Piwnica”, pomyślała, spoglądając na jedyne drzwi w tym domu, których jeszcze nie otworzyła. Stanęła w progu i wymacała włącznik światła na ścianie. Żarówka zamigotała i niemal od razu zgasła. Wąskie schody w dół tonęły w ciemności.

Zapaliła latarkę w telefonie i ostrożnie postawiła pierwszy krok. Stopnie były wąskie, dobiegał do niej zapach stęchlizny i paleniska. Mimo że nie słyszała żadnego hałasu, cisza wprawiała ją w jeszcze większy paraliż.

Znalazła długi, drewniany trzonek oparty o jedną ze ścian i zacisnęła na nim dłoń.

Dotknęła klamki i odliczyła do trzech. Drzwi wydały przeciągły skowyt. Znalazła się w wąskim korytarzu. Przy ścianie piętrzyły się kartony i stare, dziecięce zabawki. Na samym końcu znajdowało się jeszcze jedno pomieszczenie. Wejście wyglądało jak prostokątna, czarna dziura.

***

Grzegorz zwolnił. Nie czuł się pewnie w tym samochodzie. Pożyczył go od Trzcińskiego. Skłamał, że musi coś załatwić w związku z pogrzebem Mai. Wziął głęboki oddech, ale to nadal było tak, jakby ktoś wepchnął mu do ust knebel i kazał w ten sposób nabierać powietrza. Wypił przed podróżą dwa mocne drinki. Nie stępiły jednak jego zmysłów. Czuł chemiczną woń choinki zapachowej kołyszącej się na lusterku. Słyszał każde przełknięcie śliny przez Szymona. Jego grdyka wznosiła się i opadała. Płatki śniegu wirowały w powietrzu, a Maja siedziała na tylnej kanapie i kiwała głową, na znak, że robi dobrze.

„Tak właśnie trzeba, tatusiu”.

Nikomu nie powiedział, że od kiedy dowiedział się o jej śmierci, wciąż go nawiedza.

Rano czekała na niego przy łóżku i wlokła się za nim do kuchni. Kiedy chciał wziąć kąpiel, siedziała na parapecie. Gdy próbował zasnąć, biegała po korytarzu.

Zamknął oczy. Otworzył.

„Tak trzeba, tatusiu. Tak trzeba”.

Chciało mu się płakać, ale nie miał innego wyjścia. Na początku nie mógł rozgryźć Szymona Białego. Przez te wszystkie lata czekał na jakąś karę. Na to, że policja zapuka w końcu do jego drzwi i zabiorą go do więzienia. Próbował rozmawiać o tym z mamą, która utwierdzała go w przekonaniu, że Grzesiek zabił z litości. Nie, on nie poderżnął nikomu gardła. On skrócił cierpienie człowieka, który i tak by umarł.

Tak przecież było.

Tak zrobił, prawda?

„Ty jesteś dobrym człowiekiem, którego spotkała zła rzecz”.

Długo dochodził do tego, że tą złą rzeczą w jego życiu był Szymon. Nie od razu spisał go na straty. Chciał mu dać szansę i dlatego zgodził się na ten głupi pomysł Niny, żeby znalazł Szymonowi coś do roboty. Mieli rozebrać kurnik i ogarnąć rozwalający się płot. Mimo że była zima, stary szybko zabrał się do roboty.

Gdy Grzesiek wspominał tamten wieczór, ledwo powstrzymywał się przed wyciem. Sam wpuścił do domu tego człowieka. Pozwolił mu rozmawiać z Klaudią. Wtedy jeszcze nie wiedział, że Szymon ma kontakt z Mają. Ale od dwóch dni wszystko stało się jasne. Miał dostęp do danych z GPS-a z samochodu, którym jeździła córka. Stary Volkswagen należał w końcu do niego. Widział, jak wiele razy Maja zatrzymywała się przed domem Białych, że jeździła do Rudki i Bóg wie gdzie.

– Dziękuję, że to robisz. To spotkanie wiele dla mnie znaczy – powiedział Szymon i spojrzał przez szybę na niebo. – Mam nadzieję, że pogoda ich nie zatrzyma. Późno już.

– Dorota jedzie z daleka. Wcześniej jej nie pasowało – wyjaśnił, siląc się na spokój.

– A Katrin?

– Mieszka blisko, w Olsztynie.

– Ułożyły sobie życie? Były… szczęśliwe?

Grzegorz włączył wycieraczki. Przez chwilę zastanawiał się nad odpowiedzią.

– Bardzo. Obie mają kochających mężów i dzieci. To spotkanie, zwłaszcza w tym miejscu, też wiele dla nich znaczy. – Zerknął na Szymona, który wydobył spod koszuli krzyżyk.

Skręcili właśnie w wąską drogę prowadzącą do ośrodka. Gałęzie uginały się pod ciężarem śniegu i ocierały o dach.

Grzegorz zaparkował przy leśniczówce. Wszystko było dokładnie tak, jak sobie wyobrażał. Nawet noc była taka, jak w jego snach: zimna, ciemna. Śnieg wyglądał bardziej jak dym.

– Mamy jeszcze chwilę. Chodź na jezioro.

Szymon spojrzał na niego zaskoczony, więc dodał:

– Pomodlimy się… Za niego.

Mężczyzna skinął głową i ruszył przodem. Postawił stopę na lodzie i niemal od razu ją cofnął.

– Czekaj. Już nie jest bezpiecznie – powiedział.

Grzegorz przystanął. Tylko on miał ze sobą latarkę. Skierował strumień światła na wystające pale starego mostu. Wyglądały jak głowy topielic.

Szymon naprawdę zaczął się modlić – złożył ręce, opuścił wzrok zaczął coś szeptać.

Minęło kilkanaście długich minut.

Grzegorz zrobił krok w jego stronę. Choć było zimno, pocił się i czuł, że koszulka przylega mu do ciała. Serce zamarzło. Biło coraz wolniej, na przekór temu, co działo się w jego głowie. Myśli ścigały się jedna za drugą, obrazy przewijały się jak niemy film. Cały tamten popieprzony sylwester. O rana do nocy. Od nocy do rana.

– Pamiętasz tamtą noc?

– Pamiętam.

Obaj spojrzeli tam, gdzie wszystko się zaczęło. Grzegorz przypomniał sobie Długiego pochylającego się nad przeręblem. Przypomniał sobie jego kurtkę i to, że jak przepychał go w stronę wody, to o nią zahaczył.

Wsunął teraz rękę do kieszeni, zdziwiony, że nóż jest taki ciepły.

Szymon podniósł kołnierz kurtki. Rozejrzał się, jakby coś usłyszał, ale potem spojrzał Grzegorzowi w oczy. Było w tym człowieku tyle miłości, że nie dało się tego znieść. Jak można tak udawać? Lód wydawał się trzeszczeć i pojękiwać. Szymon rozłożył ręce i zrobił krok do przodu.

– Ja zabiłem go pierwszy. Ja zabiłem… Bóg jest taki dobry, wszystko ci wybaczy.

Grzesiek powoli się zbliżył.

Nóż wydawał się tak ciepły! Tak gorący.

A ramiona starszego mężczyzny były zaskakująco silne.

Zamknął oczy. Otworzył.

Czas sobie z niego zakpił i znowu był tamtym młodym, samotnym chłopakiem na zepsutym rowerze, który marzy o tym, żeby otworzyć budkę z malinowymi lodami. Dzieciakiem niższym od rówieśników, z ojcem, który żył historią, zbyt pobłażliwą matką i nieobecną starszą siostrą.

W dziurawych spodniach. Z tłustymi włosami. Tym, co polubił wódkę zbyt szybko. Chłopakiem, który obcinał rybom głowy, zastrzelił jelenia, a potem poderżnął gardło Długiemu. Przez wiele lat pytał siebie: dlaczego?

I nie znajdował odpowiedzi.

Wyjął z kieszeni nóż.

Maja stanęła tuż obok. I choć płakała, usłyszał ją bardzo wyraźnie:

„Tak trzeba, tato. Bóg ci wybaczy”.

***

Dawid był już w połowie drogi do Rudzisk Pasymskich, gdy zmusił ciało do ostatniego zrywu. Przeszło mu przez myśl, że żadna pora roku nie jest tak cicha jak zima. Gdy szedł poboczem, miał wrażenie, że jest na świecie zupełnie sam. Tylko czapy śniegu, pchane własnym ciężarem, co chwilę zsuwały się z gałęzi i krzewów, wydając głuchy łomot. Chuchnął w dłonie, a potem schował je do kieszeni i przesunął palcem po magnesie swojego brata.

W tej ciszy jego wspomnienie było jeszcze silniejsze niż na co dzień. Wyobrażał sobie Patryka na dachu opuszczonego ośrodka, potem Majkę skuloną w zimnym schronie i to dodawało mu sił, żeby nie zawrócić.

Nie miał pewności, czy mężczyźni pojechali do Rudki, ale jeśli tych dwóch cokolwiek łączyło, to wspomnienie morderstwa sprzed trzydziestu lat. Wszystko, co złe, miało swój początek właśnie tam. W taką samą zimę. Być może nawet w taką samą noc.

Zaskakujące, że im było mu chłodniej, tym bardziej płonął. Szedł, biegł i znowu szedł. Nie zatrzymywał się nawet na sekundę. Opuścił wzrok i liczył kolejne metry, które uciekały spod jego stóp.

Na pewno by ich nie zauważył, gdyby nie skąpe światło latarki, która leżała na śniegu.

W bladej poświacie dostrzegł kontur samochodu zaparkowanego przy leśniczówce i dwie sylwetki stojące przy brzegu jeziora.

Skręcił na pobocze, gdzie co jakiś czas przystawał i chował się za drzewami. Śnieg prószył tak delikatnie, że miał wrażenie, jakby wszystko znajdowało się za szybą.

Zbliżył się. Rozpoznał głosy Grzegorza i Szymona, wydawało mu się, że słyszy… modlitwę. W pewnej chwili któryś z nich rozwarł ramiona i ciemność zlała dwóch ludzi w jedno zniekształcone, czarne ciało trwające w nienaturalnym bezruchu.

Przerwał go głośny jęk bólu i jeden z mężczyzn zgiął się wpół.

Dawid już się nie ukrywał, wbiegł na środek drogi i pokonał dystans w kilkanaście sekund. Teraz już rozpoznawał, kto jest kim.

Grzegorz rzucił się do ucieczki w jedyną możliwą stronę – na środek jeziora.

Po chwili rozległ się dźwięk, który brzmiał jak rozsypane na betonie potłuczone szkło. Dawid chwycił latarkę i odnalazł w półmroku jego sylwetkę. Grzegorz młócił rękoma wodę. Próbował złapać się lodu, a ten natychmiast pękał. Chłopak nie mógł tego tak zostawić. Po prostu nie mógł.

Dziadek osunął się na śnieg.

– Ratuj… – wychrypiał. – Ratuj go.

Dawid w panice rozglądał się za długą gałęzią, Grzegorz wyrzucał z siebie pojedyncze słowa, rwane przez wiatr.

– Nie czuję… Pęka…

Chłopak chwycił w rękę długi metalowy pręt, pozostałość po jednym z baraków, które tu kiedyś stały. Zimny metal niemal natychmiast przywarł do jego ciepłej dłoni, powodując pieczenie. Wiedział, że nie dosięgnie mężczyzny z brzegu. Musiał wejść na lód. Liczył, że jeśli zrobi to ostrożnie, uda się. Postawił stopę na zamarzniętym jeziorze i niemal natychmiast usłyszał głuchy trzask. Cienka tafla zapadła się pod nim i wciągnęła do środka. Zimne obręcze zacisnęły się wokół jego łydek, ud i sięgały niemal pasa. Zachwiał się i w ostatniej chwili złapał równowagę. Buty ugrzęzły w lepkim mule.

Miał wrażenie, że to przeklęte jezioro chce go zatrzymać. Czuł, jakby brodził w czymś gęstym, co zupełnie nie przypominało wody, tylko smołę. Ledwo wydostał się na brzeg i stanął. Mokre ubranie natychmiast spowolniło jego ruchy. Powinien zdjąć spodnie i wycisnąć z nich wodę, ale żal mu było każdej sekundy. Podbiegł do auta, szarpnął za klamkę. Drzwi nawet nie drgnęły. Wyjął telefon i bezskutecznie próbował wybrać numer alarmowy. Pasek zasięgu pojawiał się i znikał. Czuł, jak z każdą chwilą jego palce stają się coraz bardziej sztywne. Dźwięki dochodzące ze środka jeziora zmieniły natężenie. Pluski ucichły, a słowa zmieniły w imię wypowiadane rwanym szeptem:

– Maja.

W myślach Dawida obok paniki uruchomił się protokół triażu. Musiał dokonać wyboru, komu pomóc. Drżącymi rękoma podświetlił latarką z telefonu ubranie dziadka i zobaczył, że z lewej strony brzucha na wysokości pępka wystaje rękojeść noża. Szymon powiódł za nim wzrokiem i zacisnął palce na jego kurtce.

– Nie ruszaj się. – Dawid ledwo poruszał ustami. Było mu tak zimno, że wargi zdawały się przyszyte do siebie.

Wizualizował powłoki skórne, jelito cienkie i okrężnicę zstępującą, które przyjęły pierwszy impet ciosu. Jak długie mogło być ostrze? Czy sięgnęło do aorty brzusznej? Jeśli nóż zatrzymał się milimetr przed aortą, dziadek miał duże szanse. Jeśli ją choćby musnął, nóż działał jak korek. Wyciągnięcie go oznaczałoby potworny wytrysk krwi pod ogromnym ciśnieniem, którego nie dałby rady zatamować. Tak bardzo trzęsły mu się dłonie, że światło latarki tańczyło wokół rany. A musiał ją opatrzyć.

Czuł się tak, jakby na dłoniach miał grube rękawiczki, które spowalniają jego ruchy. Nieporadnie zdjął szal. Musiał się upewnić, czy na pewno trzyma w dłoniach materiał. Zwinął jego końce w rolki, które ułożył po obu stronach noża, tworząc coś w rodzaju gniazda. Brakowało mu bandaży i ubrań. Szybko ściągnął kurtkę i bluzę, których dolne części i rękawy były mokre, i dygocząc, zdjął jedyną suchą rzecz. Koszulkę. Nie był w stanie jej rozerwać, paznokcie zdawały się odrywać od opuszków palców. Odnosił wrażenie, jakby zamiast dłoni miał przyszyte do ciała obce narzędzia.

Rozdarł koszulkę, pomagając sobie zębami, i niezdarnie owinął wokół rany, zabezpieczając prowizoryczny stelaż zrobiony z szalika. Nie przewidział, że kiedy odsłoni klatkę piersiową, wdychane powietrze zacznie palić jak kwas. Płuca kurczyły się do wielkości pięści, byle tylko nie wpuścić do środka chłodu.

– Nie możesz się ruszać. – Ledwo to powiedział. Jego zęby uderzały o siebie, nie miał nad nimi żadnej kontroli.

Dziadek pokiwał głową.

– Grze… Grzegorz? – wychrypiał.

Dawid podświetlił jezioro latarką i zobaczył gładką, nieruchomą, czarną taflę. Szybko skierował światło z powrotem na dziadka i skłamał, zanim zdążył mu zadrżeć głos:

– U… uciekł. Nic mu… Nic nie jest.

Zimno atakowało każdy fragment jego ciała. Śnieg, na którym klęczał, którego nieopatrznie dotykał, parzył jak wrzątek. Szybko zarzucił na siebie bluzę, a kurtkę delikatnie podłożył pod dziadka. Musiał zostawić go samego.

– Wrócę… Wrócę po ciebie.

Nasunął kaptur na głowę i rzucił się do biegu. Mokre jeansy tarły o pachwiny i uda. Miał wrażenie, że zdarł skórę do żywego mięsa, a jego stopy dla odmiany zniknęły. Czuł tylko tępe uderzenia o podłoże i drganie ciała.

Powtarzał w myślach łacińskie nazwy narządów, myślał o procesach, które zachodzą w jego organizmie. Liczył, jakie ma szanse i jakie szanse ma dziadek. Ile mogło być stopni? Odwilż skończyła się wczoraj, wieczorem znowu ścisnął mróz. Próbował sobie przypomnieć aplikację z pogodą, którą sprawdzał po kolacji. Czy możliwe, że było sześć na minusie? Jak długo tkwił w tym mokrym ubraniu? Piętnaście minut? Więcej? Wiedział, że jeśli się zatrzyma, zamarznie, a jego mięśnie zużywają teraz glukozę tak bardzo potrzebną do tego, by zachować trzeźwość umysłu. A ten, niemal jak na zawołanie, zaczął się wyłączać i świat nagle pokryły fioletowo-czarne plamki.

***

Ostatnie pomieszczenie w piwnicy było małe i brudne, a ściany tak czarne, jakby ktoś porysował je węglem. Na środku stał zardzewiały piec. Karolina otworzyła go, włożyła pogrzebacz w popiół i wysunęła nadpalony brzeg grubej okładki. Choć oryginalny czerwony kolor poczerniał, rozpoznała nazwisko autora: Hanausek. To był podręcznik do kryminalistyki.

Przesunęła grubym prętem jeszcze kilka razy, a potem wysunęła szufladę z popiołem. W matowej szarej masie wypatrzyła błyszczące spinacze. To były spalone podręczniki i notatki Mai.

Weszła na górę i poczuła nieprzyjemny chłód. Miała wrażenie, że ktoś tu był i zostawił po sobie nowy, nieznany wcześniej zapach świeżego, zimnego powietrza. Starała się wyczuć, skąd dobiega, i w końcu znalazła przyczynę – uchylone okno w kuchni.

Nie mogła sobie przypomnieć, czy wcześniej też było otwarte, czy może gdy sprawdzała piwnicę, ktoś wrócił do domu. Ostrożnie wyszła na korytarz. Czuła, że wzrasta jej tętno i zaczyna wpadać w stan podobny do tego, gdy znajdowała się na miejscu zbrodni. Nie miała pojęcia, czy ten dom nadal jest dla niej bezpieczny.

Wybiegła na zewnątrz i spróbowała dodzwonić się do Klaudii lub wujka. Oboje byli poza zasięgiem.

Śnieg delikatnie opadał na ziemię, przez co miała wrażenie, że czas zwolnił, a cały świat na coś czeka. Szybko poszła do starego młyna. Musiała ich odnaleźć. Ale nie sama.

W mieszkaniu od razu wybrała numer do Borysa Szterna.

– Przyjeżdżaj – rzuciła. – To ważne. Zabierz Patrycję.

– Wiesz, która jest godzina? – zapytał zaspanym głosem.

– Myślisz, że dzwoniłabym, gdyby to mogło poczekać do jutra?

– Daj nam czterdzieści minut. – Rozłączył się.

Zerknęła na zegarek. Mogła wykorzystać ten czas na coś pożytecznego. Odpaliła komputer i odnalazła zdjęcie pokoju Mai, które zrobiła w dniu jej śmierci. Przybliżyła fotografię, żeby spojrzeć, jakie dziewczyna miała podręczniki na półce. Poza książkami akademickimi Karolina znalazła pokaźny zbiór archiwalnych numerów czasopisma „Problemy Kryminalistyki”. Czytała je na bieżąco, część artykułów była dostępna online.

Nagle przypomniała sobie pewien detal. Kiedy była u Darii w akademiku, dziewczyna akurat miała na stole numer, w którym wspominano zmarłego profesora Tadeusza Gazdę – jej wykładowcę. To był klucz.

Wpisała do sieci dane profesora i sprawdziła datę jego śmierci, a potem znalazła w internecie wydanie z podobnego czasu. Zerknęła na spis treści. Nie musiała szukać długo. Ktoś opisał sposób, w jaki zginęła Maja. Na samym dole znalazła kolejny tekst, tym razem omawiający egzekucję ostrym narzędziem. Kliknęła.

– Co do cholery… – Ledwo składała słowa. Gdy wybierała numer do Darii, cyfry rozmywały się i nie mogła w nie trafić.

– Halo? – Dziewczyna odebrała po kilku sygnałach. Miała zmęczony, zbolały głos.

– Tutaj Karolina Rawa, ciocia Mai. Przepraszam, że tak późno.

– Nic się nie stało. Już wiem… Policja sprawdziła nasz pokój, jutro mam z nimi porozmawiać.

Karolina usłyszała zduszony szloch.

– Musisz mi coś wytłumaczyć. Sprawdź esemes. – Włączyła głośnomówiący, zrobiła zdjęcie pierwszym stronom artykułów i przesłała je dziewczynie. Wiedziała, że jest bezduszna, ale w tej chwili myślała tylko o tym, żeby odkryć prawdę.

Po drugiej stronie zapanowała długa cisza.

– Ale dlaczego… Dlaczego pani mi to przesyła?

– Bo jeden z artykułów opisuje mechanizm śmierci Mai.

– Nie rozumiem…

– Słuchaj, kiedy przyjechałam do akademika, odgrywałaś scenę śmierci. Siedziałaś skrępowana na krześle, naga. Miałaś na brzuchu rany zadane ostrym narzędziem. Po co to zrobiłaś? Na studia?

– Tak… To znaczy nie… Chciałyśmy z Mają napisać taką pracę, która sprawdzałaby, jak ludzie zareagują na film pokazujący śmierć. Przeprowadzałyśmy eksperyment społeczny. Stworzyłyśmy grupę na Reddicie, gdzie wcielałyśmy się w różne osoby, żeby o tym dyskutować. No i… – Daria zaciągnęła się powietrzem, w słuchawce rozległ się świst. – No… Ostatnim jakby krokiem miały być te filmy. Chciałyśmy je tam wrzucić, żeby sprawdzić reakcje, komentarze… Spisać je, zbadać. My byśmy powiedziały tym ludziom, że to było na niby. Tylko że dopiero później… Inspirowałyśmy się prawdziwymi sprawami. Właśnie z artykułów.

– Ty nagrałaś swój film, a Maja?

– Z tego, co wiem, to nie. Nic mi nie przysłała, przysięgam! Nie miała czasu, wciąż była czymś zajęta. Nie odbierała moich telefonów, w końcu zadzwoniłam na Zoomie, ale odebrała jej siostra.

– I co powiedziała?

– Nic. Że przekaże, że dzwoniłam. Czy pani myśli, że ona… Że ja… Przysięgam, że byłam wtedy w Olsztynie… – Daria wyrzucała z siebie słowa szybko, połykała końcówki wyrazów.

– Nikt o nic cię nie podejrzewa, jasne? Bądź pod telefonem, proszę. Jutro na pewno ktoś do ciebie zadzwoni.

– Tak… Przepraszam – powiedziała jeszcze.

– Nic się nie stało – skłamała Karolina.

Pożegnały się, a ona próbowała ustalić szerszy kontekst dla informacji, które zdobyła. Śmierć Mai była starannie zaplanowaną egzekucją lub… przypadkiem.

Kotka otarła się o jej łydki. Policjantka rzuciła szybkie spojrzenie na miseczki z karmą. I wtedy to zobaczyła. Ktoś nakarmił zwierzątko.

– Klaudia – powiedziała na głos. Musiała tu zajrzeć, gdy Karolina była w Olsztynie, a później sprawdzała jej dom. Co tu robiła?

Kobieta przeszła do pokoju gościnnego, w którym zostawiła wydrukowane fotografie Mai i Patryka. Leżały na ziemi, ale nie w takiej kolejności, w jakiej je ułożyła. Dwa najbardziej makabryczne zdjęcia Klaudia ułożyła na biurku.

Ogolone głowy, otwarte oczy, rozcięte ciała.

Wydrukowane w niebieskim odcieniu wyglądały jeszcze bardziej upiornie niż w rzeczywistości.

– Niebieski… – wyszeptała Karolina i przypomniała sobie anonim, który pokazał jej Borys. Musiała napisać go Klaudia i być może wydrukowała go na tej samej drukarce. To dlatego użyła granatowego tuszu. Bo nie było czarnego. Na kopercie widniał odręczny napis, ale bez dwóch literek. Mogła się pomylić albo specjalnie napisać coś z błędem. Żeby mylić tropy.

Zaczęła chodzić po mieszkaniu i nerwowo zerkać na zegarek. Minęło dopiero dwadzieścia minut. Nie miała pojęcia, jak przetrwa kolejnych dwadzieścia. Czuła się tak, jakby spoglądała na świat przez soczewkę, która zniekształca obraz. Oddala go i przybliża, a ona nie mogła nic z tym zrobić.

Przeszła do sypialni babci. Dziewczynka z chryzantemami na obrazie wydawała się jeszcze smutniejsza niż wczoraj. Inna. Tak jakby… Dotknęła obrazu i poczuła na palcu lepkość niezaschniętej farby. Pędzel też był wilgotny.

Od razu pomyślała o rysunkach w zeszycie, o który pytała Katarzyna. Kobieta powiedziała, że nie jest pewna, kto narysował potwora, robaki zaszyte w brzuchu, dziurawą, niebieską kartkę.

Klaudia? Czy to możliwe, że rysunki należały do Klaudii?

Karolina wzięła do ręki kalejdoskop, który dziewczyna zrobiła w prezencie dla babci. Porównała pismo na obudowie do pisma na kopercie. Takimi rzeczami zajmowali się biegli, ale jako technik znała podstawy. Człowiek może próbować maskować swoje pismo, jednak pewne cechy pozostają wspólne: siła nacisku długopisu, wielkości liter, to, od której strony zaczyna je kreślić czy łączenia między nimi. Po dłuższej analizie doszła do wniosku, że pismo mogło należeć do tej samej osoby. Zgadzało się, na przykład, jak zostały zainicjowane owale w małych literach „a”.

Policjantka rozcięła kalejdoskop i wysypała na dłoń kolorowe szkiełka i brokat. W samym środku leżał maleńki kolczyk. Złota koniczynka, która należała przecież do Mai.

– Co tu się wydarzyło? – zapytała, jakby ktoś mógł udzielić jej odpowiedzi.

Znowu przeszła do pokoju gościnnego. Tym razem szukała jakiegoś śladu, który mógłby jej wskazać, jaki będzie następny krok Klaudii. Jeszcze raz spojrzała na zdjęcia, na ich rozstawienie i ułożenie. I wtedy uderzyło ją, że dokumenty od Trzcińskiego leżą na kanapie. Na pewno ich tam nie zostawiła. Na samym wierzchu znalazła mapę wszystkich schronów w małej skali, a na kolejnej stronie był ten, w którym znaleziono Maję. Karolina pamiętała, że opisy kolejnych były ułożone zgodnie z trasą spacerową. Brakowało więc zdjęć i specyfiki schronu w Groszkowie. Klaudia musiała go ze sobą zabrać.

Od razu wybrała numer do Borysa.

– Daleko jeszcze? – spytała.

– Sześć minut.

– Wyślę wam pinezkę. Muszę gdzieś jechać.

– Karola, co się dzieje?

– Trzeba kogoś uratować.

Rozłączyła się i zbiegła do auta. Wpisała w GPS adres schronu biernego przy Groszkowie, który znalazła w internecie. Dzieliło ją od niego osiem kilometrów. Samochodem powinna pokonać tę trasę w dwadzieścia minut, ale pieszo… W tych warunkach Klaudia musiałaby iść trzy godziny. To było trudne, ale wykonalne.

Karolina ruszyła. Śnieg leniwie, wręcz malowniczo opadał i wirował w powietrzu, co stanowiło tak wielki kontrast dla jej emocji, że niemal nie mogła tego znieść. Wciąż przyspieszała i zwalniała, żeby przypadkiem nie wpaść w poślizg, bo czuła, że pod powierzchnią śniegu leży zamarznięta breja.

Myślała o Klaudii. Nie miała pojęcia, co siostrzenica dokładnie zrobiła, ale Karolina nie mogła się pozbyć wrażenia, że ta dziewczyna jest ofiarą.

Skręciła w drogę prowadzącą do Rudzisk Pasymskich i wtedy go zobaczyła. Dawid szedł poboczem, a na jej widok uniósł obie dłonie. Nie miał na sobie kurtki, jego ubranie od pasa w dół było mokre. Jednak najgorsza była twarz. Ten chłopak wyglądał, jakby otarł się o śmierć.

Zatrzymała się i otworzyła drzwi.

– Dziadek – wysapał. – Leży przy brzegu… On…

– Wsiadaj.

Zajął miejsce obok i zaczął się trząść. Jeszcze raz wybrała numer do Borysa i poprosiła chłopaka, żeby wszystko opowiedział. Trzy razy się upewniała, że wujek Grzegorz wszedł na lód.

– Jesteś pewien, że to on wyjął nóż?

– Tak.

Nie potrafiła pojąć, że tego nie przewidziała i temu nie zapobiegła. Nie wiedziała, co robić. Czekać? Jechać? W tej chwili myślała tylko o dziewczynie, której życie być może mogła jeszcze uratować.

– Widziałeś Klaudię?

– Nie.

Podjęła decyzję i ruszyła. Stąd do schronu mieli już tylko dziesięć minut drogi. Kalkulowała, kiedy przyjedzie karetka. Liczyła każdą sekundę. Borys upewnił ją, że za chwilę będą w Rudce.

Dawid nakrył się kocem, który miała na tylnym siedzeniu, i wpatrywał się w swoje odbicie.

– Nic z tego nie rozumiem – wyszeptał.

Zatrzymała się tam, gdzie wskazał GPS, jednak nie przewidziała, że zderzy się z gęstą ścianą lasu. Pokryty bielą zdawał się nie do sforsowania i odkrycia.

– Poczekaj tutaj – poprosiła Dawida, który sięgał do klamki.

Włączyła latarkę. Ten sam śnieg, który sprawiał, że tak trudno rozróżniało się poszczególne elementy krajobrazu, mógł przynieść jej podpowiedź. Ślady.

Musiała tylko odnaleźć ślady.

Przeszła się po poboczu, podświetlając jego fragmenty kawałek za kawałeczkiem. Nie chciała dopuścić do siebie myśli, że się myliła i Klaudii tu nie ma ani nigdy nie było. Drżała jej dłoń, chłód wdzierał się pod kurtkę, samochód wydawał ciche pomruki.

I wtedy to zauważyła. Z lewej strony, tuż pod linią niskich drzew. Świeże wgłębienia po butach. Zaczęła biec ich śladem, aż dotarła do tego, czego szukała.

Niski schron, schowany w niecce, z maleńkim kwadratowym wejściem. Stare mury odcinały się od śniegu brudną bielą. Ostatnich kilka metrów Karolina pokonała na wdechu, z zaciśniętym gardłem i pięścią. Gotowa na każdy widok, jaki przygotował dla niej los.

Wpadła do środka i niemal od razu ją zauważyła. Dziewczyna leżała pod oknem zwinięta w kłębek.

***

Kiedy Dawid zobaczył nieprzytomną Klaudię, chciał rzucić się na pomoc, ale wtedy, po raz pierwszy w życiu, jego ciało powiedziało: stop.

Nie był wstanie poruszyć rękoma, a ciała od pasa w dół dosłownie nie czuł. Myślał o dziadku i modlił się, żeby karetka zdążyła na czas.

– Już go mają. – Karolina go uspokoiła. – Dostałam esemes od znajomych policjantów. Czekają na nas przy Rudce.

– Przeżył? – Dawid z trudem przesunął się tak, by Karolina mogła ułożyć z tyłu Klaudię.

– Nie wiem. Przykro mi. Nie wiem.

– Kto jej to zrobił? – Klaudia leżała na jego kolanach, nie ruszała się. Usta miała sine.

Karolina nie odpowiedziała, tylko zajęła miejsce kierowcy i dodała gazu.

– Kto? – nalegał. Ledwo składał słowa. Wydawało mu się, że wciąż biegnie na mrozie albo wręcz brodzi w tej lodowatej gęstej wodzie, która zatrzymuje każdy jego ruch i sprawia, że skóra zmienia się w zastygnięty wosk.

– Nie wiem. – Była skoncentrowana na drodze. Zdawał sobie sprawę, że musiała pilnować toru jazdy wyznaczonego w śniegu przez inne samochody. Gdyby straciła czujność, wjechaliby w zaspę albo koleinę i utknęliby w lesie. Ale mimo to miał wrażenie, że policjantka specjalnie nie odpowiada na jego pytania. Że coś przed nim ukrywa.

Nie czuł dłoni, ale położył rękę na ramieniu Klaudii i odgarnął jej włosy z twarzy. Za oknem majaczył las. Ciemne pnie i pokryte śniegiem gałęzie zlewały się w jednorodny krajobraz. Tak jakby nic już nigdy nie miało mieć początku i końca.

– Hej – wyszeptał. – Obudź się.

Nie był gotowy na kolejną śmierć. Przypomniał sobie jej uśmiech, delikatne gesty i pewnego rodzaju wahanie w spojrzeniu. Tak jakby całe życie pytała: Mogę? Czy to na pewno jest dla mnie? Czy to na pewno jest o mnie?

Zagryzał wargi i starał się powstrzymać łzy. Nie miał teraz żadnej mocy. Zrobił wszystko, co mógł, a być może to nadal było za mało.

Gdy dojechali do Rudki, zebrał wszystkie siły, jakie mu pozostały, i wyszedł z samochodu. Zataczał się jak pijany, każdy krok powodował tak wielki ból stóp, jakby szedł na odsłoniętych kościach.

Sanitariusze zabezpieczyli już dziadka, leżał na noszach pod maską tlenową.

– Żyje? – Dawid przytrzymał się otwartych drzwi karetki.

Ktoś owinął go kocem termicznym, który stępił delikatnie ból skóry i mięśni. Klaudię też położono na nosze. Słyszał, że policjanci wzywają kolejne jednostki. Słowa zlewały się w szum. Wyławiał z nich poszczególne zdania, których nie potrafił przyjąć. Jego mózg rejestrował ich znaczenie, ale nie umiał tego poskładać w logiczny ciąg.

Klaudia miałaby kogoś zabić? Klaudia mogłaby kogoś…?

I znowu przypomniał sobie jej uśmiech. Taniec w Magdy pokoju, te setki razy, gdy jadła u nich obiad. I Patryka, który patrzył na nią tak, jak tylko on potrafił.

Najgorsze jednak było to, że gdy sanitariusze walczyli o jej życie i leżała tak blisko, że wystarczyło zrobić krok, by jej dosięgnął, nie mógł się ruszyć. Po prostu na nią patrzył.

Następnego dnia

Dawid uniósł wezgłowie szpitalnego łóżka i jego twarz wykrzywił grymas, nad którym nie potrafił zapanować. Każda zmiana pozycji wpompowywała w jego ciało nową porcję ognia. Lekka kołdra wydawała się ważyć tonę i drażnił go nie tylko jej ciężar, ale też tekstura i szelest poszewki. W tej chwili był niemal pewien, że już nigdy nie odzyska pełnej sprawności. Kiedy pielęgniarka zakładała mu opatrunki, przygryzł wnętrze policzka tak mocno, aż poczuł mdły smak krwi.

Wpatrywał się w place u stóp z przerażeniem. Wiedział, że jeśli zrobią się czarne, trzeba je będzie amputować. Tamten bieg do Rudzisk mógł być ostatnim zrywem w jego życiu. Wizja, że będzie kaleką, stawała się realna.

Ale ból i strach o zdrowie były tylko jednym z jego zmartwień. Wciąż analizował ostatnie tygodnie, dni i godziny. Żadne leki uspokajające nie stępiły jego myśli. Próbował zrozumieć, co tak naprawdę się stało. Rano była u niego policja i złożył zeznania. Niczego nie pominął, opowiedział o wszystkim ze szczegółami, jednak kiedy zadał pytanie o Klaudię, policjanci życzyli mu powrotu do zdrowia i kazali odpoczywać. Do bólu dołączyła nieznośna irytacja, że nie jest już w centrum wydarzeń.

Drzwi skrzypnęły i nagle pojawiła się w nich sylwetka taty. Choć rano rozmawiali, Dawid podświadomie czekał na mamę, która mogła mu przynieść jakiekolwiek pocieszenie.

– Dziadek? Jak… Czy on…? – spytał i nieopatrznie poruszył nogami. Otarcia na udach i w pachwinach zapiekły żywym ogniem.

– Żyje. Jest stabilny. – Tata podszedł do łóżka i usiadł na krześle. Musnął palcami dłoń syna, a potem, jakby zawstydzony, zajął się wyjmowaniem zakupów z reklamówki. – Kupiłem ci trochę rzeczy.

Dawid obojętnie przebiegł wzrokiem po kartonikach z sokami i batonach.

– Dlaczego Grzegorz chciał zabić dziadka?

– Nie wiem. Próbowałem się czegoś dowiedzieć od znajomego policjanta, ale wiesz, jak jest…

– Wie coś o Klaudii?

– Podobno się przyznała do zabicia Mai i Patryka. Teraz jest w szpitalu.

– Tutaj? – Nie zważając na ból, Dawid uniósł się jeszcze wyżej.

– Nie pytałem gdzie. I tak nie mógłbyś jej zobaczyć.

Dawid zacisnął pięści. Nie wiedział, czy w ogóle by się na to odważył.

– Co z nią będzie?

– Jeśli to wszystko prawda, to szybko postawią zarzuty. Ma szesnaście lat, więc pewnie trafi do zakładu poprawczego. Ale jeśli prokurator uzna, że stopień demoralizacji jest zbyt wysoki, to może trafić pod kodeks karny. I tutaj już kłania się więzienie dla dorosłych.

– Twój znajomy mówił, ile lat spędzi w więzieniu?

– Osiem. Maksymalnie piętnaście.

Tata odwrócił wzrok i Dawid nie wiedział, czy uważa, że to mało czy dużo. Wyobraził sobie przyszłość. Jakiś przypadkowy, zimowy dzień i ulicę w ich miasteczku. W tej wizji był jednak sprawny i po prostu szedł chodnikiem, a Klaudia nagle wyłaniała się zza zakrętu. Trochę starsza. W krótszych włosach. Smutna.

– Nie wiem, co zrobię, jeśli wróci do Pasymia – wyszeptał.

Grymas na twarzy taty wyglądał tak, jakby to ojciec leżał w szpitalnym łóżku i walczył z bólem.

– Można wybaczyć tylko tę zbrodnię, którą jesteśmy w stanie zrozumieć – powiedział cicho.

Dawid poczuł, że jeśli padnie kolejne zdanie, po prostu pęknie.

– Mogę zostać sam? – poprosił.

Ojciec wstał. Dawid w ostatniej chwili chwycił go za rękę.

– Przynieś mi jakieś nasze zdjęcie, okej? Całej naszej piątki.

Mężczyzna sięgnął do kieszeni i wydobył z niego portfel, wyłuskał z przegródki rodzinną fotografię i podał synowi.

– Wrócę za godzinę, pójdę na kawę. – Przez kilka uderzeń serca trwali w milczeniu, trzymając się za ręce. Potem tata wyszedł.

Dawid spojrzał na szafkę i swoje ulubione batoniki i soki – tata wiedział o nim więcej, niż przypuszczał. Jego oddech przyspieszył, a oczy zaczęły piec. Przez chwilę walczył z tym stanem, przekładając rzeczy na blacie, aż w końcu się poddał.

Najpierw obejrzał w telefonie każdy filmik i każdą fotografię, jaką kiedykolwiek zrobił z Mają, a potem wziął do ręki zdjęcie.

Byli na nim wszyscy. Rodzice w drugim rzędzie siedzieli na kanapie. Dzieciaki z przodu. Magda leżała na macie do ćwiczeń i tak bardzo się uśmiechała, że wręcz słyszał echo tego śmiechu w szpitalnej sali. Patryk, ubrany w jakąś głupią sukienkę, wskazywał na Dawida palcem. On sam trzymał na dłoni szczurka i widocznie coś opowiadał, bo miał lekko rozchylone usta.

Przesunął kciukiem po sylwetce brata. Chciał mu powiedzieć, żeby się nie wygłupiał i wracał.

– No przecież dasz radę. – Przełknął słone łzy.

Brat spoglądał na niego tak jak zawsze. Z miłością.

***

Karolina siedziała w pokoju Borysa i Patrycji. Przez szybę w drzwiach widziała przemykających korytarzem policjantów i policjantki.

– Jak się trzymasz? – Kolega bez pytania wsunął jej do ręki kubek z kawą.

Przyjęła ją z wdzięcznością i zatrzymała wzrok na kalendarzu. Tak trudno było uwierzyć, że ten koszmar zaczął się zaledwie tydzień temu. Miała wrażenie, że przez siedem dni przeżyła całe swoje życie i straciła wszystko, w co wierzyła i co kochała.

Od rana technicy sprawdzali dom wujka Grzesia, a ona przyjechała, żeby wszystko wyjaśnić. Zaczęła od samego początku i nie pominęła żadnej informacji – nawet tego, co powiedziała jej Katarzyna Lichta.

– Myślisz, że twój wujek zaatakował Szymona, bo bał się zemsty? – zapytała Patrycja.

– Nie wiem… Za co właściwie miałby się mścić? – Wzięła głęboki wdech i zacisnęła palce na naczyniu. – Znaleźliście go?

– Nurkowie wyłowili go dziś o piątej. Ciało jest w prosektorium.

– A Klaudia? Rozmawialiście z nią? – Przypomniała sobie to ciemne, zimne pomieszczenie, z którego ją wyniosła. Była wtedy przekonana, że nie zdążyła.

– Obudziła się już w nocy. Lekarz twierdzi, że za kilka dni stanie na nogi. Na szczęście zażyła zbyt małą dawkę leków nasennych i bardzo szybko ją znalazłaś. – Patrycja wstała i usiadła na parapecie. Za jej plecami rozciągał się widok na czyste, błękitne niebo. – Chce współpracować. Wiesz, że to ona rysowała to wszystko, co było w zeszycie? Powiedziała nam o tym, jak go pokazaliśmy.

– Dlaczego to rysowała?

– Tego jeszcze nie wiemy.

– A powiedziała już, jak to było z Mają i Patrykiem?

– Nie, ale ten chłopak, który kręcił film o ośrodku i znalazł potem ciało Patryka, zeznał, że widział Klaudię, Patryka i Maję w Rudce w dniu jej śmierci.

– Napisałam do niego. StillAlivex, prawda? – przypomniała sobie Karolina. – Ale nie odpowiedział. Myślicie, że Maja i Patryk zmarli przez przypadek?

– Mamy swoją hipotezę. Zobaczymy, czy się sprawdzi. Ale dzięki tobie wiemy, że mieli ten sam makijaż. Ania Chaber dzwoniła, podobno u niej też byłaś.

– Wiem, nie powinnam pytać. Po prostu próbuję zrozumieć.

Borys zacisnął szczęki. Cały czas się jej przyglądał. Wiedziała, że to nie jest złość, lecz troska.

– Skąd wiedziałaś, żeby szukać jej w schronie? – spytał.

– Zabrała ze sobą jego opis. Poza tym kiedy już odkryłam, że mogła być zamieszana w śmierć Majki, zaczęłam zauważać, że właściwie przez cały czas zostawiała znaki. Podpowiedzi. Na przykład ten kolczyk w kalejdoskopie. Tak jakby chciała zostać złapana i uratowana. Po prostu postawiłam się na jej miejscu i zadałam sobie pytanie: jaki byłby mój kolejny krok, gdybym była zagubioną nastolatką?

Dopiła kawę i wstała. Ich rozmowa miała jeszcze nieoficjalny charakter. Za kilka dni będzie musiała opowiedzieć to wszystko raz jeszcze. Przy komendancie.

W drodze do wyjścia zajrzała do swojego gabinetu. Na biurku stała roślina, którą dostała w prezencie od rodziców. Kiedy ją tu przyniosła, była maleńka. Bladozielone listki miały wielkość jej paznokci. Teraz długie łodygi pochylały się w stronę słońca, a liście wyglądały jak dłonie.

– Odprowadzę cię. – Patrycja stanęła obok i objęła ją ramieniem. Powoli wyszły z komisariatu. Koleżanka zbliżyła się i szepnęła: – Nie chciałam o tym mówić w środku, ale może powinnaś załatwić sobie zwolnienie lekarskie? Trochę na nim pociągniesz, zanim… No wiesz.

– Daj spokój. To jak reanimacja trupa. Nie będę się w to bawić. – Karolina spojrzała w górę, gdzie w oknie stał Borys. Uniosła rękę.

– Będziemy o ciebie walczyć. Może nie będzie tak źle? – Patrycja jak zwykle starała się znaleźć coś dobrego w sytuacji bez wyjścia.

Obie wiedziały jednak, co się wydarzy za kilka dni. Karolina dostanie wybór: albo postępowanie i dyscyplinarka, albo współpraca i sama zrezygnuje ze służby. Oczywiście wybierze tę drugą opcję. A potem spakuje karton, do którego wsadzi swoją roślinkę, kubek, kilka dziwnych przedmiotów, jak spinacz w kształcie rybki. Zabierze też zdjęcia krajobrazów, które powiesiła nad biurkiem, żeby patrzeć od czasu do czasu na coś ładnego. Chociaż może zostawi po sobie tych kilka obrazków. W ten sposób wciąż będzie trochę obecna.

– Muszę już jechać. Dzięki za wszystko. – Pożegnała się.

– Zadzwonię. Wiesz, tak po prostu. I przyjadę do ciebie z butelką wina i lodami. A jeśli mnie nie wpuścisz, to wejdę, że tak powiem, siłowo.

Karolina parsknęła śmiechem. Dzięki Patrycji udało jej się odjechać sprzed komendy z godnością. Kiedy budynek malał w lusterku, pozwoliła sobie na łzy.

Gdyby tego wszystkiego nie zrobiła, Klaudia by nie przeżyła.

I mimo że zdawała sobie sprawę, że życie jest ważniejsze niż głupia praca, to czuła się jak ktoś, komu wyjęto właśnie najważniejsze narządy w ciele. Kim była Karolina Rawa bez tej części swojego życia? Jak miała odkryć siebie na nowo?

Zaparkowała na przyszpitalnym parkingu, wyjęła z torebki małą kosmetyczkę i poprawiła makijaż. Nałożyła puder i pomalowała usta na żywy, różowy kolor. Pomyślała, że będzie odciągał uwagę od sińców pod oczami.

Musiała się uspokoić. Odsunęła fotel i przez kilka minut wpatrywała się w ludzi, którzy wychodzili lub znikali w wielkich rozsuwanych drzwiach. A potem zgasiła silnik i wysiadła, gotowa, by odegrać najtrudniejszą rolę od lat.

***

Ninę wybudzono wczoraj w nocy. Z racji tego, że jej stan był niestabilny i lekarze nie potrafili określić, kiedy może zostać przesłuchana, nie wiedziała o śmierci Grzegorza, Mai i o tym, co zrobiła Klaudia.

I miała w tej niewiedzy pozostać jeszcze kilka dni.

Karolina wiedziała, że z uwagi na dobro śledztwa nie powinna z nią rozmawiać. Nie wyobrażała sobie jednak, żeby nie zobaczyć kogoś, kogo mogła stracić w każdej chwili.

Odnalazła na wielkiej tablicy odpowiednie piętro i skierowała się na urazówkę, gdzie dziś rano przewieziono Ninę.

– Kochanie! – Na widok wnuczki kobieta rozpromieniła się i uniosła.

– Babciu… – Karolina usiadła na brzegu łóżka i delikatnie ujęła jej rękę posiniaczoną od igieł. Plaster wokół wenflonu na grzbiecie dłoni był nasiąknięty krwią.

Nina poczekała, aż wnuczka się nachyli, i pocałowała ją w policzek. Koniuszki jej palców szybko odnalazły miejsca najbardziej czułe na dotyk.

Policzek. Skroń. Przedramię.

Karolina tak bardzo chciała być małą dziewczynką, która w ramionach babci znajduje odpowiedzi na wszystkie pytania! Przykleiła do twarzy uśmiech i miała nadzieję, że uda jej się utrzymać pozory.

– Jak się czujesz? – Rozejrzała się po pokoju. – Masz całą salę dla siebie?

– Podobno mają położyć jakąś panią, co ma planowaną operację biodra. Przynajmniej nie będę sama. Rodzice byli rano. Twoja mama wydaje się zmartwiona. Wszystko dobrze?

– Tak. Są zmęczeni. Wiesz, jak jest.

– Nie musieli przylatywać. Głupio mi, że narobiłam wam problemów. Ten samochód nadjechał tak szybko, padał śnieg…

– Najważniejsze, że już dobrze. – Karolina spojrzała na rurki i aparaturę, która mierzyła tętno. – Co tam ci się śniło? Długo sobie pospałaś.

Chciała tym pytaniem rozluźnić atmosferę, wywołać na twarzy Niny uśmiech. Jednak babcia spoważniała, poruszyła się i poprosiła, żeby unieść jej wezgłowie. Potem sięgnęła po szklankę i upiła łyk wody.

– Wciąż śniłam o Rudce. O tamtym… To pewnie dlatego, że o tym rozmawiałyśmy i oglądałam zdjęcia.

Karolina zastygła. Chciała i jednocześnie nie chciała tego słuchać.

– To było dawno. – Poprawiła poduszkę, żeby zająć czymś ręce i choć na chwilę odwrócić twarz.

– Wiesz, kochanie, śniło mi się, że to wszystko było inaczej, niż zapamiętałam.

– Opowiesz mi o tym jutro. Dziś powinnaś odpoczywać. – Karolina spojrzała na pokrytą zmarszczkami twarz, na której każdy smutek i radość zostawiły swój ślad. O tak wiele spraw chciała zapytać!

Mimo że miała do babci żal, nie potrafiła spojrzeć na nią inaczej niż przez pryzmat miłości. Wczoraj długo o niej myślała i zrozumiała jedno: owszem, Nina ratowała świat. Ale taki świat, jaki sobie wymyśliła. I tak bardzo kochała swojego syna, że nie widziała innych dzieci w potrzebie. Nawet Klaudii.

Kobieta uniosła się i znowu opadła. Była tak słaba, że kiedy kolejny raz sięgnęła po wodę, rozlała połowę zawartości szklanki.

– Ty też wydajesz się zmęczona… – zauważyła, kiedy Karolina drżącą dłonią starała się osuszyć stolik i podłogę.

– Kotka nie daje mi spać. Jest szalona i kochana.

– I przepiękna! Klaudia przesłała mi zdjęcie. – Babcia sięgnęła na stolik nocny po telefon, kliknęła w ekran i pokazała zdjęcie małej, czarnej kotki zwiniętej w kłębuszek. Kadr uchwycił też dłoń Klaudii, która głaskała zwierzątko.

Karolina poczuła się tak, jakby za chwilę miało wybuchnąć jej serce. Wstrzymała oddech i mu na to nie pozwoliła. Jeszcze nie teraz.

– Podoba mi się, jak ją nazwałaś. Nadzieja to takie piękne słowo – dodała jeszcze Nina.

Karolina spędziła u niej ponad godzinę, podczas której ani razu nie zdradziła nic na temat tego, co się wydarzyło. Zapewniła, że odwiedziła Grzegorza i dziewczyny.

Gdy wyszła, była wykończona. Ale wcale nie myślała o Ninie, tylko o Klaudii, która nie miała teraz nikogo, kto by z nią porozmawiał. Niewidzialna dziewczyna czekała na karę w samotności. I jeśli uda jej się tę karę przetrwać, będzie potrzebowała kogoś, kto zobaczy w niej człowieka.

Dziś miała przylecieć z Londynu jej mama. Czy będzie chciała utrzymywać kontakt z córką? A może zrobi to, co musi, ponieważ dziewczyna jest niepełnoletnia, a potem wymaże ją ze swojej pamięci? Ludziom będzie mówiła, że miała tylko jedno dziecko. Maję.

Karolina zerknęła na swoją torbę. Woziła kalejdoskop dla Niny, który jeszcze wczoraj wrzuciła do auta i zapomniała oddać. Włożyła do niego to, co wcześniej wysypała. Nawet ten nieszczęsny kolczyk. Zasłoniła palcem nacięcie, wzięła głęboki wdech i zajrzała do środka.

Co widziała Klaudia, zanim pozwoliła komuś umrzeć?

W kalejdoskopach Klaudia najbardziej kochała to, że spoglądając w ich wnętrze, każdy widział coś innego.

Przekonała się o tym, kiedy miała dziewięć lat i zrobiła z dziadkiem Leonem pierwszy kalejdoskop. Pamiętała, że gdy udało jej się w końcu dobrać migoczące koraliki i dopasować wszystkie elementy, miała wrażenie, że oto właśnie stworzyła niebo. Tak się czuła, kiedy patrzyła przez maleńką dziurkę, a niebieskie kształty układały się w mozaikę podobną do błękitnego bezkresu poprzetykanego żółtymi promykami słońca i chmurkami.

– Zobacz – szepnęła do dziadka i ostrożnie przysunęła mu do oka swoje dzieło.

– Mhm… – mruknął zadowolony. – Jaki piękny ten twój kwiatek.

Z czasem zabawa stała się małą obsesją. Klaudia nie tylko robiła kolejne, bardziej profesjonalne kalejdoskopy, ale też do każdego wkładała coś wyjątkowego. Małe kamyczki ze ścieżki za domem, na której trzymały z Majką swoje rowery. Ususzone płatki kwiatów z ogrodu. Pokruszona muszelka z wycieczki klasowej, na której razem z Patrykiem zmoczyli buty w morzu. W końcu doszło do tego, że każde ważne wspomnienie chciała przemienić w pryzmat. W pudełeczkach skrywała więc piękne rzeczy, ale również te paskudne i dziwne. Opiłki gwoździ z ich starego kurnika. Drobinki potłuczonej butelki, która sturlała się ze stołu w ich kuchni, kawałek koronki z koszuli nocnej mamy, kłębuszek kociej sierści.

Moment, w którym składała kalejdoskop, był ekscytujący i niemal mistyczny. Nigdy nie wiedziała, co czeka na nią w środku. Ten pierwszy obraz zawsze wypisywała kaligraficznym pismem na boku. I tak powstała całkiem spora kolekcja. Obok Gwiazdy, Uśmiechu czy Lasu stały też Samotność, Noc i Śmierć. Gdy już wyrzuciła z siebie te obrazy, robiło jej się lżej. Mogła do nich zajrzeć, ale nie musiała. W pewnym sensie była więc wolna.

Tamtego dnia, gdy zmarła Maja, też pracowała nad kalejdoskopem. Żeby znaleźć potrzebne materiały, musiała pójść do piwnicy, do pudeł z rzeczami mamy.

Klaudia otworzyła pierwszy karton i przez chwilę przytulała policzek do chropowatego swetra. Nie pachniał jednak mamą, a chłodną piwnicą i wilgocią. Mimo to założyła go na siebie.

Przesunęła opuszkiem palca po zdjęciu rodziców, które wygrzebała z samego dna. Stali wtuleni w siebie i wyglądali na szczęśliwych. Pamiętała ich takich.

Ostatnie wspólne rodzinne wakacje, gdy jeszcze byli razem, zamknęła w kalejdoskopie o nazwie Woda. Wrzuciła tam same przezroczyste kryształki i piasek z plaży przy Jeziorze Leleskim, nad którym biwakowali. Pewnego wieczoru mama posadziła ją sobie na kolanach, zupełnie jak wtedy, gdy Klaudia była maleńką dziewczynką, i zrobiła jej pięknego dobierańca. A potem powiedziała:

– Niedługo wyjadę i zabiorę na trochę Maję. Ale wrócę po swoją małą, słodką córeczkę.

– I po tatę? – spytała Klaudia.

– No jasne! – Mama zmierzwiła jej grzywkę, jakby Klaudia była maskotką.

Dziewczyna nie miała pojęcia, że tamte wakacje będą początkiem rozpadu jej małego świata. I że wszystko stanie się takie trudne, zwłaszcza ukrywanie tego, co się dzieje w domu.

Wymioty najlepiej czyści ocet. Domestos zostawia plamy. Soda ratuje przypalone garnki.

Tato, śpij.

Nie, babciu, wszystko jest dobrze.

Tak, mamy co jeść.

Oczywiście, że się wyspałam.

Martwisz się o moje rysunki? Znalazłam je w twoich starych pudłach, babciu, i dorysowałam kilka rzeczy.

Ten potwór już miał takie długie zęby. A zwierzątko w rogu to kot, o którym marzę. Zmazuję go, bo nie mogę go mieć. Tata mi nie pozwala.

Zresztą – kto zajmie się kotem, jak już wyjadę do mamy?

Sięgnęła teraz do kolejnego kartonu i w końcu po kilku minutach znalazła to, czego szukała. Szlafrok mamy z delikatnego jedwabiu. Wyjęła z kieszeni nożyczki i obcięła jego brzeg.

Chciała jeszcze chwilę tu zostać, ale zadzwonił dzwonek do drzwi. W popłochu zaczęła wpychać wszystko na swoje miejsce, chociaż przecież zarówno tata, jak i Majka mieli klucze, więc na pewno po prostu weszliby do domu. To musiał być ktoś inny. Może Patryk, do którego od rana nie mogła się dodzwonić?

Wstała i szybko wbiegła schodami na górę. Zziajana otworzyła i na widok gościa na chwilę zaniemówiła.

– Dobry wieczór, jest tata? – Szymon Biały odezwał się pierwszy.

– Nie ma.

– A mogę zaczekać? Umówiliśmy się.

Chwilę się wahała, jednak w końcu go wpuściła.

– To zapraszam do kuchni, niech pan idzie prosto, ja tylko coś… – Nożyczki, które miała w kieszeni, wbijały jej się w udo. Wsunęła się do swojego pokoju i schowała do szuflady jedwabny skrawek materiału i nożyczki. Już miała wychodzić, kiedy zobaczyła mężczyznę w progu.

Musiał zauważyć, że się przestraszyła, bo od razu powiedział:

– Nie chciałem sam chodzić po domu. Przepraszam. – Uniósł dłonie w takim geście, jakby go miała za chwilę zaatakować. I dopiero wtedy, gdy światło lampy oświetliło jego twarz, zobaczyła to, co cały czas mówił jej Patryk. Że oni są do siebie podobni.

– Nic się nie stało. – Spróbowała się uśmiechnąć.

– Ty je zrobiłaś? – Wskazał na półkę z kalejdoskopami. Nachylił się do przodu, wiedziała, że chciałby wejść i ich dotknąć.

– Tak, może je pan zobaczyć. – Gdy ich sylwetki odbiły się w szybie, zauważyła, że wciąż ma na sobie sweter mamy. Pachniał tak samo jak Szymon.

Wyciągnął rękę i najpierw na głos czytał nazwy, a potem zaglądał do środka.

– Niesamowite – szeptał.

– Chciałby pan jeden? W prezencie?

Spojrzał na nią załzawionymi oczyma.

– Proszę sobie wybrać. – Czuła dziwny lęk. Nigdy nikomu nie podarowała kalejdoskopów ze swoimi wspomnieniami. Owszem, dawała je bliskim, ale wówczas robiła je specjalnie dla nich. Te były jej. Tylko jej.

Była pewna, że Szymon Biały sięgnie po coś kojącego. Może po Słońce albo Oranżadę. Ale on wybrał Śmierć.

– Żebyś nie musiała więcej na nią patrzeć – powiedział.

Chciała zaprosić go do kuchni, tylko nie mogła się poruszyć. Drżały jej nogi, czuła, że on wie. Jakimś cudem ma wgląd w te wszystkie wieczory, kiedy tata mamrotał, że kogoś zabił i teraz ona ma zabić jego. A potem płakał, że ma tylko ją i jeśli ona go zostawi, to sobie coś zrobi. Opowiadał wtedy o Rudce, coś bredził. Nie potrafiła złożyć z tego ciągu przyczynowo-skutkowego, ale wiedziała jedno: w jego życiu wydarzyło się coś złego. I alkohol to wyzwalał.

„Jesteś moją ukochaną córeczką. My przeciwko temu popieprzonemu światu, co?”

Łapał ją za stopy, łydki, wspinał się po niej, szarpał ubranie, a potem znowu upadał. W końcu przewracała się razem z nim i przytulała go, dopóki się nie uspokoił. Każde z nich płakało, tylko że z innego powodu.

Następnego dnia tata zachowywał się jakby nigdy nic, może nawet tego nie pamiętał, a Klaudia sprzątała i była pewna, że nikt nie może się dowiedzieć o tym, co mówił.

Bo nikt nie znał tego drugiego oblicza taty. Poza nią. Tą, która została. Tą, która patrzyła.

– Chodźmy – wykrztusiła w końcu i przeszła z Szymonem Białym do kuchni. – Herbaty?

– Poproszę – odpowiedział i usiadł.

Miała wrażenie, że rejestruje każdy jej ruch, przez co drżała jej dłoń, gdy podawała mu kubek. Czy się go bała?

Trochę tak, choć nie wyglądał groźnie, a na jego piersi wisiał rzemyk z ukrzyżowanym Jezusem. Dotknął go i wsunął pod sweter.

– Zanim go poznałem, chciałem umrzeć – wyjaśnił.

– Kogo?

– Boga.

Chciała go zapytać, czy sobie wybaczył, czy może zaakceptował, że to nigdy nie nastąpi. Ale wtedy wrócił tata. Nie był zadowolony, kiedy zastał ich nad parującymi kubkami. Nieudolnie dopytywał, co robili, i wciąż zerkał na gościa ze sztucznym uśmiechem. Odprężył się dopiero wtedy, kiedy przyszła babcia Nina.

– Klauduś, wszystko dobrze, prawda? – Kobieta wyciągnęła z torebki woreczek z kolorowymi cekinami do kalejdoskopu. – Byłam w pasmanterii i pomyślałam o tobie.

Dziewczyna zamknęła w dłoni mieniące się na niebiesko kółeczka i podziękowała. Kiedyś była zła na Ninę, że jej nie uratowała, ale gdy trochę dorosła, zrozumiała, że nie można uratować kogoś, o kim wie się tak mało. Pamiętała zwłaszcza jedną sytuację, która zdarzyła się dwa lata wcześniej. Po jednej z nocnych akcji taty po prostu nie była w stanie iść do szkoły ani w ogóle wyjść z domu. Choć była zdrowa, czuła, że całe jej ciało właśnie się wyłączyło. W końcu zaniepokojona brakiem kontaktu przyszła do niej Nina. Usiadła na brzegu łóżka i delikatnie pogłaskała ją po głowie. A później po ramionach, plecach, policzkach.

Klaudia była pewna, że Nina wie. Musiała wiedzieć, skoro była tak smutna i przejęta. Więc wtuliła się w nią tak, jak nie przytulała nikogo. Zaczęła płakać – nie tak jak zawsze, cicho, tylko głośno. „No już, kochanie, już… Umówiłam lekarza na wizytę domową. Dostaniesz antybiotyk i poczujesz się lepiej. Dlaczego nie zadzwoniłaś? Przecież bym się tobą zajęła. Masz gorączkę, co?”. Babcia odsunęła się wtedy i długo, podejrzliwie się przyglądała. „Wydaje mi się, że coś się dzieje. Martwię się. Tata ostatnio pił, prawda? Może chciałabyś zamieszkać u nas?”

Klaudia o tym marzyła, ale wiedziała, że jeśli zostawi tatę samego, to on sobie nie poradzi.

„Jest dobrze, babciu”.

„Przysięgasz?”

„Tak”.

Po tej rozmowie udawała i sprzątała jeszcze dokładniej.

Teraz słyszała dobiegające z kuchni przyciszone głosy dorosłych. Rozmawiali o pracy dla Szymona.

– Trzeba sobie pomagać – powiedziała Nina.

Klaudia nie zdążyła zamknąć drzwi do siebie, gdy usłyszała dźwięk nadchodzącego połączenia na Zoomie. Chwilę jej zajęło, żeby dotrzeć do biurka siostry i odebrać. Na ekranie wyświetliła się radosna twarz Darii, koleżanki Majki ze studiów, z którą dzieliła pokój.

– O! Hej! Yyyy… Jest Maja? – Daria szybko włączyła jakiś filtr, który zamazał obraz za jej plecami. Klaudii wydawało się, że widziała folię i rozbryzgi krwi.

– Hej, nie ma. Myślałam, że jest w Olsztynie? No, na uczelni.

– Aaaa… Dobra, może się minęłyśmy. Powiedz, żeby zadzwoniła, nie odebrała dziś ani jednego mojego telefonu.

– Spoko.

Rozłączyły się, a Klaudia, niewiele się zastanawiając, kliknęła w migającą ikonę wiadomości tekstowej na Messengerze, a kiedy zobaczyła treść, poczuła się tak, jakby ktoś wrzucił ją do lodowatej wody.

To była mama. Przesyłała Mai zdjęcia jakiegoś pokoju w trakcie remontu. Jedna ze ścian miała już aksamitny zielony kolor. Reszta wciąż była biała. „Czeka na ciebie, skarbie. Tutaj też możesz skończyć studia”. Maja odpisała: „Wiem… Myślę o tym…”.

Klaudia zaczęła skrolować inne wiadomości, żeby choć w jednej znaleźć swoje imię. I tak, mama wspomniała o niej, przesyłając fotkę jakiejś bluzy. „Myślisz, że spodoba się Klaudii?”

Zawsze szanowała prywatność siostry, jednak teraz puściły jej hamulce. Zaczęła czytać również inne wiadomości i przeżyła kolejny cios, gdy okazało się, jak często Maja pisze z Patrykiem. Okej, interesował ich Szymon, wymieniali się uwagami na jego temat, ale wiele tekstów było tak bardzo prywatnych. Zupełnie jakby byli… przyjaciółmi.

„Dziś śniło mi się, że jestem jak dziadek i kogoś zabiłem. Myślisz, że to dziwne?”

„Nie, normalne. Każdy, kto ma w rodzinie mordercę, się nad tym zastanawia. Ale… No weź, musiałbyś dorastać w cieniu przemocy, żeby to się na tobie jakoś odbiło”.

„Znasz odpowiedź na wszystko?”

„Hahahaha, na to wychodzi”.

„To ile jest osiemnaście razy dwieście dwadzieścia siedem?”

Później Klaudia zaczęła sprawdzać zawartość zakładek i folderów. Większość rzeczy dotyczyła jednak studiów. Gdy natknęła się na wyjątkowo obrzydliwe zdjęcie wisielca, wstała. Potem ułożyła laptopa dokładnie w takiej samej pozycji, w jakiej zostawiła go siostra.

Czuła się tak, jakby ktoś właśnie wyciął jej żyletką kawałek serca. Musiała zrobić nowy kalejdoskop, zamknąć to wszystko w miejscu, które tak nie boli. Zeszła do piwnicy, żeby poszukać czegoś, co odda jej stan. Do głowy przychodziły jej okruszki tynku, ale może lepszy byłby popiół.

Kiedy wróciła na górę, zauważyła, że Maja już jest. Stała w ciemności w swoim pokoju i wpatrywała się w tatę i Szymona Białego, którzy rozbierali starą szopę. Od tyłu, z włosami sięgającymi łopatek, wyglądała tak samo jak mama.

Gdy zauważyła siostrę, zaczęła ją o wszystko wypytywać. I choć Klaudia starała się zachowywać normalnie, wciąż myślała o tym, co przeczytała, a w ustach czuła słony posmak prośby, na którą nigdy się nie zdobyła i nie zdobędzie.

Nie zostawiaj mnie.

– Hej, co jest? – spytała w końcu Maja. – Zamknęli cię w tej piwnicy czy co?

W odpowiedzi tylko wzruszyła ramionami.

– Opowiem ci coś. A potem ty mi w czymś pomożesz, okej? – Maja sięgnęła do swojej torby, ale zamiast coś z niej wyjąć, po prostu się przytuliła. Klaudia walczyła ze sobą, żeby nie objąć jej mocniej i już nigdy nie pozwolić się oddalić. Zobaczyła odbicie światła w kolczyku, który zaplątał się we włosach siostry. Bez słowa schowała go do kieszeni.

Wtedy Maja się odsunęła i szybko wyjęła telefon. Po chwili na ekranie pojawił się filmik, w którym dziewczyna z twarzą zakrytą maską goryla leży na folii i się nie rusza. Ma na nadgarstkach pionowe nacięcia, które krwawią.

To było tak potworne, że Klaudia zamknęła oczy, ale siostra ją szturchnęła.

– Patrz! – szepnęła.