Tytuł oryginału

CHARLIE CHAN CARRIES ON

Copyright © by Miasto Książek, 2025

Wszelkie prawa zastrzeżone

Przedruk i kopiowanie całości lub części książki – z wyjątkiem cytatów w artykułach i przeglądach krytycznych – możliwe jest wyłącznie za zgodą wydawcy.

Przekład: Jan Zakrzewski

Korekta: Joanna Misztal

Projekt graficzny okładki: MK Studio

Skład i łamanie: InkPad.pl

Wydanie I, Wrocław 2025

eISBN 978-83-7954-364-9

CYKL: Charlie Chan. Tom 5

Wydawnictwo Miasto Książek

50-432 Wrocław, pl. Zgody 9 m. 16

www.miastoksiazek.pl

W cyklu CHARLIE CHAN
ukazały się dotychczas:

1. Dom bez klucza

2. Chińska papuga

3. Za kurtyną

4. Czarny wiebląd

Spis treści

I. Deszcz na Piccadilly

II. Mgła w hotelu Broome’a

III. Człowiek o słabym sercu

IV. Duff przegapia poszlakę

V. Obiad w restauracji Monico

VI. Dziesiąta czterdzieści pięć z dworca Victoria

VII. Wielbiciel Scotland Yardu

VIII. Mgła na Riwierze

IX. Zmierzch w San Remo

X. Głuchota pana Drake’a

XI. Ekspres do Genui

XII. Jubiler z ulicy Chowringhee

XIII. Pukanie do drzwi Charliego Chana

XIV. Obiad na Punchbowl Hill

XV. Z Honolulu do San Francisco

XVI. Laska z malakki

XVII. Wschodnia nalepka

XVIII. Przyjęcie Maksa Minchina

XIX. Płodne drzewo

XX. Pamela Potter sporządza listę

XXI. Promenade des Anglais

XXII. Czas połowu

XXIII. Suszenie sieci

I
Deszcz na Piccadilly

Inspektor Duff ze Scotland Yardu szedł w deszczu ulicą Piccadilly. Z daleka, zza parku Świętego Jakuba, słyszał niewyraźne bicie Big Bena na gmachu Parlamentu. Godzina dziesiąta. Noc szóstego lutego 1930 roku. Należy zachować w pamięci godzinę i datę, gdy chodzi o inspektorów Scotland Yardu, chociaż w tym wypadku nie ma to wielkiego znaczenia – nie będzie to protokołowane w sądzie.

Inspektor Duff, człowiek z natury pogodny i zrównoważony, był raczej w złym nastroju. Tego dnia, tak jak od wielu innych dni, obecny był w sądzie na długiej i nudnej sprawie, właściwie na jej zakończeniu. Sędzia w złowróżbnym czarnym berecie skazał drobnego, posępnego człowieczynę na szubienicę. No, nareszcie koniec z tą sprawą, myślał Duff. Tchórzliwy morderca, bez sumienia, bez ludzkich uczuć. Ale umiał wciągnąć Scotland Yard w trudne polowanie, umiał zacierać ślady. Metoda jednak zwyciężyła. Metoda i łut szczęścia, jakie miał inspektor Duff: przejęty list, napisany przez mordercę do kobiety na Battersea Park, odpowiedni wniosek z podwójnego znaczenia jednego małego, niewinnego pozornie zdania. Tak, wystarczyło się tego chwycić i trzymać, dopóki obraz nie stał się kompletny. I teraz jest już po wszystkim.

Duff owinął się szczelnie płaszczem. Z ronda starego, filcowego kapelusza woda kapała mu na nos. Trzy wieczorne godziny spędził w kinie Marble Arch. Miał nadzieję uwolnić się od siebie. Oglądał film z mórz południowych: palmy na brzegu, niebo roztopione od słońca. Wtedy przypomniał sobie znajomego detektywa z tamtych stron. Spotkał go kilka lat temu w San Francisco. Skromny sierżant policji z Honolulu zbierał dowody przestępstw wśród równikowych wiatrów i wiecznie kwitnących drzew. Inspektor uśmiechnął się smętnie.

Szedł wzdłuż Piccadilly bez żadnego określonego celu. Była to dla niego po prostu ulica Wspomnień. Do niedawna pełnił funkcję inspektora dzielnicowego przy komisariacie na Vine Street. Podlegał mu oddział śledczy Scotland Yardu w eleganckiej dzielnicy Londynu. Właśnie Piccadilly była terenem jego polowań. Przez kurtynę deszczu dostrzegł eleganckie wejście do ekskluzywnego klubu, w którym ujął ukrywającego się bankiera-bankruta. Zaciemniona wystawa sklepu, który mijał, przypomniała mu ten wczesny ranek, kiedy zobaczył ciało Francuzki zamordowanej wśród jej paryskich toalet. Biała fasada hotelu Berkeley ożywiła wspomnienie okrutnego szantażysty, którego wreszcie schwytano, ogłupiałego i bezbronnego, gdy wychodził z wanny. Parę kroków dalej, przy Half Moon Street, tuż koło stacji metra, podszedł kiedyś do smagłego mężczyzny, szepnął mu parę słów na ucho. Twarz tamtego zbielała. Elegancki morderca, poszukiwany od dawna przez policję nowojorską, wracał właśnie do swojej wygodnej kryjówki na Albany, gdy Duff położył mu rękę na ramieniu. W restauracji Książęcej naprzeciwko inspektor Duff przez dwa tygodnie co wieczór jadał kolacje, obserwując bacznie człowieka, który myślał, że wieczorowy strój kryje skutecznie jego plugawą tajemnicę. A tu, na placu Piccadilly, do którego wreszcie dobrnął, pewnej pamiętnej nocy odbył pojedynek na śmierć i życie ze złodziejami brylantów z Hatton Garden.

Zacinał deszcz, chłostał inspektora z furią. Duff wszedł do bramy i stał, patrząc na plac. Żółte światła niezliczonych reklam rozmazane w potokach deszczu, małe, lśniące jeziorka wody na asfalcie. Duff przeszedł dalej skrajem placu i zniknął w głębi ciemniejszej ulicy. Zaledwie paręset metrów od jasnej Piccadilly stał ponury budynek z żelaznymi kratami na oknach parteru. Nad drzwiami paliła się słaba żarówka. Inspektor Duff czuł przemożną potrzebę towarzystwa. Po chwili wchodził znajomymi schodami do komisariatu na Vine Street.

Inspektor Hayley, następca Duffa na tym ważnym stanowisku, był sam w swoim gabinecie. Szczupły mężczyzna o zmęczonej twarzy uśmiechnął się szeroko na widok przyjaciela.

– Cześć, stary. Siadaj! Właśnie miałem ochotę z kimś pogadać.

– Ja też – odpowiedział Duff. Zdjął spływający wodą kapelusz i przemoczony płaszcz, usiadł. Przez otwarte drzwi widział paru detektywów w sąsiednim pokoju, zaczytanych w wieczornym wydaniu gazet. – Dzień spokojny? – spytał.

– Dzięki Bogu – odparł Hayley. – Za parę godzin mamy obławę w nocnym lokalu, no ale to jest rozrywka w dzisiejszych czasach. À propos, gratuluję!

– Czego znowu? – Duff uniósł brwi.

– Jak to czego! Sprawy Borougha. Specjalna pochwała od sędziego dla inspektora Duffa! „Wspaniała robota, inteligentne rozumowanie” i tak dalej.

Duff wzruszył ramionami. Wyjął fajkę i zaczął ją napełniać.

– Jutro nikt nie będzie o tym pamiętał. Dziwna ta nasza praca – dodał po chwili milczenia.

Hayley spojrzał na niego badawczo.

– Musisz odpocząć. Reakcja, oklapnięcie. Znam to dobrze. Albo najlepiej poszukaj sobie nowej zagadki, nowej sprawy, żeby nie było czasu na refleksje. No, gdybyś był tu, na moim stanowisku...

– Byłem – przypomniał mu Duff.

– To prawda. Ale wiesz co, ja naprawdę szczerze ci gratuluję. Rozplątanie przez ciebie sprawy Borougha powinno stanowić przykład...

Duff mu przerwał:

– Miałem po prostu szczęście. Jak mawiał zawsze sir Fryderyk Bruce, nasz stary szef, ciężka praca, inteligencja i szczęście. A szczęście jest zdecydowanie najważniejsze.

– Biedny sir Fryderyk – zauważył Hayley.

– Myślałem o nim dziś wieczorem – ciągnął Duff. – O nim i o chińskim detektywie, który wytropił jego mordercę.

Hayley skinął głową.

– Ten Chińczyk z Hawajów? Sierżant Chan? – Charlie Chan. Teraz jest inspektorem w Honolulu.

– Pisuje do ciebie?

– Czasami. – Duff zapalił fajkę. – Chociaż jestem zajęty, podtrzymuję korespondencję. Bardzo go polubiłem. Dziś rano otrzymałem nawet list. – Duff wyjął z kieszeni kopertę. – Wiele to on nie pisze... – dodał, uśmiechając się.

Hayley przechylił się do tyłu.

Duff wyciągnął z koperty dwie kartki papieru. Przez chwilę patrzył na drobne pismo, nieomal z innego świata, następnie z lekkim uśmiechem, jaki jeszcze błąkał mu się wokół ust, zaczął czytać głosem dziwnie łagodnym jak na inspektora Scotland Yardu:

Czci i szacunku godny Przyjacielu,

Uprzejme Pana pismo skończyło swą długą podróż, gdy minął właściwy czas, i przyniosło mi szczęśliwe tchnienie przeszłości, które wpłynęło do mego pogardy godnego umysłu. Czym jest bogactwo? Spisz swoich przyjaciół i masz odpowiedź. Czuję się niezmiernie bogaty, wiedząc, że w czcigodnej Pana głowie jest miejsce na myśl o mnie niegodnym, który ośmiela się zauważyć, że również nie zapomniał Pana, i czuje się zgnębiony, czytając słowa wyrażające tak absurdalną możliwość. Pochwały, którymi mnie Pan kiedyś obsypał, pozostają bezustannie w mojej pamięci, otoczone blaskiem nieprzystojnej dumy.

Powracając teraz do prośby przekazanej w liście, abym podał wiadomości o mnie, z przykrością donoszę, że nie istnieją żadne. Woda zawsze spływa z dachu do tych samych rynien. Tak samo płynie moje życie. Honolulu nie obfituje w zbrodnie. Spokojny człowiek jest szczęśliwym człowiekiem, więc i ja się nie skarżę. Ludzie Wschodu wiedzą, że jest czas na łowienie ryb i czas na suszenie sieci. Być może czasem jestem trochę niespokojny, gdyż za długo suszę sieci. Dlaczego jestem niespokojny? Może mój wschodni charakter ustępuje pod naporem lat życia między niespokojnymi Amerykanami? To drobna sprawa, bez znaczenia, moja tajemnica ukryta pod codzienną twarzą. Ale mogą jeszcze przyjść noce, gdy będę siedział na lanai, patrząc na senne miasto, i będę pragnął, by zabrzęczał telefon z ważną wiadomością. Cóż, nie ma rady, jak mówią moje dzieci, które uczą się pięknego angielskiego języka w miejscowych szkołach. Raduję się, że bogowie przeznaczyli Panu inny los. Często myślę o wielkim mieście Londynie, gdzie los kazał Panu przebywać. Pana wspaniały talent nie może tonąć w stojącej wodzie. Wiele razy telefon brzęczy i Pan wychodzi na śledztwo. Serce mi dyktuje, że powodzenie zawsze będzie kroczyło z uśmiechem u Pana boku. Czułem to już wtedy, gdy dany mi był wielki zaszczyt przebywania w Pana towarzystwie. Szósty zmysł. Chińczycy, jak Pan wie, mają go w wysokim stopniu. Uprzejmością jest z Pana strony obciążyć swój wielki umysł pytaniem o moje niegodne dzieci. Sumując szybko, mogę powiedzieć, iż liczba ich wynosi obecnie jedenaście. Często przypomina mi się mędrzec, który powiedział: „Kierować królestwem jest łatwo, kierować rodziną trudniej”. Ale jakoś sobie radzę. Najstarsza córka Rose jest studentką na Kontynencie. Kiedy po raz pierwszy zorientowałem się w kosztach amerykańskiej edukacji, pomyślałem, że trzeba będzie zakończyć listę latorośli. Najserdeczniejsze dzięki za uprzejmy list. Być może pewnego dnia spotkamy się znowu, chociaż przerażająca ilość mil lądu i wody pomiędzy nami czyni tę myśl marzeniem. Proszę przyjąć wyrazy najwznioślejszego poważania. Oby Pan kroczył bezpiecznie po ścieżce swojego obowiązku.

Charlie Chan

Duff powoli wkładał list do koperty. Podniósł wzrok i zobaczył, że Hayley wpatruje się w niego z niedowierzaniem.

– Czarujące – powiedział Hayley. – Ale jakie naiwne. Czy to możliwe, aby człowiek, który tak pisze, wytropił mordercę sir Fryderyka Bruce’a?

– Nie daj się zwieść składni Charliego – zaśmiał się Duff. – On sam jest znacznie bardziej błyskotliwy. Cierpliwość, inteligencja, ciężka praca! Scotland Yard nie ma na to monopolu. Chan jest perłą w naszym zawodzie. Szkoda, że się marnuje w Honolulu. – Przed oczami przemknęła mu scena z filmu, który oglądał przed paroma godzinami: porośnięty palmami brzeg. – Może zresztą on ma rację: spokojny człowiek jest szczęśliwszy.

– Być może – odpowiedział Hayley. – Ale nigdy nie będziemy mieli okazji tego sprawdzić, ani ty, ani ja. Już idziesz? – spytał, gdy Duff się podniósł.

– Pojadę już do domu. Byłem przygnębiony, kiedy tu przyszedłem, ale strapienie już minęło...

– Powinieneś się ożenić.

– Już to zrobiłem – odpowiedział Duff. – Ze Scotland Yardem. I nie mam czasu na nikogo innego.

Hayley pokiwał głową.

– To mało. Cóż, twoja rzecz. – Pomógł Duffowi włożyć płaszcz. – Mam nadzieję, że nie będziesz długo czekał na następną sprawę. Najgorsze jest czekanie. Jak to powiedział twój Chan? Kiedy zabrzęczy telefon z ważną wiadomością, wtedy ożyjesz.

Duff wzruszył ramionami.

– Woda kapie, spływa z dachu do tych samych rynien.

– Ale ty lubisz słuchać, jak spływa.

– Owszem – skinął głową Duff. – Masz rację. W gruncie rzeczy tylko wtedy jestem szczęśliwy. Do widzenia i skutecznej obławy!

Następnego dnia o ósmej rano Duff, wchodząc do swojego gabinetu w Scotland Yardzie, był, tak jak dawniej, pewnym siebie inspektorem policji. Rumiane policzki mówiły o minionych latach na farmie w Yorkshire, skąd niegdyś przybył, aby wstąpić do stołecznej policji. Otworzył biurko, przejrzał nieliczną pocztę poranną, potem zapalił dobre cygaro, rozłożył egzemplarz „Telegrafu” i bez pośpiechu zabrał się do lektury.

O ósmej piętnaście zabrzęczał telefon na jego biurku. Duff opuścił gazetę. Telefon dzwonił ostro, nagląco. Inspektor odłożył gazetę i podniósł słuchawkę.

– Dzień dobry, stary! – Był to głos Hayleya. – Przed chwilą otrzymałem meldunek. W nocy, w hotelu Broome’a, zamordowano mężczyznę.

– W hotelu Broome’a? – zdziwił się Duff. – Broome’a?

– To brzmi nieprawdopodobnie, wiem – zgodził się Hayley. – Jednak to fakt. Amerykański turysta z Detroit. Zamordowany we śnie. Pomyślałem o tobie. No wiesz, po naszej wczorajszej pogawędce... Poza tym to twój dawny teren. Umiesz się poruszać w tej atmosferze. Rozmawiałem już z szefem. Za chwilę dostaniesz oficjalne zawiadomienie. Bierz wóz i do zobaczenia w hotelu. – Hayley odłożył słuchawkę.

W tej samej chwili szef Duffa otworzył drzwi do gabinetu inspektora.

– Na Half Moon Street zamordowano Amerykanina – oznajmił. – W hotelu Broome’a. Hayley prosił o pomoc i zaproponował pana, inspektorze. Dobra myśl. Pójdzie pan tam natychmiast...

Duff był już za drzwiami, w kapeluszu i w płaszczu.

– Tak jest.

Słyszał jeszcze głos szefa, pędząc schodami na dół. Po chwili wsiadał do małego, zielonego auta stojącego przy krawężniku. Nie wiadomo skąd zjawili się ekspert daktyloskopii i fotograf. W milczeniu zajęli miejsca w wozie. Zielony samochód wyjechał z ulicy Derby, skręcając w prawo na Whitehall.

Deszcz przestał padać, ale w powietrzu było gęsto od mgły. Przemykali się niepewnie ulicami, na pół ogłuszeni przeraźliwym rykiem syreny policyjnej. W mieście paliły się jeszcze lampy uliczne, blade, bezużyteczne w ponurej szarzyźnie. A jednak ukryty w tej zasłonie Londyn żył, zajęty codziennymi sprawami.

Świat oglądany przez inspektora Duffa zza szyby samochodu był diametralnie odmienny od oglądanego poprzedniego wieczoru w kinie, gdzie ludzie poruszali się w rozjaśnionej promieniami słońca scenerii białych grzyw fal i łagodnie kołysanych wiaterkiem palm. Duff szybko przestał myśleć o tropikalnym krajobrazie. Siedział zgarbiony w małym samochodzie, na próżno usiłując przeniknąć wzrokiem mgłę, która przesłaniała drogę. Drogę do nowej sprawy, drogę daleką. Ale o tym jeszcze nie wiedział. Zapomniał szybko o wszystkim, o oglądanym filmie, o swoim przygnębieniu, o Charliem Chanie.

Charlie Chan również nie myślał w tej chwili o Duffie. Na drugiej półkuli dzień jeszcze nie wstał – trwała ciągle noc. Tęgi inspektor policji Honolulu siedział na swoim lanai, pogodnie obojętny wobec wszelkich przeciwności losu. Ze wzgórza, na którym mieszkał, wpatrywał się w rozmigotane miasto i nierówną linię plaży Waikiki, białą w świetle tropikalnego księżyca. Charlie Chan był z natury spokojnym człowiekiem, a teraz przeżywał jedną z najspokojniejszych chwil swojego życia.

Szkoda, że nie słyszał brzęczenia telefonu na biurku inspektora Duffa w Scotland Yardzie ani nie widział małego, zielonego wozu policyjnego. Szósty zmysł nie ostrzegł go również, że w sławnym londyńskim hotelu Broome’a leży na łóżku nieruchome ciało starego człowieka, uduszonego rzemieniem od walizki.

Być może ludzie przesadzają, mówiąc o szóstym zmyśle Chińczyków.

II
Mgła w hotelu Broome’a

Łączenie hotelu Broome’a ze sprawą morderstwa jest co najmniej nietaktem. Niestety, musimy to zrobić. Ów osobliwy, stuletni hotel stoi przy Half Moon Street, ma silne tradycje, słabe centralne ogrzewanie i kłopoty z bieżącą wodą. Samuel Broome, jak głoszą wieści, zaczął karierę hotelarza od kupna małego pensjonatu, a ponieważ przedsięwzięcie dobrze prosperowało, powoli dokupywał sąsiednie posesje, aż połączył ich dwanaście. Obecnie okna hotelu wychodzą nie tylko na Half Moon Street, ale i na Clarges Street, gdzie znajduje się drugie wejście. Poszczególne budynki łączone były w sposób przypadkowy i gość idący korytarzami wyższych pięter ma wrażenie, że znalazł się w mitycznym labiryncie: tu trzy schodki w górę, tam dwa w dół, a najdziwniejsze zakręty, drzwi i łuki znajdują się w miejscach najbardziej nieoczekiwanych. Jest to uciążliwe dla służby, która musi nosić węgiel do kominków i gorącą wodę w staroświeckich dzbanach. Jest to również uciążliwe dla gości, którzy nie mieli szczęścia zająć jednej z niewielu łazienek, zainstalowanych niechętnie i po długim namyśle.

Ale proszę nie sądzić, że z powodu braku nowoczesnych wygód apartament u Broome’a można łatwo wynająć. O nie! Otrzymanie tu pokoju jest równoznaczne z przyjęciem do śmietanki towarzyskiej. W pełnym sezonie staje się to sztuką niemożliwą dla osoby postronnej. Hotel zapełniają wtedy stare, ziemiańskie rodziny, sławni mężowie stanu, arystokraci, co sławniejsi pisarze. Kiedyś mieszkał tam pewien król, wygnany co prawda ze swego kraju, ale nadal mający rozległe stosunki. Broome w ostatnich latach spuścił z tonu, poza sezonem dopuszcza nawet Amerykanów. No i rezultat: jeden z nich pozwolił się zamordować. Bardzo przygnębiające.

Duff wszedł od strony Half Moon Street do mrocznego, cichego holu. Poczuł się jak w katedrze. Zdjął kapelusz i sekundę stał, jakby spodziewał się, że za chwilę odezwą się organy. Jednakże różowo odziana służba, poruszająca się bezszelestnie, szybko rozwiała to złudzenie. Tutejszych portierów trudno było pomylić z chłopcami z chóru: wszyscy pochodzili chyba z czasów, gdy Samuel Broome otwierał swój pierwszy pensjonat. Osiwieli u Broome’a, wychudli u Broome’a, obrośli w tłuszcz u Broome’a, większość w okularach, a każdy poruszał się w aureoli przeszłości.

Portier o wyglądzie premiera rządu podniósł się z krzesła stojącego za biurkiem i z namaszczeniem ruszył w kierunku inspektora.

– Dzień dobry, Piotrze – powitał go Duff. – Cóż tu się dzieje?

Portier ponuro skinął głową.

– Bardzo nieprzyjemna sprawa, panie inspektorze. Dżentelmen z Ameryki, trzecie piętro, pokój numer dwadzieścia osiem, na tyłach. Trup. – Ściszył swój drżący głos. – Takie są skutki, jak się przyjmuje obcych.

– Niewątpliwie – uśmiechnął się Duff. – Przykra sprawa, Piotrze, przykra.

– Dla nas wszystkich, panie inspektorze. Przeżywamy to bardzo. Henryk! – Portier przywołał pikolaka w wieku lat siedemdziesięciu, który przeżywał to bardzo na pobliskiej kanapie. – Henryk wszędzie pana zaprowadzi, panie inspektorze. To bardzo pocieszające w tej smutnej sytuacji, że śledztwo znajduje się w takich rękach jak pańskie.

– Dziękuję za zaufanie – odpowiedział Duff. – Czy inspektor Hayley już jest?

– Na górze, panie inspektorze. Właśnie w tym pokoju...

– Proszę zaprowadzić tych panów do pokoju dwadzieścia osiem – powiedział Duff do Henryka, wskazując fotografa i biegłego z wydziału daktyloskopii, którzy za nim weszli. – Czy pan Kent jest w swoim biurze, Piotrze? Chciałbym z nim porozmawiać.

– Chyba jest, panie inspektorze. Zna pan drogę?

Kent, naczelny dyrektor hotelu Broome’a, wyglądał bardzo dostojnie w żakiecie, popielatej kamizelce i srebrnym krawacie. W lewą klapę miał wpiętą małą różę. Z tym wszystkim nie sprawiał wrażenia człowieka szczęśliwego. Obok niego, za biurkiem, siedział w ponurym milczeniu brodaty mężczyzna o wyglądzie uczonego.

– Moje uszanowanie, panie inspektorze, proszę, proszę bardzo – powiedział dyrektor Kent, podnosząc się natychmiast. – Oto prawdziwe szczęście, pierwsze tego ranka. Świetnie, że pan prowadzi dochodzenie. Nie liczyłem na to. Bardzo nieprzyjemna historia, bardzo nieprzyjemna. Jeśli pan to załatwi dyskretnie, będę dozgonnie...

– Niestety, morderstwo i rozgłos idą ręka w rękę. Kim był zamordowany? Kiedy tu zamieszkał? Z kim? Po co? I w ogóle wszystkie fakty, jakie pan zna...

– Hugh Morris Drake – odpowiedział Kent. – Podał, że pochodzi z Detroit, to jest miasto w Stanach, o ile wiem. Przybył z Nowego Jorku w miniony poniedziałek, trzeciego. Przyjechał z Southampton pociągiem w towarzystwie córki, niejakiej pani Potter, również z Detroit, i wnuczki. Nie mogę sobie chwilowo przypomnieć jej imienia. – Zwrócił się do brodatego mężczyzny: – Jak na imię tej młodej damie, doktorze Lofton?

– Pamela – odpowiedział doktor stalowym głosem.

– O tak, Pamela Potter. Właśnie... Doktorze Lofton, inspektor Duff ze Scotland Yardu... – Obaj panowie skłonili się. – Doktor będzie panu mógł podać znacznie więcej szczegółów o zmarłym niż ja – kontynuował Kent. – O całej grupie. Jest kierownikiem...

– Kierownikiem? – spytał Duff zdziwiony.

– Kierownikiem wycieczki – dodał Kent.

– Jakiej wycieczki? Aaa! Więc zmarły podróżował w grupie, z przewodnikiem? – Duff spojrzał na doktora.

– Nie nazwałbym siebie przewodnikiem – odpowiedział Lofton. – Chociaż w pewnym sensie oczywiście nim jestem. Czy nigdy nie słyszał pan, inspektorze, o Podróżach Dookoła Świata z Loftonem? Organizuję je już od około piętnastu lat do spółki z Biurem Podróży Nomad.

– Niestety, wiadomość ta do mnie nie dotarła – odpowiedział sucho Duff. – A więc pan Hugh Morris Drake udał się na wycieczkę statkiem dookoła świata pod pana kierownictwem?

– Jeśli pan pozwoli – przerwał Lofton. – Ściśle rzecz biorąc, nie jest to wycieczka statkiem... Terminu tego używa się jedynie w odniesieniu do dużej grupy ludzi podróżujących przez cały czas na pokładzie jednego statku. Ja organizuję to zupełnie inaczej: wiele różnych statków, pociągi i stosunkowo mała grupa uczestników.

– Co pan nazywa małą grupą? – zapytał Duff.

– W tym roku mam tylko siedemnaście osób. To jest miałem... Obecnie zostało tylko szesnaście.

Inspektor Duff był wściekły.

– Dla mnie jest aż za dużo. À propos, pan jest doktorem medycyny?

– O nie, doktorem filozofii. Mam wiele tytułów naukowych...

– Czy miał pan jakieś kłopoty podczas tej wycieczki? Może jakiś incydent, który wzbudziłby obecnie pana podejrzenie, jakieś zastarzałe spory?

– Ależ skąd! – przerwał mu Lofton. Wstał i zaczął przemierzać pokój. – Nic, zupełnie nic. Mieliśmy bardzo złą podróż z Nowego Jorku, uczestnicy nie zdążyli się nawet dobrze poznać. Właściwie byli dla siebie obcymi ludźmi do chwili przyjazdu do tego hotelu w poniedziałek. Od tej pory zrobiliśmy razem kilka wycieczek, ale jeszcze nie mieli czasu, żeby... – Spokój Loftona zniknął, twarz mu się zaczerwieniła. Był wyraźnie podekscytowany. – Panie inspektorze, jestem w strasznej sytuacji. Dzieło mego życia, które budowałem przez piętnaście lat, moja reputacja, moja pozycja! Wszystko może zostać zniszczone przez ten wypadek. Na miłość boską, niech pan nie zaczyna od koncepcji, że jakiś członek wycieczki zabił Hugh Drake’a. To niemożliwe! Po prostu złodziej, ktoś ze służby hotelowej...

– Bardzo przepraszam! – krzyknął dyrektor Kent. – Tylko nie ze służby! Proszę spojrzeć na moją służbę. Mam ich od lat. Żaden pracownik tego hotelu nie może być w to w jakikolwiek sposób zamieszany.

– A więc ktoś z zewnątrz – powiedział Lofton błagalnym tonem. – To nie mógł być nikt z mojej grupy. Stawiam zawsze wysokie wymagania: najlepsi ludzie, zawsze! – Położył rękę na ramieniu Duffa. – Proszę mi wybaczyć moje podniecenie, inspektorze. Wiem, że pan będzie bezstronny. Ale rozumie pan, w jakiej ja jestem sytuacji?

– Rozumiem. – Duff skinął głową. – Zrobię wszystko, co będę mógł, żeby panu pomóc. Muszę jednak jak najszybciej przesłuchać uczestników pańskiej wycieczki. Mógłby ich pan zebrać w jednym z salonów hotelu?

– Spróbuję – odparł Lofton. – Niektórzy być może wyszli na chwilę, ale muszą tu być o dziesiątej. O dziesiątej czterdzieści pięć odjeżdżamy z dworca Victoria, żeby zdążyć na prom Dover-Calais.

– Mieliście odjechać o dziesiątej czterdzieści pięć – poprawił go Duff.

– Oczywiście, racja, mieliśmy... Co będzie, panie inspektorze?

– Trudno mi w tej chwili powiedzieć. Zobaczymy. Idę teraz na górę.

Nie czekając na odpowiedź, szybko wyszedł. Windziarz, który lubił chełpić się swoimi prawnukami, zawiózł go na trzecie piętro.

W drzwiach pokoju dwadzieścia osiem Duff spotkał Hayleya.

– Halo, stary! – powitał go Hayley. – No, chodź!

Duff wszedł do dużej sypialni pachnącej magnezją. Gdyby w tej chwili weszła tu również królowa Wiktoria, nie zdziwiłoby jej umeblowanie, zdjęłaby swój czepek i usiadła na najbliższym fotelu na biegunach. Czułaby się jak u siebie w domu. Łóżko stało w alkowie, z dala od okien. Na nim leżało ciało starego człowieka. Pod siedemdziesiątkę, ocenił Duff. Nawet bez paska od walizki, ciągle jeszcze zaciśniętego wokół chudej szyi zmarłego, widać było, że śmierć nastąpiła od uduszenia. Bystre oczy detektywa dostrzegły również ślady przegranej, ale jednak walki. Duff stał chwilę bez ruchu, obejmując wzrokiem swój najnowszy problem. Za oknami podnosiła się mgła, a z chodnika poniżej dochodziły tęskne dźwięki melodii granej przez jedną z niezliczonych orkiestr ulicznych, prześladujących tę dzielnicę Londynu.

– Był już policyjny lekarz? – zapytał Duff.

– Tak, napisał raport i poszedł – odpowiedział Hayley. – Twierdzi, że śmierć nastąpiła około czterech godzin temu.

Duff podszedł do zmarłego i przez chusteczkę zdjął mu z szyi pasek od walizki. Potem wręczył go ekspertowi daktyloskopii i zabrał się do szczegółowych oględzin śmiertelnych szczątków pana Hugh Morrisa Drake’a z Detroit. Podniósł jego lewą rękę i wyprostował zaciśnięte palce, puścił rękę. Nagle wydał okrzyk zainteresowania: pomiędzy chudymi, sztywnymi palcami prawej ręki coś błysnęło! Ogniwo cienkiego, platynowego łańcuszka od zegarka. Duff delikatnie prostował zaciśnięte palce. Na łóżko upadły trzy ogniwa łańcuszka zakończone małym kluczykiem.

Podszedł Hayley. Obaj policjanci pochylili się nad łańcuszkiem, który Duff ujął przez chusteczkę. Po jednej stronie kluczyka wytłoczony był numer 3260, a po drugiej słowa: „Kasy pancerne i zamki Dietrich, Canton, Ohio”. Duff spojrzał na martwą twarz zamordowanego.

– Biedak – powiedział zamyślony. – Próbował nam pomóc. Urwał koniec łańcuszka od zegarka swojego napastnika.

– To już coś – stwierdził Hayley.

Duff skinął głową.

– Może. Ale na mój gust to wygląda zanadto po amerykańsku. A ja jestem londyńskim policjantem. – Ukląkł przy łóżku i zaczął oglądać podłogę.

Ktoś wszedł do pokoju, ale Duff był w tym momencie zbyt skupiony, by od razu podnieść wzrok. Kiedy to wreszcie zrobił, zerwał się szybko z ziemi, otrzepując spodnie na kolanach. Smukła i zgrabna młoda Amerykanka stała pośrodku pokoju, spoglądając parą chyba najpiękniejszych na świecie oczu, co – jako detektyw – od razu spostrzegł.

– Hm, aha, dzień dobry – wybąkał.

– Dzień dobry – odpowiedziała dziewczyna poważnie. – Jestem Pamela Potter, a to był... mój dziadek. Pan jest ze Scotland Yardu? Na pewno chce pan porozmawiać z kimś z rodziny?

– Tak, tak, właśnie – potwierdził szybko Duff.

Dziewczyna była opanowana i pewna siebie, ale w fiołkowych oczach widać było jeszcze ślady łez.

– Pani matka też znajduje się tutaj, w Anglii?

– Matka jest zupełnie załamana – wyjaśniła dziewczyna. – Może przyjdzie później. W tej chwili tylko ja mogę... panu służyć. Co chciałby pan wiedzieć?

– Czy nie podejrzewa pani nic, nie domyśla się przyczyny tego nieszczęsnego wypadku?

Dziewczyna przecząco potrząsnęła głową.

– Absolutnie nie. Trudno mi uwierzyć w to, co się stało. Najlepszy człowiek na świecie, nie miał ani jednego wroga. To zupełnie niedorzeczne, nielogiczne...

Z Clarges Street dalej napływały dźwięki melodii granej przez podwórzową orkiestrę. Duff zwrócił się ostro do jednego ze swoich ludzi:

– Zamknij okno! Pani dziadek był znaną osobistością w Detroit? – spytał dziewczyny. Wymówił nazwę miasta niepewnie, błędnie akcentując pierwszą sylabę.

– O tak, znaną, od wielu lat. Był jednym z pionierów przemysłu samochodowego. Pięć lat temu wycofał się z aktywnego kierownictwa swojej firmy, ale zatrzymał stanowisko w radzie nadzorczej. Przez ostatnie lata zajmował się działalnością charytatywną. Rozdawał setki tysięcy dolarów. Wszyscy go bardzo szanowali i kochali. O tak, wszyscy go kochali.

– Wnoszę z tego, że był człowiekiem bardzo bogatym.

– Tak.

– A kto... – Duff przerwał. – Proszę mi wybaczyć, ale to jest podstawowe pytanie, które zawsze zadajemy: kto dziedziczy po nim majątek?

Dziewczyna spojrzała zdziwiona.

– Wie pan, wcale o tym nie pomyślałam... Sądzę, że to, co nie pójdzie na cele dobroczynne, otrzyma moja matka.

– A w swoim czasie pani?

– Ja i mój brat. Tak sądzę. Ale co z tego?

– Przypuszczam, że nic. Kiedy po raz ostatni widziała pani swojego dziadka? Żywego.

– Zaraz po kolacji, wczoraj wieczorem. Wybierałyśmy się z matką do teatru, dziadek nie miał ochoty, mówił, że jest zmęczony, a poza tym nie miałby żadnej przyjemności, bo...

Duff skinął głową.

– Rozumiem. Był głuchy.

Dziewczyna drgnęła.

– Skąd pan wie?

Jej spojrzenie pobiegło za wzrokiem inspektora. Na nocnym stoliku leżał aparat wzmacniający słuch. Pamela Potter wybuchnęła nagle płaczem i po chwili równie nagle uspokoiła się, odzyskując panowanie nad sobą.

– Tak, to jego aparat – powiedziała, wyciągając rękę.

– Proszę tego nie dotykać – powstrzymał ją Duff.

– Rozumiem... Oczywiście. Używał tego stale, chociaż niewiele mu to pomagało. Wczoraj wieczorem powiedział, żebyśmy sobie poszły, bo on kładzie się wcześnie, żeby dobrze wypocząć przed dzisiejszą podróżą. Mieliśmy przecież wyruszyć do Paryża, wie pan. Nawet go ostrzegałyśmy, żeby nie zaspał. Mamy pokoje piętro niżej. Powiedział, że nie zaśpi, bo załatwił z pokojowym budzenie przed ósmą. Dziś rano czekałyśmy na niego na dole w holu, żeby razem zjeść śniadanie o ósmej trzydzieści... No i przyszedł dyrektor i powiedział nam... o wypadku.

– Jak zareagowała pani matka? Była załamana?

– Oczywiście! To była okropna wiadomość. Zemdlała. Potem zaprowadziłam ją z powrotem do pokoju.

– A pani nie zemdlała?

Panna Potter spojrzała na Duffa z pewną pogardą.

– Nie należę do mdlejącej generacji. Oczywiście byłam straszliwie wstrząśnięta, ale...

– Pozwolę sobie wyrazić moje szczere współczucie...

– Dziękuję panu. Czy jeszcze potrzebuje pan jakichś informacji?

– Nie, to już wszystko. Chciałbym tylko prosić o pomoc w skontaktowaniu mnie z pani matką. Muszę z nią porozmawiać. Powiedzmy, w ciągu godziny. Teraz będę przesłuchiwał pozostałych uczestników wycieczki w salonie na dole. Pani już nie musi się fatygować...

– Ależ dlaczego? Czuję się zupełnie dobrze, a poza tym chciałabym się przyjrzeć moim towarzyszom podróży. Nie mieliśmy okazji dobrze się poznać. Na morzu bardzo kołysało i... siedzieliśmy w kabinach. Więc przyjdę. To bardzo powikłana sprawa, okrutne morderstwo. Nie spocznę, póki nie dojdziemy prawdy. Wszystko, co będę mogła, panie... panie...

– Inspektor Duff – przedstawił się. – Cieszę się, że pani ma taki stosunek do sprawy. Będziemy razem szukać prawdy, panno Potter.

– I znajdziemy ją – zapewniła. – Musimy. – Po raz pierwszy spojrzała na łóżko. – On był taki... dla mnie dobry – powiedziała załamującym się głosem i szybko wyszła.

Duff chwilę patrzył za nią, potem zwrócił się do Hayleya:

– Rasowa dziewczyna. Typowa Amerykanka. No więc, jak stoimy? Kawałek łańcuszka i klucz! Na początek dobre i to.

Hayleyowi wyciągnęła się twarz.

– Ach, jaki ja jestem osioł! – wykrzyknął. – Mam jeszcze coś! Lekarz znalazł to na łóżku. Leżało obok ciała, ktoś to po prostu niedbale rzucił.

– Co takiego? – spytał Duff.

Hayley podał mu mały, podniszczony woreczek z irchowej skóry, zawiązany kawałkiem sznurka. Woreczek był dosyć ciężki. Duff podszedł do sekretarzyka, odwiązał sznurek i wysypał zawartość na blat. Ze zmarszczonym czołem wpatrywał się w garstkę najzwyklejszych kamyków.

– Co o tym powiesz? – spytał Hayleya.

– Kamyki – stwierdził Hayley. – Małe, większe, różnych kształtów. Te są na przykład zupełnie gładkie, jakby były zebrane na plaży. – Przebierał palcami w kamykach. – Nic niewarte. To nie ma żadnego znaczenia, nie uważasz?

Duff zwrócił się do jednego ze swoich ludzi:

– Proszę je policzyć i włożyć z powrotem do woreczka.

Kiedy policjant zabrał się do liczenia kamieni, Duff usiadł na staroświeckim krześle i uważnie rozejrzał się po pokoju.

– Ta sprawa ma swoje ciekawe punkty – zauważył.

– Zgadzam się – potwierdził Hayley.

– Nikomu niewadzący starzec, który odbywa dla przyjemności podróż dookoła świata w towarzystwie córki i wnuczki, zostaje uduszony w londyńskim hotelu. Głuchy, dobrotliwy starzec, znany filantrop, budzi się nagle, walczy, urywa część łańcuszka od zegarka swojego napastnika. Siły go jednak zawodzą, rzemień wpija się w szyję. Potem morderca patetycznym gestem rzuca na łóżko woreczek bezwartościowych kamyków. Idiotyczne! Czy ty coś z tego rozumiesz, Hayley?

– Zagadkowa sprawa.

– Też tak uważam. Chociaż uderza mnie parę rzeczy. Ciebie zapewne też.

– Niestety, nie marzę nawet o twojej klasie myślenia.

– Nie bądź skromny, stary. Po prostu niezbyt dobrze dzisiaj widzisz. Jeśliby koło łóżka stał człowiek walczący ze swoją ofiarą leżącą w łóżku, to na dywanie pozostawiłby jakieś ślady. To jest bardzo miękki, włochaty dywan. A tu żadnych śladów nie ma!

– Żadnych?

– Absolutnie żadnych. Rzuć jeszcze okiem na łóżko!

– Na Jowisza! – W oczach Hayleya obudziło się zainteresowanie. – Ktoś w nim spał oczywiście, ale...

– Otóż to! W nogach i z jednej strony kołdra jest ciągle jeszcze wetknięta pod materac. Zbyt porządnie. Czyżby odbyła się tu walka na śmierć i życie?

– Chyba nie.

– Jestem pewien, że nie. – Duff rozejrzał się skupionym wzrokiem. – Tak, to był pokój Drake’a. Wszędzie są jego rzeczy: aparat dla głuchych, ubranie na krześle. Ale coś mi mówi, że Hugh Morris Drake został uduszony gdzie indziej.

III
Człowiek o słabym sercu

Po tym zadziwiającym oświadczeniu Duff przez chwilę milczał, wpatrując się w przestrzeń. W drzwiach pokoju zjawił się dyrektor Kent. Twarz miał nadal zaniepokojoną i zmartwioną.

– Czy mogę się na coś przydać? – spytał.

– Chciałbym porozmawiać z osobą, która pierwsza odkryła zbrodnię – powiedział Duff.

– Byłem pewien, że pan się tym zainteresuje. Ciało zostało znalezione przez Martina, który miał dyżur na piętrze. On tu jest. Przyprowadziłem go ze sobą.

Kent ruchem ręki przywołał służącego, który stał na korytarzu. Martin miał twarz pozbawioną wyrazu, był dużo młodszy od większości swoich kolegów w hotelu. Gdy wchodził do pokoju, był wyraźnie zdenerwowany.

– Dzień dobry – powitał go Duff, wyjmując z kieszeni notes. – Jestem inspektor Duff ze Scotland Yardu. – Martin zaczął okazywać jeszcze większe zdenerwowanie. – Proszę mi dokładnie opowiedzieć, jak to było dziś rano...

– Otóż, panie inspektorze, ja... ja... mnie kazał pan Drake, żebym go zawsze budził rano, bo w pokojach nie ma telefonów. On wolał jeść śniadanie na dole i bał się zaspać. Ciężko go było budzić, panie inspektorze, strasznie głuchy. Dwa razy musiałem chodzić do portiera na dół po klucz do pokoju i wchodzić do środka. Dziś rano za piętnaście ósma zapukałem do jego drzwi. Pukałem długo, ale bez skutku, więc poszedłem po klucz i portier powiedział mi, że od wczoraj klucza nie ma...

– Głównego klucza?

– Nie, panie inspektorze, zapasowego. Więc wziąłem wytrych. Otworzyłem drzwi i wszedłem. Jedno okno było zamknięte i zasłonięte storą. Drugie otwarte i stora odsunięta. Dlatego w pokoju było jasno. Wszystko wydawało się w porządku, na stole widziałem ten aparat do słuchania, ubranie na krześle. Podszedłem do łóżka... No i zaraz potem pobiegłem zawiadomić pana dyrektora. Ja już nic więcej nie wiem, panie inspektorze...

Duff zwrócił się do Kenta:

– Co to było z tym zapasowym kluczem?

– Dość dziwna sprawa – zaczął dyrektor. – To jest stary hotel, jak pan wie, stare wyposażenie. Nasze pokojowe nie mają kluczy pasujących do wszystkich pokoi piętra. Jeśli gość hotelowy, wychodząc, zabiera klucz, pokojowe nie mogą sprzątać, dopóki nie dostaną zapasowego klucza od portiera. Wczoraj lokatorka z pokoju dwadzieścia siedem, Irena Spicer, również z wycieczki doktora Loftona, wyszła, zabierając klucz, mimo że służba uprzedza gości, by tego nie robili. Pokojowa wzięła klucz od portiera, otworzyła drzwi, klucz zostawiła w zamku i zabrała się do roboty. Kiedy chciała potem zamknąć drzwi, okazało się, że klucza nie ma. Do tej pory się nie znalazł.

Duff lekko się uśmiechnął.

– Bez wątpienia klucz ten był użyty dziś około czwartej rano. – Popatrzył na Hayleya. – Premedytacja.

Hayley skinął głową.

– Czy zdarzyło się jeszcze coś, o czym powinniśmy wiedzieć? – spytał Duff dyrektora.

Kent chwilę się zastanawiał.

– Owszem – powiedział. – Nocny portier zameldował o dwóch dość dziwnych wypadkach, które miały miejsce podczas jego służby. To już niemłody człowiek. Zatrzymałem go do dyspozycji Scotland Yardu; pozwoliłem mu zaczekać w jednym z wolnych pokoi. Ale już przed chwilą po niego posłałem. Będzie najlepiej, jeśli on sam wszystko panu powie.

W drzwiach ukazał się Lofton.

– Oo, pan inspektor Duff – zauważył. – Jeszcze brak kilku osób z naszej grupy, pozostałych zebrałem, a zresztą wszyscy będą około dziesiątej. Paru mieszka na tym piętrze i...

– Chwileczkę – przerwał mu Duff. – Właśnie chciałbym wiedzieć, kto zajmuje sąsiednie pokoje. Pan Kent wspominał, że pod numerem dwadzieścia siedem mieszka pani Spicer. Doktorze Lofton, będzie pan łaskaw zobaczyć, czy ona jest u siebie, a jeśli tak, to niech ją pan poprosi.

Lofton wyszedł, a Duff zbliżył się do łóżka i prześcieradłem zasłonił twarz zmarłego. Po chwili, gdy Duff stał już pośrodku pokoju, wrócił Lofton w towarzystwie eleganckiej kobiety w wieku około trzydziestu lat. Była niewątpliwie piękna, ale zmęczone oczy i ostre zmarszczki wokół ust pozwalały się domyślać dość wesołej przeszłości.

– Pani Spicer – przedstawił Lofton. – Inspektor Duff ze Scotland Yardu.

Kobieta spojrzała na Duffa z nagłym zainteresowaniem.

– Pan chce ze mną rozmawiać? Po co? – spytała.

– Pani zapewne wie, co się tu zdarzyło dziś rano?

– Nic nie wiem. Jadłam śniadanie w pokoju. Do tej chwili nie wychodziłam. Słyszałam przez ścianę rozmowy, ale...

– W nocy zostało popełnione morderstwo. Lokator tego pokoju – powiedział Duff dobitnie, obserwując bacznie twarz kobiety.

Pani Spicer zbladła.