Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Motto

Wstęp

Rozdział 1. Jak ocalić zachodnią cywilizację – C.S. Lewis jako prorok

Rozdział 2. Ciemność w południe – zaćmienie „rzeczy niezmiennych”

Rozdział 3. Dobro jest dobre, a zło jest złe

Rozdział 4. Czy prawo naturalne może zaniknąć w sercu człowieka?

Rozdział 5. Lost in the Cosmos Walkera Percy’ego – Koniec człowieczeństwa w formacie komediowym

Rozdział 6. Radosna kosmologia – Wielki Taniec z Perelandry jako wizja świata alternatywna wobec nowoczesnego redukcjonizmu

Zakończenie

Bibliografia

Przypisy

Tytuł oryginału
C.S. Lewis for the Third Millennium: Six Essays on The Abolition of Man

© 1994 Ignatius Press, San Francisco
All rights reserved

Copyright © for this edition by Fundacja Prodoteo, Warszawa 2023

Redaktor naukowy serii
dr hab. PIOTR BYLICA, prof. UZ

Redaktor prowadzący
JACEK FRONCZAK

Redaktor merytoryczny
dr hab. PIOTR BYLICA, prof. UZ

Redakcja językowa
JOANNA MORAWSKA

Korekta
SYLWIA KOZAK-ŚMIECH

Projekt okładki i stron tytułowych
EWA JABŁOŃSKA

Projekt graficzny książki
STANISŁAW TUCHOŁKA • Panbook.pl

Skład
HONORATA KOZON

Wydanie I

ISBN 978-83-67634-18-2 (PDF)
ISBN 978-83-67634-17-5 (EPUB)
ISBN 978-83-67634-19-9 (MOBI)

Fundacja Prodoteo
ul. Rudzka 9 lok. 54
01-689 Warszawa
prodoteo.pl
ebook dostępny na contragentiles.pl/ksiegarnia

Walterowi Hooperowi z wdzięcznością za to,
że udostępnił światu liczne bezcenne pisma Lewisa
i wiele z jego szlachetnego ducha.

Wierzę w chrześcijaństwo tak samo jak we wschodzące słońce – nie dlatego, że je widzę, ale także dlatego, iż dzięki niemu widzę wszystko inne.

C.S. Lewis, Czy teologia jest poezją, w: tegoż, Brzemię chwały, tłum. D. Bakalarz, Oficyna Wydawnicza Logos, Warszawa 2012, s. 156.

WSTĘP

W czasie gdy nasza niedołężna, bezzębna, zdezorientowana cywilizacja toczy się na oślep w trzecie tysiąclecie; gdy dobiega kresu nasz „wiek ludobójstwa”, w którym wymordowano w ciągu zaledwie stu lat więcej ludzkich istot (narodzonych i nienarodzonych), niż liczyła cała ludzka populacja wszystkich poprzednich stuleci; gdy nasza demoniczna „kultura śmierci” w coraz bardziej zawrotnym tempie pożera nie tylko ludzkie ciała, lecz także dusze; gdy nasza naga, bezbronna planeta przecina zuchwale czas i przestrzeń, pędząc ku nieuchronnej kolizji z przerażającą asteroidą Bożej sprawiedliwości – zastanawiamy się: „Co dalej?”, a nawet powątpiewamy, czy jakieś „dalej” w ogóle nastąpi. Szukamy proroków.

Moim zdaniem dwie najbardziej prorocze książki naszego wieku to Nowy wspaniały świat Aldousa Huxleya i Koniec człowieczeństwa C.S. Lewisa. Jeśli chcecie dożyć trzeciego tysiąclecia, przeczytajcie je obie.

Lewis ma nad Huxleyem wielką przewagę: jest chrześcijaninem. Dlatego zachowuje nadzieję, odwołuje się do moralnego wyboru i oferuje inne, pozytywne wyjście, chociaż jego jeremiada jest nie mniej przerażająca niż scenariusz końca świata zaprezentowany przez Huxleya. Nadzieja, alternatywa i wybór nie dotyczą jednak wyłącznie chrześcijan. Duchowa wojna tego wieku nie toczy się między różnymi religiami, ale między wszystkimi religiami świata i brakiem religii w ogóle. Dlatego to, co dzieje się w Bośni i Irlandii Północnej, jest nie tylko niegodziwe, lecz też beznadziejnie przestarzałe; to wojna domowa wybuchająca w szeregach armii podczas globalnej, apokaliptycznej wojny z mocami piekieł. Koniec człowieczeństwa apeluje do wszystkich ludzi dobrej woli i zdrowego rozsądku. Podobnie jak niniejsza książka – sześć esejów o Końcu człowieczeństwa dotyczących naszej teraźniejszości i przyszłości.

Pierwszy z nich, Jak ocalić zachodnią cywilizację – C.S. Lewis jako prorok, stanowi podsumowanie historiozofii Lewisa.

Drugi, Ciemność w południe – zaćmienie „rzeczy niezmiennych”, podsumowuje naszą epokę z punktu widzenia tej historiozofii.

Trzeci, Dobro jest dobre, a zło jest złe, zawiera obronę prawa naturalnego, czyli obiektywnych wartości jako absolutnego sine qua non dla przetrwania naszej cywilizacji oraz podsumowanie dwudziestu obalonych przez Lewisa alternatywnych rozwiązań.

Czwarty, Czy prawo naturalne może zaniknąć w sercu człowieka?, przedstawia spór Lewisa ze św. Tomaszem z Akwinu o to, czy kiedykolwiek nastąpi koniec człowieczeństwa (czyli człowieka jako istoty moralnej).

Piąty, Lost in the Cosmos Walkera Percy’ego – Koniec człowieczeństwa w formacie komediowym, stanowi komiczną wariację na te same poważne tematy, o których mówiły poprzednie cztery rozdziały.

Natomiast szósty esej, Radosna kosmologia – Wielki Taniec z Perelandry jako wizja świata alternatywna wobec nowoczesnego redukcjonizmu, rozwija pełną nadziei konkluzję Końca człowieczeństwa Lewisa: opisuje nową humanistyczną kosmologię – pogląd na świat będący niezbędnym podłożem nowej moralności, czyli poglądu na życie. Nowość polega na przywróceniu tego, co dawne. Kiedy establishment staje się radykalny, jedyną rewolucją jest tradycjonalizm.

Sześć esejów to sześć prób zgłębienia najważniejszej kwestii naszych rozpaczliwych czasów. Zapraszam czytelnika, by przyłączył się do mojej wyprawy na sześciu małych tratwach podążających śladem pionierskiego okrętu Lewisa, aby zbadać wiry i bystrza tej wielkiej, huczącej rzeki, którą jest nasza wspólna kultura, teraz najwyraźniej zmierzająca w stronę wodospadu. Czy i w jaki sposób możliwe jest odwrócenie tego losu – to jedna z niewielu rzeczy, nad którą naprawdę warto się dziś zastanawiać.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki