Justyna Polanowska

Tłumaczka z języka fińskiego. Absolwentka fennistyki ze specjalnością literaturoznawczą. Autorka przekładów powieści i opowiadań m.in. Selji Ahavy, Daniela Katza i Marko Hautali.

Prolog

Dulki skrzeczą niczym ptak.

Na dnie łodzi leżą dwa chude szczupaki. Wyglądają bardziej na węże niż na ryby. Nie szarpią się już, zdążyły zastygnąć na zimnie. Z lekko rozwartych pysków sączy się jeszcze krew, która cienkimi strużkami miesza się z wodą pod stopami Mataleeny.

Mataleena zanurza dłoń w zimnym jeziorze, pozwala jej sunąć leniwie przy łodzi, aż chłód zaczyna razić boleśnie jej kłykcie. Wiatr wyszarpuje z tafli wody fale. Niebo odbija się w niej różnobarwną mozaiką, jakby roztrzaskało się na kawałki.

Juhani wyciąga szyję jak żuraw i spogląda w górę. Mataleena najpierw przesuwa spojrzeniem po żylastej szyi ojca, potem po wąskim grzbiecie jego nosa, a na końcu unosi wzrok ku niebu, które ciąży nad jeziorem jak ogromna srebrna łyżka.

– Już ciągną na południe – wzdycha Juhani.

– Kto taki?

– Łabędzie. One też.

– Nie widzę żadnych ptaków.

– No bo już odleciały.

Juhani patrzy w dół na Mataleenę.

– Złowilim chociaż kilka sztuk.

Juhani zaciąga łódź w zarośla. Marja wychodzi im naprzeciw z Juhem na rękach. Wypuszcza chłopca z objęć i stawia na ziemi. Mataleena chwyta braciszka za rączkę. Marja zagląda do łodzi.

– Cienkie te ryby.

Drzewa na przeciwległym brzegu odbijają się w lustrze wody czarnym cieniem. Gdzieś w oddali niesie się krzyk nura. Wkrótce i on odleci na południe.

Idą przez las wąską ścieżką. Gdy Marja schyla się, żeby poszukać borówek, słyszy ostry, wściekły syk, jakby do wody wpadło rozżarzone łuczywo. Marja krzyczy, uskakuje w tył, traci grunt pod nogami i ląduje w krzakach. Najpierw widzi rozmyte punkciki – blade, ścięte nocnym przymrozkiem borówki – po czym zerka w stronę, z której dobiegł ją dźwięk. Leżący na ziemi czarny kłębek powoli przeobraża się w węża. Jego ślepia są koloru oszronionych jagód, a dwa kły sterczą w pysku jak sople lodu. Ale żmija nie rzuca się na Marję, jedynie syczy.

Juhani robi krok w przód, trzymając nad głową kamień. Atakuje. Atakuje Juhani, nie żmija. Ta ginie pod kamieniem.

Marja jednym wydechem wypuszcza powietrze, które strach zamknął w jej brzuchu. Juhani wyciąga dłoń i pomaga jej wstać.

– Bidny czort. I tak już był sztywny. Nawet by nie uciekł.

Marja wpatruje się w kamień i ma wrażenie, że widzi przez niego żmiję.

– Dycha jeszcze?

– Nie – odpowiada Juhani i schyla się po kawałek skały.

– Daruj już, na Boga! Nie chcę tego oglądać.

– No to niech leży.

Słychać cichy syk, gdy płonący czubek łuczywa dosięga wody w cebrzyku. Słabe światło rysuje jeszcze na ścianie cień Juhaniego, gdy ten wstaje z posłania, zadziera suknię Marji, kładzie dłoń na jej kolanie i rozchyla jej nogi. Marja zaciska dłoń na jego twardym członku. Też ma ochotę, ale od palącej chuci silniejszy jest strach. A co, jeśli zajdzie w ciążę? Kolejna gęba do wykarmienia w tej nędzy. Marja odpycha męża z powrotem na siennik. Juhani wzdycha tylko, próbując ukryć zawód.

Marja porusza powoli ręką w przód i w tył, trzymając członek w garści. Cichy pomruk wymyka się z piersi Juhaniego. Kobieta wsuwa sobie drugą dłoń między nogi. Juhani kończy pierwszy. Marja przygryza kołnierzyk nocnej koszuli; przez jej ciało przechodzą fale. Po wszystkim na powrót czuje pustkę. Gładzi miękki członek Juhaniego i myśli o chudych szczupakach.

Październik 1867

Dalsza część dostępna w wersji pełnej

Spis treści:

Okładka

Karta tytułowa

Prolog

Październik 1867

Księga Mataleeny

Senator

Grudzień 1867

Księga Marji

Senator

Księga Juha

Kwiecień 1868

Senator

Epilog

Karta redakcyjna

Przeszły-ciągły to seria, w ramach której publikujemy współcześnie napisane powieści historyczne.

Tytuł oryginału: Nälkävuosi

Redaktor inicjujący: Michał Michalski

Redaktor prowadzący: Krzysztof Cieślik

Koordynacja produkcji: Szczepan Kulpa

Promocja: Aleksandra Pakieła

Oprawa graficzna serii: Mimi Wasilewska

Obraz wykorzystany na okładce: Pejzaż zimowy autorstwa Fanny Churberg z 1880 roku / olej na płótnie, 73,5 × 105 cm / Fińskie Muzeum Narodowe / Ateneum Art Museum

Reprodukcja: Fińskie Muzeum Narodowe / Yehia Eweis

Redakcja: Agnieszka Budnik

Korekta: Karolina Wilamowska, Anna Smutkiewicz

© Aki Ollikainen, 2012

© Copyright for the Polish edition by Art Rage, 2022

© Copyright for the Polish translation by Justyna Polanowska, 2022

Originally published in Finnish by Siltala Publishing

Published by agreement with Helsinki Literary Agency, Finland

and BookLab Literary Agency, Poland

Prawa do książki nabyte dzięki współpracy z Agencją Literacką BookLab

This work has been published with the financial assistance of FILI –

Finnish Literature Exchange

Wydanie I, Warszawa 2022

ISBN 978-83-67515-05-4

Art Rage

https://artrage.pl

Kontakt: artrage@artrage.pl

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Rek