BAZA DANYCH O ODPADACH

W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH

E-BOOK

E-BOOK

Copyright © by Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2024

BAZA DANYCH

O ODPADACH

W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH

Autorzy: Aleksandra Gembora, Małgorzata Hain-Kotowska,Marta Hebda,

Tomasz Kaler, Anna Król, Katarzyna Kulhawik, Anna Ujda,

Karolina Szewczyk-Cieślik, Norbert Szymkiewicz

Redaktor merytoryczny: Marta Hebda

Wydawca: Monika Doroś

Korekta: Zespół

Skład, łamanie: Agnieszka Makowska

Druk: Miller Druk

ISBN: 978-83-8344-893-0

Nr rejestrowy BDO: 000008579

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

tel.: 22 518 29 29

e-mail: cok@wip.pl

Copyright by Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2024

Wydanie I

Publikacja „Baza danych o odpadach w pytaniach i odpowiedziach” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w niniejszej publikacji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z tym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków.

Spis treści

I. Słowo od redaktora .............................................................................. 5

II. Podstawowe kwestie formalne dotyczące rejestru ........................ 6

III. Ewidencja odpadów w systemie BDO ....................................... 18

IV. Moduł sprawozdawczości w systemie BDO ............................. 28

V. Kompleksowe problemy firm związane

z Bazą danych o odpadach .................................................................. 32

Podstawa prawna ................................................................................ 46

I. Słowo od redaktora

Baza Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO) została uruchomiona 1 stycznia 2020 r. Natomiast rejestr podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami będący częścią bazy BDO funkcjonuje od 24 stycznia 2018 r. System, jego działanie oraz realizacja ustawowych obowiązków za jego pośrednictwem budzą wiele pytań, mimo że minęło kilka lat od jego powstania. Ponadto baza jest systematycznie modyfikowana i rozszerzana o nowe funkcjonalności. W tekście e-booka znajdziesz pytania i odpowiedzi, dotyczące zarówno modułu elektronicznych wniosków, prowadzenia ewidencji odpadów, jak i sprawozdawczości, które ułatwią Ci realizację codziennych zadań i pozwolą na uniknięcie ewentualnych kar w tym zakresie.

Życzę udanej lektury

Marta Hebda

Artykuły podzieliliśmy na osobne działy, zależnie od głównej tematyki, która jest w nich poruszana. Pozwoli Ci to na szybsze odnalezienie treści, które mogą Cię najbardziej zainteresować.

II. Podstawowe kwestie formalne dotyczące rejestru

Kto musi się zarejestrować w BDO

Pytanie: Kto podlega obowiązkowi rejestracji?

Odpowiedź: Wymogowi rejestracji podlegają wszystkie podmioty wymienione w art. 50 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach.

W art. 50 ustawy o odpadach wymienia się wiele rodzajów działalności, które podlegają wpisowi do rejestru BDO na wniosek. W takich przypadkach przedsiębiorcy sami muszą złożyć wniosek o wpis do rejestru. Wniosek należy złożyć przy użyciu rejestrowego formularza elektronicznego za pośrednictwem strony internetowej: www.bdo.mos.gov.pl. Artykuł 51 ust. 1 ustawy o odpadach wymienia przypadki, w których podmioty będą wpisane do rejestru BDO z urzędu przez marszałka województwa, właściwego ze względu na miejsce wykonywania działalności danego podmiotu.

Marszałek województwa dokonuje wpisu do rejestru na wniosek:

1) z zakresu ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej:

a) przedsiębiorców wprowadzających do obrotu produkty lub autoryzowanych przedstawicieli, o których mowa w art. 8a − autoryzowany przedstawiciel przedsiębiorcy wprowadzającego do obrotu produkty z tworzyw sztucznych, ust. 1 tej ustawy,

b) prowadzących odzysk lub recykling odpadów powstałych z produktów,

c) organizacji odzysku,

d) dokonujących eksportu oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów powstałych z produktów w celu poddania ich odzyskowi lub recyklingowi,

e) przedsiębiorców, o których mowa w art. 3b − obowiązek pobrania od użytkownika końcowego opłaty od produktu jednorazowego użytku z opakowaniami z tworzyw sztucznych, ust. 1 i 2 tej ustawy,

f) przedsiębiorców prowadzących portowe urządzenia do odbioru odpadów oraz przedsiębiorców prowadzących inne równoważne systemy zbierania;

2) z zakresu ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji:

a) wprowadzających pojazdy,

b) prowadzących punkty zbierania pojazdów,

c) prowadzących stacje demontażu,

d) prowadzących strzępiarki;

3) z zakresu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym:

a) wprowadzających sprzęt lub autoryzowanych przedstawicieli;

b) zbierających zużyty sprzęt,

c) prowadzących zakład przetwarzania,

d) organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego,

e) prowadzących działalność w zakresie recyklingu,

f) prowadzących działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku;

4) z zakresu ustawy o bateriach i akumulatorach:

a) wprowadzających baterie lub akumulatory,

b) prowadzących zakłady przetwarzania zużytych baterii lub zużytych akumulatorów,

c) podmiotów pośredniczących;

5) z zakresu ustawy o odpadach:

a) posiadaczy odpadów prowadzących przetwarzanie odpadów zwolnionych z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, z wyjątkiem wymienionych w art. 45 − zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie lub na przetwarzanie odpadów, ust. 1 pkt 2 i 3,

b) transportujących odpady,

c) sprzedawców odpadów i pośredników w obrocie odpadami, jeśli tylko nie podlegają wpisowi do rejestru na podstawie pkt 1 i 3 lub z urzędu,

d) prowadzących zakłady recyklingu statków,

e) wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów, z wyłączeniem posiadaczy odpadów wymienionych w art. 51 − wpis do rejestru z urzędu, ust. 1 pkt 1 i 2;

6) z zakresu ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi – organizacji samorządu gospodarczego, o których mowa w art. 25 porozumienia w zakresie systemu zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów opakowaniowych, ust. 1 tej ustawy, a także przedsiębiorców:

a) będących organizacjami odzysku opakowań,

b) dokonujących wewnątrzwspólnotowej dostawy: odpadów opakowaniowych czy produktów w opakowaniach,

c) eksportujących: odpady opakowaniowe, opakowania czy produkty w opakowaniach,

d) prowadzących recykling odpadów opakowaniowych,

e) wprowadzających opakowania,

f) wprowadzających produkty w opakowaniach,

g) przedsiębiorców prowadzących jednostki handlu detalicznego lub hurtowego, w których są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego, objęte opłatą recyklingową, o której mowa w art. 40a, obowiązek pobrania opłaty recyklingowej ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi,

h) podmiotów reprezentujących;

7) z zakresu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:

a) punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonych samodzielnie przez gminę lub wspólnie z inną gminą lub gminami,

b) podmiotów, które uzyskały wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.

Dodawanie użytkownika głównego w BDO

Pytanie: W jaki sposób dodać drugiego użytkownika głównego w BDO?

Odpowiedź: Każdy podmiot zarejestrowany w BDO musi mieć co najmniej jednego użytkownika upoważnionego do dostępu do informacji zawartych w systemie oraz załatwiania spraw w BDO w imieniu danego podmiotu.

Konto dla nowego użytkownika w BDO może utworzyć wyłącznie osoba, która uzyskała uprawnienia użytkownika głównego do konta podmiotu. Użytkownik główny ma możliwość m.in. wyznaczania innych użytkowników głównych oraz innych osób do dokonywania określonych czynności w systemie BDO (użytkowników podrzędnych). W celu utworzenia konta nowego użytkownika należy zalogować się przez login.gov.pl, potwierdzając swoją tożsamość za pośrednictwem Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej (KWIE), a następnie wybrać opcję „Użytkownicy”. Z poziomu listy użytkowników w ramach podmiotu trzeba wybrać opcję „Dodaj nowego użytkownika”. System wyświetli okno, w którym należy określić rolę nowego użytkownika, i w zależności od niej wyświetlą się dodatkowe pola do uzupełnienia. Na e-mail wskazany w formularzu zostanie automatycznie wysłana wiadomość z informacją o dodaniu użytkownika głównego do konta podmiotu w BDO wraz z linkiem do potwierdzenia rejestracji. Aby użytkownik stał się głównym użytkownikiem, musi on potwierdzić rejestrację. Link do potwierdzenia rejestracji jest aktywny przez 48 godzin.

Zmiana pełnomocnika w BDO

Pytanie: Osoba pełniąca funkcję pełnomocnika w systemie BDO odchodzi z pracy, a ja mam przejąć jej obowiązki. Jak mogę załatwić nowe pełnomocnictwo na siebie i czy muszę ponownie wnosić opłatę skarbową?

Odpowiedź: Aby zmienić pełnomocnika w systemie BDO, należy ponownie wypełnić pełnomocnictwo na swoje nazwisko i wysłać je do właściwego urzędu marszałkowskiego.

Opłata skarbowa za pełnomocnictwo wynosi 17 zł i należy ją uiścić za każdym razem, gdy składane jest nowe pełnomocnictwo. Potwierdzenie wpłaty musi być dołączone do dokumentu, aby pełnomocnictwo było ważne.

Procedura zmiany pełnomocnika w BDO

1. Wypełnienie pełnomocnictwa − w celu nadania nowych uprawnień pełnomocnika w BDO należy wypełnić odpowiedni formularz, który jest dostępny na stronie systemu. W dokumencie trzeba wskazać dane podmiotu udzielającego pełnomocnictwa (KRS, NIP, REGON) oraz dane nowego pełnomocnika. W formularzu muszą być jasno określone czynności, które pełnomocnik będzie wykonywał w systemie BDO, np. składanie sprawozdań czy aktualizowanie wpisów.

2. Opłata skarbowa − opłata skarbowa za złożenie pełnomocnictwa wynosi 17 zł i jest wymagana za każdą osobę pełniącą funkcję pełnomocnika. Opłatę należy uiścić na konto właściwego urzędu miasta, pod który podlega urząd marszałkowski obsługujący pełnomocnictwa. Potwierdzenie wpłaty należy załączyć do pełnomocnictwa, gdyż brak tej opłaty unieważnia dokument.

3. Czynności wykonywane przez pełnomocnika − pełnomocnictwo uprawnia osobę do wykonywania w imieniu firmy wielu czynności w systemie BDO, takich jak składanie wniosków o wpis, zmiany wpisu, prowadzenie ewidencji odpadów, a także sprawozdawczość. Dodatkowo pełnomocnik może wystawiać karty przekazania odpadów (KPO) oraz inne dokumenty związane z gospodarką odpadami.

Kto musi uiszczać opłaty rejestrową i roczną

Pytanie: Kto podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty rejestrowej

i rocznej?

Odpowiedź: Tym opłatom podlegają tylko niektóre podmioty.

Opłacie rejestrowej i rocznej podlegają wyłącznie przedsiębiorcy:

- wprowadzający sprzęt elektryczny i elektroniczny i autoryzowani przedstawiciele,

- wprowadzający baterie lub akumulatory,

- wprowadzający pojazdy,

- producent, importer i wewnątrzwspólnotowy nabywca opakowań,

- wprowadzający na terytorium kraju produkty w opakowaniach,

- wprowadzający na terytorium kraju opony,

- wprowadzający na terytorium kraju oleje smarowe.

PAMIĘTAJ! Opłaty rocznej nie uiszcza się w roku, w którym została uiszczona opłata rejestrowa. Opłaty rejestrowej nie uiszcza natomiast przedsiębiorca wpisany do krajowego systemu ekozarządzania i audytu (EMAS).

Opłatę rejestrową/roczną należy uiścić na konto urzędu marszałkowskiego właściwego dla siedziby firmy lub miejsca zamieszkania. Numery kont znajdują się na stronach internetowych właściwych urzędów. Ponadto opłatę roczną należy uiścić do końca lutego za dany rok.

Aktualizacja danych po zmianie siedziby

– krok po kroku

Pytanie: Firma zmieniła adres siedziby. Nowa siedziba znajduje się teraz w tym samym miejscu, co miejsce wytwarzania odpadów. Wcześniej siedziba i miejsce wytwarzania były w różnych miastach. Numer NIP pozostaje bez zmian. Jak przeprowadzić aktualizację w systemie BDO krok po kroku?

Odpowiedź: Aby zaktualizować dane w systemie BDO po zmianie adresu siedziby, należy złożyć wniosek aktualizacyjny. Wniosek jest dostępny po zalogowaniu na konto BDO w zakładce „Wnioski”.

Ważne jest, aby ponownie wypełnić wszystkie tabele w systemie, nawet te dotyczące innych zakresów działalności niż odpady. Proces jest intuicyjny, ale wymaga dokładności.

Pierwszy krok

Pierwszym krokiem jest zalogowanie się na swoje konto w systemie BDO i przejście do zakładki „Wnioski” w panelu po lewej stronie. Należy przygotować wszystkie potrzebne informacje dotyczące zmiany siedziby. Zmiana siedziby firmy powoduje konieczność ponownego wypełnienia wszystkich działów i tabel w systemie BDO, niezależnie od zakresu działalności. Dotyczy to również aspektów, które się nie zmieniły (np. grupa wprowadzanego sprzętu, rodzaje wprowadzanych opakowań). Nie ma możliwości przeniesienia ani automatycznego przekopiowania danych.

Drugi krok

W ramach aktualizacji należy także dezaktywować dotychczasowe miejsce wytwarzania odpadów (MPD). Dane z tego miejsca nie znikną z systemu, ale zostaną przeniesione do sekcji nieaktywnych MPD. Następnie trzeba przygotować wniosek aktualizacyjny i wypełnić w nim działy/tabele dotyczące działalności. Wypełnia się jedynie te tabele, które odnoszą się do rzeczywistej działalności – nie ma konieczności wypełniania działów oznaczonych jako „nie dotyczy”.

Trzeci krok

Wpisując rodzaje odpadów, należy uwzględnić wszystkie kody, które do tej pory zostały wytworzone w dezaktywowanym MPD oraz ewentualnie odpady planowane do wytworzenia. Wytworzenie odpadów spoza rodzajów wpisanych do BDO powoduje konieczność złożenia kolejnego wniosku aktualizacyjnego. Nie ma limitu liczby takich wniosków, ale trzeba pamiętać, że wniosek powinien być złożony do 30 dni po wystąpieniu zmiany, czyli w przypadku odpadów – do 30 dni od wytworzenia nowego kodu.

WAŻNE! Wniosek aktualizacyjny w systemie BDO może przygotować dowolny użytkownik główny lub podrzędny, jednak tylko użytkownik główny ma uprawnienia do jego wysłania. Jeśli użytkownik główny nie jest zarejestrowany w KRS lub CEiDG, do wniosku należy dołączyć pełnomocnictwo oraz potwierdzenie opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Samo złożenie wniosku aktualizacyjnego nie wymaga żadnej dodatkowej opłaty, jeśli tylko pełnomocnictwo nie jest potrzebne.

Wprowadzenie nowej organizacji

odzysku w BDO

Pytanie: Od przyszłego roku firma planuje zmienić organizację odzysku opakowań. Obecna organizacja będzie nas rozliczać jeszcze za poprzedni rok, zgodnie z terminem złożenia sprawozdania do 15 marca. Czy zmiany w systemie BDO powinniśmy wprowadzić po 15 marca, czy już w styczniu?

Odpowiedź: Nową organizację odzysku opakowań można dopisać do systemu BDO już w styczniu.

System umożliwia dodanie kolejnej organizacji odzysku, przy czym należy określić okres obowiązywania nowej umowy. Dzięki temu zmiany mogą być wprowadzone płynnie, bez konieczności czekania na zakończenie procesu rozliczeń za poprzedni rok.

Dotrzymanie terminów

Aby dotychczasowa organizacja mogła jeszcze rozliczyć poprzedni rok, powinna mieć wskazany termin końcowy do 31 grudnia danego roku. Nie ma potrzeby czekania do marca – zmiany w systemie BDO można wprowadzić już na początku nowego roku, co zapewnia płynność działań. System BDO obsługuje równoległe umowy, co pozwala na sprawne zarządzanie obowiązkami rozliczeniowymi bez ryzyka przerw.

Organizacja odzysku opakowań to podmiot przejmujący obowiązki przedsiębiorców wprowadzających na rynek produkty w opakowaniach. Działa na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą i pomaga w spełnianiu ustawowych obowiązków dotyczących gospodarowania odpadami opakowaniowymi. Współpraca z organizacją odzysku pozwala przedsiębiorcom skutecznie zarządzać obowiązkami związanymi z gospodarowaniem odpadami, zdejmując z nich część tych obowiązków oraz minimalizując ryzyko nałożenia kar lub opłat produktowych.

Zmiana organizacji

Zmiana organizacji odzysku w systemie BDO jest stosunkowo prosta. Należy dodać nową organizację jako „kolejny podmiot” i określić czas obowiązywania nowej umowy. Jednocześnie dla obecnej organizacji odzysku trzeba wskazać datę zakończenia umowy, aby zapewnić prawidłowe rozliczenie za poprzedni rok. Jeżeli umowa z dotychczasową organizacją była zawarta na czas nieokreślony, można to zmienić, wprowadzając konkretną datę obejmującą rok rozliczeniowy.

Przykład: Termin umowy

Jeśli termin zakończenia umowy to 31 grudnia danego roku, oznacza to, że organizacja będzie odpowiedzialna za rozliczenie za ten rok.

Czy możliwe są kary dla użytkowników systemu

Pytanie: Jaką odpowiedzialność ponosi użytkownik główny w BDO, gdy nie jest kierownikiem jednostki (w administracji publicznej)? Pytanie dotyczy kar określonych w ustawie o odpadach oraz innych dokumentach regulujących przedmiotowy obszar.

Odpowiedź: Użytkownikiem głównym w systemie BDO nie musi być kierownik jednostki.

Ustawa nie określa wytycznych, jak również kar dla użytkowników systemu BDO. W przypadku niezłożenia sprawozdania w terminie konsekwencje będzie ponosiła spółka. Dodatkowo obowiązki w tym zakresie można uregulować w umowie pomiędzy pracodawcą a pracownikiem.

UWAGA! Za gospodarowanie odpadami niezgodne z informacjami zgłoszonymi do rejestru czy brak złożenia stosownych wniosków przedsiębiorcy grozi kara aresztu albo grzywny. Dodatkowo za prowadzenie działalności gospodarczej bez wymaganego wpisu do rejestru może zostać nałożona administracyjna kara pieniężna od 5 tys. zł do 1 mln zł.

Aktualizacja danych w BDO – kto i kiedy za to odpowiada

Pytanie: Kto, w jakich sytuacjach i w jakim terminie powinien aktualizować dane w systemie BDO?

Odpowiedź: Aktualizacja danych w BDO należy do obowiązków wszystkich podmiotów wpisanych do rejestru. Jeśli doszło do zmiany danych lub zakresu działalności, należy złożyć wniosek o aktualizację wpisu.

Podmioty mają 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana, na złożenie wniosku aktualizacyjnego. Zmienić informacje w rejestrze należy, gdy podmiot:

- zmieni dane dotyczące swojej działalności (np. adres, nazwę);

- rozszerzy działalność (np. zbierze nowy rodzaj odpadu, zacznie prowadzić działalność w nowym miejscu lub zmieni profil tej działalności).

PAMIĘTAJ! W przypadku rozszerzenia zakresu działalności wymagającej wpisu do rejestru jako np. wprowadzający sprzęt elektryczny i elektroniczny, wprowadzający na terytorium kraju produkty w opakowaniach czy wprowadzający na terytorium kraju opony, konieczne będzie uiszczenie opłaty rejestrowej.

Należy także pamiętać o corocznej opłacie związanej z posiadaniem wpisu w rejestrze BDO, jeżeli podmiot jest zobowiązany do jej uiszczania. Wysokość stawki opłaty rejestrowej i rocznej wynosi dla mikroprzedsiębiorców 100 zł, a przedsiębiorców innych niż mikroprzedsiębiorcy 300 zł. Opłaty rocznej nie uiszcza się w roku, w którym została poniesiona opłata rejestrowa. Dodatkowo podmiot do tego zobowiązany powinien umieszczać numer rejestrowy BDO na dokumentach związanych z prowadzoną działalnością w zakresie produktów i odpadów (np. fakturach VAT, kartach przekazania odpadów, umowach kupna-sprzedaży).

UWAGA! Od 2025 roku opłaty te będą podwyższone − do 200 zł dla mikroprzedsiębiorców oraz do 800 zł dla pozostałych podmiotów.

Wykreślenie z rejestru BDO

Pytanie: W jakiej formie należy złożyć wniosek o wykreślenie z rejestru BDO i czy trzeba wówczas uiścić opłatę?

Odpowiedź: W przypadku trwałego zaprzestania wykonywania działalności wymagającej wpisu do rejestru wniosek należy złożyć do 14 dni od trwałego zaprzestania wykonywania tej działalności.

Wniosek o wykreślenie z rejestru BDO trzeba złożyć elektronicznie w systemie BDO, przez zakładkę Wnioski − wniosek o wykreślenie. Aby wniosek był kompletny, należy do niego dołączyć dowód uiszczenia opłaty skarbowej w kwocie 10 zł za wydanie decyzji w przedmiocie wykreślenia z rejestru BDO. Opłatę należy wnieść na rachunek bankowy urzędu miasta właściwego ze względu na położenie urzędu, do którego składany jest wniosek o wykreślenie. W przypadku braku opłaty w pierwszej kolejności urząd wezwie podmiot do uzupełnienia braków formalnych. W przypadku nieuiszczenia stosownej opłaty urząd marszałkowski poinformuje o tym fakcie właściwy organ podatkowy celem dokonania egzekucji należnej opłaty.

Wprowadzający produkty w opakowaniach – aktualizacja danych

Pytanie: Czy jako wprowadzający produkty w opakowaniach firma zarejestrowana w BDO powinna w ramach aktualizacji uzupełnić dział VI tabelę 4 i jeśli nie wprowadza napojów i opakowań, to zaznaczyć chekbox „NIE”?

Odpowiedź: Takiej aktualizacji dokonuje tylko firma zarejestrowana w dziale VI, tabeli 4 jako wprowadzający produkty w opakowaniach. Jeżeli firma jest zarejestrowana w innym zakresie, nie aktualizuje tego działu.

Zgodnie z ustawą o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wprowadzającym produkty w opakowaniach na napoje jest przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach na napoje jednorazowego albo wielokrotnego użytku, będących napojami, z wyłączeniem sprzedaży bezpośredniej polegającej na dostarczaniu napojów w opakowaniach przez wprowadzającego bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje. Natomiast wprowadzającym bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje jest przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach na napoje wielokrotnego użytku (butelki szklane), będących napojami, dokonujący wyłącznie sprzedaży bezpośredniej polegającej na dostarczaniu napojów w opakowaniach przez wprowadzającego bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje do miejsca ustalonego między tym wprowadzającym a nabywającym i jednocześnie odbieraniu przez tego wprowadzającego opakowań po produktach tego samego rodzaju, wprowadzonych do obrotu przez tego samego wprowadzającego (dotyczy to browarów).

Wprowadzeniem do obrotu jest:

- przywóz z zagranicy (import lub wewnątrzwspólnotowe nabycie),

- wyprodukowanie,

- zlecenie wyprodukowania i wprowadzenie pod własnym znakiem towarowym.

Jednostka gastronomiczna zazwyczaj nie jest wprowadzającym i nie dotyczy jej tabela 4. Jednostka gastronomiczna będzie wprowadzającym wyłącznie po spełnieniu jednego punktu lub więcej z ww. punktów. Jeżeli firma jest zarejestrowana w dziale VI jako wprowadzający, to we wniosku aktualizacyjnym należy zaktualizować wpis o tabelę 4, zaznaczając NIE przy informacjach i napojach. Jeśli firma nie jest zarejestrowana w tym dziale jako wprowadzający – nie trzeba wypełniać żadnych danych z tego zakresu.

III. Ewidencja odpadów w systemie BDO

Korekta pochodzenia wytwarzanych

odpadów

Pytanie: W firmie nieprawidłowo klasyfikowaliśmy odpady (ścinki tkanin z produkcji odzieży roboczej) jako powstające poza instalacją. Od 2024 roku w kartach ewidencji odpadów (KEO) w BDO odpady te są już klasyfikowane jako powstające w instalacji. Czy muszę korygować wcześniejsze karty ewidencji w BDO, w których było zaznaczone, że odpady powstają poza instalacją?

Odpowiedź: Należy skorygować KEO z poprzednich lat i przenieść dane do zakładki z danymi o odpadach z instalacji.

Klasyfikacja jako odpad spoza instalacji wpływa na obowiązek sprawozdawczy oraz jest istotna pod kątem weryfikacji, czy wymagane jest uzyskanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Pozwolenie jest wymagane, wyłącznie gdy odpady powstają w związku z eksploatacją instalacji w ilościach powyżej:

- 1 Mg rocznie − w przypadku odpadów niebezpiecznych − lub

- 5000 Mg rocznie − w odniesieniu do odpadów innych niż niebezpieczne.

Konieczne będzie zatem także skorygowanie sprawozdań o wytworzonych odpadach.

WAŻNE! Ponadto należy móc udowodnić, że było lub nie było wymagane posiadanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Nieposiadanie pozwolenia, gdy jest ono wymagane, zagrożone jest karą grzywny lub ograniczenia wolności.

Należy pamiętać, że nieprawidłowe prowadzenie ewidencji odpadów zagrożone jest administracyjną karą pieniężną w wysokości od 1 tys. zł do 1 mln zł. Przyznanie się do błędu i skorygowanie KEO oraz sprawozdań wiąże się z ryzykiem nałożenia kary, ale w zdecydowanej większości przypadków, jeżeli dochodzi do nałożenia kary po samodzielnym naprawieniu błędu przez przedsiębiorcę, kara jest niska. Wymierzając karę, organ administracji (wojewódzki inspektor ochrony środowiska) kieruje się wielkością naruszenia, jego ewentualną powtarzalnością i uporczywością oraz tym, czy firma podejmuje działania korygujące. Od 2024 roku KEO są uzupełniane prawidłowo, więc w łatwy sposób można zauważyć różnicę, analizując dane za poprzednie lata. Różnica będzie również widoczna w sprawozdaniu o wytworzonych odpadach (jest tam podział na odpady z instalacji i spoza instalacji). Kontrolujący często zwracają uwagę na rozbieżności pojawiające się w danych za różne lata i wzywają do usunięcia uchybień, dlatego warto wyprzedzić ich ruch i dokonać poprawy bez wezwania przez organ administracji.

Transport odpadów a ewidencja w BDO

Pytanie: Jakie są obowiązki transportującego odpady związane z ewidencją odpadów w systemie BDO?

Odpowiedź: Kierowca pojazdu, którym transportowane są odpady, musi mieć potwierdzenie wygenerowane z BDO (w postaci pliku PDF albo wydruku papierowego), nie oznacza to jednak, że to kierowca ma generować takie potwierdzenie z BDO.

Takie dokumenty kierowcy może dostarczyć dyspozytor/pracownik biura w firmie transportującej albo podmiot przekazujący odpady. Obowiązek ten wynika z art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach, wskazując wprost, że kierujący środkiem transportu, którym są transportowane odpady, jest obowiązany posiadać w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z BDO, umożliwiające weryfikację informacji zawartych w karcie przekazania odpadów ze stanem rzeczywistym. Natomiast w przypadku karty przekazania odpadów komunalnych obowiązek ten reguluje art. 71a ust. 3 ustawy o odpadach, zgodnie z którym kierujący środkiem transportu, którym transportowane są odpady komunalne do posiadacza odpadów prowadzącego zbieranie lub przetwarzanie odpadów komunalnych, jest obowiązany mieć w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z BDO, umożliwiające weryfikację informacji zawartych w karcie przekazania odpadów komunalnych ze stanem rzeczywistym.

WAŻNE! Dla transportu jednego rodzaju odpadu przewożonego jednym pojazdem wytworzonego przez dwóch wytwórców należy wystawić oddzielne KPO, wskazując w tych dokumentach ten sam podmiot transportujący oraz ten sam numer rejestracyjny pojazdu transportującego odpady.

W przypadku transportu odpadów od posiadacza zwolnionego z obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów transportujący odpady mogą prosić lub sami sporządzić dokumenty poświadczające ten transport (np. faktury sprzedaży) do okazania ich jako dodatkowy dokument organom kontrolnym. Transportujący odpady potwierdza transport odpadów w BDO niezwłocznie po zakończeniu transportu.

Ewidencja odpadów przyjętych

od mieszkańców

Pytanie: Jak mam wprowadzić kartę przekazania odpadów do BDO dla odpadów pochodzących z PSZOK, które przyjęłam od mieszkańców (mam wersję papierową karty)?

Odpowiedź: Zgodnie z art. 66 ust. 4 pkt 1) ustawy o odpadach wytwórca odpadów komunalnych jest zwolniony z obowiązku prowadzenia ewidencji.

W związku z tym mieszkaniec przekazujący odpady komunalne do PSZOK nie wystawia karty przekazania odpadów.

WAŻNE! Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) jest podmiotem zbierającym odpady komunalne, który jest zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów. Zwolnienie wynika z art. 45 ust. 1 pkt 11) ustawy o odpadach.

Z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub na przetwarzanie odpadów zwalnia się PSZOK prowadzony samodzielnie przez gminę lub wspólnie z inną gminą lub gminami bądź przez związek metropolitalny bezpośrednio przez urząd obsługujący wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, gminną jednostkę budżetową bądź gminny zakład budżetowy lub urząd obsługujący związek metropolitalny.

UWAGA! Zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów nie jest tożsame ze zwolnieniem z obowiązku prowadzenia ewidencji, dlatego należy wpisywać do karty ewidencji odpadów (KEO) odpady przyjmowane od mieszkańców.

KEO sporządza się oddzielnie dla każdego kodu odpadu. W celu sporządzenia KEO należy po zalogowaniu do BDO wybrać w lewym panelu kafelek Ewidencja odpadów, a następnie Karty ewidencji odpadów. Następnie w środkowym polu strony należy wybrać kafelek Odpady komunalne. Poniżej na stronie znajduje się opis: Lista kart ewidencji odpadów komunalnych, obok którego widoczny jest zielony przycisk +Nowa karta. Należy go wybrać oraz rozpocząć wypełnianie danych na temat rodzaju odpadu i gminy. W polu Zakres działalności należy wybrać Zb – Zbieranie odpadów. Potem trzeba określić stan magazynowy na początek roku (jeżeli nie ma stanu magazynowego, wpisać 0). Po utworzeniu KEO możliwe będzie uzupełnianie danych w polu Ewidencja. W tym polu należy wybrać kafelek Przyjęte, a następnie zielony przycisk +Nowy wpis. W polu Informacje o sposobie przyjęcia odpadów należy zaznaczyć kółko Posiadacz odpadów zwolniony z obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów. Po zapisaniu danych informacje będą widoczne w KEO.

Ewidencja odpadów przekazanych osobom fizycznym

Pytanie: Odpad drewniany (zużyte palety drewniane) są w firmie przekazywane pracownikom. Jak prowadzić ewidencję w BDO takich palet (przekazanych osobom prywatnym)? Czy trzeba zbierać od pracowników oświadczenia o odbiorze palet? Czy musimy w razie kontroli ujawnić, kto odbierał te palety?

Odpowiedź: Ewidencję przekazanych palet należy prowadzić z użyciem kart ewidencji odpadów w BDO. Takie palety trzeba również ująć w corocznych sprawozdaniach o rodzajach i ilości wytwarzanych odpadów, które przedkłada się właściwemu miejscowo marszałkowi województwa.

Oprócz kart ewidencji odpadów (kart przekazania nie będzie, bo osoby fizyczne nie mają obowiązku ich prowadzenia, a co za tym idzie − nie wystawia się też KPO dla osób fizycznych) należy również mieć inne dokumenty, które w razie kontroli (np. WIOŚ albo Inspekcji Transportu Drogowego) pozwolą stwierdzić, komu konkretnie został przekazany odpad, jakiego rodzaju był oraz do jakiego procesu odzysku został przekazany. Najczęściej firmy dają osobom fizycznym do podpisu stosowne oświadczenie, a także dokument WZ wystawiany na drogę dla podmiotu transportującego odpad.

UWAGA! To, do jakiego procesu odzysku można przekazywać odpady osobom fizycznym, wynika z rozporządzenia ministra środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku.

Częstotliwość prowadzenia

kart ewidencji odpadów

Pytanie: Co jaki czas należy uzupełniać karty ewidencji odpadów?

Odpowiedź: Karty ewidencji odpadów (KEO) prowadzi się w ujęciu rocznym dla danego kodu i rodzaju odpadów oraz miejsca prowadzenia działalności, gdy posiadacz odpadów (np. wytwórca, podmiot przejmujący odpady) będzie zobowiązany dokonać ewidencji posiadanych odpadów.

Kartę ewidencji odpadów od momentu jej założenia i dokonania w niej pierwszego wpisu prowadzi się do końca roku kalendarzowego, w którym została założona. Natomiast wpisów w karcie ewidencji odpadów dokonuje się na bieżąco zgodnie z zapisami ustawy o odpadach. Przepisy nie określają precyzyjnie takiej częstotliwości, natomiast warto przynajmniej raz w miesiącu aktualizować dane w tym zakresie.

Zasady prowadzenia ewidencji odpadów przez rolników

Pytanie: Jeśli rolnik (właściciel ziemi do 75 ha) ma wpis w BDO tylko jako transportujący komunalne osady ściekowe (kod odpadu 19 08 05) i zawozi je na swoje pole, to czy powinien wtedy wystawiać kartę przekazania odpadu?

Odpowiedź: Zasady te zależą od powierzchni ziemi, którą dysponuje rolnik.

Zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy o odpadach wpisowi do rejestru nie podlegają m.in. podmiot władający powierzchnią ziemi, na której są stosowane komunalne osady ściekowe wykorzystywane w rolnictwie, rozumianym jako uprawa wszystkich płodów rolnych wprowadzanych do obrotu handlowego, włączając w to uprawy przeznaczone do:

- produkcji pasz,

- uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu,

- uprawy roślin nieprzeznaczonych do spożycia i produkcji pasz,

- rekultywacji terenów, w tym gruntów na cele rolne,

- dostosowania gruntów do określonych potrzeb wynikających z planów gospodarki odpadami, planów zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Ponadto zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów nie dotyczy m.in. wytwórców będących rolnikami gospodarującymi na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 ha, jeśli tylko nie podlegają wpisowi do rejestru na podstawie art. 51 ust. 1 tej ustawy. Rolnik władający powierzchnią ziemi powyżej 75 ha odbierający komunalne osady ściekowe musi prowadzić ewidencję odpadów i wtedy przekazanie odpadów odbywałoby się na karcie przekazania odpadów w BDO.

WAŻNE! Jeśli natomiast rolnik wykorzystuje komunalne osady ściekowe na swoim polu i ma ono powierzchnię do 75 ha, to nie musi rejestrować się w BDO i prowadzić pełnej ewidencji, czyli karty przekazania i ewidencji odpadu.

Jak uzupełnić kartę ewidencji komunalnych osadów ściekowych

Pytanie: Proszę o przykładowe wypełnienie karty dla ustabilizowanych osadów ściekowych (w systemie BDO) z oczyszczalni ścieków kierowanych na grunty rolne do osoby fizycznej niemającej dostępu do systemu BDO.

Odpowiedź: Przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne spotykają się z problemami, gdy przekazują komunalne osady ściekowe (odpady o kodzie 19 08 05) rolnikom do odzysku, polegającego na rozprowadzaniu na powierzchni ziemi lub wprowadzaniu ich do gleby.

Zgodnie z ustawą o odpadach większość posiadaczy odpadów jest zobowiązana do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji. Jeśli odpad zostaje przekazany rolnikowi władającemu powierzchnią ziemi powyżej 75 ha, to wówczas jest on zobligowany do wygenerowania w systemie BDO karty przekazania odpadu (wcześniej musi on uzyskać wpis do bazy BDO i prowadzić ewidencję). Jeśli osady są stosowane na gruntach wydzierżawionych przez oczyszczalnię, to wytwórca stosuje uproszczoną ewidencję odpadów. Natomiast, gdy rolnik włada powierzchnią ziemi poniżej 75 ha i chce przyjąć od oczyszczalni ścieków ustabilizowane osady ściekowe, to nie obowiązuje go wpis do rejestru BDO i tym samym prowadzenie ewidencji, czyli generowanie KPO i KEO w systemie BDO.

Szczegółowy i rozbudowany schemat wypełnienia karty ewidencji komunalnych osadów ściekowych (w tym dla rolniczego przekazania osadów) znajdziesz na stronie internetowej: www.ochronasrodowiska.wip.pl w zakładce Dokumenty.

Korekta masy na KPO – kiedy można jej dokonać

Pytanie: Kiedy istnieje możliwość zmiany masy na karcie przekazania odpadów?

Odpowiedź: Zmiana masy odpadów na karcie przekazania odpadów (KPO) istnieje na kilku etapach.

Gdy karta ma status „planowana”, „zatwierdzona”, „odrzucona”, taką możliwość zyskuje podmiot wystawiający kartę (przekazujący odpady). Natomiast podmiot przejmujący odpady ma możliwość odrzucenia KPO podczas przejęcia odpadów, gdy karta ma status „potwierdzenie wygenerowane”. Gdy do KPO została wpisana zła masa, podmiot przejmujący powinien odrzucić taką kartę, podając przyczynę jej odrzucenia.

Wystawianie faktur a zmiana masy odpadów

Pytanie: Zdarzają się przypadki, w których odbiorca potwierdza przyjęcie odpadu dopiero po jego przerobieniu i odrzuceniu zanieczyszczeń. Wtedy odpad uzyskuje docelową wagę, a karta jest korygowana i akceptowana (nie ma np. dokumentu PZ, dowodu dostawy). Księgowość potrzebuje, by na jakiejś podstawie wystawić faktury − czy może być to potwierdzone KPO?

Odpowiedź: Fakturę dotyczącą przyjęcia odpadu przez firmę zewnętrzną trzeba wystawić na podstawie opracowanej karty przekazania odpadu, nawet gdy masa tego odpadu jest korygowana.

W danej karcie przekazania odpadu są zawarte informacje szczegółowe, takie jak masa przyjętych odpadów. Potem według cennika jest naliczana odpowiednia cena za przekazanie odpadu do przetworzenia. Firma zewnętrzna powinna wpisać masę faktycznie przyjętych odpadów, a nie masę po ich przerobieniu.

WAŻNE! W umowie z firmą, która przyjmuje odpady, powinien być zapis, że faktury będą wystawiane na podstawie kart przekazania odpadów.

Jak prawidłowo ewidencjonować przetwarzanie odpadów w procesach R12 i R3

Pytanie: Jak prawidłowo ewidencjonować przetwarzanie odpadów w BDO w procesach R12 i R3? Przyjęto 3 Mg odpadu o kodzie 15 01 02. Całość została przekazana do sortowni i powstała 1 Mg odpadu o kodzie 19 12 12 wytworzonego poza instalacją w procesie R12 oraz 2 Mg odpadu o kodzie 15 01 02 wytworzonego poza instalacją w procesie R12. Potem te 2 Mg zostały przekazane do recyklingu/przetworzenia w procesie R3. Tym samym w KEO odpadu 15 01 02 trzeba dokonać zapisów:

Sposób 1.

A. Na podstawie KPO przyjąć 3 Mg odpadu o kodzie 15 01 02.

B. W zakładce wytworzone poza instalacją zewidencjonować 2 Mg tego odpadu wytworzone w R12.

C. W zakładce przetworzone zewidencjonować 1 Mg przetworzone w procesie R12 (wartość zgodna z ilością odpadu 19 12 12) i 2 Mg w procesie R3.

Sposób 2.

A. Na podstawie KPO przyjąć 3 Mg odpadu o kodzie 15 01 02.

B. W zakładce wytworzone poza instalacją zewidencjonować 2 Mg tego odpadu wytworzone w R12.

C. W zakładce przetworzone zewidencjonować 3 Mg przetworzone w procesie R12 oraz 2 Mg w procesie R3.

Czy w BDO w zakładce przetworzone w procesie R12 wpisuję 3 Mg, czy 1 Mg?

Odpowiedź: Wpisy w ewidencji powinny odzwierciedlać poszczególne etapy dla rodzajów odpadów zbieranych, wytwarzanych i przetwarzanych.

W opisanej sytuacji będzie to:

1. Założenie KEO dla kodu 15 01 02 i zaznaczenie opcji: Od – odzysk, Z – zbieranie odpadów, W – wytwarzanie odpadów.

2. Wpisanie w KEO utworzonej dla 15 01 02 w zakładce PRZYJĘTE masy 3 Mg.

3. Wpisanie w KEO utworzonej dla 15 01 02 w zakładce PRZETWARZANE masy 3 Mg oraz wskazanie procesu R12.

4. Wpisanie w KEO utworzonej dla 15 01 02 w zakładce WYTWORZONE masy 2 Mg oraz wskazanie „poza instalacją”.

5. Wpisanie w KEO utworzonej dla 15 01 02 w zakładce PRZETWARZANE masy 2 Mg oraz wskazanie procesu R3.

6. Założenie KEO dla kodu 19 12 12 i zaznaczenie opcji: W – wytwarzanie.

7. Wpisanie w KEO utworzonej dla 19 12 12 w zakładce WYTWORZONE masy 1 Mg oraz wskazanie „poza instalacją”.

8. W zależności od dalszych procesów wpisanie w KEO utworzonej dla 19 12 12 masy 1 Mg w zakładce PRZETWARZANE lub PRZEKAZANE.

Masy powinny się bilansować do zera lub do wartości, która uwzględnia stan magazynowy.

WAŻNE! W powyższym przykładzie odpady 15 01 02 bilansują się do zera, ponieważ różnica między wytworzonymi a przetworzonymi odpadami w procesie R3 wynosi 0 (2 Mg − 2 Mg = 0).

Odpady o kodzie 19 12 12, które zostały wytworzone w procesie R12, docelowo również zbilansują się do zera, ponieważ należy je albo przetworzyć, albo przekazać kolejnemu posiadaczowi odpadów. Jeżeli nie będzie możliwe ich przetworzenie lub przekazanie w danym roku kalendarzowym, konieczne będzie przeniesienie ich masy do stanu magazynowego na kolejny rok. Wpisy w ewidencji należy prowadzić odrębnie dla każdego etapu gospodarowania odpadami. Dlatego w pierwszym kroku należy uzupełnić wpis dla odpadów 15 01 02 przyjętych w masie 3 Mg ze wskazaniem, co dalej się z nimi stało.

W przypadku opisanym w pytaniu 3 Mg zostały przetworzone w procesie R12, a wynikiem tego procesu było wytworzenie 2 Mg odpadów o kodzie 15 01 02 oraz 1 Mg odpadów o kodzie 19 12 12.

W kolejnym kroku należy wskazać, co stało się z tymi odpadami, czyli dokonać wpisów w KEO dla tych dwóch kodów. Może to wyglądać na dublowanie wartości, ale przez wskazanie konkretnych czynności dla kodów ostatecznie uzyskujemy wiedzę na temat „łańcucha” przetwarzania odpadów.

IV. Moduł sprawozdawczości w systemie BDO

Raportowanie liczby opakowań wysyłanych za granicę

Pytanie: Firma sprzedaje za granicę przekąski dla zwierząt na kilogramy (nie pod własną marką). Monitoruje także liczbę opakowań, w których wysyła towar do Polski i za granicę. Czy w rocznym sprawozdaniu w BDO powinna wskazać liczbę opakowań wysłanych za granicę?

Odpowiedź: Tak, opakowania wysyłane za granicę raportuje się niezależnie od tego, czy są opakowaniami marki własnej, czy opakowaniami produktów innych firm.

Opakowania wysyłane za granicę należy podawać w rocznym sprawozdaniu do BDO w Dziale II (opakowania), tabeli 3. Informacja o wywiezionych za granicę opakowaniach. W sprawozdaniu nie wylicza się opłaty produktowej, a podaje się wyłącznie informacje o rodzaju i masie opakowań. Dane w sprawozdaniu wprowadza się w podziale na frakcje: tworzywa sztuczne, metale – ogółem, metale – aluminium, metale żelazne, papier i tektura, szkło, drewno, wielomateriałowe, inne – ogółem. Dodatkowo we frakcji opakowaniowej podaje się masę opakowań w podziale na jednorazowe oraz wielokrotnego użytku. Ważne jest to, że obowiązek sprawozdawczy dotyczy zarówno wysyłki opakowań pustych, jak i z produktem.

PAMIĘTAJ! Obowiązek raportowania dotyczy wszystkich rodzajów opakowań określonych w ustawie opakowaniowej, tj. opakowania:

1) jednostkowe − służące do przekazywania produktu użytkownikowi w miejscu zakupu;

2) zbiorcze − zawierające wielokrotność opakowań jednostkowych produktów, niezależnie od tego, czy są one przekazywane użytkownikowi, czy też służą zaopatrywaniu punktów sprzedaży i które można zdjąć z produktu bez naruszania cech produktu;

3) transportowe − służące do transportu produktów w opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych w celu zapobiegania uszkodzeniom produktów, z wyłączeniem kontenerów do transportu drogowego, kolejowego, wodnego lub lotniczego.

W każdym kraju, do którego wysyła się opakowania, obowiązują lokalne przepisy i należy zapoznać się z nimi przed rozpoczęciem wywozu. Analogicznie do polskich przepisów, w kraju docelowym konieczne jest zapewnianie poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych. Zakres tych obowiązków i sposób ich realizacji może być inny niż w Polsce, dlatego należy zadbać o wpis do właściwego rejestru w kraju docelowym.

Ile pełnomocnictw do trzech sprawozdań

Pytanie: Firma składa sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami do trzech różnych marszałków z uwagi na trzy miejsca prowadzenia działalności w różnych województwach, czy w każdym muszę płacić 17 zł za pełnomocnictwo?

Odpowiedź: Tak, z uwagi na fakt, że opłatę skarbową za pełnomocnictwo uiszcza się zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej na rachunek organu podatkowego właściwego ze względu na miejsce złożenia dokumentu, w tym przypadku sprawozdania.

Tym organem będzie prezydent miasta, na którego terenie − mieści się siedziba urzędu marszałkowskiego, gdzie podmiot składa sprawozdanie. Składając sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami do trzech różnych marszałków, należy dołączyć trzy potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej za udzielenie pełnomocnictwa do każdego z nich.

Kiedy możesz skorygować sprawozdanie

Pytanie: Czy można samemu skorygować złożone sprawozdanie z wytworzonych odpadów do marszałka?

Odpowiedź: Tak, podmiot, który złożył sprawozdanie w systemie BDO i zauważył błąd, może je skorygować, nie czekając na wezwanie do złożenia korekty sprawozdania przez marszałka województwa. Usprawni to weryfikację sprawozdania przez pracowników urzędu marszałkowskiego.

Aby utworzyć korektę złożonego sprawozdania, należy z poziomu listy sprawozdań wybrać interesujące nas sprawozdanie, które wymaga korekty, i wybrać opcję „utwórz korektę”. Następnie pojawi się komunikat „Czy na pewno chcesz utworzyć korektę?”, który należy potwierdzić, wybierając opcję „Utwórz”. Po utworzeniu korekty system wygeneruje duplikat pierwszego sprawozdania, nadający nowy numer sprawozdania oraz nada mu status „Robocze”. Aby edytować sprawozdanie, należy z poziomu listy sprawozdań wybrać opcję „edycja”. Po naniesieniu poprawek trzeba wysłać sprawozdanie do marszałka województwa i czekać na jego weryfikację.

Umowa z organizacją odzysku a składane sprawozdanie

Pytanie: Mam umowę z organizacją odzysku opakowań w zakresie wprowadzania produktów w opakowaniach na rynek krajowy – czy powinnam złożyć sprawozdanie o produktach, opakowaniach i gospodarowaniu odpadami?

Odpowiedź: Istotne są tutaj zapisy umowy zawartej pomiędzy podmiotem wprowadzającym produkty w opakowaniach na rynek krajowy a organizacją odzysku opakowań.

Jeżeli na podstawie umowy zlecono organizacji odzysku opakowań sporządzenie sprawozdania o produktach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami w całym zakresie, to należy przekazać organizacji wszelkie dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia sprawozdania.

WAŻNE! Organizacja odzysku opakowań sporządza i przedkłada marszałkowi województwa roczne sprawozdanie wraz z wykazem przedsiębiorców, którzy jej zlecili sporządzenie sprawozdania.

W takim przypadku podmiot wprowadzający produkty w opakowaniach nie składa już samodzielnie tego samego sprawozdania. Istnieją jednak sytuacje, w których umowa z organizacją odzysku nie obejmuje wszystkich wprowadzanych na rynek krajowy produktów w opakowaniach przez dany podmiot i wtedy do obowiązków przedsiębiorcy należy złożenie sprawozdania samodzielnie w tym zakresie w terminie do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy.

Jakie działy sprawozdania wypełnia wytwórca odpadów

Pytanie: Jestem wytwórcą odpadów, które sprawozdanie i dział powinienem wypełnić?

Odpowiedź: Wytwórca odpadów zobowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów powinien wypełnić sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami przez indywidualne konto w systemie BDO.

W sprawozdaniu należy wypełnić:

- dział I – dane identyfikujące podmiot sporządzający sprawozdanie oraz zakres przekazywanych danych. Trzeba dodać miejsce prowadzenia działalności (MPD), datę rozpoczęcia działalności w zakresie gospodarki odpadami, PKD (zarówno datę rozpoczęcia działalności, jak i PKD podmiot może sprawdzić w Bazie internetowej REGON), sposób gospodarowania odpadami – wytwarzanie;

- dział XI – informacja o wytworzonych odpadach. Również w tym dziale należy wybrać MPD. Dla każdego miejsca prowadzenia działalności (jeśli jest ich kilka) należy uzupełnić dane dotyczące wytworzonych odpadów. W przypadku wytwórców, którzy nie mają instalacji (np. lekarze, dentyści, farmaceuci, szkoły, biura), należy wybrać opcję – odpady wytworzone poza instalacją.

Kolejnym krokiem jest wskazanie kodu i rodzaju wytwarzanych odpadów, strumienia odpadów (najczęściej jest to strumień – pozostałe tak jak np. dla odpadu o kodzie 18 01 03*) oraz masy wytworzonych odpadów w tonach. Sucha masa odpadów dotyczy odpadów uwodnionych.

V. Kompleksowe problemy firm związane z Bazą danych o odpadach

Jakie obowiązki w BDO ma zakład DDD

Pytanie: Jakie obowiązki mają przedsiębiorstwa specjalizujące się w dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji (DDD) w BDO?

Odpowiedź: Zakłady te pełnią kluczową rolę w zapewnianiu higieny i bezpieczeństwa publicznego. Działalność ta ma jednak swoje konsekwencje w postaci generowania odpadów, które muszą być zarządzane zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zakład DDD specjalizuje się w eliminowaniu mikroorganizmów (dezynfekcja), zwalczaniu owadów (dezynsekcja) oraz gryzoni (deratyzacja). Firma ta zapewnia usługi utrzymania higieny i ochrony przed szkodnikami w różnych środowiskach. Działania te są kluczowe do zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego w miejscach publicznych, domach czy zakładach pracy.

Zarządzanie odpadami

Odpady generowane przez zakład DDD dzielą się na dwie kategorie: zwłoki zwierząt i odpady w postaci zużytych opakowań po preparatach lub inne materiały odpadowe związane z użyciem różnych substancji w procesach. Zwłoki zwierząt są regulowane osobno i nie podlegają ustawie o odpadach, lecz muszą być unieszkodliwiane zgodnie z określonymi przepisami. W odniesieniu do innych odpadów zakład musi zarejestrować się w BDO, prowadzić ewidencję odpadów, przekazywać je do uprawnionych podmiotów oraz sporządzać roczne sprawozdania.

Zwłoki zwierząt

Odpady w postaci zwłok zwierząt nie podlegają regulacjom ustawy o odpadach. Konkretnie, artykuł 2, punkt 10) tej ustawy wyłącza z jej zakresu zwłoki zwierząt, które zmarły nie na skutek uboju, w tym te, które zostały uśmiercone w celu zapobiegania chorobom zakaźnym, zgodnie z rozporządzeniem Unii Europejskiej nr 1069/2009. W związku z tym zakład DDD nie ma zobowiązań w ramach BDO dotyczących tych odpadów. Jednakże, zgodnie z wymienionym rozporządzeniem, zakład ma obowiązek transportu tych zwłok do odpowiednich instalacji spalających.

Pozostałe odpady

W zakresie pozostałych odpadów, które są wytwarzane w procesach DDD, należy spełniać poniższe obowiązki:

1. rejestracja w BDO jako wytwórca odpadów,

2. prowadzenie ewidencji odpadów w podziale na gminy, na których terenie wytworzono odpady – odpady powstają w wyniku świadczenia usług, które są prowadzone w różnych miejscach,

3. przekazywanie odpadów do uprawnionych zbierających/przetwarzających,

4. sporządzanie rocznych sprawozdań o wytworzonych odpadach.

Delegowanie obowiązków

Można uniknąć powyższych obowiązków przez podpisanie umowy z firmą, która zamówiła usługę, zapisując w niej, że to ona jest odpowiedzialna za gospodarowanie odpadami powstającymi w ramach świadczonej usługi. Wtedy odpady (np. w postaci zużytych opakowań po preparatach) są odpadami, za które odpowiedzialność ponosi zlecający usługę. Zleceniodawcy rzadko zgadzają się na takie rozwiązanie, ale przepisy to umożliwiają. Jeżeli zleceniodawca zgodzi się na przejęcie odpowiedzialności – zakład DDD nie ma obowiązków związanych z BDO.

Odpady komunalne

Jeżeli odpady wytwarzane w wyniku procesów DDD będą podobne charakterem (ilością i składem) do odpadów komunalnych, można uznać je za komunalne. W takiej sytuacji zakład DDD nie ma obowiązków w BDO, ponieważ odpady komunalne są zwolnione z ewidencji, a zatem ich wytwórca nie musi rejestrować się w BDO i składać sprawozdań.

UWAGA! Warunkiem koniecznym do uznania odpadów za komunalne jest ich podobieństwo do odpadów, które mieszkańcy mogą wytworzyć w domach.

Jeżeli proces DDD powoduje wytworzenie odpadów o innym charakterze niż komunalne – nie można zastosować zwolnienia z BDO (chyba że zleceniodawca weźmie odpowiedzialność na siebie). Zakład, który jest odpowiedzialny za wytworzone odpady, niebędące komunalnymi, musi spełniać wymagania z punktów 1−4 powyżej. Zakład DDD musi stosować się do specyficznych przepisów zarządzania odpadami, aby zapewnić zgodność z prawem i utrzymać wysoki standard świadczonych usług. Zarówno rejestrowanie się w BDO, prowadzenie ewidencji, jak i odpowiednie postępowanie z odpadami są niezbędne do efektywnego funkcjonowania zakładu w przestrzeni publicznej i ochrony środowiska.

Montaż paneli fotowoltaicznych w firmie a obowiązki w BDO

Pytanie: Jakie obowiązki w BDO są związane z montażem paneli fotowoltaicznych?

Odpowiedź: Moduły fotowoltaiczne, jako sprzęt elektryczny i elektroniczny, po zakończeniu eksploatacji stają się odpadami. Oznacza to, że przedsiębiorstwa, które nimi operują, muszą spełniać określone wymagania prawne, w tym obowiązki związane z systemem BDO. Powoduje to też powstanie wielu innych obowiązków dla całego łańcucha dostaw.

Zgodnie z obowiązującym prawem moduły fotowoltaiczne (nazywane również PV) są traktowane jako sprzęt elektryczny i elektroniczny. Po okresie eksploatacji stają się odpadami, co wiąże się z wieloma obowiązkami dla przedsiębiorstw, które je importują, dystrybuują lub montują.

UWAGA! Obowiązki spoczywają przede wszystkim na przedsiębiorcach importujących oraz dystrybuujących moduły PV. Firma sprowadzająca panele na własny użytek musi również je rozliczać zgodnie z ustawą z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (dalej: ustawa o ZSEE).

Obowiązki montującego

Jeżeli zakład korzysta z usług firmy zewnętrznej do montażu paneli fotowoltaicznych, nie jest on wytwórcą odpadów ani wprowadzającym sprzęt elektryczny. W takim przypadku firma zawiera z firmą montującą panele umowę, a zatem zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach to ta firma jest wytwórcą odpadów zobowiązanym do ich zagospodarowania i musi uzyskać wpis do rejestru BDO jako podmiot wytwarzający odpady podlegające ewidencji.

UWAGA! Wyjątkiem jest sytuacja, gdy umowa stanowi inaczej i to zamawiający usługę jest wytwórcą odpadów. W takim przypadku firma musiałaby rozliczyć się z wytworzonych odpadów w rejestrze BDO na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach.

Obowiązki wprowadzającego

Obowiązki dla wprowadzającego sprzęt elektryczny i elektroniczny określa unijna dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (dalej: dyrektywa WEEE). W Polsce przepisy tej dyrektywy zaimplementowała ustawa o ZSEE. Dotyczy to także paneli fotowoltaicznych, które zgodnie z motywem 9 dyrektywy WEEE są objęte jej przepisami. Wskazane jest tam, że Zakres stosowania niniejszej dyrektywy powinien obejmować wszelkiego rodzaju [sprzęt elektryczny i elektroniczny (EEE)] używany przez konsumentów oraz EEE przeznaczony do użytku profesjonalnego. Co istotne, w tym samym motywie jednoznacznie wskazano, że przepisy dyrektywy dotyczą także paneli fotowoltaicznych. Znalazło to odzwierciedlenie w załącznikach I, II i IV do dyrektywy WEEE, które potwierdzają, że panele fotowoltaiczne są objęte jej przepisami.

Zgodnie z art. 4 pkt 20 lit. c ustawy o ZSEE wprowadzającym sprzęt jest m.in. osoba fizyczna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba prawna, która, bez względu na wykorzystywaną technikę sprzedaży, w tym za pomocą środków porozumiewania się na odległość, ma siedzibę na terytorium kraju i wprowadza do obrotu w ramach swojej działalności sprzęt z innego niż Polska państwa członkowskiego lub państwa niebędącego państwem członkowskim. Przykładowo, wprowadzającym sprzęt będzie importer, który nabywa z Chin moduły fotowoltaiczne w celu ich dalszej odsprzedaży na terenie Polski.

W świetle art. 4 pkt 2 ustawy o ZSEE dystrybutor to osoba fizyczna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba prawna w łańcuchu dostaw, która udostępnia na rynku sprzęt. Co istotne, dystrybutor może być jednocześnie wprowadzającym sprzęt. W praktyce będą to zatem hurtownie lub sklepy, które oferują sprzęt dla użytkownika końcowego, monterów itp.

Obowiązki wynikające z ustawy o ZSEE dotyczą przede wszystkim wprowadzających sprzęt. Wśród kluczowych obowiązków wprowadzających moduły PV można wskazać obowiązki:

- rejestracyjne (tj. uzyskanie wpisu do BDO, posługiwanie się numerem rejestrowym na paragonach i fakturach, a także uiszczanie opłaty rocznej od wpisu do BDO);

- ewidencyjne;

- w zakresie utrzymania zabezpieczenia finansowego, w przypadku braku umowy z organizacją odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego;

- informacyjne, w tym w zakresie oznakowania sprzętu;

- w zakresie minimalnych poziomów zbiórki;

- w zakresie posiadania umowy z zakładem przetwarzania;

- dotyczące odzysku i przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;

- w zakresie publicznych kampanii edukacyjnych;

- sprawozdawcze.

Obowiązujące kary

Naruszenie tych obowiązków wiąże się z wieloma sankcjami. Przykładowo, sam brak wpisu do BDO jest zagrożony sankcją w wysokości do 1 mln zł. W praktyce wiele firm ogranicza się wyłącznie do uzyskania wpisu do BDO i co najwyżej zamieszcza numer rejestrowy na fakturach. Nie realizują natomiast innych zadań, takich jak uzyskiwanie minimalnych poziomów zbierania odpadów oraz ich odzysku. W rezultacie takim firmom grożą opłaty produktowe. Co istotne, w tym wypadku nie ma górnych granic odpowiedzialności.

WAŻNE! Oznacza to, że wysokość kary jest determinowana w zasadzie wyłącznie skalą działalności danej firmy.

Dystrybutorzy i wykonawcy nie muszą rozliczać się z wprowadzonego sprzętu, jeżeli zakupili sprzęt od producenta, który w Polsce wyznaczył autoryzowanego przedstawiciela. Każda firma operująca modułami fotowoltaicznymi musi znać przepisy dotyczące gospodarki odpadami i ich przestrzegać. Prawidłowe rozliczenie się w systemie BDO jest kluczowe do uniknięcia wysokich kar i odpowiedzialności prawnej.

Obowiązki instytucji kultury w obrębie BDO

Pytanie: Jesteśmy instytucją kultury miasta stołecznego Warszawy. W naszej przestrzeni ajent prowadzi kawiarnię. My jako instytucja prowadzimy księgarnię wraz z opcją wysyłki książek. Jesteśmy zarejestrowani w BDO i mamy swój numer. Czy musimy mieć na paragonie wpisany nasz numer BDO? Czy informacje o liście wysłanych książek (opakowań w kg) musimy udostępnić w sprawozdaniu? Czy za odpady w kawiarni odpowiadamy my, czy ajent?

Odpowiedź: Instytucje wpisane do rejestru instytucji kultury nie mają statusu przedsiębiorców.

Kwestie związane z wprowadzaniem do obrotu opakowań (tak jak sprzętu elektrycznego, baterii, opon, olejów, smarów) dotyczą wyłącznie przedsiębiorców. Przedsiębiorcy wprowadzający opakowania i/lub produkty w opakowaniach muszą być zarejestrowani w BDO i muszą wpisywać numer rejestrowy na dokumentach związanych z wprowadzaniem produktów w opakowaniach.

UWAGA! Instytucja kultury nie podlega żadnej sprawozdawczości w BDO w zakresie opakowań.

Jeżeli odpadów powstających z działalności (nie przez ajenta) jest mało i są podobne do odpadów, które możemy wytworzyć w domach, to odpady te można uznać za komunalne i nie ma wtedy obowiązku wpisu do BDO.

Przykład: Instytucja kultury

W BDO instytucja kultury nie jest rejestrowana jako wprowadzający, ale jako wytwórca odpadów. We wpisie tej placówki widnieją kody:

- 08 03 18 odpadowy toner drukarski inny niż wymieniony w 08 03 17;

- 16 02 13* zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12;

- 16 02 14 zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13;

- 16 02 16 elementy usunięte ze zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15;

- 16 06 04 baterie alkaliczne (z wyłączeniem 16 06 03);

- 20 01 01 papier i tektura;

- 20 01 02 szkło;

- 20 01 08 odpady kuchenne ulegające biodegradacji.

Jest to zapis błędny, ponieważ w BDO nie wpisuje się kodów z grupy 20 − jest to grupa odpadów komunalnych, które w ogóle nie podlegają ewidencji przez wytwórcę. Pozostałe kody mogą podlegać zwolnieniu z ewidencji i wtedy nie będzie wymagany wpis do BDO dla tej instytucji. Przypadki, w których nie jest wymagana ewidencja, reguluje rozporządzenie ministra klimatu z 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów.

Podsumowując – instytucja może wykreślić się z BDO, jeśli nie jest przedsiębiorcą i nie podlega obowiązkom opakowaniowym, a rodzaje i ilości wytwarzanych przez nią odpadów są podobne do komunalnych. Wtedy trzeba złożyć wniosek o wykreślenie z BDO, który składa się elektronicznie po zalogowaniu na swoje konto. Jeżeli w przyszłości wzrosną masy odpadów, wtedy konieczne byłoby ponowne wpisanie się do BDO.

Przekazywanie odpadów poza systemem

Pytanie: Czy firma produkująca materiały budowlane, zarejestrowana w BDO, może przekazać odpady elektroniczne poza systemem BDO?

Odpowiedź: Poza systemem BDO można przekazywać tylko odpady, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji, wymienione w rozporządzeniu w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów.

Wśród odpadów elektrycznych i elektronicznych wymienione są w ww. rozporządzeniu następujące rodzaje i ilości odpadów:

- 16 02 13* – zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12 – 50 kg/rok;

- 16 02 14 – zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 – 100 kg/rok;

- 16 02 16 – elementy usunięte ze zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 − 50 kg/rok.

Jeżeli więc podmiot w ciągu roku wytwarza odpady o wskazanych kodach odpadów i nie przekracza wymienionych ilości, wówczas nie musi prowadzić ewidencji dla tych rodzajów odpadów ani nie musi wystawiać dla nich KPO w BDO. Nie jest także zobowiązany do składania sprawozdania o odpadach dla tych odpadów.

Mobilny warsztat samochodowy

Pytanie: Jakie wymagania środowiskowe w zakresie BDO dotyczą mobilnego warsztatu samochodowego? Czy warsztat może zostawiać odpady powstałe w ramach wykonanej usługi klientowi? Chodzi zarówno o osoby prywatne, jak i firmy.

Odpowiedź: Najlepszym rozwiązaniem jest zawieranie z klientami umów, w których następuje przeniesienie odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami na klienta.

Przy takim przeniesieniu odpady pozostają u klienta, który jest traktowany jako wytwórca i obowiązki w zakresie BDO dotyczą klienta, a nie mobilnego warsztatu.

WAŻNE! Takie przeniesienie jest możliwe na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 32) ustawy o odpadach, który wskazuje, że wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Przepis wskazuje na obowiązek zawarcia umowy, co oznacza, że przeniesienie następuje za obopólną zgodą, tj. klient musi być świadomy, że staje się wytwórcą odpadu i jest zobowiązany do jego prawidłowego zagospodarowania (czyli przekazania do uprawnionego zbierającego lub przetwarzającego).

Wytwórca odpadów

Jeżeli klient nie zgodzi się na podpisanie umowy na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 32) ustawy o odpadach, mobilny warsztat powinien zarejestrować się w BDO jako wytwórca odpadów (dział XII). Warsztat będzie w takiej sytuacji zobowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów ze wskazaniem gminy, na której terenie wytworzono odpady. Konieczne będzie również składanie rocznych sprawozdań o wytworzonych odpadach (do 15 marca). Sprawozdania składa się do urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce wytworzenia odpadów, co w przypadku rozproszonej działalności (w kilku województwach) będzie skutkowało koniecznością złożenia kilku sprawozdań.

PAMIĘTAJ! Odpady wytwarzane w trakcie usług trzeba przekazywać do uprawnionego zbierającego lub przetwarzającego.

Oznacza to, że nie można ich przywozić do własnego magazynu, jeżeli magazyn nie jest objęty zezwoleniem. W praktyce jest to największy kłopot przy wytwarzaniu odpadów w wyniku czynności serwisowych. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest podpisanie z klientem umowy, na podstawie której klient staje się wytwórcą odpadu.

Odpady wytwarzane w ramach świadczonych usług

Pytanie: Czy powinniśmy wymagać od firm wykonujących naprawy naszych samochodów (karetek) posiadania wpisu do BDO? Czy po pozostawieniu części w warsztacie (np. wymiana klocków hamulcowych lub oleju) powinna zostać wystawiona karta przekazania odpadu?

Odpowiedź: Firma wykonująca naprawy czy wymianę części samochodowych jest wytwórcą odpadów. Jeśli usługę wymiany opon świadczy inna zewnętrzna firma, to ona staje się wytwórcą i obowiązki w tym zakresie przechodzą właśnie na nią.

Jeżeli umowa z firmą wykonującą naprawy zastrzega, że zużyte części/opony itp. należą do klienta, to wówczas odpowiedzialność za odpady ponosi firma korzystająca z usług warsztatu (ale taki zapis specjalny musi być zawarty w umowie, bo domyślnie wytwórcą odpadu jest warsztat świadczący usługę). Na podstawie art. 71 ustawy o odpadach właściciel warsztatu musi przedłożyć informację o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania nimi, jeśli zbiera rocznie więcej niż 5 Mg odpadów innych niż niebezpieczne. W przypadku odpadów niebezpiecznych jest to nie więcej niż 100 kg rocznie. Większość firm zleca naprawy samochodów czy wymianę opon innym przedsiębiorcom, przez co nie podwyższają ilości odpadów wytwarzanych w firmie. Tylko odpady w postaci zużytych części samochodowych wytworzone przez firmę należy przekazać za pośrednictwem BDO oraz ująć je w pozwoleniu na wytwarzanie odpadów, jeśli jest ono obowiązkowe.

Wymagania środowiskowe dla placówek medycznych poza BDO

Pytanie: Jakie wymagania środowiskowe musi spełniać placówka medyczna? Prowadzenie dokumentacji w BDO, sprawozdawczość, raporty z emisji do powietrza (np. z kotłowni czy samochodów służbowych) oraz informacje o opłatach środowiskowych są nam znane. Wiemy również, że w przypadku odpadów medycznych konieczne jest zawarcie umowy na odbiór odpadów medycznych. Czy przychodnia powinna mieć dodatkowe pozwolenia i uprawnienia? Czy coś jeszcze musimy uzupełniać w BDO?

Odpowiedź: Wskazane obowiązki w zakresie wymagań środowiskowych są standardowe. W BDO podmiot powinien prowadzić stosowną ewidencję odpadów i składać sprawozdania jako wytwórca odpadów (jeśli dotyczy).

Dodatkowo warto przeanalizować, czy placówka medyczna jest operatorem urządzeń podlegających wpisowi do CRO (Centralny Rejestr Operatorów). CRO dotyczy urządzeń klimatyzacyjnych, chłodniczych, pomp ciepła oraz systemów ochrony przeciwpożarowej zawierających:

- co najmniej 3 kg substancji kontrolowanych;

- powyżej 5 ton ekwiwalentu CO_2 fluorowanych gazów cieplarnianych.

Rejestr CRO

Kartę Urządzenia w CRO zakłada się dla każdego obiegu czynnika odrębnie, do 15 dni roboczych od instalacji urządzenia lub umieszczenia go w miejscu pracy i uruchomienia. Ilości i rodzaje czynników, które wymagają rejestracji w CRO, dostępne są w opracowaniu przygotowanym przez Instytut Chemii Przemysłowej.

WAŻNE! Rejestracji w CRO dokonuje operator urządzenia.

Operatorem jest użytkownik lub ewentualnie właściciel urządzenia czy też podmiot zarządzający obiektem, w którym urządzenie się znajduje. Operator jest zobowiązany do sprawowania faktycznej kontroli nad technicznym działaniem urządzenia, w tym podejmowania decyzji w sprawach finansowych i technicznych dotyczących urządzenia. Najprościej jest określić operatora jako podmiot, który zamawia przeglądy techniczne urządzeń, w tym kontrole szczelności.

Dodatkowe kwestie

Jeżeli placówka medyczna spełnia definicję przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców, warto przeanalizować, czy podlega przepisom związanym z wprowadzaniem do obrotu sprzętu elektrycznego i elektronicznego, baterii i akumulatorów oraz opakowań. Przedsiębiorca wprowadzający do obrotu to taki, którego działalność powoduje, że towar po raz pierwszy pojawia się na rynku polskim.

Przykład: Przedsiębiorca wprowadzający

Jeżeli placówka jest przedsiębiorcą i sprowadzi zza granicy sprzęt medyczny będący sprzętem elektrycznym, stanie się wprowadzającym sprzęt. Jeśli sprowadzony sprzęt będzie zawierał baterie i/lub akumulatory, przedsiębiorca będzie wprowadzającym baterie/akumulatory. Zazwyczaj sprzęt jest zapakowany, dlatego przedsiębiorca zostanie także wprowadzającym produkty w opakowaniach.

Często w przypadku placówek medycznych analizowane jest wprowadzanie opakowań wraz z posiłkami wydawanymi pacjentom. Placówka będąca przedsiębiorcą stanie się wprowadzającym w powyższym przypadku tylko wtedy, gdy pracownicy placówki będą samodzielnie pakowali posiłki w pojemniki (lub talerze, kubki). Jeżeli będzie to catering zewnętrzny, placówka nie będzie wprowadzającym. Przy analizie obowiązków wprowadzającego należy zawsze pamiętać, że wymagania dotyczą tylko przedsiębiorców (placówka medyczna o innym statusie nie będzie wprowadzającym).

WAŻNE! Bycie przedsiębiorcą wprowadzającym będzie się wiązało z dodatkowymi obowiązkami w BDO.

W placówce medycznej mogą również wystąpić obowiązki związane z pozwoleniem wodnoprawnym, ale wyłącznie, gdy placówka:

- pobiera wodę z własnego ujęcia (nie jest podpięta do sieci kanalizacyjnej);

- odprowadza ścieki do środowiska (nie jest podpięta do sieci kanalizacyjnej).

Tego w BDO musi pilnować producent wyrobów ciastkarskich

Pytanie: Czy producent wyrobów ciastkarskich (biszkoptów, pierników, wafli i krakersów), który pakuje swoje produkty w paczki i owijki, jest objęty zakresem stosowania dyrektywy SUP i musi dokonać wpisu do BDO? W którym dziale i tabeli jest wtedy wymagany wpis? Czy na producencie ciastek ciążą dodatkowe obowiązki (opłata roczna na pokrycie kosztów zbierania, uprzątania oraz transportu i przetwarzania odpadów z produktów objętych opłatą, prowadzenie ewidencji liczby paczek i owijek wprowadzonych)?

Odpowiedź: Tak, producent wyrobów ciastkarskich musi się wpisać do BDO jako wprowadzający produkty (paczki i owijki) w dziale II tabeli 6.

Paczki i owijki są szczególnym przypadkiem, w którym wprowadzającym jest nie producent paczek i owijek, ale producent żywności, który pakuje w paczki i owijki żywność. Podstawą prawną jest w tym przypadku art. 3k ust. 1 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, który odwołuje się do sekcji I załącznika nr 9 tej ustawy. W sekcji I jako produkty podlegające SUP wymienione są paczki i owijki wykonane z elastycznych materiałów zawierające żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia z paczki lub owijki bez żadnej dalszej obróbki.

WAŻNE! Kluczowe jest tu sformułowanie „zawierające żywność”, które wyłącza puste paczki i owijki, a więc wyklucza producenta paczek i owijek spod definicji wprowadzającego.

Przykładowe paczki i owijki zawierające żywność są wymienione w Wytycznych Komisji dotyczących produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (2021/C 216/01).

Są to m.in.:

1. Paczki lub owijki zawierające żywność do bezpośredniego spożycia (np. ciastka, orzechy, chrupki, prażona kukurydza, cukierki, batony czekoladowe, wyroby piekarskie, wyroby zamrożone) sprzedawane na sztuki.

2. Paczki lub owijki zawierające żywność do bezpośredniego spożycia z paczek lub owijek bez żadnej dalszej obróbki (np. chrupki, cukierki, batony czekoladowe, wyroby piekarskie, wyroby zamrożone) sprzedawane jako jedna sztuka lub więcej sztuk (tj. w wielopaku).

3. Paczki zawierające wiele porcji żywności przeznaczonej do bezpośredniego spożycia z paczki, które nie są indywidualnie owinięte (np. wyroby piekarskie, herbatniki, cukierki, gumy do żucia, chrupki).

Pozostałe obowiązki

Producent wyrobów ciastkarskich – oprócz wpisu do BDO − ma także poniższe obowiązki:

1. Od 1 stycznia 2024 r. ponoszenie corocznej opłaty na pokrycie kosztów:

- zbierania odpadów powstałych z produktów tego samego rodzaju, które wprowadził do obrotu, pozostawionych w publicznych systemach zbierania odpadów, w tym kosztów utworzenia i utrzymania tych systemów, transportu tych odpadów i ich przetwarzania;

- uprzątania oraz transportu i przetwarzania odpadów powstałych z produktów takiego samego rodzaju jak odpady powstałe z produktów, które wprowadził do obrotu.

2. Od 24 maja 2023 r. prowadzenie ewidencji masy i liczby produktów wprowadzonych do obrotu w danym roku kalendarzowym.

Wprowadzenie przepisów SUP nie spowodowało unieważnienia obowiązków wynikających z ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. W związku z tym producent wyrobów ciastkarskich nadal musi osiągać wymagane poziomy recyklingu odpadów opakowaniowych tego samego rodzaju jak opakowania, które wprowadził do obrotu wraz z produktami (ciastkami) – w odniesieniu do opakowań jednostkowych, zbiorczych i transportowych.

Podstawa prawna:

- Ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 399).

- Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. − Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 54).

- Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.).

- Ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1658).

- Ustawa z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 573).

- Rozporządzenie ministra klimatu z 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz.U. z 2019 r. poz. 2531).

Źródło:

- www.bdo.mos.gov.pl.

Table of Contents

1BL0123