© Copyright by Anna Chrząszczewska, 1996, 1998,2002, 2006,2007, 2010

© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1996, 1998, 2002,2006,2007, 2010

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości lub części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Redaktor: mgr Agata Góra

Redaktor techniczny: Franciszka Wyszomirska

Korekta: Zespół

Projekt okładki i strony tytułowej: Lidia Michalak-Mironska

Autor rycin Krzysztof Dobrowolski

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2016 r., (wyd. VI)

Warszawa 2019

ISBN 978-83-200-5727-0

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: mobisfera.pl

Spis treści

Zasady bandażowania, cele bandażowania, rodzaje opasek

Cele bandażowania

Rodzaje opasek

Rodzaje obwojów

Nazwy łacińskie

Materiał opatrunkowy

Dzianina opatrunkowa

Wykonywanie materiału opatrunkowego

Gaziki

Sączki

Płytki

Groszki

Płatki ligniny

Knotki

Waciki

Kwaczyki

Bandażowanie kończyny górnej

Kciuk

Opatrunek kłosowy kciuka wstępujący niepełny

Opatrunek kłosowy kciuka wstępujący pełny

Opatrunek kłosowy kciuka zstępujący niepełny

Palce

Owinięcie palców – tzw. rękawiczka

Dłoń

Opatrunek kłosowy dłoni wstępujący pełny

Opatrunek kłosowy dłoni zstępujący niepełny

Opatrunek dłoni za pomocą chusty trójkątnej

Przedramię

Opatrunek kolisty i śrubowy

Opatrunek zaginany

Opatrunek kłosowy wstępujący (ósemkowy)

Łokieć Opatrunek żółwiowy łokcia rozbieżny ← Łokieć, obwój rozbieżny →

Opatrunek żółwiowy łokcia zbieżny → Łokieć, obwój zbieżny ←

Ramię

Opatrunek kłosowy ramienia i barku pojedynczy wstępujący

Opatrunek kłosowy ramienia i barku pojedynczy zstępujący

Opatrunek ramienia i karku za pomocą 2 chust trójkątnych

Opatrunek Dessaulta

Barki

Opatrunek kłosowy barków podwójny zstępujący

Temblak z chusty trójkątnej (3)

Bandażowanie kończyny dolnej

Stopa

Opatrunek kłosowy stopy pełny wstępujący

Opatrunek kłosowy stopy niepełny zstępujący

Opatrunek stopy za pomocą chusty trójkątnej

Pięta

Opatrunek żółwiowy pięty rozbieżny

Opatrunek żółwiowy pięty zbieżny

Goleń

Opatrunek kolisty, śrubowy i opatrunek wężykowy

Opatrunek zaginany

Opatrunek kłosowy wstępujący (ósemkowy)

Kolano

Opatrunek żółwiowy kolana rozbieżny

Opatrunek żółwiowy kolana zbieżny

Udo, biodro

Opatrunek kłosowy zstępujący

Opatrunek biodra i uda za pomocą 2 chust trójkątnych (dużej i małej)

Opatrunek kłosowy wstępujący

Udo, podbrzusze

Opatrunek kłosowy uda zstępujący podwójny

Pośladek

Opatrunek kłosowy pośladka wstępujący

Opatrunek kłosowy pośladka zstępujący

Bandażowanie klatki piersiowej

Staniczek na męską (chłopięcą) klatkę piersiową

Staniczek na pierś kobiecą

Sutek

Podwieszenie sutka z umocowaniem na barku lub opatrunek unoszący i uciskający sutek

Piersi, grzbiet

Gwiazda pozioma grzbietu (piersi)

Gwiazda pionowa grzbietu (piersi)

Bandażowanie klatki piersiowej za pomocą dużej chusty trójkątnej

Brzuch

Bandażowanie brzucha obwojem śrubowym

Bandażowanie brzucha bandażem wielokońcowym

Bandażowanie brzucha i krocza za pomocą dużej chusty trójkątnej (majteczki)

Głowa i twarz

Zawój na czoło, potylicę i skronie

Przyłbica

Bandażowanie głowy chustą trójkątną

Policzki, ciemię, potylica, skronie

Uździenica (pierwszy sposób)

Uździenica (drugi sposób)

Ciemię, czoło

Czapka Hipokratesa (mitra)

Oko

Ucho

Proca nosa

Proca brody

Potylica

Zasady bandażowania, cele bandażowania, rodzaje opasek

1. Opaska musi być zwinięta w rolkę równo i ciasno.

2. Bandaż trzymamy w prawej ręce, główką do góry; bandażujemy od strony lewej ku prawej. Kierunek bandażowania:

l → p (wyjątek stanowią osoby leworęczne).

3. Rozwijamy opaskę w miarę bandażowania, nie za dużo na raz, tylko tyle, aby móc wykonać obwój, uważając, aby bandaż nie upadł na podłogę.

4. Stoimy naprzeciw miejsca, które mamy zabandażować (np. bandażując biodro, stoimy naprzeciw biodra, potylicę – naprzeciw potylicy).

5. Rozpoczynamy przeważnie obwojem kolistym nad (pod) miejscem zranienia.

6. Między dwie stykające się powierzchnie skóry możemy włożyć warstewkę waty (zwłaszcza przy kompresach).

7. Bandażując uważamy, aby nie przesunąć opatrunku.

8. Obwoje nakładamy tak, aby ściśle przylegały do opatrunku i ciała chorego; zbyt ciasne założenie powoduje zastój w krążeniu, zbyt luźne natomiast – przesunięcie opatrunku.

9. Pamiętamy, aby chory znajdował się w wygodnej pozycji. Kończyny chorego muszą być oparte (na oparciu krzesła, stołeczku, podnóżku itp.).

10. Na zakończenie podwijamy strzępiące się końce bandaża i umocowujemy je przylepcem lub agrafką, której nie używa się na głowie i u dzieci (obecnie w handlu znajdują się bandaże elastyczne ze specjalnymi zapinkami).

11. Staramy się, aby obwoje były równe, trwałe i estetyczne.

12. W miarę możliwości należy bandażować „oszczędnie”, tj. nie wykonywać obwojów za gęsto.

13. Szerokość opaski dobieramy do bandażowanej części ciała (od 2 do 15 cm); gatunek należy dobrać do rodzaju opatrunku.

14. Rozbandażowujemy, przekładając opaskę z jednej ręki do drugiej; chory pozostaje bez ruchu.

Uwaga:

Podane w niniejszym opracowaniu obwoje są obwojami podstawowymi. W praktyce możemy je ze sobą łączyć, bandażując np. kilka powierzchni, modyfikować zależnie od figury chorego, lub też wykonywać pewien fragment całości, np. bandażując 2-3 palce zamiast 5 itp.

Cele bandażowania

1. Przytrzymanie opatrunku.

2. Uszczelnienie, ocieplenie i przytrzymanie kompresu.

3. Unieruchomienie.

4. Wzmocnienie i unieruchomienie powłok (po zabiegach operacyjnych).

5. Zapobieganie zastojowi żylnemu (w żylakach kończyn).

Rodzaje opasek

Stosuje się opaski gazowe, muślinowe, siatkowe, elastyczne, flanelowe, płócienne, o różnej szerokości (2-15 cm).

Rodzaje obwojów

Obwój kolisty – każda warstwa następna pokrywa w całości poprzednią.

Obwój śrubowy – każda warstwa następna pokrywa w 2∕3 poprzednią.

Obwój wężykowy – skośne obwoje, pomiędzy nimi wolna przestrzeń.

Obwój zaginany – śrubowy, w połowie opaska zagięta i odwrócona „główką” na dół.

Obwój kłosowy wstępujący i zstępujący – ósemkowy wokół 2 osi.

Obwój żółwiowy zbieżny i rozbieżny – bandażowanie stawów zgiętych (przypomina skorupę żółwia).

Opaska powrotna – na czubkach i kikutach, tam i z powrotem.

Opaska dwugłowa – bandażowanie w obie strony (prawą i lewą ręką).

Obwój trójosiowy – wokół 3 osi (opatrunek Dessaulta, uździenica).

Nazwy łacińskie

Obwój kolisty – fascia circularis

Obwój śrubowy – dolabra currens

Obwój wężykowy – dolabra serpens

Obwój zaginany – dolabra reversa

Kłos wstępujący – spica ascendens

Kłos zstępujący – spica descendens

Obwój żółwiowy zbieżny – testudo inversa

Obwój żółwiowy rozbieżny – testudo reversa

Podwieszenie – suspensorium

Gwiazda – stella

Proca – funda

Pojedynczy, podwójny – simplex, duplex

Uździenica – capistrum

Czapka Hipokratesa – mitra

Temblak – mitella