Lucy Maud Montgomery

Ania z Wyspy

Anne of the Island

przełożył Marceli Tarnowski

Książka w dwóch wersjach językowych: polskiej i angielskiej

A dual Polish-English language edition

Armoryka

Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak

Na okładce: Teresa Schwartze (1851-1918), Lizzy Ansingh (ur. 1875) jako młoda dziewczyna,

źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thérèse_Schwartze_002.jpg

licencja: domena publiczna, plik rozpoznano jako wolny od znanych ograniczeń praw autorskich,

włącznie z prawami zależnymi i pokrewnymi.

Tekst polski wg edycji z roku 1930.

Zachowano oryginalną pisownię.

© Wydawnictwo Armoryka

Wydawnictwo Armoryka

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

http://www.armoryka.pl/

ISBN 978-83-7639-358-2

Rozdział I. Cień zmiany.

— Żniwa skończone i lato minęło — rzekła Ania Shirley, spoglądając z rozmarzeniem ponad zżętemi polami. Ona i Diana Barry zrywały jabłka w sadzie Zielonego Wzgórza, teraz zaś odpoczywały po pracy w słonecznym zakątku, gdzie wdole wonne fale ostów na pagórkach szumiały pod tchnieniem wiatru, ciągle jeszcze przynoszącego zapach lata od paproci z Lasu Duchów.

Lecz w otaczającym je krajobrazie wszystko mówiło już o jesieni. Morze szumiało głucho woddali, pola były gołe i wyschłe, powleczone nawłocią, dolina strumienia pod Zielonem Wzgórzem porosła była astrami o eterycznej purpurze, a Jezioro Lśniących Wód było niebieskie — niebieskie — niebieskie; nie błękitem wiosny, ani bladym lazurem nieba letniego, lecz przejrzystym, trwałym, wesołym błękitem, jakdyby woda zapomniała o wszelkich przeżytych wzruszeniach i zapadła w spokój, nieprzerywany zmiennemi marzeniami.

— Piękne było to lato — rzekła Diana, dotykając z uśmiechem nowego pierścionka na lewej ręce. — A ślub panny Lawendy wydaje mi się koroną tego. Przypuszczam, że państwo Irving bawią teraz na wybrzeżu Pacyfiku.

— Zdaje mi się, że podróżują już dość długo, aby zwiedzić cały świat — westchnęła Ania — trudno mi uwierzyć, że od tygodnia dopiero są po ślubie. Wszystko się zmieniło. Panny Lawendy i pani Allan niema. Jak ponuro wygląda plebanja z pozamykanemi okiennicami. Przechodziłam tam wczoraj wieczór i doznałam wrażenia, jakby tam wszystko wymarło.

— Nigdy nie będziemy mieli tak miłego pastora, jak pan Allan — rzekła Diana ze smutną pewnością. — Przypuszczam, że tej zimy będziemy mieli tylko zastępców, a połowa niedziel minie wogóle bez kazań. A ciebie i Gilberta nie będzie... bardzo będzie smutno.

— Alfred tu będzie — napomknęła Ania.

— Kiedy się pani Linde wprowadzi? — zapytała Diana, jakby nie dosłyszawszy uwagi Ani.

— Jutro. Cieszę się, że przyjeżdża. Ale zajdzie jeszcze jedna zmiana. Maryla i ja wyprzątnęłyśmy wszystko z gościnnego pokoju. Przyznam się, że robiłam to z niechęcią. Rzeczywiście, to było głupio, ale miałam wrażenie, jakbyśmy popełniały profanację. Ten poczciwy pokój gościnny wydawał mi się zawsze ołtarzem. Jako dziecko uważałam go za najpiękniejszą komnatę na świecie. Przypominasz sobie, jakie mię trawiło pragnienie, aby spać kiedy w łóżku takiego pokoju, ale nie w pokoju gościnnym Zielonego Wzgórza. O nie, nigdy tam! Toby było zbyt przejmujące... nie potrafiłabym zmrużyć oka. Kiedy Maryla posyłała mię po coś, nigdy nie przechodziłam przez ten pokój... Nie, rzeczywiście, przemykałam się na palcach z powstrzymanym tchem, jakbym się znajdowała w kościele i odczuwałam ulgę, gdy go opuściłam. Wisiały tam portrety Jerzego Whitefielda i księcia Wellingtona, po obu stronach lustra, i przez cały czas spoglądały na mnie tak surowo, zwłaszcza, jeśli się odważyłam zajrzeć do lustra, jedynego w domu, które mojej twarzy nie zniekształcało Zawsze się dziwiłam, jak Maryla może sprzątać ten pokój. A teraz nietylko jest sprzątnięty, ale zupełnie opróżniony. Jerzy Whitefield i książę Wellington są na strychu. Tak mija chwała świata — zakończyła Ania ze śmiechem, w którym brzmiała nutka żalu — niemiła to rzecz, gdy dawne nasze ołtarze są sprofanowane, nawet wtedy, gdyśmy je przerośli.

— Tak pusto tu będzie, gdy odjedziesz — westchnęła Diana po raz setny. — I pomyśleć, że odjeżdżasz już w przyszłym tygodniu!

— Ale jesteśmy jeszcze razem — rzekła Ania wesoło. — Niech dzień jutrzejszy nie mąci nam radości dzisiejszego. Nie mogę znieść myśli, że wyjeżdżam sama... tak jestem zaprzyjaźniona z domem. Ty mi mówisz o samotności! Ja właśnie powinnam wzdychać. Ty zostaniesz tu w gronie starych przyjaciół — z Alfredem! Gdy ja będę sama wśród obcych, nie znając nikogo!

— Z wyjątkiem Gilberta i Karola Slone — rzekła Diana, odcinając się za przytyk Ani.

— Karol Slone będzie dla mnie rzeczywiście wielką pociechą — odpowiedziała Ania ironicznie, i obie panienki roześmiały się. Diana wiedziała doskonale, jakie było zdanie Ani o Karolu Slone, ale mimo wielu poufnych rozmów nie była pewna, co myśli Ania o Gilbercie Blythe. Ania sama tego z pewnością nie wiedziała.

— O ile wiem, będą oni zresztą mieszkali w innym końcu Kingsportu — ciągnęła Ania. — Jestem zadowolona, że jadę do Redmondu, i jestem pewna, że po pewnym czasie polubię go. Ale podczas pierwszych paru tygodni będę się czuła bardzo źle. Nie będę miała nawet tej pociechy, aby mieć nadzieję odwiedzenia w niedzielę domu, jak to było, gdy uczęszczałam do Seminarjum. Boże Narodzenie będzie mi się wydawało odległe o tysiąc lat.

— Wszystko się zmienia albo zmieni się — rzekła Diana smutno — mam wrażenie, że dawne czasy już nie wrócą, Aniu.

— Zdaje się, że nasze drogi muszą się rozejść — rzekła Ania w zadumie. — Musiało do tego dojść. Czy sądzisz, Diano, że wiek dojrzały jest istotnie tak piękny, jak sobie wyobrażałyśmy, gdyśmy jeszcze były dziećmi?

— Nie wiem... wiele pięknych rzeczy łączy się z tem — odpowiedziała Diana, pieszcząc znowu swój pierścionek z uśmiechem, który powodował zawsze, że Ania czuła się niedoświadczoną i opuszczoną. — Ale bywają też rozmaite tak oszołamiające rzeczy. Niekiedy mam wrażenie, że lękam się być dorosłą... w takich chwilach dałabym wiele, aby być znowu małem dzieckiem.

— Mam nadzieję, że przyzwyczaimy się jeszcze do tego, by być dorosłemi — pocieszyła ją Ania wesoło. — Później nie będziemy się spotykały z tyloma niespodzianemi rzeczami, chociaż wyobrażam sobie niekiedy, że rzeczy niespodziane stanowią cały urok życia. Mamy po osiemnaście lat, Diano. Za dwa lata skończymy dwadzieścia. Gdy miałam dziesięć lat, wyobrażałam sobie, że dwudziestka jest zaśniedziałym, starym wiekiem. Niedługo już ty będziesz stateczną matroną w średnim wieku, a ja starą ciotką Anną, która na wakacje przyjedzie do was w odwiedziny. Zawsze znajdziesz dla mnie kącik, prawda, Diano, kochanie? Oczywiście nie pokój gościnny — stare panny nie mogą sobie rościć pretensyj do gościnnego pokoju. Zadowolnię się zupełnie skromną facjatką.

— Jakie głupstwa wygadujesz, Aniu! — zaśmiała się Diana. — Wyjdziesz doskonale zamąż — za przystojnego i bogatego chłopca, a najpiękniejszy nawet pokój gościnny w Avonlea nie będzie dość piękny na przyjęcie ciebie. Wobec wszystkich przyjaciół młodości będziesz zadzierała nosa.

— Szkodaby było, mój nosek jest dość ładny i zdaje mi się, że zadzieranie zniekształciłoby go — rzekła Ania, głaszcząc ten kształtny organ. — Nie mam tak wielu ładnych rysów, aby sobie pozwolić na szpecenie tych, które mam. Gdybym więc nawet wyszła za króla wysp kanibalów, przyrzekam ci, że wobec ciebie nie zadzierałabym nosa, Diano.

Z ponownym wesołym śmiechem dziewczęta rozstały się, Diana wróciła do Pochyłego Sadu, Ania skierowała się do urzędu pocztowego. Czekał tam na nią list, a gdy Gilbert Blythe spotkał ją przy moście ponad Jeziorem Lśniących Wód, oczy jej błyszczały z radosnego podniecenia.

— Priscilla Grant jedzie także do Redmondu — zawołała Ania. — Czy to nie cudownie? Spodziewałam się tego, ale ona nie liczyła, że jej ojciec pozwoli. Pozwolił jednak i będziemy razem mieszkały. Czuję, że mając u boku taką koleżankę, jak Priscilla, mogłabym stawić czoła całej armji ze sztandarami — lub wszystkim profesorom Redmondu w bojowej falandze.

— Sądzę, że polubimy Kingsport — rzekł Gilbert. — Opowiadano mi, że jest to piękne, stare miasteczko i posiada najpiękniejszy naturalny park na świecie. Słyszałem, że są tam wspaniałe widoki.

— Ciekawam, czy będą — czy mogą być — ładniejsze, niż ten — odpowiedziała Ania, rozglądając się dokoła rozmiłowanym, zachwyconym wzrokiem ludzi, dla których dom jest zawsze najpiękniejszem miejscem w świecie, bez względu na to, jakie czarowne kraje mogą się jeszcze znajdować pod obcemi gwiazdami.

Oparli się o poręcz pomostu nad starym stawem, wdychając głęboko aromat zmierzchu, w tem samem miejscu, gdzie Elaina wyratowała się niegdyś z barki. [Wypadek ten opisany jest w powieści „Ania z Zielonego Wzgórza”. P. t.]. Czarujący szkarłat kłoniącego się słońca barwił jeszcze zachodnią połać nieba, ale księżyc wzeszedł już i woda spoczywała w jego blasku niby wielki, srebrny sen. Wspomnienie spowiło dwie młode istoty w słodki i subtelny czar.

— Taka jesteś milcząca, Aniu — rzekł wreszcie Gilbert.

— Boję się mówić lub poruszać się, z obawy, aby ten cały cudowny urok nie rozwiał się niby zmącone milczenie — szepnęła Ania.

Gilbert położył nagle rękę na białej, delikatnej dłoni, spoczywającej na poręczy pomostu. Jego piwne oczy tonęły w mroku, jego chłopięce jeszcze wargi rozchyliły się, aby wypowiedzieć marzenia i nadzieje, przenikające jego duszę, ale Ania szybko cofnęła rękę i odwróciła się. Czar zmroku prysnął dla niej.

— Muszę już wracać do domu — zawołała z przesadną nieco obojętnością. — Marylę bolała dziś po południu głowa, a bliźniętom mogłoby się coś stać. Doprawdy nie powinnam była odejść na tak długo.

Paplała nieustannie i bez związku przez cały czas, aż doszli do dróżki, wiodącej ku Zielonemu Wzgórzu. Biedny Gilbert nie miał okazji wtrącić słowa. Ania czuła się nieco swobodniejsza, gdy się rozstali. Od przelotnej chwili wyznania w ogrodzie Chatki Ech do serca jej zakradła się nowa, tajemna świadomość w stosunku do Gilberta. Coś obcego wdarło się do dawnego, doskonałego stosunku koleżeńskiego z ławy szkolnej — coś, co temu stosunkowi groziło zniszczeniem.

„Dawniej nigdy nie cieszyłam się, gdy Gilbert odchodził”, pomyślała nawpół ze skruchą, nawpół z zatroskaniem, wkraczając sama na dróżkę. „Przyjaźń nasza zostanie zburzona, jeżeli będą się go nadal trzymały te głupstwa. A ja nie chcę dopuścić, żeby została zburzona. O, dlaczego chłopcy nie potrafią być rozsądni!”

Ania doznawała przykrego uczucia, że tak samo „nierozsądnem” było, iż czuła jeszcze na ręku gorące dotknięcie dłoni Gilberta, i to tak wyraźnie, jak czuła je w owej krótkiej chwili, gdy dłoń jego leżała na jej ręku; a tem mniej rozsądnem, że świadomość ta bynajmniej nie wydawała się jej przykra — zupełnie odwrotnie, niż przy podobnym ruchu ze strony Karola Slone, gdy siedzieli razem przez ciąg jednego tańca na zabawie w Białych Piaskach przed trzema dniami.

Ania wzdrygnęła się na to niemiłe wspomnienie. Ale wszystkie te myśli o zadurzonych młodzieńcach rozwiały się, gdy wkroczyła w znajomą, niesentymentalną atmosferę kuchni na Zielonem Wzgórzu, gdzie ośmioletni chłopiec gorzko płakał na kanapie.

— Co się stało, Tadziu? — zapytała Ania, obejmując go. — Gdzie Maryla i Tola?

— Maryla kładzie Tolę spać — łkał Tadzio — a ja płaczę, bo Tola spadła ze schodów piwnicy i zdrapała sobie skórę na nosie i...

— No, dobrze już, nie płacz, kochanie. Naturalnie martwi cię to, ale płacz nikomu nie pomoże. Jutro będzie znowu zdrowa. Płacz nikomu nie pomaga, Tadziku, i...

— Ja nie dlatego płaczę, że Tola spadła ze schodów — zawołał chłopiec jeszcze głośniej, przerywając kazanie Ani — ale, że ja tego nie widziałem. Każda miła zabawa zawsze mnie omija!

— O, Tadziu! — Ania stłumiła nieodpowiedni w tej chwili wybuch śmiechu. — Czyżby to była dla ciebie zabawa widzieć, jak mała Tola spadła ze schodów i poraniła się?

— Nie zraniła się bardzo — rzekł Tadzio zaczepnie. — Gdyby się zabiła, byłbym naprawdę smutny, Aniu. Ale Keithowie nie tak łatwo się zabijają. Zupełnie jak Blewettowie. Herbert Blewett spadł zeszłej środy ze sterty siana i stoczył się do przegrody, gdzie stał bardzo dziki koń, prosto pod jego kopyta. A jednak wygrzebał się żywy, tylko z trzema złamanemi żebrami. Pani Linde powiada, że bywają ludzie, którychby się toporem nie zabiło. Czy pani Linde przyjedzie jutro, Aniu?

— Tak, Tadziu, a spodziewam się, że będziesz wobec niej zawsze grzeczny.

— Będę grzeczny, ale czy będzie mię kładła co wieczór do łóżka, Aniu?

— Może. Dlaczego?

— Bo — oznajmił Tadzio stanowczo — przy niej nie będę potrzebował zmawiać pacierzy, jak przy tobie, Aniu?

— Dlaczego nie?

— Bo myślę, że nie byłoby to tak ładnie mówić do Boga wobec obcych, Aniu. Tola, jeżeli chce, może się modlić przy pani Linde, ja nie będę. Zaczekam, aż odejdzie, i później się pomodlę. Czy tak nie będzie dobrze, Aniu?

— Tak, jeżeli jesteś pewien, że nie zapomnisz o tem, Tadziku.

— O, już ja nie zapomnę. Dla mnie pacierz to wielka przyjemność. Ale samemu go odmawiać nie będzie to tak wielka przyjemność, jak z tobą. Wolałbym, żebyś została w domu, Aniu. Nie rozumiem, dlaczego odjeżdżasz i opuszczasz nas.

— Nie robię tego dlatego, że chcę, tylko że muszę, Tadziu.

— Jeżeli nie chcesz, to nie musisz. Jesteś dorosła. Gdy ja będę dorosły, Aniu, nie zrobię niczego wbrew swojej woli.

— Przez całe życie, Tadziu, będziesz musiał robić rzeczy, którychbyś robić nie chciał.

— Nie — rzekł Tadzio stanowczo. — Ani mi się śni! Teraz muszę robić rzeczy, które mi się nie podobają, bo w przeciwnym razie ty i Maryla posyłacie mnie do łóżka. Ale kiedy będę dorosły, nie będziecie tego mogły robić; nikt mi wtedy nie będzie mógł rozkazywać. Nie pozwolę na to! Wiesz, Aniu, Emilek Boulter mówi, że jego matka powiedziała, że ty jedziesz do uniwersytetu, żeby złapać męża. Czy to prawda, Aniu? Muszę to wiedzieć.

Na chwilę Ania zapłonęła gniewem. Potem roześmiała się, przypomniawszy sobie, że pani Boulter nie mogła jej swoją brutalnością myśli i mowy zaszkodzić.

— Nie, Tadziu, to nieprawda. Jadę studjować, kształcić się, uczyć się rozmaitych rzeczy.

— Jakich rzeczy?

— Rozmaitych — odpowiedziała Ania.

— Ale gdybyś chciała złapać męża, jakbyś to zrobiła? Muszę to wiedzieć — upierał się Tadzio, którego przedmiot ten widocznie szczególnie interesował.

— Zapytaj o to lepiej pani Boulter — odpowiedziała Ania bez namysłu. — Sądzę, że wie ona o tym procesie więcej, niż ja.

— Zrobię to, kiedy ją znowu zobaczę — rzekł Tadzio poważnie.

— Tadziu! Jeżeli to zrobisz! — zawołała Ania, spostrzegając swój błąd.

— Przecież sama powiedziałaś — zaprotestował Tadzio urażony.

— Czas już, żebyś się położył spać — zadecydowała Ania, ratując się z kłopotliwej sytuacji.

Ułożywszy Tadzia do snu, Ania ruszyła ku Wyspie Wiktorji, gdzie siedziała samotnie, zalana poświatą księżyca, podczas gdy wody szemrały dokoła niej w czarownym duecie fali i wiatru. Ania lubiła zawsze ten potok. Niejedną nić marzenia snuła dawniej nad jego wodami. Zapomniała teraz o zakochanych młodzieńcach i o zgryźliwych słowach złośliwych sąsiadów i o wszystkich zagadnieniach swego dziewczęcego życia. W wyobraźni żeglowała przez dalekie morza, obmywając odległe, lśniące wybrzeża „nieznanej ziemi”, gdzie leżą opuszczona Atlantyda i Elizjum, żeglowała pod wieczorną gwiazdą przewodnią ku Krainie Tęsknoty Serca. I w marzeniach tych była bogatsza, aniżeli w rzeczywistości; gdyż rzeczy widzialne przemijają, niewidzialne zaś trwają wiecznie.

Rozdział II. Girlandy jesieni.

Następny tydzień minął szybko, pod natłokiem niezliczonych „ostatnich spraw”, jak je Ania nazywała. Trzeba było składać i przyjmować wizyty pożegnalne, miłe lub niemiłe, zależnie od tego, czy goście lub odwiedzani odnosili się do nadziei Ani życzliwie, czy też uważali, iż pyszni się zanadto spodziewanym wyjazdem do uniwersytetu i poczytywali sobie za obowiązek „przykrócić jej cugli”.

K. M. A. [Koło Miłośników Avonlea (por. „Ania z Avonlea”). P. t.] urządziło wieczorową zabawę pożegnalną na cześć Ani i Gilberta w domu Józi Pay; miejsce to wybrano z jednej strony dlatego, że dom pana Pay był bardzo obszerny i wygodny, z drugiej strony, ponieważ obawiano się, że córki pana Pay nie chciałyby wziąć w zabawie udziału, gdyby nie zgodzono się na zaofiarowane przez nie miejsce uroczystości. Był to bardzo miły wieczór, zwłaszcza, że panny Pay zachowały się uprzejmie, nie mówiąc ani czyniąc niczego, co mogłoby zepsuć harmonję zabawy, co nie zgadzało się z ich nawyknieniami. Józia była niezwykle uprzejma, tak dalece, że rzekła nawet wyrozumiale do Ani:

— Wcale ci nieźle w nowej sukni, Aniu. Rzeczywiście, wyglądasz w niej prawie ładnie.

— To bardzo uprzejmie z twojej strony — odpowiedziała Ania z roześmianemi oczyma. Jej zmysł humoru rozwinął się, a słowa, które w czternastym roku byłyby ją uraziły, teraz stanowiły pożądaną strawę dla jej wesołości. Józia podejrzewała, że Ania śmiała się z niej za jej złemi oczyma, ale ograniczyła się do szepnięcia Bercie, że Ania Shirley jeszcze bardziej zadrze teraz nosa, niż dawniej, gdyż jedzie przecież na uniwersytet — zobaczysz!

Zebrała się cała „stara paczka”, pełna radości i humoru i młodzieńczej swawolności. Diana Barry, różowa z dołeczkami, w towarzystwie swego wiernego Alfreda; Janka Andrews, miła, rozsądna i szczera; Ruby Gillis, w swej najstrojniejszej kremowej bluzce jedwabnej z czerwonemi geranjami w złotych włosach; Gilbert Blythe i Karol Slone, obaj starając się trzymać jak najbliżej wymykającej się Ani; Carrie Slone, blada i melancholijna, gdyż — jak opowiadano — ojciec jej nie pozwalał Oliverowi Kimballowi zbliżać się do niej; Moody Spurgeon Mac Pherson, którego okrągła twarz i odstające uszy były tak samo okrągłe i odstające jak zwykle; i Bill Andrews, który przez cały wieczór siedział w kącie, chichotał, gdy ktoś do niego mówił, i z uśmiechem na szerokiej, piegowatej twarzy śledził wzrokiem Anię Shirley.

Ania wiedziała zawczasu o zabawie, ale nie wiedziała, że to ona i Gilbert, jako założyciele Koła, mieli być obdarzeni bardzo pochlebnym „adresem” i „dowodem uznania” w postaci tomu tragedyj Szekspira dla niej i wiecznego pióra dla Gilberta. Była tak zaskoczona i uradowana miłemi słowami, wypowiedzianemi w adresie, odczytanym przez Moody Spurgeona głosem tak uroczystym i patetycznym, że łzy zgasiły iskry w jej wielkich, szarych oczach. Pracowała dla K. M. A. ciężko i wiernie, to też sprawiło jej istotną radość, że członkowie tak szczerze ocenili jej wysiłki. A wszyscy byli tak mili i uprzejmi i weseli — nawet panny Pay przyczyniły się do tego. W tej chwili Ania kochała cały świat.

Wieczór spędziła niezmiernie miło, ale zakończenie zepsuło prawie wszystko. Gilbert znowu popełnił błąd i przy kolacji na werandzie, pod blaskiem księżyca, powiedział Ani coś sentymentalnego. Aby go ukarać, Ania była bardzo uprzejma dla Karola Slone i pozwoliła odprowadzić się przez niego do domu. Przekonała się jednak, że zemsta nikogo tak bardzo nie rani, jak tego, kto jej dokonywa. Gilbert odszedł wesoło z Ruby Gillis, a Ania słyszała ich głośny śmiech, gdy szli powolnie w cichem, świeżem powietrzu jesiennem. Spędzali widocznie czas bardzo miło podczas gdy ona nudziła się śmiertelnie z Karolem Slone, który mówił nieustannie, ale nigdy nie powiedział ani słowa, któreby warte było słuchania. Ania od czasu do czasu wtrącała bez związku „tak” lub „nie” i myślała o tem, jak pięknie wyglądała Ruby dzisiejszego wieczora, jak wybałuszone były oczy Karola w świetle księżyca, bardziej jeszcze niż za dnia, i że świat nie był jednak tak pięknem miejscem, jak sądziła przedtem podczas zabawy.

„Jestem zanadto zmęczona, to właśnie wszystko”, pomyślała, gdy się wreszcie z radością znalazła sama w swoim pokoju. I szczerze wierzyła, że tak jest.

Ale strumień radości, jakby z nieznanego, ukrytego źródła trysnął z jej serca, gdy następnego wieczoru ujrzała Gilberta, jak mocnym, szybkim krokiem nadchodził z Lasu Duchów, mijając starą kładkę. Więc Gilbert nie chciał jednakże spędzić ostatniego wieczora z Ruby Gillis!

— Wyglądasz zmęczona, Aniu — rzekł.

— Jestem zmęczona, gorzej jeszcze, jestem zniechęcona. Jestem zmęczona, ponieważ przez cały dzień pakowałam swoją walizkę i szyłam. Jestem zniechęcona, ponieważ sześć kobiet złożyło mi dzisiaj pożegnalne wizyty, a każda z nich starała się powiedzieć mi coś takiego, co odbierało życiu jasne barwy i pozostawiało je tak szarem, posępnem i bezradosnem, jak ranek listopadowy.

— Złośliwe staruchy! — wyjaśnił Gilbert wytwornie.

— O nie, to nie złośliwość — odparła Ania poważnie. — I to jest właśnie najgorsze. Gdyby były złośliwe, nie zważałabym na nie. Ale wszystkie one są poczciwemi, uprzejmemi, macierzyńskiemi duszami, które mię lubią i które ja lubię, i właśnie dlatego wszystko, co mówiły lub napomykały, miało tak wielką wagę. Dawały mi do zrozumienia, że uważają za nierozumne z mojej strony wyjeżdżać do Redmondu, aby zdobyć stopień naukowy. Od tej chwili zastanawiam się, czy rzeczywiście nie jestem głupia. Pani Piotrowa Slone westchnęła i oświadczyła, iż ma nadzieję, że zdrowie moje wytrzyma do końca studjów; i nagle ujrzałam się jako beznadziejną ofiarą nerwowego przygnębienia pod koniec trzeciego roku nauki; pani Ebenowa Wright oznajmiła, że pobyt w Redmondzie przez cztery lata musi moc kosztować; i natychmiast zrozumiałam, że błędem nie do przebaczenia było z mojej strony trwonić pieniądze Maryli i moje własne na takie szaleństwo; pani Kacprowa Bell wyraziła nadzieję, że nie dam się przez uniwersytet zepsuć, jak się to z wieloma ludźmi staje; i uczułam natychmiast w kościach, że pod koniec czwartego roku pobytu w Redmondzie stanę się niemożliwą istotą, wmawiającą sobie, że wie i umie wszystko i spoglądającą zgóry na wszystko i wszystkich w Avonlea; pani Elika Wright oznajmiła, że jej zdaniem wszystkie dziewczęta z Redmondu, zwłaszcza z Kingsportu, stroją się bardzo, i domyślała się, że nigdy już nie będę się czuła dobrze między niemi; i natychmiast ujrzałam się w duchu jako odtrąconą, zaniedbaną, pokorną dziewczyną wiejską, kroczącą po wykładowych salach Redmondu w podkutych trzewikach.

Ania zakończyła ze śmiechem, pomieszanym z westchnieniem. Wobec jej wrażliwej natury wszelkie zarzuty miały zawsze wagę, nawet zarzuty ludzi, z których zdaniem mało się liczyła. W tej chwili życie nie miało dla niej uroku, a amibcja zgasła jak świeca.

— Z pewnością nie liczysz się z tem, co powiedziały — zaprotestował Gilbert. — Wiesz doskonale, jak ciasne są ich poglądy na życie, chociaż są poczciwemi istotami. Uczynić coś, czego one nigdy nie robiły, to dla nich grzech śmiertelny. Jesteś pierwszą dziewczyną w Avonlea, jadącą na uniwersytet. A wiesz przecież, że wszystkich pionierów uważa się za szaleńców.

— O, wiem. Ale uczucie jest tak odmienne od wiedzy. Zdrowy rozsądek mówi mi wszystko, co możesz powiedzieć, ale niekiedy zdrowy rozsądek traci nade mną moc. Zdrowy rozsądek owłada zupełnie moją duszą. Po odejściu pani Elizy nie miałam już niemal odwagi zakończyć pakowania.

— O to właśnie idzie, że jesteś zmęczona, Aniu. Zapomnij teraz o wszystkiem i chodź się ze mną przejść — pospacerujemy po lesie nad bagnem. Będzie tam pewnie coś, co ci chcę pokazać.

— Pewnie? Nie wiesz napewno, czy tam będzie?

— Nie. Wiem tylko, że powinno tam być, wnosząc z tego, co widziałem wiosną. Chodź. Będziemy udawali, że jesteśmy znowu parą dzieci i pobiegniemy jak wicher.

Ruszyli radośnie. Ania, pamiętając o przykrości poprzedniego wieczora, była dla Gilberta bardzo uprzejma; zaś Gilbert, który nauczył się rozumu, wystrzegał się powiedzenia czegokolwiek, coby wykraczało poza stosunek koleżeństwa szkolnego. Pani Linde i Maryla obserwowały ich z okna kuchennego.

— Będzie z nich kiedyś dobrana para — rzekła pani Linde zadowolona.

Maryla wzdrygnęła się lekko. W głębi serca miała nadzieję, że tak będzie, ale bolało ją, gdy pani Linde mówiła o tem swym zwykłym plotkarskim tonem.

— To jeszcze dzieci — odpowiedziała krótko.

Pani Linde roześmiała się dobrodusznie.

— Ania ma osiemnaście lat, w jej wieku byłam już zamężna. My starzy, Marylo, jesteśmy zbyt skłonni przypuszczać, że dzieci nigdy się nie stają dorosłe; o to właśnie idzie. Ania jest panienką, a Gilbert młodzieńcem, każdy zaś widzi, że uwielbia on ślady jej stóp. Miły to chłopiec, a Ania nie znajdzie lepszego. Mam nadzieję, że w Redmondzie nie wbije sobie jakiegoś romantycznego głupstwa do głowy. Nigdy nie pochwalałam tych koedukacyjnych zakładów naukowych. Nie sądzę — zakończyła pani Linde uroczyście — aby studenci w takich uniwersytetach zajmowali się czemś innem, jak flirtem.

— Trochę muszą też studjować — odpowiedziała Maryla z uśmiechem.

— Bardzo mało — skonstatowała pani Małgorzata. — Spodziewam się jednak, że Ania będzie się uczyła. Nigdy nie była flirciarką. Ale niedocenia ona Gilberta, o to właśnie idzie. O, ja znam dziewczęta! Karol Slone także za nią biega, ale nigdybym jej nie radziła poślubić żadnego Slona. Slonowie są oczywiście poczciwymi, rzetelnymi, czcigodnymi ludźmi, ale mimo wszystko pozostają zawsze Slonami.

Maryla skinęła głową. Osobie obcej skonstatowanie, że Slonowie są Slonami niewieleby powiedziało, ale ona zrozumiała. Każda wieś ma taką rodzinę. Poczciwymi, rzetelnymi, czcigodnymi ludźmi mogą być, ale Slonami są i będą, choćby mówili językami ludzkiemi i anielskiemi.

Gilbert i Ania, szczęśliwie nieświadomi, że przyszłość ich w ten sposób zadecydowana została przez panią Małgorzatę, wałęsali się wśród cieniów Lasu Duchów. Wdali połyskiwały zżęte wzgórza w promieniach zachodzącego słońca pod bladem, różowo-błękitnem niebem. Długie cienie drzew w alei sosen odgraniczały wyżej położone łąki. Lekki wiatr świszczał wokół nich, w odgłosie jego brzmiała nuta jesieni.

— Ten las rzeczywiście jest teraz pełen duchów... starych wspomnień — rzekła Ania, schylając się, aby zerwać źdźbło paproci, wyblakłe od chłodu. — Mam wrażenie, jakby dwie małe dziewczynki, Diana i ja, bawiły się tu jeszcze ciągle, siedząc o zmroku nad Fontanną Driad na schadzce z duchami. Czy uwierzysz, że nie mogę nigdy przejść tą drogą, aby nie odczuć odrobiny dawnego dreszczu i lęku? Stworzyłyśmy sobie pewną szczególnie przeraźliwą zjawę — był to duch zamordowanego dziecka, który skradał się do człowieka ztyłu, kładąc swe zimne palce na jego rękach. Przyznam, że do dzisiejszego dnia nie potrafię pozbyć się złudzenia, że słyszę za sobą te małe, szybkie kroczki gdy wchodzę tu po zapadnięciu zmroku. Nie lękam się Białej Pani, ani człowieka bez głowy, ani szkieletów, ale pragnęłabym, abym sobie była nigdy nie wyobraziła istnienia tego dziecka. Jakże się Maryla i pani Barry gniewały o to — zakończyła Ania ze śmiechem.

Poprzez drzewa, okalające bagno przeświecało purpurowe niebo; dokoła snuło się babie lato. Za grupą nagich sosen, rozgrzanej od słońca w dolince, otoczonej klonami znaleźli owo „coś”, czego szukał Gilbert.

— A, oto jest! — zawołał młodzieniec z zadowoleniem.

— Jabłoń... w takiem ustroniu! — wykrzyknęła Ania z zachwytem.

— Tak, prawdziwa rodząca jabłoń, tutaj, pomiędzy sosnami i bukami, o milę od najbliższego sadu. Byłem tu pewnego dnia wiosną i zastałem ją ubieloną od kwiecia. Postanowiłem więc powrócić jesienią, aby się przekonać, czy będzie miała jabłka. Patrz, ugina się pod owocem. I jabłka wydają się nawet dobre, rumiane, z ciemnemi policzkami. Większość dzikich płodów bywa zielona i nieapetyczna.

— Przypuszczam, że jabłoń ta musiała przed laty wyrosnąć z przypadkowo zgubionego nasienia — rzekła Ania z zadumą. — I jak to dzielne, zuchwałe drzewko wyrosło tu, rozwinęło się, samotne pośród obcych!

— Oto wywrócone drzewo z poduszką z mchu. Usiądź, Aniu, posłuży ci ono za tron leśny. Wdrapię się po kilka jabłek. Rosną wszystkie bardzo wysoko, drzewo musiało dotrzeć do światła słonecznego.

Jabłka okazały się doskonałe. Pod brunatnawą skórką był biały, biały miąższ z rzadkiemi czerwonemi żyłkami; a prócz zwykłego smaku jabłek odznaczały się one szczególnym dzikim posmakiem, jakiego nie posiada żadne jabłko, wyhodowane w ogrodzie.

— Złowieszcze jabłko Edenu nie mogło mieć lepszego smaku — oświadczyła Ania. — Ale czas już, abyśmy wracali. Spójrz, zmrok zapadł przed trzema minutami, a teraz świeci już księżyc. Jaka szkoda, że nie zdołaliśmy uchwycić chwil tego przejścia. Ale zdaje się, że takich chwil nigdy nie można uchwycić.

— Okrążmy bagno i chodźmy do domu Aleją Zakochanych. Czy ciągle jeszcze czujesz się tak zniechęcona, jak wychodząc z domu?

— Nie. Te jabłka były manną dla mojej głodnej duszy. Czuję, że będę kochała Redmond i spędzę tam wspaniałe cztery lata.

— A po tych czterech latach?

— O, stanę jeszcze nieraz na rozstajnych drogach — odpowiedziała Ania swobodnie. — Nie zastanawiam się nad tem, co może się stać. Nie chcę tego wiedzieć — ładniej jest nie wiedzieć tego.

Aleja Zakochanych była tego wieczora cicha i tajemniczo mroczna w bladych promieniach poświaty księżyca. Szli wolno, zadowoleni z koleżeńskiego milczenia, nie usiłując go przerwać.

„Gdyby Gilbert był zawsze taki, jak tego wieczora, jak pięknem i prostem byłoby wszystko”, zastanawiała się Ania.

Gilbert spoglądał za oddalającą się Anią. W swej jasnej sukni, przy swym delikatnym wdzięku, sprawiała na niego wrażenie białego kosaćca.

„Ciekaw jestem, czy zdołam kiedy zająć jej myśli”, zadał sobie pytanie z bolesną niewiarą.

Rozdział III. Pożegnanie.

Karol Slone, Gilbert Blythe i Ania Shirley następnego ranka poniedziałkowego opuścili Avonlea. Ania liczyła na ładny dzień. Diana miała ją odprowadzić na stację, miała to być ich ostatnia miła przejażdżka na długi czas. Ale gdy Ania w niedzielę wieczór kładła się spać, wschodni wiatr jęczał wokół Zielonego Wzgórza ze złowieszczą przepowiednią, która się nazajutrz spełniła. Ania zbudziła się i ujrzała, że krople deszczu smagały jej okno, a szara powierzchnia stawu pokryta była rozszerzającemi się kręgami; wzgórza i morze spowite były w mgłę, a cały świat wydawał się posępny i smutny.

Ania już o brzasku była ubrana, gdyż trzeba było zdążyć na pociąg, który przychodził do miasta portowego zaledwie na kilka minut przed odpłynięciem statku. Walczyła ze łzami, które wytrysnąć chciały z jej oczu wbrew jej woli. Opuszczała dom, który jej był tak drogi, a coś jej mówiło, że opuszczała go na zawsze, z wyjątkiem przyjazdów na święta. Powracając na ferje, nie zastanie tu już takiego samego życia, jak dawniej. O, a jakie to było wszystko drogie i kochane — mała, biała facjatka, uświęcona marzeniami dziewczęcemi, Królowa Śniegu za oknem, strumyk w dolinie, Fontanna Driad, Las Duchów, Aleja Zakochanych — wszystkie te tysiąc i jedno drogich miejsc, gdzie żyły wspomnienia dawnych lat. Czy rzeczywiście mogła być szczęśliwa gdzie indziej?

Śniadanie było tego ranka na Zielonem Wzgórzu dość smutne. Tadzio nie mógł jeść, zapewne po raz pierwszy w życiu, lecz bezwstydnie beczał nad talerzem. Nikt wogóle nie miał wielkiego apetytu prócz Toli, która spokojnie zajadała swoją porcję. Tola należała do owych szczęśliwych istot, które rzadko wytrąca coś z równowagi. Nawet o ósmej wiele było trzeba, aby wyrwać Tolę ze stanu zadowolenia. Była smuta, że Ania odjeżdżała, oczywiście, ale czy to było powodem, żeby wzgardzić swojem jajkiem na miękko i bułką? Bynajmniej. A widząc, że Tadzio nie może jeść, Tola zjadła i jego porcję.

Punktualnie zjawiła się Diana z koniem i kabrioletem, wytknąwszy różową twarzyczkę z deszczowego płaszcza. Nadeszła chwila pożegnania. Pani Linde wyszła ze swego pokoju, aby serdecznie uścisnąć Anię i ostrzec ją by dbała o zdrowie. Maryla pogłaskała policzek Ani szorstko i bez łez i powiedziała, iż spodziewa się, że otrzyma od niej wiadomość, gdy tylko Ania się urządzi. Przypadkowy widz wywnioskowałby z tego może, że odjazd Ani mało ją wzruszał, gdyby widz ten nie zajrzał dobrze w jej oczy. Tola gorąco ucałowała Anię i wylała dwie należyte łzy. Zaś Tadzio, który od odejścia od śniadania płakał na schodach tylnego ganku, zupełnie nie chciał się z nią pożegnać. Na widok zbliżającej się Ani zerwał się, wbiegł po tylnych schodach i ukrył się w garderobie, z której nie chciał wyjść. Stłumione jego łkanie było ostatnim dźwiękiem, jaki słyszała Ania, opuszczając Zielone Wzgórze.

Przez całą drogę padało mocno, aż do Szerokiej Rzeki, do której to stacji musiały jechać, ponieważ kolejka z Carmody nie miała połączenia ze statkiem.

Gdy przybyli do przystani, Karol i Gilbert już tam byli, a statek gwizdał. Ania zdążyła zaledwie wykupić bilet i nadać bagaż, rzucić Dianie krótkie słowa pożegnania i skoczyć na pokład. Chciało jej się wracać z Dianą do Avonlea; wiedziała, że umrze z tęsknoty za domem. O, i gdybyż przynajmniej ten przeklęty deszcz przestał padać, jakby cały świat płakał nad ubiegłem latem i minionemi radościami! Nawet obecność Gilberta nie przynosiła jej pociechy, gdyż Karol Slone był także, a Slonów można było znieść tylko przy pięknej pogodzie. W czasie deszczu nie można ich było ścierpieć.

Gdy statek wypłynął z portu Charlottetown, sprawy przyjęły pomyślniejszy obrót. Deszcz ustał, słońce poczęło się przedzierać od czasu do czasu poprzez gęste chmury, rumieniąc szare zwały miedzianemi promieniami i rozjaśniając przesłaniającą czerwone brzegi wyspy mgłę promiennym blaskiem przepowiedni pięknego dnia, który miał po tej szarudze nastąpić. Nadomiar Karol Slone zapadł w tej chwili na chorobę morską i zmuszony był zejść pod pokład, zaś Ania i Gilbert pozostali sami.

„Jestem bardzo zadowolona, że wszyscy Slonowie gdy tylko znajdą się na wodzie, dostają morskiej choroby”, pomyślała Ania niemiłosiernie. „Jestem pewna, że nie potrafiłabym pożegnać się z wyspą, gdy Karol Slone stał obok mnie i udawał, że także patrzy na nią sentymentalnie”.

— Więc odjechaliśmy — rzucił Gilbert obojętnie.

— Czuję się jak „Childe Harold” Byrona, chociaż w istocie nie spoglądam na swój „brzeg rodzinny” — rzekła Ania, mrużąc szare oczy. — Jest nim Nowa Szkocja. Ale prawdziwym brzegiem rodzinnym jest ten kraj, który się najbardziej kocha: a tym jest dla mnie poczciwa Wyspa Księcia Edwarda. Trudno mi wprost uwierzyć, że nie mieszkałam tu zawsze. Owe jedenaście lat, zanim tu przyjechałam, wydają mi się niby zły sen. Siedem lat mija, jak przybyłam tutaj tym samym statkiem — owego wieczora, gdy mię pani Spencer przywiozła z Hopetown. Widzę siebie samą w owej starej, ciasnej sukience i spłowiałym marynarskim kapeluszu, jak ciekawie kręciłam się po pokładach i kajutach. Piękny to był wieczór; i jak owe czerwone wybrzeża wyspy błyszczały w promieniach słońca! Teraz płynę znowu tą drogą. O, Gilbercie, mam nadzieję, że pokocham Redmond i Kingsport, ale jestem pewna, że tego nie pragnę!

— Gdzież się podziała cała twoja filozofja, Aniu?

— Zatonęła w olbrzymiej fali osamotnienia i tęsknoty za domem. Przez trzy lata marzyłam o wyjeździe do Redmondu — a teraz jadę i pragnęłabym nie jechać! Ale to nic! Odzyskam znowu swoją wesołość i filozofję, gdy się dobrze wypłaczę! Jest mi to konieczne, ale będę musiała czekać, aż się dziś wieczór znajdę w swojem łóżku w pensjonacie. Wtedy Ania będzie znowu sobą. Ciekawam, czy Tadzio wyszedł już ze swojej kryjówki?

Była dziewiąta wieczorem, gdy statek przybył do Kingsportu i podróżni znaleźli się w niebiesko-białym blasku natłoczonej przystani. Ania czuła się bardzo nieswojo, ale w chwilę później znalazła się w objęciach Priscilli Grant, która przybyła do Kingsportu w niedzielę.

— Jesteś nareszcie, kochanie! Jesteś pewnie tak zmęczona jak ja, gdy przybyłam tutaj w niedzielę wieczorem!

— Zmęczona! Nie mów o tem, Priscillo. Jestem zmęczona i oszołomiona, jak prowincjonałka, i czuję się, jakbym miała dziesięć lat. Zlituj się i zabierz swoją koleżankę do jakiegoś miejsca, gdzie będzie mogła skupić myśli.

— Zaprowadzę cię wprost do naszego pensjonatu. Przed stacją czeka dorożka.

— Co za szczęście, że ty tu już jesteś, Prissy. Gdyby nie ty, zdaje się, że siadłabym na swojej walizce, wylewając gorzkie łzy. Jakaż to pociecha ujrzeć znajomą twarz w zgiełkliwej ciżbie obcych ludzi!

— Czy to Gilbert Blythe jest tam nagórze, Aniu? Jak on wyrósł przez ostatni rok! Kiedy pracowałam w Carmody, był jeszcze chłopczykiem. Na Boga, a to Karol Slone! Nie zmienił się wcale, nie mógł się zmienić! Tak samo wyglądał, kiedy się urodził i tak samo wyglądać będzie, mając lat osiemdziesiąt. Tędy, moja droga. Za dwadzieścia minut będziemy w domu.

— W domu — westchnęła Ania. — Chciałaś pewnie powiedzieć, że będziemy w jakimś okropnym pensjonacie, w jakiejś jeszcze okropniejszej sypialni, której okna wychodzić będą na brudne podwórze.

— Nie jest to tak okropny pensjonat, Aniu. Oto nasza dorożka. Wsiadaj, woźnica zajmie się twoją walizą. O, tak, nasz pensjonat jest w istocie bardzo miłem miejscem w swoim rodzaju; przyznasz to jutro sama, gdy po dobrze przespanej nocy odzyskasz rumieńce. Jest to wielka, szara staroświecka kamienica na ulicy św. Jana, łączącej się bezpośrednio z Redmondem. Była ona dawniej „rezydencją” wielkich ludzi, ale moda opuściła ulicę św. Jana, a domy jej dzisiaj marzą tylko o lepszych dniach. Są one tak wielkie, że ludzie, którzy w nich mieszkają, muszą dzisiaj przyjmować pensjonarzy, aby je wypełnić. Tę przynajmniej przyczynę gospodynie nasze gorliwie nam wmawiają. Wspaniałe są te nasze gospodynie, Aniu!

— Ileż ich jest?

— Dwie, panna Hanna Harvey i panna Ada Harvey. Urodziły się jako bliźnięta mniej więcej przed pięćdziesięciu laty.

— Nie mogę się widocznie pozbyć bliźniąt — uśmiechnęła się Ania. — Gdziekolwiek się zwrócę, wszędzie stają na mej drodze.

— O, teraz już nie są bliźniętami, moja droga. Przekroczywszy wiek trzydziestu lat, przestały niemi być. Panna Hanna zestarzała się, co nie jest zbyt miłe, panna Ada zaś zatrzymała się na trzydziestce, co jest jeszcze mniej miłe. Nie wiem, czy panna Hanna umie się śmiać, czy nie; nigdy jej na tem dotąd nie przyłapałam. Ale panna Ada uśmiecha się cały dzień, i jest to jeszcze gorsze. Ale mimo to są one bardzo miłe i poczciwe; co rok przyjmują dwie pensjonariuszki, gdyż zmysł praktyczny panny Hanny nie może znieść „trwonienia miejsca” w pokojach — ale nie dlatego żeby im to było potrzebne lub konieczne, jak mię już panna Ada od niedzieli siedem razy zapewniła. Co do naszych pokojów, to przyznaję, że są wielkie. Mój wychodzi na podwórze, twój jest frontowy, z widokiem na Stary Cmentarz św Jana, położony tuż nawprost ulicy.

— To brzmi okropnie — wzdrygnęła się Ania. — Wolałabym już mieć pokój z widokiem na podwórze.

— O nie, nie zgodziłabyś się. Zaczekaj i zobacz. Cmentarz św. Jana to miłe miejsce. Był on tak długo cmentarzem, aż przestał nim niejako być i stał się teraz osobliwością Kingsportu. Przechodziłam tamtędy wczoraj dla zażycia ruchu. Otacza go wielki mur kamienny i szereg wysokich drzew, a szpalery przecinają go; są tam najosobliwsze nagrobki z najosobliwszemi i najdziwaczniejszemi napisami. Będziesz się tam chodziła uczyć, Aniu, zobaczysz. W istocie nikogo się tam już nie grzebie, ale przed kilku laty wzniesiono tam piękny pomnik dla uczczenia żołnierzy nowoszkockich, poległych w czasie wojny krymskiej. Pomnik ten znajduje się nawprost bramy wejściowej, i znajdziesz tam wiele „pola dla wyobraźni”, jak mawiasz. Ale oto nadjeżdża twoja waliza, a chłopcy przychodzą ci powiedzieć dobranoc. Czy rzeczywiście muszę się przywitać z Karolem Slone, Aniu? Zawsze ma takie zimne ręce, w dotyku są śliskie jak ryby. Musimy ich poprosić, aby nas niekiedy odwiedzali. Panna Hanna powiedziała mi poważnie, że wolno nam przyjmować wizyty młodzieńców dwa razy w tygodniu, jeżeli będą odchodzili o właściwej porze; zaś panna Ada poprosiła mię z uśmiechem, abym pilnie baczyła, by nie siadali na jej pięknych poduszeczkach. Obiecałam jej czuwać nad tem; ale Bóg wie, gdzie wolno im w takim razie siedzieć; chyba na podłodze, gdyż poduszeczki są wszędzie. Nawet na pianinie.

Ania musiała się roześmiać. Wesoły szczebiot Priscilli osiągnął zamierzony skutek i rozwiał jej przygnębienie. Tęsknota za domem chwilowo znikła i nie powróciła w dawnej sile nawet wtedy, gdy się znalazła w swojej niewielkiej sypialni. Podeszła do okna i wyjrzała przez nie. Ulica nadole była ciemna i cicha. Naprost okna księżyc oświetlał drzewa Starego Cmentarza św. Jana, tuż za wielką, ciemną głową lwa na pomniku. Ania nie mogła uwierzyć, że tegoż ranka dopiero opuściła Zielone Wzgórze. Doznawała wrażenia długiego upływu czasu, jakie daje często jeden dzień zmiany i podróży.

— Ten sam księżyc spogląda teraz pewnie na Zielone Wzgórze — szepnęła do siebie. — Ale nie będę myślała u tem. To prowadzi do tęsknoty. Nie wypłaczę się nawet. Odłożę to na odpowiedniejszą porę, a teraz położę się spokojnie i rozsądnie do łóżka.

Anne of the Island

Chapter I. The Shadow of Change

“Harvest is ended and summer is gone,” quoted Anne Shirley, gazing across the shorn fields dreamily. She and Diana Barry had been picking apples in the Green Gables orchard, but were now resting from their labors in a sunny corner, where airy fleets of thistledown drifted by on the wings of a wind that was still summer-sweet with the incense of ferns in the Haunted Wood.

But everything in the landscape around them spoke of autumn. The sea was roaring hollowly in the distance, the fields were bare and sere, scarfed with golden rod, the brook valley below Green Gables overflowed with asters of ethereal purple, and the Lake of Shining Waters was blue—blue—blue; not the changeful blue of spring, nor the pale azure of summer, but a clear, steadfast, serene blue, as if the water were past all moods and tenses of emotion and had settled down to a tranquility unbroken by fickle dreams.

“It has been a nice summer,” said Diana, twisting the new ring on her left hand with a smile. “And Miss Lavendar’s wedding seemed to come as a sort of crown to it. I suppose Mr. and Mrs. Irving are on the Pacific coast now.”

“It seems to me they have been gone long enough to go around the world,” sighed Anne.

“I can’t believe it is only a week since they were married. Everything has changed. Miss Lavendar and Mr. and Mrs. Allan gone—how lonely the manse looks with the shutters all closed! I went past it last night, and it made me feel as if everybody in it had died.”

“We’ll never get another minister as nice as Mr. Allan,” said Diana, with gloomy conviction. “I suppose we’ll have all kinds of supplies this winter, and half the Sundays no preaching at all. And you and Gilbert gone—it will be awfully dull.”

“Fred will be here,” insinuated Anne slyly.

“When is Mrs. Lynde going to move up?” asked Diana, as if she had not heard Anne’s remark.

“Tomorrow. I’m glad she’s coming—but it will be another change. Marilla and I cleared everything out of the spare room yesterday. Do you know, I hated to do it? Of course, it was silly—but it did seem as if we were committing sacrilege. That old spare room has always seemed like a shrine to me. When I was a child I thought it the most wonderful apartment in the world. You remember what a consuming desire I had to sleep in a spare room bed—but not the Green Gables spare room. Oh, no, never there! It would have been too terrible—I couldn’t have slept a wink from awe. I never walked through that room when Marilla sent me in on an errand—no, indeed, I tiptoed through it and held my breath, as if I were in church, and felt relieved when I got out of it. The pictures of George Whitefield and the Duke of Wellington hung there, one on each side of the mirror, and frowned so sternly at me all the time I was in, especially if I dared peep in the mirror, which was the only one in the house that didn’t twist my face a little. I always wondered how Marilla dared houseclean that room. And now it’s not only cleaned but stripped bare. George Whitefield and the Duke have been relegated to the upstairs hall. ‘So passes the glory of this world,’” concluded Anne, with a laugh in which there was a little note of regret. It is never pleasant to have our old shrines desecrated, even when we have outgrown them.

“I’ll be so lonesome when you go,” moaned Diana for the hundredth time. “And to think you go next week!”

“But we’re together still,” said Anne cheerily. “We mustn’t let next week rob us of this week’s joy. I hate the thought of going myself—home and I are such good friends. Talk of being lonesome! It’s I who should groan. You’ll be here with any number of your old friends—and Fred! While I shall be alone among strangers, not knowing a soul!”

“Except Gilbert—and Charlie Sloane,” said Diana, imitating Anne’s italics and slyness.

“Charlie Sloane will be a great comfort, of course,” agreed Anne sarcastically; whereupon both those irresponsible damsels laughed. Diana knew exactly what Anne thought of Charlie Sloane; but, despite sundry confidential talks, she did not know just what Anne thought of Gilbert Blythe. To be sure, Anne herself did not know that.

“The boys may be boarding at the other end of Kingsport, for all I know,” Anne went on. “I am glad I’m going to Redmond, and I am sure I shall like it after a while. But for the first few weeks I know I won’t. I shan’t even have the comfort of looking forward to the weekend visit home, as I had when I went to Queen’s. Christmas will seem like a thousand years away.”

“Everything is changing—or going to change,” said Diana sadly. “I have a feeling that things will never be the same again, Anne.”

“We have come to a parting of the ways, I suppose,” said Anne thoughtfully. “We had to come to it. Do you think, Diana, that being grown-up is really as nice as we used to imagine it would be when we were children?”

“I don’t know—there are some nice things about it,” answered Diana, again caressing her ring with that little smile which always had the effect of making Anne feel suddenly left out and inexperienced. “But there are so many puzzling things, too. Sometimes I feel as if being grown-up just frightened me—and then I would give anything to be a little girl again.”

“I suppose we’ll get used to being grownup in time,” said Anne cheerfully. “There won’t be so many unexpected things about it by and by—though, after all, I fancy it’s the unexpected things that give spice to life. We’re eighteen, Diana. In two more years we’ll be twenty. When I was ten I thought twenty was a green old age. In no time you’ll be a staid, middle-aged matron, and I shall be nice, old maid Aunt Anne, coming to visit you on vacations. You’ll always keep a corner for me, won’t you, Di darling? Not the spare room, of course—old maids can’t aspire to spare rooms, and I shall be as ’umble as Uriah Heep, and quite content with a little over-the-porch or off-the-parlor cubby hole.”

“What nonsense you do talk, Anne,” laughed Diana. “You’ll marry somebody splendid and handsome and rich—and no spare room in Avonlea will be half gorgeous enough for you—and you’ll turn up your nose at all the friends of your youth.”

“That would be a pity; my nose is quite nice, but I fear turning it up would spoil it,” said Anne, patting that shapely organ. “I haven’t so many good features that I could afford to spoil those I have; so, even if I should marry the King of the Cannibal Islands, I promise you I won’t turn up my nose at you, Diana.”

With another gay laugh the girls separated, Diana to return to Orchard Slope, Anne to walk to the Post Office. She found a letter awaiting her there, and when Gilbert Blythe overtook her on the bridge over the Lake of Shining Waters she was sparkling with the excitement of it.

“Priscilla Grant is going to Redmond, too,” she exclaimed. “Isn’t that splendid? I hoped she would, but she didn’t think her father would consent. He has, however, and we’re to board together. I feel that I can face an army with banners—or all the professors of Redmond in one fell phalanx—with a chum like Priscilla by my side.”

“I think we’ll like Kingsport,” said Gilbert. “It’s a nice old burg, they tell me, and has the finest natural park in the world. I’ve heard that the scenery in it is magnificent.”

“I wonder if it will be—can be—any more beautiful than this,” murmured Anne, looking around her with the loving, enraptured eyes of those to whom “home” must always be the loveliest spot in the world, no matter what fairer lands may lie under alien stars.

They were leaning on the bridge of the old pond, drinking deep of the enchantment of the dusk, just at the spot where Anne had climbed from her sinking Dory on the day Elaine floated down to Camelot. The fine, empurpling dye of sunset still stained the western skies, but the moon was rising and the water lay like a great, silver dream in her light. Remembrance wove a sweet and subtle spell over the two young creatures.

“You are very quiet, Anne,” said Gilbert at last.

“I’m afraid to speak or move for fear all this wonderful beauty will vanish just like a broken silence,” breathed Anne.

Gilbert suddenly laid his hand over the slender white one lying on the rail of the bridge. His hazel eyes deepened into darkness, his still boyish lips opened to say something of the dream and hope that thrilled his soul. But Anne snatched her hand away and turned quickly. The spell of the dusk was broken for her.

“I must go home,” she exclaimed, with a rather overdone carelessness. “Marilla had a headache this afternoon, and I’m sure the twins will be in some dreadful mischief by this time. I really shouldn’t have stayed away so long.”

She chattered ceaselessly and inconsequently until they reached the Green Gables lane. Poor Gilbert hardly had a chance to get a word in edgewise. Anne felt rather relieved when they parted. There had been a new, secret self-consciousness in her heart with regard to Gilbert, ever since that fleeting moment of revelation in the garden of Echo Lodge. Something alien had intruded into the old, perfect, school-day comradeship—something that threatened to mar it.

“I never felt glad to see Gilbert go before,” she thought, half-resentfully, half-sorrowfully, as she walked alone up the lane. “Our friendship will be spoiled if he goes on with this nonsense. It mustn’t be spoiled—I won’t let it. Oh, why can’t boys be just sensible!”

Anne had an uneasy doubt that it was not strictly “sensible” that she should still feel on her hand the warm pressure of Gilbert’s, as distinctly as she had felt it for the swift second his had rested there; and still less sensible that the sensation was far from being an unpleasant one—very different from that which had attended a similar demonstration on Charlie Sloane’s part, when she had been sitting out a dance with him at a White Sands party three nights before. Anne shivered over the disagreeable recollection. But all problems connected with infatuated swains vanished from her mind when she entered the homely, unsentimental atmosphere of the Green Gables kitchen where an eight-year-old boy was crying grievously on the sofa.

“What is the matter, Davy?” asked Anne, taking him up in her arms. “Where are Marilla and Dora?”

“Marilla’s putting Dora to bed,” sobbed Davy, “and I’m crying ’cause Dora fell down the outside cellar steps, heels over head, and scraped all the skin off her nose, and—”

“Oh, well, don’t cry about it, dear. Of course, you are sorry for her, but crying won’t help her any. She’ll be all right tomorrow. Crying never helps any one, Davy-boy, and—”

“I ain’t crying ’cause Dora fell down cellar,” said Davy, cutting short Anne’s wellmeant preachment with increasing bitterness. “I’m crying, cause I wasn’t there to see her fall. I’m always missing some fun or other, seems to me.”

“Oh, Davy!” Anne choked back an unholy shriek of laughter. “Would you call it fun to see poor little Dora fall down the steps and get hurt?”

“She wasn’t much hurt,” said Davy, defiantly. “’Course, if she’d been killed I’d have been real sorry, Anne. But the Keiths ain’t so easy killed. They’re like the Blewetts, I guess. Herb Blewett fell off the hayloft last Wednesday, and rolled right down through the turnip chute into the box stall, where they had a fearful wild, cross horse, and rolled right under his heels. And still he got out alive, with only three bones broke. Mrs. Lynde says there are some folks you can’t kill with a meat-axe. Is Mrs. Lynde coming here tomorrow, Anne?”

“Yes, Davy, and I hope you’ll be always very nice and good to her.”

“I’ll be nice and good. But will she ever put me to bed at nights, Anne?”

“Perhaps. Why?”

“’Cause,” said Davy very decidedly, “if she does I won’t say my prayers before her like I do before you, Anne.”

“Why not?”

“’Cause I don’t think it would be nice to talk to God before strangers, Anne. Dora can say hers to Mrs. Lynde if she likes, but I won’t. I’ll wait till she’s gone and then say ’em. Won’t that be all right, Anne?”

“Yes, if you are sure you won’t forget to say them, Davy-boy.”

“Oh, I won’t forget, you bet. I think saying my prayers is great fun. But it won’t be as good fun saying them alone as saying them to you. I wish you’d stay home, Anne. I don’t see what you want to go away and leave us for.”

“I don’t exactly want to, Davy, but I feel I ought to go.”

“If you don’t want to go you needn’t. You’re grown up. When I’m grown up I’m not going to do one single thing I don’t want to do, Anne.”

“All your life, Davy, you’ll find yourself doing things you don’t want to do.”

“I won’t,” said Davy flatly. “Catch me! I have to do things I don’t want to now ’cause you and Marilla’ll send me to bed if I don’t. But when I grow up you can’t do that, and there’ll be nobody to tell me not to do things. Won’t I have the time! Say, Anne, Milty Boulter says his mother says you’re going to college to see if you can catch a man. Are you, Anne? I want to know.”

For a second Anne burned with resentment. Then she laughed, reminding herself that Mrs. Boulter’s crude vulgarity of thought and speech could not harm her.

“No, Davy, I’m not. I’m going to study and grow and learn about many things.”

“What things?”

“‘Shoes and ships and sealing wax

And cabbages and kings,’”

quoted Anne.

“But if you did want to catch a man how would you go about it? I want to know,” persisted Davy, for whom the subject evidently possessed a certain fascination.

“You’d better ask Mrs. Boulter,” said Anne thoughtlessly. “I think it’s likely she knows more about the process than I do.”

“I will, the next time I see her,” said Davy gravely.

“Davy! If you do!” cried Anne, realizing her mistake.

“But you just told me to,” protested Davy aggrieved.

“It’s time you went to bed,” decreed Anne, by way of getting out of the scrape.

After Davy had gone to bed Anne wandered down to Victoria Island and sat there alone, curtained with fine-spun, moonlit gloom, while the water laughed around her in a duet of brook and wind. Anne had always loved that brook. Many a dream had she spun over its sparkling water in days gone by. She forgot lovelorn youths, and the cayenne speeches of malicious neighbors, and all the problems of her girlish existence. In imagination she sailed over storied seas that wash the distant shining shores of “faery lands forlorn,” where lost Atlantis and Elysium lie, with the evening star for pilot, to the land of Heart’s Desire. And she was richer in those dreams than in realities; for things seen pass away, but the things that are unseen are eternal.

Chapter II. Garlands of Autumn

The following week sped swiftly, crowded with innumerable “last things,” as Anne called them. Good-bye calls had to be made and received, being pleasant or otherwise, according to whether callers and called-upon were heartily in sympathy with Anne’s hopes, or thought she was too much puffed-up over going to college and that it was their duty to “take her down a peg or two.”

The A.V.I.S. gave a farewell party in honor of Anne and Gilbert one evening at the home of Josie Pye, choosing that place, partly because Mr. Pye’s house was large and convenient, partly because it was strongly suspected that the Pye girls would have nothing to do with the affair if their offer of the house for the party was not accepted. It was a very pleasant little time, for the Pye girls were gracious, and said and did nothing to mar the harmony of the occasion—which was not according to their wont. Josie was unusually amiable—so much so that she even remarked condescendingly to Anne,

“Your new dress is rather becoming to you, Anne. Really, you look almost pretty in it.”

“How kind of you to say so,” responded Anne, with dancing eyes. Her sense of humor was developing, and the speeches that would have hurt her at fourteen were becoming merely food for amusement now. Josie suspected that Anne was laughing at her behind those wicked eyes; but she contented herself with whispering to Gertie, as they went downstairs, that Anne Shirley would put on more airs than ever now that she was going to college—you’d see!

All the “old crowd” was there, full of mirth and zest and youthful lightheartedness. Diana Barry, rosy and dimpled, shadowed by the faithful Fred; Jane Andrews, neat and sensible and plain; Ruby Gillis, looking her handsomest and brightest in a cream silk blouse, with red geraniums in her golden hair; Gilbert Blythe and Charlie Sloane, both trying to keep as near the elusive Anne as possible; Carrie Sloane, looking pale and melancholy because, so it was reported, her father would not allow Oliver Kimball to come near the place; Moody Spurgeon MacPherson, whose round face and objectionable ears were as round and objectionable as ever; and Billy Andrews, who sat in a corner all the evening, chuckled when any one spoke to him, and watched Anne Shirley with a grin of pleasure on his broad, freckled countenance.

Anne had known beforehand of the party, but she had not known that she and Gilbert were, as the founders of the Society, to be presented with a very complimentary “address” and “tokens of respect”—in her case a volume of Shakespeare’s plays, in Gilbert’s a fountain pen. She was so taken by surprise and pleased by the nice things said in the address, read in Moody Spurgeon’s most solemn and ministerial tones, that the tears quite drowned the sparkle of her big gray eyes. She had worked hard and faithfully for the A.V.I.S., and it warmed the cockles of her heart that the members appreciated her efforts so sincerely. And they were all so nice and friendly and jolly—even the Pye girls had their merits; at that moment Anne loved all the world.

She enjoyed the evening tremendously, but the end of it rather spoiled all. Gilbert again made the mistake of saying something sentimental to her as they ate their supper on the moonlit verandah; and Anne, to punish him, was gracious to Charlie Sloane and allowed the latter to walk home with her. She found, however, that revenge hurts nobody quite so much as the one who tries to inflict it. Gilbert walked airily off with Ruby Gillis, and Anne could hear them laughing and talking gaily as they loitered along in the still, crisp autumn air. They were evidently having the best of good times, while she was horribly bored by Charlie Sloane, who talked unbrokenly on, and never, even by accident, said one thing that was worth listening to. Anne gave an occasional absent “yes” or “no,” and thought how beautiful Ruby had looked that night, how very goggly Charlie’s eyes were in the moonlight—worse even than by daylight—and that the world, somehow, wasn’t quite such a nice place as she had believed it to be earlier in the evening.

“I’m just tired out—that is what is the matter with me,” she said, when she thankfully found herself alone in her own room. And she honestly believed it was. But a certain little gush of joy, as from some secret, unknown spring, bubbled up in her heart the next evening, when she saw Gilbert striding down through the Haunted Wood and crossing the old log bridge with that firm, quick step of his. So Gilbert was not going to spend this last evening with Ruby Gillis after all!

“You look tired, Anne,” he said.

“I am tired, and, worse than that, I’m disgruntled. I’m tired because I’ve been packing my trunk and sewing all day. But I’m disgruntled because six women have been here to say good-bye to me, and every one of the six managed to say something that seemed to take the color right out of life and leave it as gray and dismal and cheerless as a November morning.”

“Spiteful old cats!” was Gilbert’s elegant comment.

“Oh, no, they weren’t,” said Anne seriously. “That is just the trouble. If they had been spiteful cats I wouldn’t have minded them. But they are all nice, kind, motherly souls, who like me and whom I like, and that is why what they said, or hinted, had such undue weight with me. They let me see they thought I was crazy going to Redmond and trying to take a B.A., and ever since I’ve been wondering if I am. Mrs. Peter Sloane sighed and said she hoped my strength would hold out till I got through; and at once I saw myself a hopeless victim of nervous prostration at the end of my third year; Mrs. Eben Wright said it must cost an awful lot to put in four years at Redmond; and I felt all over me that it was unpardonable of me to squander Marilla’s money and my own on such a folly. Mrs. Jasper Bell said she hoped I wouldn’t let college spoil me, as it did some people; and I felt in my bones that the end of my four Redmond years would see me a most insufferable creature, thinking I knew it all, and looking down on everything and everybody in Avonlea; Mrs. Elisha Wright said she understood that Redmond girls, especially those who belonged to Kingsport, were ‘dreadful dressy and stuck-up,’ and she guessed I wouldn’t feel much at home among them; and I saw myself, a snubbed, dowdy, humiliated country girl, shuffling through Redmond’s classic halls in coppertoned boots.”

Anne ended with a laugh and a sigh commingled. With her sensitive nature all disapproval had weight, even the disapproval of those for whose opinions she had scant respect. For the time being life was savorless, and ambition had gone out like a snuffed candle.

“You surely don’t care for what they said,” protested Gilbert. “You know exactly how narrow their outlook on life is, excellent creatures though they are. To do anything they have never done is anathema maranatha. You are the first Avonlea girl who has ever gone to college; and you know that all pioneers are considered to be afflicted with moonstruck madness.”

“Oh, I know. But feeling is so different from knowing. My common sense tells me all you can say, but there are times when common sense has no power over me. Common nonsense takes possession of my soul. Really, after Mrs. Elisha went away I hardly had the heart to finish packing.”

“You’re just tired, Anne. Come, forget it all and take a walk with me—a ramble back through the woods beyond the marsh. There should be something there I want to show you.”

“Should be! Don’t you know if it is there?”

“No. I only know it should be, from something I saw there in spring. Come on. We’ll pretend we are two children again and we’ll go the way of the wind.”

They started gaily off. Anne, remembering the unpleasantness of the preceding evening, was very nice to Gilbert; and Gilbert, who was learning wisdom, took care to be nothing save the schoolboy comrade again. Mrs. Lynde and Marilla watched them from the kitchen window.

“That’ll be a match some day,” Mrs. Lynde said approvingly.

Marilla winced slightly. In her heart she hoped it would, but it went against her grain to hear the matter spoken of in Mrs. Lynde’s gossipy matter-of-fact way.

“They’re only children yet,” she said shortly.

Mrs. Lynde laughed good-naturedly.

“Anne is eighteen; I was married when I was that age. We old folks, Marilla, are too much given to thinking children never grow up, that’s what. Anne is a young woman and Gilbert’s a man, and he worships the ground she walks on, as any one can see. He’s a fine fellow, and Anne can’t do better. I hope she won’t get any romantic nonsense into her head at Redmond. I don’t approve of them coeducational places and never did, that’s what. I don’t believe,” concluded Mrs. Lynde solemnly, “that the students at such colleges ever do much else than flirt.”

“They must study a little,” said Marilla, with a smile.

“Precious little,” sniffed Mrs. Rachel. “However, I think Anne will. She never was flirtatious. But she doesn’t appreciate Gilbert at his full value, that’s what. Oh, I know girls! Charlie Sloane is wild about her, too, but I’d never advise her to marry a Sloane. The Sloanes are good, honest, respectable people, of course. But when all’s said and done, they’re Sloanes.”

Marilla nodded. To an outsider, the statement that Sloanes were Sloanes might not be very illuminating, but she understood. Every village has such a family; good, honest, respectable people they may be, but Sloanes they are and must ever remain, though they speak with the tongues of men and angels.

Gilbert and Anne, happily unconscious that their future was thus being settled by Mrs. Rachel, were sauntering through the shadows of the Haunted Wood. Beyond, the harvest hills were basking in an amber sunset radiance, under a pale, aerial sky of rose and blue. The distant spruce groves were burnished bronze, and their long shadows barred the upland meadows. But around them a little wind sang among the fir tassels, and in it there was the note of autumn.

“This wood really is haunted now—by old memories,” said Anne, stooping to gather a spray of ferns, bleached to waxen whiteness by frost. “It seems to me that the little girls Diana and I used to be play here still, and sit by the Dryad’s Bubble in the twilights, trysting with the ghosts. Do you know, I can never go up this path in the dusk without feeling a bit of the old fright and shiver? There was one especially horrifying phantom which we created—the ghost of the murdered child that crept up behind you and laid cold fingers on yours. I confess that, to this day, I cannot help fancying its little, furtive footsteps behind me when I come here after nightfall. I’m not afraid of the White Lady or the headless man or the skeletons, but I wish I had never imagined that baby’s ghost into existence. How angry Marilla and Mrs. Barry were over that affair,” concluded Anne, with reminiscent laughter.

The woods around the head of the marsh were full of purple vistas, threaded with gossamers. Past a dour plantation of gnarled spruces and a maple-fringed, sun-warm valley they found the “something” Gilbert was looking for.

“Ah, here it is,” he said with satisfaction.

“An apple tree—and away back here!” exclaimed Anne delightedly.

“Yes, a veritable apple-bearing apple tree, too, here in the very midst of pines and beeches, a mile away from any orchard. I was here one day last spring and found it, all white with blossom. So I resolved I’d come again in the fall and see if it had been apples. See, it’s loaded. They look good, too—tawny as russets but with a dusky red cheek. Most wild seedlings are green and uninviting.”

“I suppose it sprang years ago from some chance-sown seed,” said Anne dreamily. “And how it has grown and flourished and held its own here all alone among aliens, the brave determined thing!”

“Here’s a fallen tree with a cushion of moss. Sit down, Anne—it will serve for a woodland throne. I’ll climb for some apples. They all grow high—the tree had to reach up to the sunlight.”

The apples proved to be delicious. Under the tawny skin was a white, white flesh, faintly veined with red; and, besides their own proper apple taste, they had a certain wild, delightful tang no orchard-grown apple ever possessed.

“The fatal apple of Eden couldn’t have had a rarer flavor,” commented Anne. “But it’s time we were going home. See, it was twilight three minutes ago and now it’s moonlight. What a pity we couldn’t have caught the moment of transformation. But such moments never are caught, I suppose.”

“Let’s go back around the marsh and home by way of Lover’s Lane. Do you feel as disgruntled now as when you started out, Anne?”

“Not I. Those apples have been as manna to a hungry soul. I feel that I shall love Redmond and have a splendid four years there.”

“And after those four years—what?”

“Oh, there’s another bend in the road at their end,” answered Anne lightly. “I’ve no idea what may be around it—I don’t want to have. It’s nicer not to know.”

Lover’s Lane was a dear place that night, still and mysteriously dim in the pale radiance of the moonlight. They loitered through it in a pleasant chummy silence, neither caring to talk.

“If Gilbert were always as he has been this evening how nice and simple everything would be,” reflected Anne.

Gilbert was looking at Anne, as she walked along. In her light dress, with her slender delicacy, she made him think of a white iris.

“I wonder if I can ever make her care for me,” he thought, with a pang of self-distrust.

Chapter III. Greeting and Farewell

Charlie Sloane, Gilbert Blythe and Anne Shirley left Avonlea the following Monday morning. Anne had hoped for a fine day. Diana was to drive her to the station and they wanted this, their last drive together for some time, to be a pleasant one. But when Anne went to bed Sunday night the east wind was moaning around Green Gables with an ominous prophecy which was fulfilled in the morning. Anne awoke to find raindrops pattering against her window and shadowing the pond’s gray surface with widening rings; hills and sea were hidden in mist, and the whole world seemed dim and dreary. Anne dressed in the cheerless gray dawn, for an early start was necessary to catch the boat train; she struggled against the tears that would well up in her eyes in spite of herself. She was leaving the home that was so dear to her, and something told her that she was leaving it forever, save as a holiday refuge. Things would never be the same again; coming back for vacations would not be living there. And oh, how dear and beloved everything was—that little white porch room, sacred to the dreams of girlhood, the old Snow Queen at the window, the brook in the hollow, the Dryad’s Bubble, the Haunted Woods, and Lover’s Lane—all the thousand and one dear spots where memories of the old years bided. Could she ever be really happy anywhere else?

Breakfast at Green Gables that morning was a rather doleful meal. Davy, for the first time in his life probably, could not eat, but blubbered shamelessly over his porridge. Nobody else seemed to have much appetite, save Dora, who tucked away her rations comfortably. Dora, like the immortal and most prudent Charlotte, who “went on cutting bread and butter” when her frenzied lover’s body had been carried past on a shutter, was one of those fortunate creatures who are seldom disturbed by anything. Even at eight it took a great deal to ruffle Dora’s placidity. She was sorry Anne was going away, of course, but was that any reason why she should fail to appreciate a poached egg on toast? Not at all. And, seeing that Davy could not eat his, Dora ate it for him.

Promptly on time Diana appeared with horse and buggy, her rosy face glowing above her raincoat. The good-byes had to be said then somehow. Mrs. Lynde came in from her quarters to give Anne a hearty embrace and warn her to be careful of her health, whatever she did. Marilla, brusque and tearless, pecked Anne’s cheek and said she supposed they’d hear from her when she got settled. A casual observer might have concluded that Anne’s going mattered very little to her—unless said observer had happened to get a good look in her eyes. Dora kissed Anne primly and squeezed out two decorous little tears; but Davy, who had been crying on the back porch step ever since they rose from the table, refused to say good-bye at all. When he saw Anne coming towards him he sprang to his feet, bolted up the back stairs, and hid in a clothes closet, out of which he would not come. His muffled howls were the last sounds Anne heard as she left Green Gables.

It rained heavily all the way to Bright River, to which station they had to go, since the branch line train from Carmody did not connect with the boat train. Charlie and Gilbert were on the station platform when they reached it, and the train was whistling. Anne had just time to get her ticket and trunk check, say a hurried farewell to Diana, and hasten on board. She wished she were going back with Diana to Avonlea; she knew she was going to die of homesickness. And oh, if only that dismal rain would stop pouring down as if the whole world were weeping over summer vanished and joys departed! Even Gilbert’s presence brought her no comfort, for Charlie Sloane was there, too, and Sloanishness could be tolerated only in fine weather. It was absolutely insufferable in rain.

But when the boat steamed out of Charlottetown harbor things took a turn for the better. The rain ceased and the sun began to burst out goldenly now and again between the rents in the clouds, burnishing the gray seas with copper-hued radiance, and lighting up the mists that curtained the Island’s red shores with gleams of gold foretokening a fine day after all. Besides, Charlie Sloane promptly became so seasick that he had to go below, and Anne and Gilbert were left alone on deck.

“I am very glad that all the Sloanes get seasick as soon as they go on water,” thought Anne mercilessly. “I am sure I couldn’t take my farewell look at the ‘ould sod’ with Charlie standing there pretending to look sentimentally at it, too.”

“Well, we’re off,” remarked Gilbert unsentimentally.

“Yes, I feel like Byron’s ‘Childe Harold’—only it isn’t really my ‘native shore’ that I’m watching,” said Anne, winking her gray eyes vigorously. “Nova Scotia is that, I suppose. But one’s native shore is the land one loves the best, and that’s good old P.E.I. for me. I can’t believe I didn’t always live here. Those eleven years before I came seem like a bad dream. It’s seven years since I crossed on this boat—the evening Mrs. Spencer brought me over from Hopetown. I can see myself, in that dreadful old wincey dress and faded sailor hat, exploring decks and cabins with enraptured curiosity. It was a fine evening; and how those red Island shores did gleam in the sunshine. Now I’m crossing the strait again. Oh, Gilbert, I do hope I’ll like Redmond and Kingsport, but I’m sure I won’t!”

“Where’s all your philosophy gone, Anne?”

“It’s all submerged under a great, swamping wave of loneliness and homesickness. I’ve longed for three years to go to Redmond—and now I’m going—and I wish I weren’t! Never mind! I shall be cheerful and philosophical again after I have just one good cry. I must have that, ‘as a went’—and I’ll have to wait until I get into my boardinghouse bed tonight, wherever it may be, before I can have it. Then Anne will be herself again. I wonder if Davy has come out of the closet yet.”

It was nine that night when their train reached Kingsport, and they found themselves in the blue-white glare of the crowded station. Anne felt horribly bewildered, but a moment later she was seized by Priscilla Grant, who had come to Kingsport on Saturday.

“Here you are, beloved! And I suppose you’re as tired as I was when I got here Saturday night.”

“Tired! Priscilla, don’t talk of it. I’m tired, and green, and provincial, and only about ten years old. For pity’s sake take your poor, broken-down chum to some place where she can hear herself think.”

“I’ll take you right up to our boardinghouse. I’ve a cab ready outside.”

“It’s such a blessing you’re here, Prissy. If you weren’t I think I should just sit down on my suitcase, here and now, and weep bitter tears. What a comfort one familiar face is in a howling wilderness of strangers!”

“Is that Gilbert Blythe over there, Anne? How he has grown up this past year! He was only a schoolboy when I taught in Carmody. And of course that’s Charlie Sloane. He hasn’t changed—couldn’t! He looked just like that when he was born, and he’ll look like that when he’s eighty. This way, dear. We’ll be home in twenty minutes.”

“Home!” groaned Anne. “You mean we’ll be in some horrible boardinghouse, in a still more horrible hall bedroom, looking out on a dingy back yard.”

“It isn’t a horrible boardinghouse, Anne-girl. Here’s our cab. Hop in—the driver will get your trunk. Oh, yes, the boardinghouse—it’s really a very nice place of its kind, as you’ll admit tomorrow morning when a good night’s sleep has turned your blues rosy pink. It’s a big, old-fashioned, gray stone house on St. John Street, just a nice little constitutional from Redmond. It used to be the ‘residence’ of great folk, but fashion has deserted St. John Street and its houses only dream now of better days. They’re so big that people living in them have to take boarders just to fill up. At least, that is the reason our landladies are very anxious to impress on us. They’re delicious, Anne—our landladies, I mean.”

“How many are there?”

“Two. Miss Hannah Harvey and Miss Ada Harvey. They were born twins about fifty years ago.”

“I can’t get away from twins, it seems,” smiled Anne. “Wherever I go they confront me.”

“Oh, they’re not twins now, dear. After they reached the age of thirty they never were twins again. Miss Hannah has grown old, not too gracefully, and Miss Ada has stayed thirty, less gracefully still. I don’t know whether Miss Hannah can smile or not; I’ve never caught her at it so far, but Miss Ada smiles all the time and that’s worse. However, they’re nice, kind souls, and they take two boarders every year because Miss Hannah’s economical soul cannot bear to ‘waste room space’—not because they need to or have to, as Miss Ada has told me seven times since Saturday night. As for our rooms, I admit they are hall bedrooms, and mine does look out on the back yard. Your room is a front one and looks out on Old St. John’s graveyard, which is just across the street.”

“That sounds gruesome,” shivered Anne. “I think I’d rather have the back yard view.”

“Oh, no, you wouldn’t. Wait and see. Old St. John’s is a darling place. It’s been a graveyard so long that it’s ceased to be one and has become one of the sights of Kingsport. I was all through it yesterday for a pleasure exertion. There’s a big stone wall and a row of enormous trees all around it, and rows of trees all through it, and the queerest old tombstones, with the queerest and quaintest inscriptions. You’ll go there to study, Anne, see if you don’t. Of course, nobody is ever buried there now. But a few years ago they put up a beautiful monument to the memory of Nova Scotian soldiers who fell in the Crimean War. It is just opposite the entrance gates and there’s ‘scope for imagination’ in it, as you used to say. Here’s your trunk at last—and the boys coming to say good night. Must I really shake hands with Charlie Sloane, Anne? His hands are always so cold and fishy-feeling. We must ask them to call occasionally. Miss Hannah gravely told me we could have ‘young gentlemen callers’ two evenings in the week, if they went away at a reasonable hour; and Miss Ada asked me, smiling, please to be sure they didn’t sit on her beautiful cushions. I promised to see to it; but goodness knows where else they can sit, unless they sit on the floor, for there are cushions on everything. Miss Ada even has an elaborate Battenburg one on top of the piano.”

Anne was laughing by this time. Priscilla’s gay chatter had the intended effect of cheering her up; homesickness vanished for the time being, and did not even return in full force when she finally found herself alone in her little bedroom. She went to her window and looked out. The street below was dim and quiet. Across it the moon was shining above the trees in Old St. John’s, just behind the great dark head of the lion on the monument. Anne wondered if it could have been only that morning that she had left Green Gables. She had the sense of a long passage of time which one day of change and travel gives.

“I suppose that very moon is looking down on Green Gables now,” she mused. “But I won’t think about it—that way homesickness lies. I’m not even going to have my good cry. I’ll put that off to a more convenient season, and just now I’ll go calmly and sensibly to bed and to sleep.”

Chapter IV. April’s Lady

Kingsport is a quaint old town, hearking back to early Colonial days, and wrapped in its ancient atmosphere, as some fine old dame in garments fashioned like those of her youth. Here and there it sprouts out into modernity, but at heart it is still unspoiled; it is full of curious relics, and haloed by the romance of many legends of the past. Once it was a mere frontier station on the fringe of the wilderness, and those were the days when Indians kept life from being monotonous to the settlers. Then it grew to be a bone of contention between the British and the French, being occupied now by the one and now by the other, emerging from each occupation with some fresh scar of battling nations branded on it.

It has in its park a martello tower, autographed all over by tourists, a dismantled old French fort on the hills beyond the town, and several antiquated cannon in its public squares. It has other historic spots also, which may be hunted out by the curious, and none is more quaint and delightful than Old St. John’s Cemetery at the very core of the town, with streets of quiet, old-time houses on two sides, and busy, bustling, modern thoroughfares on the others. Every citizen of Kingsport feels a thrill of possessive pride in Old St. John’s, for, if he be of any pretensions at all, he has an ancestor buried there, with a queer, crooked slab at his head, or else sprawling protectively over the grave, on which all the main facts of his history are recorded. For the most part no great art or skill was lavished on those old tombstones. The larger number are of roughly chiselled brown or gray native stone, and only in a few cases is there any attempt at ornamentation. Some are adorned with skull and cross-bones, and this grizzly decoration is frequently coupled with a cherub’s head. Many are prostrate and in ruins. Into almost all Time’s tooth has been gnawing, until some inscriptions have been completely effaced, and others can only be deciphered with difficulty. The graveyard is very full and very bowery, for it is surrounded and intersected by rows of elms and willows, beneath whose shade the sleepers must lie very dreamlessly, forever crooned to by the winds and leaves over them, and quite undisturbed by the clamor of traffic just beyond.

Anne took the first of many rambles in Old St. John’s the next afternoon. She and Priscilla had gone to Redmond in the forenoon and registered as students, after which there was nothing more to do that day. The girls gladly made their escape, for it was not exhilarating to be surrounded by crowds of strangers, most of whom had a rather alien appearance, as if not quite sure where they belonged.

The “freshettes” stood about in detached groups of two or three, looking askance at each other; the “freshies,” wiser in their day and generation, had banded themselves together on the big staircase of the entrance hall, where they were shouting out glees with all the vigor of youthful lungs, as a species of defiance to their traditional enemies, the Sophomores, a few of whom were prowling loftily about, looking properly disdainful of the “unlicked cubs” on the stairs. Gilbert and Charlie were nowhere to be seen.

“Little did I think the day would ever come when I’d be glad of the sight of a Sloane,” said Priscilla, as they crossed the campus, “but I’d welcome Charlie’s goggle eyes almost ecstatically. At least, they’d be familiar eyes.”

“Oh,” sighed Anne. “I can’t describe how I felt when I was standing there, waiting my turn to be registered—as insignificant as the teeniest drop in a most enormous bucket. It’s bad enough to feel insignificant, but it’s unbearable to have it grained into your soul that you will never, can never, be anything but insignificant, and that is how I did feel—as if I were invisible to the naked eye and some of those Sophs might step on me. I knew I would go down to my grave unwept, unhonored and unsung.”

“Wait till next year,” comforted Priscilla. “Then we’ll be able to look as bored and sophisticated as any Sophomore of them all. No doubt it is rather dreadful to feel insignificant; but I think it’s better than to feel as big and awkward as I did—as if I were sprawled all over Redmond. That’s how I felt—I suppose because I was a good two inches taller than any one else in the crowd. I wasn’t afraid a Soph might walk over me; I was afraid they’d take me for an elephant, or an overgrown sample of a potato-fed Islander.”

“I suppose the trouble is we can’t forgive big Redmond for not being little Queen’s,” said Anne, gathering about her the shreds of her old cheerful philosophy to cover her nakedness of spirit. “When we left Queen’s we knew everybody and had a place of our own. I suppose we have been unconsciously expecting to take life up at Redmond just where we left off at Queen’s, and now we feel as if the ground had slipped from under our feet. I’m thankful that neither Mrs. Lynde nor Mrs. Elisha Wright know, or ever will know, my state of mind at present. They would exult in saying ‘I told you so,’ and be convinced it was the beginning of the end. Whereas it is just the end of the beginning.”

“Exactly. That sounds more Anneish. In a little while we’ll be acclimated and acquainted, and all will be well. Anne, did you notice the girl who stood alone just outside the door of the coeds’ dressing room all the morning—the pretty one with the brown eyes and crooked mouth?”

“Yes, I did. I noticed her particularly because she seemed the only creature there who looked as lonely and friendless as I felt. I had you, but she had no one.”

“I think she felt pretty all-by-herselfish, too. Several times I saw her make a motion as if to cross over to us, but she never did it—too shy, I suppose. I wished she would come. If I hadn’t felt so much like the aforesaid elephant I’d have gone to her. But I couldn’t lumber across that big hall with all those boys howling on the stairs. She was the prettiest freshette I saw today, but probably favor is deceitful and even beauty is vain on your first day at Redmond,” concluded Priscilla with a laugh.

“I’m going across to Old St. John’s after lunch,” said Anne. “I don’t know that a graveyard is a very good place to go to get cheered up, but it seems the only get-at-able place where there are trees, and trees I must have. I’ll sit on one of those old slabs and shut my eyes and imagine I’m in the Avonlea woods.”

Anne did not do that, however, for she found enough of interest in Old St. John’s to keep her eyes wide open. They went in by the entrance gates, past the simple, massive, stone arch surmounted by the great lion of England.

“‘And on Inkerman yet the wild bramble is gory,

And those bleak heights henceforth shall be famous in story,’”

quoted Anne, looking at it with a thrill. They found themselves in a dim, cool, green place where winds were fond of purring. Up and down the long grassy aisles they wandered, reading the quaint, voluminous epitaphs, carved in an age that had more leisure than our own.

“‘Here lieth the body of Albert Crawford, Esq.,’” read Anne from a worn, gray slab, “‘for many years Keeper of His Majesty’s Ordnance at Kingsport. He served in the army till the peace of 1763, when he retired from bad health. He was a brave officer, the best of husbands, the best of fathers, the best of friends. He died October 29th, 1792, aged 84 years.’ There’s an epitaph for you, Prissy. There is certainly some ‘scope for imagination’ in it. How full such a life must have been of adventure! And as for his personal qualities, I’m sure human eulogy couldn’t go further. I wonder if they told him he was all those best things while he was alive.”

“Here’s another,” said Priscilla. “Listen—

‘To the memory of Alexander Ross, who died on the 22nd of September, 1840, aged 43 years. This is raised as a tribute of affection by one whom he served so faithfully for 27 years that he was regarded as a friend, deserving the fullest confidence and attachment.’”

“A very good epitaph,” commented Anne thoughtfully. “I wouldn’t wish a better. We are all servants of some sort, and if the fact that we are faithful can be truthfully inscribed on our tombstones nothing more need be added. Here’s a sorrowful little gray stone, Prissy—‘to the memory of a favorite child.’ And here is another ‘erected to the memory of one who is buried elsewhere.’ I wonder where that unknown grave is. Really, Pris, the graveyards of today will never be as interesting as this. You were right—I shall come here often. I love it already. I see we’re not alone here—there’s a girl down at the end of this avenue.”

“Yes, and I believe it’s the very girl we saw at Redmond this morning. I’ve been watching her for five minutes. She has started to come up the avenue exactly half a dozen times, and half a dozen times has she turned and gone back. Either she’s dreadfully shy or she has got something on her conscience. Let’s go and meet her. It’s easier to get acquainted in a graveyard than at Redmond, I believe.”

They walked down the long grassy arcade towards the stranger, who was sitting on a gray slab under an enormous willow. She was certainly very pretty, with a vivid, irregular, bewitching type of prettiness. There was a gloss as of brown nuts on her satin-smooth hair and a soft, ripe glow on her round cheeks. Her eyes were big and brown and velvety, under oddly-pointed black brows, and her crooked mouth was rose-red. She wore a smart brown suit, with two very modish little shoes peeping from beneath it; and her hat of dull pink straw, wreathed with golden-brown poppies, had the indefinable, unmistakable air which pertains to the “creation” of an artist in millinery. Priscilla had a sudden stinging consciousness that her own hat had been trimmed by her village store milliner, and Anne wondered uncomfortably if the blouse she had made herself, and which Mrs. Lynde had fitted, looked very countrified and home-made besides the stranger’s smart attire. For a moment both girls felt like turning back.

But they had already stopped and turned towards the gray slab. It was too late to retreat, for the brown-eyed girl had evidently concluded that they were coming to speak to her. Instantly she sprang up and came forward with outstretched hand and a gay, friendly smile in which there seemed not a shadow of either shyness or burdened conscience.

“Oh, I want to know who you two girls are,” she exclaimed eagerly. “I’ve been dying to know. I saw you at Redmond this morning. Say, wasn’t it awful there? For the time I wished I had stayed home and got married.”

Anne and Priscilla both broke into unconstrained laughter at this unexpected conclusion. The brown-eyed girl laughed, too.

“I really did. I could have, you know. Come, let’s all sit down on this gravestone and get acquainted. It won’t be hard. I know we’re going to adore each other—I knew it as soon as I saw you at Redmond this morning. I wanted so much to go right over and hug you both.”

“Why didn’t you?” asked Priscilla.

“Because I simply couldn’t make up my mind to do it. I never can make up my mind about anything myself—I’m always afflicted with indecision. Just as soon as I decide to do something I feel in my bones that another course would be the correct one. It’s a dreadful misfortune, but I was born that way, and there is no use in blaming me for it, as some people do. So I couldn’t make up my mind to go and speak to you, much as I wanted to.”

“We thought you were too shy,” said Anne.

“No, no, dear. Shyness isn’t among the many failings—or virtues—of Philippa Gordon—Phil for short. Do call me Phil right off. Now, what are your handles?”

“She’s Priscilla Grant,” said Anne, pointing.

“And she’s Anne Shirley,” said Priscilla, pointing in turn.

“And we’re from the Island,” said both together.

“I hail from Bolingbroke, Nova Scotia,” said Philippa.

“Bolingbroke!” exclaimed Anne. “Why, that is where I was born.”

“Do you really mean it? Why, that makes you a Bluenose after all.”

“No, it doesn’t,” retorted Anne. “Wasn’t it Dan O’Connell who said that if a man was born in a stable it didn’t make him a horse? I’m Island to the core.”

“Well, I’m glad you were born in Bolingbroke anyway. It makes us kind of neighbors, doesn’t it? And I like that, because when I tell you secrets it won’t be as if I were telling them to a stranger. I have to tell them. I can’t keep secrets—it’s no use to try. That’s my worst failing—that, and indecision, as aforesaid. Would you believe it?—it took me half an hour to decide which hat to wear when I was coming here—here, to a graveyard! At first I inclined to my brown one with the feather; but as soon as I put it on I thought this pink one with the floppy brim would be more becoming. When I got it pinned in place I liked the brown one better. At last I put them close together on the bed, shut my eyes, and jabbed with a hat pin. The pin speared the pink one, so I put it on. It is becoming, isn’t it? Tell me, what do you think of my looks?”

At this naive demand, made in a perfectly serious tone, Priscilla laughed again. But Anne said, impulsively squeezing Philippa’s hand,

“We thought this morning that you were the prettiest girl we saw at Redmond.”

Philippa’s crooked mouth flashed into a bewitching, crooked smile over very white little teeth.

“I thought that myself,” was her next astounding statement, “but I wanted some one else’s opinion to bolster mine up. I can’t decide even on my own appearance. Just as soon as I’ve decided that I’m pretty I begin to feel miserably that I’m not. Besides, have a horrible old great-aunt who is always saying to me, with a mournful sigh, ‘You were such a pretty baby. It’s strange how children change when they grow up.’ I adore aunts, but I detest great-aunts. Please tell me quite often that I am pretty, if you don’t mind. I feel so much more comfortable when I can believe I’m pretty. And I’ll be just as obliging to you if you want me to—I can be, with a clear conscience.”

“Thanks,” laughed Anne, “but Priscilla and I are so firmly convinced of our own good looks that we don’t need any assurance about them, so you needn’t trouble.”

“Oh, you’re laughing at me. I know you think I’m abominably vain, but I’m not. There really isn’t one spark of vanity in me. And I’m never a bit grudging about paying compliments to other girls when they deserve them. I’m so glad I know you folks. I came up on Saturday and I’ve nearly died of homesickness ever since. It’s a horrible feeling, isn’t it? In Bolingbroke I’m an important personage, and in Kingsport I’m just nobody! There were times when I could feel my soul turning a delicate blue. Where do you hang out?”

“Thirty-eight St. John’s Street.”

“Better and better. Why, I’m just around the corner on Wallace Street. I don’t like my boardinghouse, though. It’s bleak and lonesome, and my room looks out on such an unholy back yard. It’s the ugliest place in the world. As for cats—well, surely all the Kingsport cats can’t congregate there at night, but half of them must. I adore cats on hearth rugs, snoozing before nice, friendly fires, but cats in back yards at midnight are totally different animals. The first night I was here I cried all night, and so did the cats. You should have seen my nose in the morning. How I wished I had never left home!”

“I don’t know how you managed to make up your mind to come to Redmond at all, if you are really such an undecided person,” said amused Priscilla.

“Bless your heart, honey, I didn’t. It was father who wanted me to come here. His heart was set on it—why, I don’t know. It seems perfectly ridiculous to think of me studying for a B.A. degree, doesn’t it? Not but what I can do it, all right. I have heaps of brains.”

“Oh!” said Priscilla vaguely.

“Yes. But it’s such hard work to use them. And B.A.’s are such learned, dignified, wise, solemn creatures—they must be. No, I didn’t want to come to Redmond. I did it just to oblige father. He is such a duck. Besides, I knew if I stayed home I’d have to get married. Mother wanted that—wanted it decidedly. Mother has plenty of decision. But I really hated the thought of being married for a few years yet. I want to have heaps of fun before I settle down. And, ridiculous as the idea of my being a B.A. is, the idea of my being an old married woman is still more absurd, isn’t it? I’m only eighteen. No, I concluded I would rather come to Redmond than be married. Besides, how could I ever have made up my mind which man to marry?”

“Were there so many?” laughed Anne.

“Heaps. The boys like me awfully—they really do. But there were only two that mattered. The rest were all too young and too poor. I must marry a rich man, you know.”

“Why must you?”

“Honey, you couldn’t imagine me being a poor man’s wife, could you? I can’t do a single useful thing, and I am very extravagant. Oh, no, my husband must have heaps of money. So that narrowed them down to two. But I couldn’t decide between two any easier than between two hundred. I knew perfectly well that whichever one I chose I’d regret all my life that I hadn’t married the other.”

“Didn’t you—love—either of them?” asked Anne, a little hesitatingly. It was not easy for her to speak to a stranger of the great mystery and transformation of life.

“Goodness, no. I couldn’t love anybody. It isn’t in me. Besides I wouldn’t want to. Being in love makes you a perfect slave, I think. And it would give a man such power to hurt you. I’d be afraid. No, no, Alec and Alonzo are two dear boys, and I like them both so much that I really don’t know which I like the better. That is the trouble. Alec is the best looking, of course, and I simply couldn’t marry a man who wasn’t handsome. He is good-tempered too, and has lovely, curly, black hair. He’s rather too perfect—I don’t believe I’d like a perfect husband—somebody I could never find fault with.”

“Then why not marry Alonzo?” asked Priscilla gravely.

“Think of marrying a name like Alonzo!” said Phil dolefully. “I don’t believe I could endure it. But he has a classic nose, and it would be a comfort to have a nose in the family that could be depended on. I can’t depend on mine. So far, it takes after the Gordon pattern, but I’m so afraid it will develop Byrne tendencies as I grow older. I examine it every day anxiously to make sure it’s still Gordon. Mother was a Byrne and has the Byrne nose in the Byrnest degree. Wait till you see it. I adore nice noses. Your nose is awfully nice, Anne Shirley. Alonzo’s nose nearly turned the balance in his favor. But Alonzo! No, I couldn’t decide. If I could have done as I did with the hats—stood them both up together, shut my eyes, and jabbed with a hatpin—it would have been quite easy.”

“What did Alec and Alonzo feel like when you came away?” queried Priscilla.

“Oh, they still have hope. I told them they’d have to wait till I could make up my mind. They’re quite willing to wait. They both worship me, you know. Meanwhile, I intend to have a good time. I expect I shall have heaps of beaux at Redmond. I can’t be happy unless I have, you know. But don’t you think the freshmen are fearfully homely? I saw only one really handsome fellow among them. He went away before you came. I heard his chum call him Gilbert. His chum had eyes that stuck out that far. But you’re not going yet, girls? Don’t go yet.”

“I think we must,” said Anne, rather coldly. “It’s getting late, and I’ve some work to do.”

“But you’ll both come to see me, won’t you?” asked Philippa, getting up and putting an arm around each. “And let me come to see you. I want to be chummy with you. I’ve taken such a fancy to you both. And I haven’t quite disgusted you with my frivolity, have I?”

“Not quite,” laughed Anne, responding to Phil’s squeeze, with a return of cordiality.

“Because I’m not half so silly as I seem on the surface, you know. You just accept Philippa Gordon, as the Lord made her, with all her faults, and I believe you’ll come to like her. Isn’t this graveyard a sweet place? I’d love to be buried here. Here’s a grave I didn’t see before—this one in the iron railing—oh, girls, look, see—the stone says it’s the grave of a middy who was killed in the fight between the Shannon and the Chesapeake. Just fancy!”

Anne paused by the railing and looked at the worn stone, her pulses thrilling with sudden excitement. The old graveyard, with its over-arching trees and long aisles of shadows, faded from her sight. Instead, she saw the Kingsport Harbor of nearly a century agone. Out of the mist came slowly a great frigate, brilliant with “the meteor flag of England.” Behind her was another, with a still, heroic form, wrapped in his own starry flag, lying on the quarter deck—the gallant Lawrence. Time’s finger had turned back his pages, and that was the Shannon sailing triumphant up the bay with the Chesapeake as her prize.

“Come back, Anne Shirley—come back,” laughed Philippa, pulling her arm. “You’re a hundred years away from us. Come back.”

Anne came back with a sigh; her eyes were shining softly.

“I’ve always loved that old story,” she said, “and although the English won that victory, I think it was because of the brave, defeated commander I love it. This grave seems to bring it so near and make it so real. This poor little middy was only eighteen. He ‘died of desperate wounds received in gallant action’—so reads his epitaph. It is such as a soldier might wish for.”

Before she turned away, Anne unpinned the little cluster of purple pansies she wore and dropped it softly on the grave of the boy who had perished in the great sea-duel.

“Well, what do you think of our new friend?” asked Priscilla, when Phil had left them.

“I like her. There is something very lovable about her, in spite of all her nonsense. I believe, as she says herself, that she isn’t half as silly as she sounds. She’s a dear, kissable baby—and I don’t know that she’ll ever really grow up.”

“I like her, too,” said Priscilla, decidedly. “She talks as much about boys as Ruby Gillis does. But it always enrages or sickens me to hear Ruby, whereas I just wanted to laugh good-naturedly at Phil. Now, what is the why of that?”

“There is a difference,” said Anne meditatively. “I think it’s because Ruby is really so conscious of boys. She plays at love and love-making. Besides, you feel, when she is boasting of her beaux that she is doing it to rub it well into you that you haven’t half so many. Now, when Phil talks of her beaux it sounds as if she was just speaking of chums. She really looks upon boys as good comrades, and she is pleased when she has dozens of them tagging round, simply because she likes to be popular and to be thought popular. Even Alex and Alonzo—I’ll never be able to think of those two names separately after this—are to her just two playfellows who want her to play with them all their lives. I’m glad we met her, and I’m glad we went to Old St. John’s. I believe I’ve put forth a tiny soul-root into Kingsport soil this afternoon. I hope so. I hate to feel transplanted.”

Chapter V. Letters from Home

For the next three weeks Anne and Priscilla continued to feel as strangers in a strange land. Then, suddenly, everything seemed to fall into focus—Redmond, professors, classes, students, studies, social doings. Life became homogeneous again, instead of being made up of detached fragments. The Freshmen, instead of being a collection of unrelated individuals, found themselves a class, with a class spirit, a class yell, class interests, class antipathies and class ambitions. They won the day in the annual “Arts Rush” against the Sophomores, and thereby gained the respect of all the classes, and an enormous, confidence-giving opinion of themselves. For three years the Sophomores had won in the “rush”; that the victory of this year perched upon the Freshmen’s banner was attributed to the strategic generalship of Gilbert Blythe, who marshalled the campaign and originated certain new tactics, which demoralized the Sophs and swept the Freshmen to triumph. As a reward of merit he was elected president of the Freshman Class, a position of honor and responsibility—from a Fresh point of view, at least—coveted by many. He was also invited to join the “Lambs”—Redmondese for Lamba Theta—a compliment rarely paid to a Freshman. As a preparatory initiation ordeal he had to parade the principal business streets of Kingsport for a whole day wearing a sunbonnet and a voluminous kitchen apron of gaudily flowered calico. This he did cheerfully, doffing his sunbonnet with courtly grace when he met ladies of his acquaintance. Charlie Sloane, who had not been asked to join the Lambs, told Anne he did not see how Blythe could do it, and he, for his part, could never humiliate himself so.

“Fancy Charlie Sloane in a ‘caliker’ apron and a ‘sunbunnit,’” giggled Priscilla. “He’d look exactly like his old Grandmother Sloane. Gilbert, now, looked as much like a man in them as in his own proper habiliments.”

Anne and Priscilla found themselves in the thick of the social life of Redmond. That this came about so speedily was due in great measure to Philippa Gordon. Philippa was the daughter of a rich and well-known man, and belonged to an old and exclusive “Bluenose” family. This, combined with her beauty and charm—a charm acknowledged by all who met her—promptly opened the gates of all cliques, clubs and classes in Redmond to her; and where she went Anne and Priscilla went, too. Phil “adored” Anne and Priscilla, especially Anne. She was a loyal little soul, crystal-free from any form of snobbishness. “Love me, love my friends” seemed to be her unconscious motto. Without effort, she took them with her into her ever widening circle of acquaintanceship, and the two Avonlea girls found their social pathway at Redmond made very easy and pleasant for them, to the envy and wonderment of the other freshettes, who, lacking Philippa’s sponsorship, were doomed to remain rather on the fringe of things during their first college year.

To Anne and Priscilla, with their more serious views of life, Phil remained the amusing, lovable baby she had seemed on their first meeting. Yet, as she said herself, she had “heaps” of brains. When or where she found time to study was a mystery, for she seemed always in demand for some kind of “fun,” and her home evenings were crowded with callers. She had all the “beaux” that heart could desire, for nine-tenths of the Freshmen and a big fraction of all the other classes were rivals for her smiles. She was naively delighted over this, and gleefully recounted each new conquest to Anne and Priscilla, with comments that might have made the unlucky lover’s ears burn fiercely.

“Alec and Alonzo don’t seem to have any serious rival yet,” remarked Anne, teasingly.

“Not one,” agreed Philippa. “I write them both every week and tell them all about my young men here. I’m sure it must amuse them. But, of course, the one I like best I can’t get. Gilbert Blythe won’t take any notice of me, except to look at me as if I were a nice little kitten he’d like to pat. Too well I know the reason. I owe you a grudge, Queen Anne. I really ought to hate you and instead I love you madly, and I’m miserable if I don’t see you every day. You’re different from any girl I ever knew before. When you look at me in a certain way I feel what an insignificant, frivolous little beast I am, and I long to be better and wiser and stronger. And then I make good resolutions; but the first nice-looking mannie who comes my way knocks them all out of my head. Isn’t college life magnificent? It’s so funny to think I hated it that first day. But if I hadn’t I might never got really acquainted with you. Anne, please tell me over again that you like me a little bit. I yearn to hear it.”

“I like you a big bit—and I think you’re a dear, sweet, adorable, velvety, clawless, little—kitten,” laughed Anne, “but I don’t see when you ever get time to learn your lessons.”

Phil must have found time for she held her own in every class of her year. Even the grumpy old professor of Mathematics, who detested coeds, and had bitterly opposed their admission to Redmond, couldn’t floor her. She led the freshettes everywhere, except in English, where Anne Shirley left her far behind. Anne herself found the studies of her Freshman year very easy, thanks in great part to the steady work she and Gilbert had put in during those two past years in Avonlea. This left her more time for a social life which she thoroughly enjoyed. But never for a moment did she forget Avonlea and the friends there. To her, the happiest moments in each week were those in which letters came from home. It was not until she had got her first letters that she began to think she could ever like Kingsport or feel at home there. Before they came, Avonlea had seemed thousands of miles away; those letters brought it near and linked the old life to the new so closely that they began to seem one and the same, instead of two hopelessly segregated existences. The first batch contained six letters, from Jane Andrews, Ruby Gillis, Diana Barry, Marilla, Mrs. Lynde and Davy. Jane’s was a copperplate production, with every “t” nicely crossed and every “i” precisely dotted, and not an interesting sentence in it. She never mentioned the school, concerning which Anne was avid to hear; she never answered one of the questions Anne had asked in her letter. But she told Anne how many yards of lace she had recently crocheted, and the kind of weather they were having in Avonlea, and how she intended to have her new dress made, and the way she felt when her head ached. Ruby Gillis wrote a gushing epistle deploring Anne’s absence, assuring her she was horribly missed in everything, asking what the Redmond “fellows” were like, and filling the rest with accounts of her own harrowing experiences with her numerous admirers. It was a silly, harmless letter, and Anne would have laughed over it had it not been for the postscript. “Gilbert seems to be enjoying Redmond, judging from his letters,” wrote Ruby. “I don’t think Charlie is so stuck on it.”

So Gilbert was writing to Ruby! Very well. He had a perfect right to, of course. Only—!! Anne did not know that Ruby had written the first letter and that Gilbert had answered it from mere courtesy. She tossed Ruby’s letter aside contemptuously. But it took all Diana’s breezy, newsy, delightful epistle to banish the sting of Ruby’s postscript. Diana’s letter contained a little too much Fred, but was otherwise crowded and crossed with items of interest, and Anne almost felt herself back in Avonlea while reading it. Marilla’s was a rather prim and colorless epistle, severely innocent of gossip or emotion. Yet somehow it conveyed to Anne a whiff of the wholesome, simple life at Green Gables, with its savor of ancient peace, and the steadfast abiding love that was there for her. Mrs. Lynde’s letter was full of church news. Having broken up housekeeping, Mrs. Lynde had more time than ever to devote to church affairs and had flung herself into them heart and soul. She was at present much worked up over the poor “supplies” they were having in the vacant Avonlea pulpit.

“I don’t believe any but fools enter the ministry nowadays,” she wrote bitterly. “Such candidates as they have sent us, and such stuff as they preach! Half of it ain’t true, and, what’s worse, it ain’t sound doctrine. The one we have now is the worst of the lot. He mostly takes a text and preaches about something else. And he says he doesn’t believe all the heathen will be eternally lost. The idea! If they won’t all the money we’ve been giving to Foreign Missions will be clean wasted, that’s what! Last Sunday night he announced that next Sunday he’d preach on the axe-head that swam. I think he’d better confine himself to the Bible and leave sensational subjects alone. Things have come to a pretty pass if a minister can’t find enough in Holy Writ to preach about, that’s what. What church do you attend, Anne? I hope you go regularly. People are apt to get so careless about church-going away from home, and I understand college students are great sinners in this respect. I’m told many of them actually study their lessons on Sunday. I hope you’ll never sink that low, Anne. Remember how you were brought up. And be very careful what friends you make. You never know what sort of creatures are in them colleges. Outwardly they may be as whited sepulchers and inwardly as ravening wolves, that’s what. You’d better not have anything to say to any young man who isn’t from the Island.

“I forgot to tell you what happened the day the minister called here. It was the funniest thing I ever saw. I said to Marilla, ‘If Anne had been here wouldn’t she have had a laugh?’ Even Marilla laughed. You know he’s a very short, fat little man with bow legs. Well, that old pig of Mr. Harrison’s—the big, tall one—had wandered over here that day again and broke into the yard, and it got into the back porch, unbeknowns to us, and it was there when the minister appeared in the doorway. It made one wild bolt to get out, but there was nowhere to bolt to except between them bow legs. So there it went, and, being as it was so big and the minister so little, it took him clean off his feet and carried him away. His hat went one way and his cane another, just as Marilla and I got to the door. I’ll never forget the look of him. And that poor pig was near scared to death. I’ll never be able to read that account in the Bible of the swine that rushed madly down the steep place into the sea without seeing Mr. Harrison’s pig careering down the hill with that minister. I guess the pig thought he had the Old Boy on his back instead of inside of him. I was thankful the twins weren’t about. It wouldn’t have been the right thing for them to have seen a minister in such an undignified predicament. Just before they got to the brook the minister jumped off or fell off. The pig rushed through the brook like mad and up through the woods. Marilla and I run down and helped the minister get up and brush his coat. He wasn’t hurt, but he was mad. He seemed to hold Marilla and me responsible for it all, though we told him the pig didn’t belong to us, and had been pestering us all summer. Besides, what did he come to the back door for? You’d never have caught Mr. Allan doing that. It’ll be a long time before we get a man like Mr. Allan. But it’s an ill wind that blows no good. We’ve never seen hoof or hair of that pig since, and it’s my belief we never will.

“Things is pretty quiet in Avonlea. I don’t find Green Gables as lonesome as I expected. I think I’ll start another cotton warp quilt this winter. Mrs. Silas Sloane has a handsome new apple-leaf pattern.

“When I feel that I must have some excitement I read the murder trials in that Boston paper my niece sends me. I never used to do it, but they’re real interesting. The States must be an awful place. I hope you’ll never go there, Anne. But the way girls roam over the earth now is something terrible. It always makes me think of Satan in the Book of Job, going to and fro and walking up and down. I don’t believe the Lord ever intended it, that’s what.

“Davy has been pretty good since you went away. One day he was bad and Marilla punished him by making him wear Dora’s apron all day, and then he went and cut all Dora’s aprons up. I spanked him for that and then he went and chased my rooster to death.

“The MacPhersons have moved down to my place. She’s a great housekeeper and very particular. She’s rooted all my June lilies up because she says they make a garden look so untidy. Thomas set them lilies out when we were married. Her husband seems a nice sort of a man, but she can’t get over being an old maid, that’s what.

“Don’t study too hard, and be sure and put your winter underclothes on as soon as the weather gets cool. Marilla worries a lot about you, but I tell her you’ve got a lot more sense than I ever thought you would have at one time, and that you’ll be all right.”

Davy’s letter plunged into a grievance at the start.

“Dear anne, please write and tell marilla not to tie me to the rale of the bridge when I go fishing the boys make fun of me when she does. Its awful lonesome here without you but grate fun in school. Jane andrews is crosser than you. I scared mrs. lynde with a jacky lantern last nite. She was offel mad and she was mad cause I chased her old rooster round the yard till he fell down ded. I didn’t mean to make him fall down ded. What made him die, anne, I want to know. mrs. lynde threw him into the pig pen she mite of sold him to mr. blair. mr. blair is giving 50 sense apeace for good ded roosters now. I herd mrs. lynde asking the minister to pray for her. What did she do that was so bad, anne, I want to know. I’ve got a kite with a magnificent tail, anne. Milty bolter told me a grate story in school yesterday. it is troo. old Joe Mosey and Leon were playing cards one nite last week in the woods. The cards were on a stump and a big black man bigger than the trees come along and grabbed the cards and the stump and disapered with a noys like thunder. Ill bet they were skared. Milty says the black man was the old harry. was he, anne, I want to know. Mr. kimball over at spenservale is very sick and will have to go to the hospitable. please excuse me while I ask marilla if thats spelled rite. Marilla says its the silem he has to go to not the other place. He thinks he has a snake inside of him. whats it like to have a snake inside of you, anne. I want to know. mrs. lawrence bell is sick to. mrs. lynde says that all that is the matter with her is that she thinks too much about her insides.”

“I wonder,” said Anne, as she folded up her letters, “what Mrs. Lynde would think of Philippa.”

Table of Contents

Rozdział I. Cień zmiany.

Rozdział II. Girlandy jesieni.

Rozdział III. Pożegnanie.

Anne of the Island

Chapter I. The Shadow of Change

Chapter II. Garlands of Autumn

Chapter III. Greeting and Farewell

Chapter IV. April’s Lady

Chapter V. Letters from Home