Lucy Maud Montgomery

Ania z Avonlea

Anne of Avonlea

przełożyła Rozalia Bernsztajnowa

Książka w dwóch wersjach językowych: polskiej i angielskiej

A dual Polish-English language edition

Armoryka

Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak

Na okładce: Jean-Honoré Fragonard (1732–1806), The Reader (fragment),

licencja: domena publiczna, źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Fragonard,_The_Reader.jpg

Plik rozpoznano jako wolny od znanych ograniczeń praw autorskich,

włącznie z prawami zależnymi i pokrewnymi.

Tekst polski wg edycji z roku 1927.

Zachowano oryginalną pisownię.

© Wydawnictwo Armoryka

Wydawnictwo Armoryka

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

http://www.armoryka.pl/

ISBN 978-83-7639-355-1

ANIA Z AVONLEA

Rozdział I. Awanturniczy sąsiad

Było piękne sierpniowe popołudnie. Na czerwonym, kamiennym progu siedziała Ania — smukłe dziewczę lat szesnastu i „pół”, o poważnych szarych oczach i rudych włosach, zwanych przez życzliwe koleżanki kasztanowatymi.

Właśnie postanowiła przetłumaczyć kilkanaście wierszy Wirgiljusza. Lecz sierpniowe popołudnie, kiedy błękitne mgły okalają wzgórza pokryte zbożem, lekki wietrzyk szepce tajemniczo wśród topoli, a szkarłat maków płonie na tle ciemnego gąszczu młodych świerków, nadawało się raczej do marzeń, niż do studjów nad martwym językiem.

To też wkrótce zapomniany Wirgiljusz zsunął się na ziemię, Ania zaś, z głową wspartą na splecionych dłoniach i wzrokiem utkwionym we wspaniałą masę obłoków, kłębiących się, jak wielka biała góra, nad domem pana Harrisona, była daleka od spraw codziennego życia. Bujała właśnie w rozkosznym świecie, gdzie pewna kierowniczka szkoły dokonywała cudów, budując losy przyszłych mężów stanu, wpajając wzniosłe ideały w młodociane umysły i serca.

Co prawda, jeśli trzeźwo spojrzeć na rzeczy — co, należy przyznać, Ani zdarzało się rzadko — mało było prawdopodobieństwa, iżby w szkole w Avonlea znalazło się wiele obiecującego materjału na przyszłych sławnych ludzi. Ale przecież trudno przewidzieć, co stać się może, jeśli nauczycielka użyje całego swego wpływu. Ania miała pewne różowe poglądy, dotyczące tego, co potrafi zdziałać, jeśli odpowiednio postępować będzie.

W tej chwili oczami swej bogatej wyobraźni widziała siebie za lat czterdzieści w towarzystwie znakomitej osobistości: może jakiegoś rektora uniwersytetu lub prezydenta Kanady — było to jeszcze zasnute mgłą tajemnicy. Osobistość ta pochylała się nad pomarszczoną ręką swej dawnej nauczycielki, zapewniając ją, że to ona pierwsza wznieciła w dzisiejszym prezydencie czy rektorze wygórowane ambicje i że naukom, wpajanym ongi w wychowanków szkoły w Avonlea, zawdzięczał całe powodzenie swego życia... Te mile marzenia przerwane zostały nagle w sposób arcyniemiły.

Na drodze ukazała się pędząca jałówka, a w kilka sekund potem zjawił się pan Harrison, jeżeli „zjawił się” nie jest zbyt łagodnem określeniem jego sposobu wtargnięcia w podwórze. Przeskoczył płot, nie czekając otwarcia furtki, i groźnie mierzył wzrokiem Anię, która, zerwawszy się na równe nogi, spoglądała nań oszołomiona. Pan Harrison był od niedawna ich sąsiadem i Ania znała go tylko z widzenia. Wczesną wiosną, zanim powróciła z seminarjum do domu, Robert Bell, którego posiadłość graniczyła z folwarczkiem Cutbertów, sprzedał był ją i przeniósł się do Charlottetownu. O obecnymi właścicielu wiedziano tylko, że się nazywa Harrison i pochodzi z Nowego Brunświku. Lecz zanim miesiąc minął, przybysz zyskał w Avonlea reputację oryginała... „dziwadło” — zwykła mawiać Małgorzata Linde. Pani Małgorzata lubiła prawdę rżnąć w oczy — pamiętają to zapewne dobrze nasi czytelnicy.

Pan Harrison różnił się niewątpliwie od innych, a to jest przecież charakterystyczną cechą „dziwadeł”. Sam zajmował się gospodarstwem, i publicznie oświadczał, iż nie życzy sobie zwarjowanych bab w obrębie swej siedziby. Avonleaski świat kobiecy mścił się na nim za to, rozgłaszając przesadne bajki o jego gospodarce i prowadzeniu kuchni. Janek Carter z Białych Piasków, zgodzony przez niego do pomocy, był właśnie źródłem tych nieprawdopodobnych wieści. Opowiadał naprzykład, że jego chlebodawca nie uznawał stałych godzin posiłku: będąc głodnym, „przegryzał cośniecoś” i jeżeli Janek znajdował się wtedy wpobliżu, to otrzymywał swą porcję; jeżeli zaś nie, musiał czekać chwili, gdy znowu głód dokuczy staremu dziwakowi. Janek żałośnie twierdził, iż byłby zagłodził się na śmierć, gdyby nie okoliczność, że w niedzielę, którą spędzał w domu, podjadał sobie, a w poniedziałek zabierał koszyk zapasów, troskliwie przygotowanych przez matkę. Zmywanie statków odbywało się w tym warjackim domu jedynie w dżdżyste dni niedzielne; gospodarz zabierał się wtedy zamaszyście do pracy, zmywał wszystkie naczynia w beczce z wodą deszczową, poczem pozwalał im obsychać na powietrzu.

Poza tem, pan Harrison był „twardym” człowiekiem. Proszony o przyjęcie udziału w składce na pensję pastora Allana odrzekł, iż nie zwykł kupować kota w worku; przedewszystkiem musi się przekonać, ile korzyści materjalnych uzyska z kazań pastorskich; kiedy zaś pani Linde zjawiła się u niego, prosząc znowu o składkę na cele misjonarskie — przy sposobności pragnęła obejrzeć wnętrze domu — oświadczył ironicznie, że pośród starych kumoszek Avonlea jest więcej poganek, niż gdziekolwiek na świecie, i chętnie przyczyni się do stworzenia misji, któraby je nawracała. Pani Linde wyszła oburzona; opowiadała potem, że to łaska Boska, iż pani Bell leży w grobie, bo przecież serce musiałoby jej pęknąć na widok stanu gospodarstwa, które ongiś było jej słuszną chlubą.

— Toć ona szorowała podłogę w kuchni co drugi dzień — mówiła zirytowana do Maryli. — A teraz! Musiałam unieść spódnicę, wchodząc w progi tego domu.

Nadomiar złego, pan Harrison chował papugę, — Imbirka. Dotychczas nikt w Avonlea nie chował papug, więc było to rzeczą co najmniej gorszącą. I co za papugę! Jeśli wierzyć słowom Janka, nie znalazłby na świecie drugiego tak bezbożnego ptaka. Imbirek klął strasznie! Pani Carter odebrałaby już dawno Janka ze służby... ale to niełatwo znaleźć posadę dla chłopca! Któregoś dnia, gdy Janek pochylił się zbytnio nad klatką, Imbirek zdrapał mu z szyi kawał skóry. Pani Carter pokazywała każdemu tę bliznę, gdy biedny dzieciak wracał na niedzielę do domu.

Wszystkie te opowiadania odżyły w umyśle Ani, gdy pan Harrison stanął przed nią, oniemiały z gniewu. Nawet w chwilach najlepszego humoru nie mógł uchodzić za przystojnego mężczyznę: niski, tęgi i łysy. Ale teraz, ta purpurowa ze złości twarz z oczami prawie wyskakującemi z orbit wydała się Ani najbrzydszą w świecie.

Nagle pan Harrison odzyskał głos.

— Nie pozwolę dłużej na to! — wykrztusił. — Ani dnia dłużej, słyszy panna? Jak mi Bóg miły, zdarza się to po raz trzeci... po raz trzeci, moja panno! W takich razach cierpliwość przestaje być cnotą, moja panno! Ostrzegałem ciotkę panny, żeby się to więcej nie zdarzyło. Nie dopilnowała... znów ta sama historja. Chciałbym wiedzieć, co sobie myśli właściwie ta jejmość! Poto tu przychodzę, moja panno!

— Może mi pan zechce wytłumaczyć, co się stało? — spytała Ania, przybierając minę pełną godności. Ostatniemi czasy pilnie wprawiała się w tę rolę, aby ją mieć w pogotowiu, gdy obejmie szkolną posadę. Na wściekłym z gniewu panu Harrisonie nie uczyniła jednak wrażenia.

— Co się stało? Jak mi Bóg miły, dość złego, moja panno! Przed chwilą zdybałem jałówkę twojej ciotki w moim owsie. Zdarza się to po raz trzeci, zapamiętaj sobie! Znalazłem ją tam w zeszły wtorek i znowu wczoraj. Byłem i zapowiedziałem ciotce, żeby to się więcej nie zdarzyło. A ona jednak nie zapobiegła temu. Gdzie jest twoja ciotka, moja panno? Chcę się z nią zobaczyć i powiedzieć, co o tem myślę... powiedzieć jej, co o tem myśli J. A. Harrison!

— Jeśli pan mówi o Maryli Cutbert — nie jest ona wcale moją ciotką. Pojechała do Graftonu w odwiedziny do ciężko chorej krewnej — rzekła Ania tonem pełnym wzrastającej godności. — Bardzo mi przykro, że moja krowa weszła w pańskie zboże... Jest to moja krowa, nie panny Cutbert. Trzy lata temu kupił ją Mateusz od pana Bella, jako małe cielątko. Ofiarował mi je na własność.

— Przykro, moja panno? Twoja przykrość nic tu nie pomoże. Pójdź lepiej przekonać się, jaką szkodę wyrządziło to bydlę w moim owsie... podeptało je wszerz i wzdłuż, moja panno!

— Bardzo mi przykro — powtórzyła Ania z naciskiem — być może jednak, że gdyby pański płot był w lepszym stanie, Krasuli nie udałoby się wpaść w owies. Wszakże to pańska część płotu oddziela nasze pastwisko od pańskiego owsa, a właśnie wczoraj zauważyłam, że nie jest on w wielkim porządku.

— Mój płot jest w wielkim porządku — wybuchnął pan Harrison, rozjątrzony jeszcze bardziej tem przeniesieniem walki na teren nieprzyjacielski, — ale nawet mury więzienne nie powstrzymałyby tego wcielonego czorta! A tobie, ruda wiewiórko, poradziłbym, żebyś raczej pilnowała twojej krowy, co niszczy zboże obcych ludzi. Byłoby to odpowiedniejsze zajęcie, niż czytanie romansów, — dodał, groźnie spoglądając na niewinną okładkę Wirgiljusza, leżącego u stóp Ani.

W tej chwili czerwonemi były nietylko włosy Ani, ten najboleśniejszy punkt w jej uczuciach.

— Wolę mieć rude włosy, niż tylko parę kosmyków koło uszu — odparła.

Strzał trafił; pan Harrison był bowiem bardzo wrażliwy, gdy chodziło o jego łysą czaszkę. Gniew dławił go, więc tylko dzikim wzrokiem przeszywał Anię, która, opanowawszy się, wyzyskiwała swą przewagę.

— Mogę mieć względy dla pana, panie Harrison. Mam bujną wyobraźnię, więc łatwo mi jest wyobrazić sobie, co odczuwamy, spotykając cudzą krowę w naszym owsie. Dlatego nie żywię do pana urazy za to, co pan mi powiedział. Przyrzekam, że Krasula nigdy już nie wtargnie na pańskie pole — nigdy, daję panu słowo honoru!

— Dobrze, pamiętaj panna, by się to więcej nie przytrafiło — odburknął pan Harrison, trochę łagodniejszym tonem, lecz wyniósł się gniewny, czego dowodem było dochodzące jeszcze z oddali pomruki.

Wstrząśnięta do głębi Ania przebiegła podwórze, ażeby zamknąć niesforną Krasulę w zagrodzie.

— Stąd się już nie wydostanie, chyba, że wyrwie plot. Teraz zachowuje się zupełnie spokojnie; ręczę, że ta uczta w owsie nie pójdzie jej na zdrowie. Żałuję, że nie sprzedałam jej panu Shearerowi, gdy mnie nagabywał o to w zeszłym tygodniu, lecz zamierzałam sprzedać ją wraz z resztą bydła... Teraz przekonałam się, że pan Harrison jest awanturnikiem, a już na pewno niema w nim nic z pokrewnej duszy. — Ania w każdym człowieku pilnie doszukiwała się pokrewnej duszy.

Gdy Maryla powróciła do domu, Ania pobiegła przygotować herbatę. Przy podwieczorku omawiały sprawę Krasuli.

— Ach, oby to już było po sprzedaży! — mówiła Maryla. — Jakaż to odpowiedzialność mieć tyle bydła koło domu, gdy pastuchem jest taki Marcin, na którym nie można polegać. Miał już wrócić wczoraj wieczorem z pogrzebu ciotki. Przyrzekł solennie, że się nie spóźni, jeżeli go zwolnię na cały dzień. Dalibóg, nie wiem, wiele ma tych ciotek! Służy u nas od roku, a oto już czwarta umiera. Wdzięczna będę niebu, gdy się zbiory skończą i pan Barry obejmie gospodarstwo. Krasula musi pozostać w zamknięciu do chwili powrotu Marcina; wtedy przeprowadzimy ją na tylne pastwisko, gdzie trzeba będzie wyreparować płoty. Ach! tyle kłopotów na świecie. Oto biedna Marja Keith jest umierająca i nie mam pojęcia, co się stanie z jej dwojgiem dzieci. Ma wprawdzie brata w Kolumbji, do którego pisała, lecz do tej chwili nie otrzymała ani słowa odpowiedzi.

— Cóż to za dzieci? W jakim wieku?

— Mają siódmy rok... bliźnięta.

— O, ja zawsze przepadałam za bliźniętami, od czasu gdy pani Hammond miała ich tyle — zawołała Ania żywo — czy ładne?

— Boże miły, trudno osądzić — były takie brudne. Wyobraź sobie, Tadzio zagniatał ciasto z błota, gdy Tola pobiegła wezwać go do matki. Mała popłakała się, gdyż ten urwis wepchnął ją w największą kałużę, a dla przekonania jej, że nie ma powodu do płaczu, sam także wskoczył w błoto i zaczął się w niem tarzać. Marja twierdzi, że Tola jest bardzo dobrem dzieckiem, zato Tadzio niezwykle swawolnem. Co prawda, nikt go nie wychowywał, stracił ojca, gdy był niemowlęciem, a Marja prawie ciągle choruje.

— Żal mi zawsze dzieci, których nie miał kto wychowywać — rzekła Ania poważnie. — Mnie też brak było opiekunów, dopóki nie dostałam się do was. Sądzę, że przecież ich wuj zajmie się niemi. A jakąż krewną Maryli jest właściwie pani Keith?

— Marja? Żadną. To jej mąż... jej mąż był naszym dalekim kuzynem! Spójrz tylko, pani Linde nadchodzi. Zapewne ciekawa jest nowin o Marji.

— Nie opowiadaj jej aby awantury z panem Harrisonem i Krasulą — błagała Ania.

— Bądź spokojna! — przyrzekła Maryla.

Lecz obietnica ta okazała się zbyteczną, gdyż pani Linde, zaledwie zdążyła wygodnie zasiąść, odezwała się:

— Wracając dziś z Carmody do domu, widziałam, jak pan Harrison wyganiał waszą Krasulę ze swego owsa. Wydawał mi się wściekły — czy narobił wiele gwałtu?

Ania ukradkiem zamieniła z Marylą ubawione spojrzenie. Zaiste, mało co w Avonlea mogło ujść czujnego oka pani Linde. Właśnie dziś rano Ania zawyrokowała:

— Jeśli wejdziesz do swego pokoju nawet o północy, zaryglujesz drzwi, pospuszczasz rolety i kichniesz, to z pewnością nazajutrz pani Linde zapyta cię o twój katar.

— Prawdopodobnie, — odpowiedziała Maryla, zwracając się do pani Linde. — Pojechałam do Graftonu, więc tylko Ania była świadkiem jego humoru.

— Wydał mi się bardzo niemiłym jegomościem — oświadczyła Ania z urażonym ruchem rudej główki.

— Nigdy nie wygłosiłaś trafniejszego zdania — rzekła pani Małgorzata uroczyście. — Ja odrazu przewidziałam awantury, gdy Robert Bell sprzedawał swój folwark obywatelowi Nowego Brunświku, oto co! Nie wiem do czego dojdzie wreszcie w Avonlea, jeśli tylu obcych tu osiądzie. Wkrótce nie będzie można bezpiecznie spać we własnem łóżku!

— A jacyż to nowi przybysze sprowadzają się jeszcze do nas? — spytała Maryla.

— Czy nie słyszałyście o tem? Przedewszystkiem jakaś rodzina Donnellów wynajęła stary dom Piotra Slone. Piotr oddał Donnellowi zarząd młyna. Pochodzą oni ze Wschodu i nikt ich nie zna. Następnie rodzina tych nędzarzy Cottonów przenosi się z Białych Piasków tutaj i będzie li tylko ciężarem dla gminy. On jest suchotnikiem; gdy zaś nie choruje, kradnie... a jego żona to niedojda, co nie potrafi wziąć się do niczego. Wyobraźcie sobie, że zmywa statki siedząc! Dalej: Grzegorzowa Pay wzięła na wychowanie bratanka swego męża, sierotę Antosia. Ma on uczęszczać do twojej szkoły, Aniu, więc możesz oczekiwać niejednej awanturki, oto co! I jeszcze jeden obcy uczeń! Jaś Irwing przybywa ze Stanów Zjednoczonych, aby zamieszkać u babki. Pamiętasz jego ojca, Marylo, Stefana Irwinga, który zdradził Lawendę Lewis z Graftonu?

— Ależ jej nie zdradził! Posprzeczali się tylko... myślę, iż wina była obustronna.

— Mniejsza z tem. Bądź co bądź nie ożenił się z nią, a ona od owego czasu strasznie zdziwaczała, powiadają. Mieszka samotnie w tym kamiennym domku, który nazwala „Chatką Ech”. Stefan zaś wywędrował do Stanów, zawarł spółkę ze swym wujem i ożenił się z Amerykanką. Od tego czasu nie zawitał nigdy do Kanady, tylko matka odwiedzała go parokrotnie. Przed dwoma laty odumarła go żona, więc teraz przysyła swego malca na naukę do matki. Chłopiec ma lat dziesięć i wątpię, czy będzie z niego miły uczeń. Nigdy nie można ręczyć za tych Amerykanów.

Pani Linde spoglądała nieufnie na wszystkich, którzy mieli nieszczęście urodzić się lub wychować gdziekolwiek poza granicami wyspy księcia Edwarda. Mogli to być porządni ludzie, zapewne, ale słuszniej było mieć się wobec nich na ostrożności. A już specjalną niechęć żywiła do Amerykanów z powodu, że pewien nieuczciwy chlebodawca oszukał w swoim czasie na dziesięć dolarów męża jej, pracującego w Bostonie. Za to oszustwo pani Małgorzata czyniła odpowiedzialnemi całe Stany Zjednoczone i żadne moce, niebieskie ani piekielne, nie przekonałyby jej, że nie ma słuszności.

— Trochę obcego żywiołu nie zaszkodzi szkole w Avonlea — zauważyła Maryla sucho, — a jeśli ten chłopczyk jest choć odrobinę podobny do swego ojca, musi być bardzo miły. Stefan Irwing był najsympatyczniejszym chłopcem, jaki kiedykolwiek wyrósł w naszych stronach; niesłusznie uważano go za dumnego. Pani Irwing będzie na pewno bardzo szczęśliwa, że dziecko do niej wróci — żyła tak osamotniona od śmierci męża.

— O, malec może być miły, ale będzie się znacznie różnił od naszych dzieci — pani Małgorzata niełatwo dawała się przekonać. — Cóż to, Aniu, słyszę, że zakładacie jakieś „Koło Miłośników Avonlea”, mające na celu dokonywanie ulepszeń?

— Rozmawialiśmy o tem na ostatniem posiedzeniu naszego klubu — odpowiedziała Ania, rumieniąc się, — myśl ta podobała się wszystkim członkom — dziewczętom i chłopcom, a nawet i państwu Allan. Przecież w wielu wioskach powstały obecnie takie stowarzyszenia.

— Oj, dobrego ty sobie nawarzysz piwa, dziewczyno! daj temu lepiej spokój. Ludzie nie lubią, żeby ich ulepszać.

— Ależ my nie będziemy ulepszać ludzi! Chodzi o samą wioskę; dużo rzeczy trzeba zmienić, by ją upiększyć. Naprzykład, jeśliby nam się udało namówić pana Boultera do zburzenia tej jego ohydnej starej chałupy, czyżby to nie było krokiem naprzód?

— Bezwarunkowo — przyznała pani Małgorzata. — Ta ruina jest od lat cierniem w oku całej osady. Chciałabym tylko zobaczyć i usłyszeć, jak to wy, Miłośnicy, potraficie przekonać Boultera, żeby uczynił coś bezpłatnie dla dobra publicznego, oto co! Przykro mi zniechęcać cię, Aniu, bo może to i niezły projekt, chociaż przypuszczam, że wygrzebaliście go z jakiegoś warjackiego amerykańskiego tygodnika. Toć będziesz miała w szkole ręce pełne roboty, więc radzę ci, jak matka, nie zawracaj sobie głowy waszemi pomysłami, oto co! Cóż z tego! Wiem, że nie rzucisz raz powziętego zamiaru. Zawsze umiałaś przeprowadzić to, do czego dążyłaś.

Coś w stanowczych linjach ust Ani świadczyło, że pani Linde miała słuszność. Ania całą duszą pragnęła założenia Koła Miłośników Avonlea. Gilbert Blythe, który był nauczycielem w Białych Piaskach, lecz soboty i niedziele spędzał w domu, również zapalał się do tego projektu. Reszta zaś młodzieży chętnie zgadzała się na wszystko, co dawało okazję do spotkań, i co za tem idzie, do wesołej rozrywki. Nikt też nie zastanawiał się nad celami K. M. A. prócz Ani i Gilberta. Obrabiali ten temat tak długo, aż idealna Avonlea, bardzo niepodobna do rzeczywistej, powstała w ich wyobraźni.

Pani Małgorzata wystąpiła jeszcze z jedną nowiną:

— Szkołę w Carmody obejmuje niejaka Priscilla Grant. Czy to twoja koleżanka z seminarjum, Aniu?

— Tak, naturalnie. Jak to cudownie, że Priscilla będzie w Carmody! — wykrzyknęła Ania. Szare jej oczy zajaśniały jak gwiazdy, a pani Linde po raz niewiadomo który musiała się zastanawiać, czy Ania jest ładna, czy brzydka? Wciąż jeszcze nie znajdowała zadowalającej odpowiedzi na to pytanie.

Rozdział II. Pośpieszna sprzedaż i spóźniony żal

Nazajutrz popołudniu Ania wraz z Dianą Barry pojechały po sprawunki do Carmody. Oczywiście, Diana była przysięgłym członkiem „Koła Miłośników”, i dziewczęta przez całą drogę nie rozmawiały o niczem innem.

— Pierwsze, co musimy uczynić z chwilą rozpoczęcia naszej działalności, to dać wymalować nasz Dom Ludowy — rzekła Diana. Przejeżdżały właśnie koło nędznego budynku w dolinie zalesionej gęsto świerkami. — Cóż za przykry widok! Należy z tem skończyć, zanim jeszcze zajmiemy się sprawą domu pana Boultera. Ojciec twierdzi, że nigdy nie uda nam się namówić tego skąpca do zburzenia jego rudery — nie zechce użyć na to swego czasu.

— Może ustąpi, jeżeli chłopcy, którzy się tem zajmą, przyrzekną po zerwaniu desek porąbać je na opał — odpowiedziała Ania niezrażona. — Musimy dołożyć wszystkich starań, lecz z początku zadowalać się małemi rezultatami. Trudno oczekiwać, że ulepszymy wszystko odrazu; przedewszystkiem musimy zacząć od kształcenia obywatelskich uczuć mieszkańców.

Diana nie zdawała sobie dokładnie sprawy z tego, co właściwie znaczy „kształcenie obywatelskich uczuć”. Ale to brzmiało górnolotnie, więc poczuła się dumną, że należy do stowarzyszenia z tak wzniosłym celem.

— Wczoraj wieczór myślałam również o czemś, co możnaby uczynić, Aniu. Przypominasz sobie owo miejsce, gdzie schodzą się drogi z Białych Piasków, Carmody i Nowych Mostów, całe porośnięte sośniną? Czyż nie lepiej byłoby wyciąć wszystkie krzaki i pozostawić tylko parę brzózek, co się tam zabłąkały?

— Pyszny pomysł — przytaknęła Ania żywo, — a pod brzozami postawić wiejską ławeczkę. Na wiosnę urządzimy tam kwietnik pośrodku i zasadzimy geranjum.

— Tak, ale będziemy musiały skłonić starą Slonową, ażeby przestała paść swą krowę na rozdrożu, bo to żarłoczne stworzenie zrobi sobie ucztę z naszych kwiatów — zaśmiała się Diana. Zaczynam rozumieć, co znaczy „kształcenie uczuć obywatelskich”. A oto dom Boultera; czy widziałaś kiedy podobną ruderę? I w dodatku na samej drodze! Taki stary dom z wybitemi szybami przypomina mi zawsze jakieś martwe stworzenie o pustych oczodołach.

— Stary opuszczony budynek jest to smutny widok — zauważyła Ania marząco. — Zawsze wydaje mi się, że duma on o dawnych czasach i tęskni do minionych radości. Maryla opowiada, że w tym domu ongi wychowywała się liczna rodzina; wtedy był to śliczny zakątek z przemiłym ogródkiem i girlandami róż, pnących się po ścianach. Pełno tam było szczebiotu dziecięcego, śmiechu i śpiewu, a teraz panuje pustka i tylko wiatr hula po kątach. Smutek i samotność rozgościły się w tych ścianach. Kto wie, może w księżycowe noce powracają oni wszyscy... wracają duszyczki dzieci, i kwiatów, i pieśni... na krótką chwilę stary dom śni, że jest znowu młody i radosny.

Diana zaprzeczyła ruchem głowy.

— O, teraz przestałam sobie wyobrażać podobne rzeczy, Aniu. Czy pamiętasz, jak matka i Maryla gniewały się, gdyśmy sobie wyobrażały mary w Lesie Duchów. Do dziś dnia nie potrafię o zmierzchu przejść tamtą drogą bez strachu; jeślibym sobie pomyślała, że w domu Boultera dzieją się jakieś czary, lękałabym się również. Zresztą, te dzieci wcale nie umarły, wyrosły i dobrze im się dzieje... jeden z chłopców został rzeźnikiem. A przecież kwiaty i pieśni nie mają dusz!

Ania stłumiła lekkie westchnienie. Diana była jej najbliższą przyjaciółką, ale Ania oddawna już wiedziała, że ilekroć udaje się w świat marzeń, musi wędrować samotnie; do krainy wyobraźni wiodła zaczarowana ścieżka, niedostępna nawet dla jej najbliższych.

Podczas bytności dziewcząt w Carmody przeszła krótka, lecz ulewna burza. To też rozkosznym był powrót poprzez aleje, gdzie na krzakach lśniły krople rosy, a wilgotne zioła wydawały odurzający zapach. Lecz właśnie, gdy skręcały na drogę do Cutbertów, Ania ujrzała coś, co jej odrazu zasłoniło piękno krajobrazu.

Przed niemi rozciągało się obszerne pole pana Harrisona: szaro-zielone owsy — wilgotne i bujne; a pośrodku do połowy w soczystej zieleni stała jałówka, spozierając spokojnie ku dziewczętom poprzez otaczające kłosy. Ania rzuciła lejce i zerwała się z zaciśniętemi usty. Nie wróżyło to nic dobrego niesfornemu szkodnikowi. Bez słowa zsunęła się szybko po kołach i przeskoczyła płot, zanim Diana zdołała zrozumieć, co się stało.

— Aniu, wracaj! — krzyknęła wreszcie przeraźliwie, odzyskawszy głos. — Zniszczysz sukienkę w tem mokrem zbożu, na nic zniszczysz... Nie słucha mnie... A przecież sama nie da rady krowie. Trudno, muszę iść jej pomóc.

Ania, jak szalona, pędziła poprzez zboże, Diana zaś zeskoczyła z kabrjoletu, uwiązała konia do słupa i, zarzuciwszy spódniczkę swej perkalowej sukienki na ramiona, wdrapała się na płot i pogoniła za swą gwałtowną przyjaciółką. Łatwiej jej było biec niż Ani, której ruchy hamowała przemoczona, przylegająca do ciała sukienka, to też wkrótce dogoniła ją. Za niemi pozostawała smuga stratowanego zboża; panu Harrisonowi z pewnością pękłoby serce na ten widok.

— Aniu, na litość Boską, zatrzymaj się — dyszała biedna Diana — toć zabraknie mi tchu, a ty przemokłaś do szpiku kości.

— Muszę... tę krowę... stąd wydostać... zanim pan Harrison ją zobaczy — szeptała Ania. — Wszystko mi jedno, nawet gdybym miała się utopić. Aby tylko ją wygnać!

Ale jałówka nie widziała dobrej racji, dla której miałaby być pozbawiona swego wspaniałego pastwiska. Zaledwie zziajane dziewczęta stanęły obok niej, jednym susem znalazła się w przeciwległym końcu pola.

— Zatrzymaj ją — wrzasnęła Ania — pędź, Diano, pędź!

Diana pędziła; Ania również; a szkaradna jałówka gnała przez pole, jak opętana — za taką też uważała ją Diana w skrytości ducha. Upłynęło dobrych dziesięć minut, zanim ją schwytały i wypędziły przez otwór w płocie na drogę.

Nie można zaprzeczyć, że Ani usposobienie było w tej chwili dalekie od anielskiego. Na uspokojenie jej nie wpłynął też widok stojącego na drodze kabrjoletu z panem Shearerem i jego synem, którzy uśmiechali się szyderczo.

— Sądzę, że lepiej byłabyś zrobiła, Aniu, sprzedając mi krowę, gdym ci to proponował w zeszłym tygodniu — zachichotał pan Shearer.

— Uczynię to teraz, jeśli pan się zgodzi — odpowiedziała zgnębiona właścicielka krowy — może pan ją zabrać w tej chwili.

— Zrobione. Ofiaruję ci za nią dwadzieścia dolarów, jak dawałem poprzednio. Kuba zabierze ją natychmiast do Carmody i odstawi dziś wieczór wraz z resztą ładunku na statek. Pan Reed z Brightonu zamówił u mnie właśnie jałówkę.

W pięć minut potem Kuba z jałówką odmaszerowali, Ania zaś z dwudziestoma dolarami w kieszeni wracała na Zielone Wzgórze.

— Co na to powie Maryla? — zapytała Diana.

— O, jej to będzie obojętnem. Krasula była moją własnością, i nie sądzę, bym na targu mogła za nią otrzymać więcej, niż dwadzieścia dolarów. Ale pomyśl, kochanie, jeśli pan Harrison zobaczy stratowane zboże, domyśli się, że ona znowu w niem gospodarowała. A przecież dałam mu słowo honoru, iż to się więcej nie powtórzy! Dostałam nauczkę, żeby nie ręczyć za krowy.

Maryla, powróciwszy z odwiedzin u pani Linde, znała już szczegóły sprzedaży i wysyłki Krasuli; pani Linde widziała bowiem ze swego okna część zajścia, a z łatwością domyśliła się reszty.

— Może i dobrze, żeśmy się jej pozbyły, chociaż zbyt prędko decydujesz się, Aniu. Nie pojmuję coprawda, jak wydostała się z zagrody; musiała wyłamać kilka desek.

— Nie pomyślałam o tem nawet, mogę teraz tam zajrzeć. Marcin dotąd nie powrócił, zapewne jeszcze kilka ciotek mu umarło.

— Marcin jest taki sam, jak i inni Francuzi — rzekła Maryla pogardliwie — nie można zaufać im ani na chwilę.

Maryla oglądała sprawunki, przywiezione przez Anię, gdy krzyk przerażenia rozległ się w obórce, a po chwili do kuchni wpadła Ania, załamując ręce.

— Co się stało, Aniu?

— O, Marylo, co ja pocznę! Straszne nieszczęście, a wszystko z mojej winy! Kiedyż nareszcie nauczę się zastanawiać, ażeby nie popełniać szalonych czynów? Pani Linde zawsze mi przepowiadała, że tak się skończy, i miała słuszność!

— Aniu, potrafisz doprowadzić człowieka do rozpaczy! Cóżeś uczyniła?

— Sprzedałam jałówkę pana Harrisona! tę, którą kupił od pana Bella. Krasula najspokojniej stoi w zagrodzie.

— Śnisz chyba, Aniu?

— Obym śniła! Ale to nie sen, chociaż bardzo podobne do zmory nocnej. A krowa pana Harrisona znajduje się już teraz na statku. Ach, Marylo, myślałam, że skończyły się moje biedy, a oto wpadłam w gorszą, niż kiedykolwiek w życiu. Co mam uczynić?

— Co uczynić? Nic innego, jak pójść rozmówić się z panem Harrisonem. Możemy mu dać wzamian naszą krowę, jeżeli nie zechce przyjąć pieniędzy. Jest tyleż warta, co i jego.

— Na pewno będzie rozdrażniony i przykry — jęczała Ania.

— Zapewne. Podobno łatwo wpada w gniew. Jeśli chcesz, ja pójdę załatwić tę sprawę.

— O, nie! Nie jestem taka podła — wykrzyknęła Ania — to przecież jest moja wina, więc nie pozwolę, byś ty przeze mnie cierpiała. Pójdę sama, natychmiast. Im prędzej, tem lepiej. Boże, co za upokorzenie!

Biedna Ania, wziąwszy kapelusz i swoje dwadzieścia dolarów, kierowała się ku wyjściu, gdy nagle wzrok jej padł na otwarte drzwi śpiżarni. Na stole stało upieczone przez nią tego ranka ciasto — wyjątkowo apetyczny placek, przybrany orzechami i różowym lukrem. Ania przeznaczyła go na piątkowy wieczór, gdy miało się u niej odbyć organizacyjne zebranie Koła Miłośników Avonlea. Zrezygnuje z poczęstunku dla młodzieży, aby tylko przebłagać słusznie rozżalonego pana Harrisona! Ani wydało się, iż takie ciasto powinno zmiękczyć serce każdego, a co dopiero mężczyzny, który musi sam dla siebie gotować; szybko zapakowała więc placek do pudełka. Zaniesie go jako różdżkę oliwną.

— O ile mi wogóle pozwoli dojść do słowa — myślała ze skruchą, dążąc naprzełaj przez pola, oświetlone złotym blaskiem sennego wieczoru sierpniowego. — Teraz wiem już, co czują ludzie prowadzeni na stracenie.

Rozdział III. Gospodarstwo pana Harrisona

Dom pana Harrisona był to staromodny, niski, wybielony budynek, oparty o ścianę sosnowego lasu. Gospodarz siedział na winem ocienionym ganku, rozparł się wygodnie, zdjął kurtkę i z rozkoszą palił swą poobiednią fajkę. Skoro poznał, kto nadchodzi, zerwał się, wpadł do domu i zatrzasnął drzwi za sobą. Zachowanie to było wynikiem jego zdumienia i wstydu z powodu wczorajszego gwałtownego wystąpienia. Anię opuściła reszta odwagi.

— Jeśli teraz jest taki zły, co będzie, gdy dowie się o mojej sprawce — myślała strapiona, pukając do drzwi. Ale pan Harrison otworzył, uśmiechając się dobrodusznie, i zapraszał Anię do pokoju tonem łagodnym, choć nieco zdenerwowanym. Odłożył fajkę i naciągnął kurtkę; uprzejmie podawał Ani bardzo zakurzone krzesło. Powitanie byłoby minęło zupełnie spokojnie, gdyby nie ta donosicielka papuga, co zerkała swemi złemi złotemi oczami poprzez pręty klatki. Zaledwie Ania usiadła, Imbirek wrzasnął:

— Jak mi Bóg miły! Poco ta ruda wiewiórka tu przychodzi?

Trudno orzec, czyja twarz poczerwieniała mocniej, Ani, czy pana Harrisona?

— Nie zwracaj na niego uwagi — rzekł pan Harrison, rzucając wściekłe spojrzenie na Imbirka. — On... on zawsze plecie głupstwa. Podarował mi go mój brat, marynarz, a wiadomo, że marynarze rzadko używają wyszukanych zwrotów. Papugi zaś zwykły wszystko powtarzać.

— Wiem o tem — odrzekła z rezygnacją Ania: biedaczka tłumiła urazę, pomna celu odwiedzin. To pewna, że w tych warunkach nie mogła sobie pozwolić na żarty z pana Harrisona. Jeśli się sprzeda cudzą krowę bez wiedzy i zezwolenia właściciela, trudno się dąsać, gdy jego papuga powtórzy niepochlebną uwagę o winowajcy. Mimo to „ruda wiewiórka” zdobyła się na odwagę.

— Przyszłam przyznać się panu do czegoś — zaczęła rezolutnie — dotyczy... dotyczy to owej jałówki.

— Jak mi Bóg miły! — wykrzyknął pan Harrison niespokojnie — czyżby znowu weszła w mój owies? Ale mniejsza z tem... mniejsza z tem. To nie ma znaczenia, nic się nie stało. Ja... ja byłem wczoraj zbyt gwałtowny, to prawda. Mniejsza z tem, mniejsza z tem.

— O, gdybyż tylko tyle — westchnęła Ania. — Jest stokroć gorzej. Ja...

— Jak mi Bóg miły! Chcesz powiedzieć, że weszła w moją pszenicę?

— Nie... nie... nie w pszenicę. Ale...

— A więc w kapustę! Stratowała mi kapustę, którą hodowałem na wystawę, co?

— I nie w kapustę, drogi panie. Opowiem panu wszystko... poto tu przyszłam — tylko proszę mi nie przerywać, bo to mnie wyprowadza z równowagi. Pozwól mi opowiedzieć całe zdarzenie, ale błagam, powstrzymaj się od uwag, dopóki nie skończę... Wtedy usłyszę ich dosyć — zakończyła, coprawda tylko w myśli.

— Będę już milczał — zapewnił pan Harrison i dotrzymał słowa.

Niestety, Imbirek, niezwiązany żadną obietnicą milczenia, co chwila wykrzykiwał „ruda wiewiórka”, a Ania coraz bardziej traciła panowanie nad sobą.

— Wczoraj po pańskiem odejściu zamknęłam Krasulę w zagrodzie. Dziś rano wracając z Carmody, ujrzałam krowę w pańskim owsie. Z pomocą Diany udało mi się ją wygnać ze szkody, ale nie może pan sobie wyobrazić, z jaką trudnością nam to przyszło. Byłam przemoknięta do nitki, strasznie zmęczona i zirytowana — a oto, nadomiar złego, zjawia się pan Shearer i proponuje kupno tej szkodnicy. Sprzedałam mu ją z miejsca za dwadzieścia dolarów. Postąpiłam niesłusznie, należało zaczekać i poradzić się Maryli. Ale jestem bardzo skora do postępowania bez namysłu — ktokolwiek mnie zna, gotów to panu zaświadczyć. Pan Shearer zabrał krowę i odesłał ją wieczornym transportem.

— Ruda wiewiórka — wyrecytował Imbirek tonem najgłębszej pogardy.

Na te słowa pan Harrison zerwał się ze spojrzeniem, od którego struchlałby każdy inny ptak, wyniósł klatkę do przyległego pokoju i zamknął drzwi. Imbirek darł się, klął, uzasadniając w ten sposób słuszność krążących o nim zdań; wreszcie, przekonawszy się, że nic nie wskóra, popadł w ponure milczenie.

— Przepraszam, opowiadaj dalej — rzekł gospodarz, siadając na swem dawnem miejscu — mój brat, marynarz, nie nauczył tego ptaka dobrych manier.

— Powróciłam do domu i po herbacie zajrzałam do obórki. Panie drogi! — Ania pochyliła się naprzód, splatając ręce swym dawnym dziecinnym ruchem, podczas gdy jej wielkie szare oczy wpatrywały się błagalnie w zakłopotane oblicze pana Harrisona — moja krowa stała spokojnie u żłobu. Przecież to ja pańską krowę sprzedałam panu Shearerowi!

— Jak mi Bóg miły! — wykrzyknął pan Harrison, zaskoczony tem nieprzewidzianem zakończeniem — cóż za wyjątkowo niezwykłe zdarzenie!

— O, to wcale nie jest niezwykłe; ja zawsze sobie i innym napytam biedy — rzekła Ania smutnie. — Znana jestem z tego. Pan pewnie przypuszcza, że powinnam była wyrosnąć z takiej wady — w marcu kończę lat siedemnaście. Okazuje się, że nie... Czy mogę marzyć o przebaczeniu? Lękam się, iż krowy pańskiej nie uda mi się odebrać zpowrotem. Ale oto są pieniądze, a może pan woli moją Krasulę wzamian: to bardzo dobra krowa. Nie potrafię wcale wyrazić, jak mnie ta sprawa gnębi.

— Et, co tam! — rzekł pan Harrison żywo. Nie mów już o tem, moja panienko. To nic nie znaczy... nic nie znaczy. Wypadki chodzą po ludziach. Ja sam bywam zbyt prędki, zbyt porywczy nawet. Nie umiem się pohamować od mówienia prawdy w oczy. Trzeba mnie brać takim, jakim jestem. Co innego, gdyby krowa była wlazła w kapustę... na szczęście to się nie zdarzyło, więc mniejsza z tem. Wezmę waszą krowę, jeśli pragniecie się jej pozbyć.

— O, dziękuję serdecznie! Taka rada jestem, że pan się nie gniewa. Drżałam na myśl o pańskiem oburzeniu.

— Spodziewam się, że po wczorajszej awanturze byłaś przerażona perspektywą rozmowy ze mną, co? Ale nie pamiętaj mi tego, proszę. Szczere ze mnie chłopisko. Rżnę prawdę prosto w oczy, nawet jeśli jest trochę gorzka.

— Zupełnie jak pani Linde — wyrwało się Ani nieopatrznie.

— Kto, pani Linde? Nie porównywaj mnie do tej starej plotkarki — wybuchnął pan Harrison — niech mnie Bóg broni! A co to za pudełko?

— Placek — odpowiedziała Ania słodko. Nieoczekiwana uprzejmość pana Harrisona rozwiała w mgnieniu oka gnębiące ją troski. — Przyniosłam go dla pana; pomyślałam sobie, że pan może rzadko jada ciasto.

— Zapewne, że nie jadam. A lubię je szalenie, to prawda. Z wierzchu wygląda apetycznie; czy jest aby równie dobre w środku?

— O, z pewnością — rzekła Ania i pogodnie zwierzała się dalej — w swoim czasie piekłam marne ciasta, jak pani Allan może potwierdzić. Ale za ten placek ręczę — przygotowałam go dla Koła Miłośników; trzeba będzie dla nich zrobić inny.

— Dobrze, tylko pomożesz mi go zjeść, moja panienko; postawię imbryk na ogniu i napijemy się herbaty, zgoda?

— Pozwoli mi pan zrobić herbatę? — spytała Ania wahająco.

Pan Harrison chrząknął.

— Widzę, że nie ufasz moim zdolnościom kulinarnym. Niesłusznie. Potrafię przygotować filiżankę takiej herbaty, jakiej nigdy nie piłaś. Zresztą spróbuj sama. Szczęściem zeszłej niedzieli deszcz padał, więc jest dość czystych naczyń.

Ania poskoczyła i zabrała się do roboty. Wymyła imbryk w kilku wodach, zanim naparzyła herbatę. Zmiotła z komina i nakryła do stołu. Talerze i filiżanki przyniosła ze spiżarni, której nieład przejął ją grozą. Lecz przezornie wstrzymała się od uwag. Pan Harrison wskazał jej miejsce, gdzie chowa chleb i masło oraz słoik brzoskwiń. Ania przystroiła stół kwiatami z ogrodu i starała się nie widzieć plam na obrusie. Wkrótce herbata zakipiała. Ania zasiadła naprzeciw pana Harrisona przy jego własnym stole, nalewała dlań herbatę i gawędziła swobodnie o swych planach, szkole i przyjaciołach. Ledwo wierzyła własnym oczom i uszom. Pan Harrison przyniósł Imbirka zpowrotem, oświadczając, że biedny ptak nie powinien zostawać w osamotnieniu, Ania zaś, usposobiona tej chwili pojednawczo względem wszystkich, poczęstowała go orzechem. Lecz Imbirek, którego uczucia były boleśnie zadraśnięte, odrzucał wszelkie propozycje przyjaźni. Zasiadł nadąsany na grzędzie i tak nastroszył pióra, że wyglądał jak złoto-zielony balon.

— Dlaczego nazywa się Imbirek? — pytała Ania, lubiąca odpowiednio zastosowane imiona, a uważała, że „Imbir” nie harmonizuje z tak wspaniałem upierzeniem.

— Mój brat, marynarz, nazwał go tak. Ma to zapewne jakiś związek z jego usposobieniem. Pomimo wszystko jestem do niego bardzo przywiązany... dziwiłabyś się, gdybyś wiedziała, jak bardzo. Ma on swe błędy, zapewne. Dużo już miałem przejść z jego powodu. Oburzają się, iż klnie tak niemiłosiernie, ale niesposób go od tego odzwyczaić. Próbowałem... inni też próbowali. Wiele osób żywi uprzedzenie do papug. To niemądre, prawda? Ja je lubię. Imbirek zastępuje mi towarzystwo. Nic nie zmusiłoby mnie do porzucenia go, nic na świecie, moja droga!

Ostatnie zdanie wygłosił tak znacząco, jakgdyby podejrzewał Anię o ukryty zamiar przekonania go, że powinien rozstać się z Imbirkiem.

Tymczasem Ania zdążyła już polubić zapalczywego sąsiada i zanim skończyli podwieczorek, czuli się jak starzy znajomi. Pan Harrison dowiedział się wszystkiego o Miłośnikach Avonlea i przyklaskiwał projektowi.

— Dobra myśl! Zacznijcie tylko. Dużo jest pola dla ulepszeń w tej osadzie; w ludziach również.

— Cóż znowu! — zaprzeczyła Ania. Sobie samej lub swym starym znajomym przyznałaby istnienie pewnych niedoskonałości. Ale w ustach cudzoziemca ocena taka brzmiała arcyniemile. — Ja uważam Avonlea za rozkoszną miejscowość a jej mieszkańców za przemiłych ludzi.

— Co za temperamencik! — zauważył pan Harrison, obserwując zapłonione policzki i oburzone spojrzenie swego gościa — odpowiedni do tych płomiennych włosów coprawda. — Avonlea jest sympatyczną osadą, w przeciwnym razie nie byłbym się tu wprowadził. Lecz chyba sama przyznasz, że ma pewne wady?

— Dla nich to właśnie kocham ją więcej jeszcze — oponowała Ania. — Niecierpię ludzi i miejsc bez wad. Wyobrażam sobie, że prawdziwie doskonała istota musi być strasznie niezajmująca. Pani White mówi, że nigdy nie spotkała takiej doskonałej istoty, ale dużo słyszy o jednej — o pierwszej żonie swego męża. Czy pan nie sądzi, że strasznie przykro być żoną człowieka, którego pierwsza małżonka była doskonałością?

— O, bardziej przykre jest być mężem tej doskonałości — oświadczył pan Harrison z nagłą a nieoczekiwaną gwałtownością.

Po herbacie Ania zabrała się do zmycia naczyń, chociaż pan Harrison zapewniał ją, że ma dość czystych na całe tygodnie. Chętnie byłaby też zamiotła podłogę, ale nie widziała nigdzie szczotki, nie chciała zaś o nią pytać z obawy, że w tem gospodarstwie brak podobnego sprzętu.

— Wpadnij do mnie od czasu do czasu na pogawędkę — zapraszał pan Harrison przy pożegnaniu — przecież to niedaleko i możemy żyć, jak dobrzy sąsiedzi. Wasze Koło interesuje mnie bardzo — będzie z tego dosyć uciechy! Od kogo macie zamiar zacząć?

— Nie myślimy wtrącać się do ludzi. Chcemy wprowadzać ulepszenia w osadzie — rzekła Ania z godnością, gdyż podejrzewała pana Harrisona o strojenie żartów z ich projektów.

Pan Harrison długo spoglądał za smukłą postacią, oddalającą się w ostatnich blaskach zachodu.

— Jestem stary zgorzkniały mruk — wyrzekł głośno — ale w towarzystwie tej miłej dzieweczki czułem się odmłodzonym.

— Ruda wiewiórka — zaskrzeczał ironicznie Imbirek.

Pan Harrison pogroził pięścią papudze:

— Ty niegodziwy ptaku — zamruczał — bardzo żałuję, żem ci nie ukręcił łba, gdy mój brat przyniósł cię do domu. Czyż wiecznie mam cierpieć z twojej winy?

Ania wróciła w wesołem usposobieniu na Zielone Wzgórze i opowiedziała swe przygody Maryli, która, zaniepokojona jej długą nieobecnością, wybierała się już na poszukiwanie swej wychowanki.

— Jednakże świat jest piękny, prawda, Marylo? — marzyła głośno Ania. — Pani Linde skarżyła się wczoraj, że nie warto żyć. Twierdziła, że ilekroć oczekujesz czego przyjemnego, spotyka cię mniejsze lub większe rozczarowanie... oczekiwania zawsze cię zawiodą. Być może, że to prawda; ale i to ma swoją dobrą stronę, bo i przykrości muszą zawodzić oczekiwania i wtedy rzeczy biorą lepszy obrót, niż przypuszczaliśmy. Idąc dziś wieczór do pana Harrisona, wyobrażałam sobie straszną awanturę, tymczasem był on bardzo uprzejmy, tak że nawet spędziłam parę miłych chwil. Z pewnością zaprzyjaźnimy się, o ile potrafimy być dla siebie wyrozumiałymi. Wszystko skończyło się jak najlepiej. Mimo to nigdy już nie sprzedam krowy, dopóki się nie upewnię, kto jest jej właścicielem. Ale papug nie lubię stanowczo!

ANNE OF AVONLEA

Chapter I. An Irate Neighbor

A tall, slim girl, “half-past sixteen,” with serious gray eyes and hair which her friends called auburn, had sat down on the broad red sandstone doorstep of a Prince Edward Island farmhouse one ripe afternoon in August, firmly resolved to construe so many lines of Virgil.

But an August afternoon, with blue hazes scarfing the harvest slopes, little winds whispering elfishly in the poplars, and a dancing slendor of red poppies outflaming against the dark coppice of young firs in a corner of the cherry orchard, was fitter for dreams than dead languages. The Virgil soon slipped unheeded to the ground, and Anne, her chin propped on her clasped hands, and her eyes on the splendid mass of fluffy clouds that were heaping up just over Mr. J. A. Harrison’s house like a great white mountain, was far away in a delicious world where a certain schoolteacher was doing a wonderful work, shaping the destinies of future statesmen, and inspiring youthful minds and hearts with high and lofty ambitions.

To be sure, if you came down to harsh facts ... which, it must be confessed, Anne seldom did until she had to ... it did not seem likely that there was much promising material for celebrities in Avonlea school; but you could never tell what might happen if a teacher used her influence for good. Anne had certain rose-tinted ideals of what a teacher might accomplish if she only went the right way about it; and she was in the midst of a delightful scene, forty years hence, with a famous personage ... just exactly what he was to be famous for was left in convenient haziness, but Anne thought it would be rather nice to have him a college president or a Canadian premier ... bowing low over her wrinkled hand and assuring her that it was she who had first kindled his ambition, and that all his success in life was due to the lessons she had instilled so long ago in Avonlea school. This pleasant vision was shattered by a most unpleasant interruption.

A demure little Jersey cow came scuttling down the lane and five seconds later Mr. Harrison arrived ... if “arrived” be not too mild a term to describe the manner of his irruption into the yard.

He bounced over the fence without waiting to open the gate, and angrily confronted astonished Anne, who had risen to her feet and stood looking at him in some bewilderment. Mr. Harrison was their new righthand neighbor and she had never met him before, although she had seen him once or twice.

In early April, before Anne had come home from Queen’s, Mr. Robert Bell, whose farm adjoined the Cuthbert place on the west, had sold out and moved to Charlottetown. His farm had been bought by a certain Mr. J. A. Harrison, whose name, and the fact that he was a New Brunswick man, were all that was known about him. But before he had been a month in Avonlea he had won the reputation of being an odd person ... “a crank,” Mrs. Rachel Lynde said. Mrs. Rachel was an outspoken lady, as those of you who may have already made her acquaintance will remember. Mr. Harrison was certainly different from other people ... and that is the essential characteristic of a crank, as everybody knows.

In the first place he kept house for himself and had publicly stated that he wanted no fools of women around his diggings. Feminine Avonlea took its revenge by the gruesome tales it related about his house-keeping and cooking. He had hired little John Henry Carter of White Sands and John Henry started the stories. For one thing, there was never any stated time for meals in the Harrison establishment. Mr. Harrison “got a bite” when he felt hungry, and if John Henry were around at the time, he came in for a share, but if he were not, he had to wait until Mr. Harrison’s next hungry spell. John Henry mournfully averred that he would have starved to death if it wasn’t that he got home on Sundays and got a good filling up, and that his mother always gave him a basket of “grub” to take back with him on Monday mornings.

As for washing dishes, Mr. Harrison never made any pretence of doing it unless a rainy Sunday came. Then he went to work and washed them all at once in the rainwater hogshead, and left them to drain dry.

Again, Mr. Harrison was “close.” When he was asked to subscribe to the Rev. Mr. Allan’s salary he said he’d wait and see how many dollars’ worth of good he got out of his preaching first ... he didn’t believe in buying a pig in a poke. And when Mrs. Lynde went to ask for a contribution to missions ... and incidentally to see the inside of the house ... he told her there were more heathens among the old woman gossips in Avonlea than anywhere else he knew of, and he’d cheerfully contribute to a mission for Christianizing them if she’d undertake it. Mrs. Rachel got herself away and said it was a mercy poor Mrs. Robert Bell was safe in her grave, for it would have broken her heart to see the state of her house in which she used to take so much pride.

“Why, she scrubbed the kitchen floor every second day,” Mrs. Lynde told Marilla Cuthbert indignantly, “and if you could see it now! I had to hold up my skirts as I walked across it.”

Finally, Mr. Harrison kept a parrot called Ginger. Nobody in Avonlea had ever kept a parrot before; consequently that proceeding was considered barely respectable. And such a parrot! If you took John Henry Carter’s word for it, never was such an unholy bird. It swore terribly. Mrs. Carter would have taken John Henry away at once if she had been sure she could get another place for him. Besides, Ginger had bitten a piece right out of the back of John Henry’s neck one day when he had stooped down too near the cage. Mrs. Carter showed everybody the mark when the luckless John Henry went home on Sundays.

All these things flashed through Anne’s mind as Mr. Harrison stood, quite speechless with wrath apparently, before her. In his most amiable mood Mr. Harrison could not have been considered a handsome man; he was short and fat and bald; and now, with his round face purple with rage and his prominent blue eyes almost sticking out of his head, Anne thought he was really the ugliest person she had ever seen.

All at once Mr. Harrison found his voice.

“I’m not going to put up with this,” he spluttered, “not a day longer, do you hear, miss. Bless my soul, this is the third time, miss ... the third time! Patience has ceased to be a virtue, miss. I warned your aunt the last time not to let it occur again ... and she’s let it ... she’s done it ... what does she mean by it, that is what I want to know. That is what I’m here about, miss.”

“Will you explain what the trouble is?” asked Anne, in her most dignified manner. She had been practicing it considerably of late to have it in good working order when school began; but it had no apparent effect on the irate J. A. Harrison.

“Trouble, is it? Bless my soul, trouble enough, I should think. The trouble is, miss, that I found that Jersey cow of your aunt’s in my oats again, not half an hour ago. The third time, mark you. I found her in last Tuesday and I found her in yesterday. I came here and told your aunt not to let it occur again. She has let it occur again. Where’s your aunt, miss? I just want to see her for a minute and give her a piece of my mind ... a piece of J. A. Harrison’s mind, miss.”

“If you mean Miss Marilla Cuthbert, she is not my aunt, and she has gone down to East Grafton to see a distant relative of hers who is very ill,” said Anne, with due increase of dignity at every word. “I am very sorry that my cow should have broken into your oats ... she is my cow and not Miss Cuthbert’s ... Matthew gave her to me three years ago when she was a little calf and he bought her from Mr. Bell.”

“Sorry, miss! Sorry isn’t going to help matters any. You’d better go and look at the havoc that animal has made in my oats ... trampled them from center to circumference, miss.”

“I am very sorry,” repeated Anne firmly, “but perhaps if you kept your fences in better repair Dolly might not have broken in. It is your part of the line fence that separates your oatfield from our pasture and I noticed the other day that it was not in very good condition.”

“My fence is all right,” snapped Mr. Harrison, angrier than ever at this carrying of the war into the enemy’s country. “The jail fence couldn’t keep a demon of a cow like that out. And I can tell you, you redheaded snippet, that if the cow is yours, as you say, you’d be better employed in watching her out of other people’s grain than in sitting round reading yellow-covered novels,” ... with a scathing glance at the innocent tan-colored Virgil by Anne’s feet.

Something at that moment was red besides Anne’s hair ... which had always been a tender point with her.

“I’d rather have red hair than none at all, except a little fringe round my ears,” she flashed.

The shot told, for Mr. Harrison was really very sensitive about his bald head. His anger choked him up again and he could only glare speechlessly at Anne, who recovered her temper and followed up her advantage.

“I can make allowance for you, Mr. Harrison, because I have an imagination. I can easily imagine how very trying it must be to find a cow in your oats and I shall not cherish any hard feelings against you for the things you’ve said. I promise you that Dolly shall never break into your oats again. I give you my word of honor on that point.”

“Well, mind you she doesn’t,” muttered Mr. Harrison in a somewhat subdued tone; but he stamped off angrily enough and Anne heard him growling to himself until he was out of earshot.

Grievously disturbed in mind, Anne marched across the yard and shut the naughty Jersey up in the milking pen.

“She can’t possibly get out of that unless she tears the fence down,” she reflected. “She looks pretty quiet now. I daresay she has sickened herself on those oats. I wish I’d sold her to Mr. Shearer when he wanted her last week, but I thought it was just as well to wait until we had the auction of the stock and let them all go together. I believe it is true about Mr. Harrison being a crank. Certainly there’s nothing of the kindred spirit about him.”

Anne had always a weather eye open for kindred spirits.

Marilla Cuthbert was driving into the yard as Anne returned from the house, and the latter flew to get tea ready. They discussed the matter at the tea table.

“I’ll be glad when the auction is over,” said Marilla. “It is too much responsibility having so much stock about the place and nobody but that unreliable Martin to look after them. He has never come back yet and he promised that he would certainly be back last night if I’d give him the day off to go to his aunt’s funeral. I don’t know how many aunts he has got, I am sure. That’s the fourth that’s died since he hired here a year ago. I’ll be more than thankful when the crop is in and Mr. Barry takes over the farm. We’ll have to keep Dolly shut up in the pen till Martin comes, for she must be put in the back pasture and the fences there have to be fixed. I declare, it is a world of trouble, as Rachel says. Here’s poor Mary Keith dying and what is to become of those two children of hers is more than I know. She has a brother in British Columbia and she has written to him about them, but she hasn’t heard from him yet.”

“What are the children like? How old are they?”

“Six past ... they’re twins.”

“Oh, I’ve always been especially interested in twins ever since Mrs. Hammond had so many,” said Anne eagerly. “Are they pretty?”

“Goodness, you couldn’t tell ... they were too dirty. Davy had been out making mud pies and Dora went out to call him in. Davy pushed her headfirst into the biggest pie and then, because she cried, he got into it himself and wallowed in it to show her it was nothing to cry about. Mary said Dora was really a very good child but that Davy was full of mischief. He has never had any bringing up you might say. His father died when he was a baby and Mary has been sick almost ever since.”

“I’m always sorry for children that have no bringing up,” said Anne soberly. “You know I hadn’t any till you took me in hand. I hope their uncle will look after them. Just what relation is Mrs. Keith to you?”

“Mary? None in the world. It was her husband ... he was our third cousin. There’s Mrs. Lynde coming through the yard. I thought she’d be up to hear about Mary.”

“Don’t tell her about Mr. Harrison and the cow,” implored Anne.

Marilla promised; but the promise was quite unnecessary, for Mrs. Lynde was no sooner fairly seated than she said,

“I saw Mr. Harrison chasing your Jersey out of his oats today when I was coming home from Carmody. I thought he looked pretty mad. Did he make much of a rumpus?”

Anne and Marilla furtively exchanged amused smiles. Few things in Avonlea ever escaped Mrs. Lynde. It was only that morning Anne had said,

“If you went to your own room at midnight, locked the door, pulled down the blind, and sneezed, Mrs. Lynde would ask you the next day how your cold was!”

“I believe he did,” admitted Marilla. “I was away. He gave Anne a piece of his mind.”

“I think he is a very disagreeable man,” said Anne, with a resentful toss of her ruddy head.

“You never said a truer word,” said Mrs. Rachel solemnly. “I knew there’d be trouble when Robert Bell sold his place to a New Brunswick man, that’s what. I don’t know what Avonlea is coming to, with so many strange people rushing into it. It’ll soon not be safe to go to sleep in our beds.”

“Why, what other strangers are coming in?” asked Marilla.

“Haven’t you heard? Well, there’s a family of Donnells, for one thing. They’ve rented Peter Sloane’s old house. Peter has hired the man to run his mill. They belong down east and nobody knows anything about them. Then that shiftless Timothy Cotton family are going to move up from White Sands and they’ll simply be a burden on the public. He is in consumption ... when he isn’t stealing ... and his wife is a slack-twisted creature that can’t turn her hand to a thing. She washes her dishes sitting down. Mrs. George Pye has taken her husband’s orphan nephew, Anthony Pye. He’ll be going to school to you, Anne, so you may expect trouble, that’s what. And you’ll have another strange pupil, too. Paul Irving is coming from the States to live with his grandmother. You remember his father, Marilla ... Stephen Irving, him that jilted Lavendar Lewis over at Grafton?”

“I don’t think he jilted her. There was a quarrel ... I suppose there was blame on both sides.”

“Well, anyway, he didn’t marry her, and she’s been as queer as possible ever since, they say ... living all by herself in that little stone house she calls Echo Lodge. Stephen went off to the States and went into business with his uncle and married a Yankee. He’s never been home since, though his mother has been up to see him once or twice. His wife died two years ago and he’s sending the boy home to his mother for a spell. He’s ten years old and I don’t know if he’ll be a very desirable pupil. You can never tell about those Yankees.”

Mrs Lynde looked upon all people who had the misfortune to be born or brought up elsewhere than in Prince Edward Island with a decided can-any-good-thing-come-out-of-Nazareth air. They might be good people, of course; but you were on the safe side in doubting it. She had a special prejudice against “Yankees.” Her husband had been cheated out of ten dollars by an employer for whom he had once worked in Boston and neither angels nor principalities nor powers could have convinced Mrs. Rachel that the whole United States was not responsible for it.

“Avonlea school won’t be the worse for a little new blood,” said Marilla drily, “and if this boy is anything like his father he’ll be all right. Steve Irving was the nicest boy that was ever raised in these parts, though some people did call him proud. I should think Mrs. Irving would be very glad to have the child. She has been very lonesome since her husband died.”

“Oh, the boy may be well enough, but he’ll be different from Avonlea children,” said Mrs. Rachel, as if that clinched the matter. Mrs. Rachel’s opinions concerning any person, place, or thing, were always warranted to wear. “What’s this I hear about your going to start up a Village Improvement Society, Anne?”

“I was just talking it over with some of the girls and boys at the last Debating Club,” said Anne, flushing. “They thought it would be rather nice ... and so do Mr. and Mrs. Allan. Lots of villages have them now.”

“Well, you’ll get into no end of hot water if you do. Better leave it alone, Anne, that’s what. People don’t like being improved.”

“Oh, we are not going to try to improve the people. It is Avonlea itself. There are lots of things which might be done to make it prettier. For instance, if we could coax Mr. Levi Boulter to pull down that dreadful old house on his upper farm wouldn’t that be an improvement?”

“It certainly would,” admitted Mrs. Rachel. “That old ruin has been an eyesore to the settlement for years. But if you Improvers can coax Levi Boulter to do anything for the public that he isn’t to be paid for doing, may I be there to see and hear the process, that’s what. I don’t want to discourage you, Anne, for there may be something in your idea, though I suppose you did get it out of some rubbishy Yankee magazine; but you’ll have your hands full with your school and I advise you as a friend not to bother with your improvements, that’s what. But there, I know you’ll go ahead with it if you’ve set your mind on it. You were always one to carry a thing through somehow.”

Something about the firm outlines of Anne’s lips told that Mrs. Rachel was not far astray in this estimate. Anne’s heart was bent on forming the Improvement Society. Gilbert Blythe, who was to teach in White Sands but would always be home from Friday night to Monday morning, was enthusiastic about it; and most of the other folks were willing to go in for anything that meant occasional meetings and consequently some “fun.” As for what the “improvements” were to be, nobody had any very clear idea except Anne and Gilbert. They had talked them over and planned them out until an ideal Avonlea existed in their minds, if nowhere else.

Mrs. Rachel had still another item of news.

“They’ve given the Carmody school to a Priscilla Grant. Didn’t you go to Queen’s with a girl of that name, Anne?”

“Yes, indeed. Priscilla to teach at Carmody! How perfectly lovely!” exclaimed Anne, her gray eyes lighting up until they looked like evening stars, causing Mrs. Lynde to wonder anew if she would ever get it settled to her satisfaction whether Anne Shirley were really a pretty girl or not.

Chapter II. Selling in Haste and Repenting at Leisure

Anne drove over to Carmody on a shopping expedition the next afternoon and took Diana Barry with her. Diana was, of course, a pledged member of the Improvement Society, and the two girls talked about little else all the way to Carmody and back.

“The very first thing we ought to do when we get started is to have that hall painted,” said Diana, as they drove past the Avonlea hall, a rather shabby building set down in a wooded hollow, with spruce trees hooding it about on all sides. “It’s a disgraceful looking place and we must attend to it even before we try to get Mr. Levi Boulder to pull his house down. Father says we’ll never succeed in doing that ... Levi Boulter is too mean to spend the time it would take.”

“Perhaps he’ll let the boys take it down if they promise to haul the boards and split them up for him for kindling wood,” said Anne hopefully. “We must do our best and be content to go slowly at first. We can’t expect to improve everything all at once. We’ll have to educate public sentiment first, of course.”

Diana wasn’t exactly sure what educating public sentiment meant; but it sounded fine and she felt rather proud that she was going to belong to a society with such an aim in view.

“I thought of something last night that we could do, Anne. You know that three-cornered piece of ground where the roads from Carmody and Newbridge and White Sands meet? It’s all grown over with young spruce; but wouldn’t it be nice to have them all cleared out, and just leave the two or three birch trees that are on it?”

“Splendid,” agreed Anne gaily. “And have a rustic seat put under the birches. And when spring comes we’ll have a flower-bed made in the middle of it and plant geraniums.”

“Yes; only we’ll have to devise some way of getting old Mrs. Hiram Sloane to keep her cow off the road, or she’ll eat our geraniums up,” laughed Diana. “I begin to see what you mean by educating public sentiment, Anne. There’s the old Boulter house now. Did you ever see such a rookery? And perched right close to the road too. An old house with its windows gone always makes me think of something dead with its eyes picked out.”

“I think an old, deserted house is such a sad sight,” said Anne dreamily. “It always seems to me to be thinking about its past and mourning for its old-time joys. Marilla says that a large family was raised in that old house long ago, and that it was a real pretty place, with a lovely garden and roses climbing all over it. It was full of little children and laughter and songs; and now it is empty, and nothing ever wanders through it but the wind. How lonely and sorrowful it must feel! Perhaps they all come back on moonlit nights ... the ghosts of the little children of long ago and the roses and the songs ... and for a little while the old house can dream it is young and joyous again.”

Diana shook her head.

“I never imagine things like that about places now, Anne. Don’t you remember how cross mother and Marilla were when we imagined ghosts into the Haunted Wood? To this day I can’t go through that bush comfortably after dark; and if I began imagining such things about the old Boulter house I’d be frightened to pass it too. Besides, those children aren’t dead. They’re all grown up and doing well ... and one of them is a butcher. And flowers and songs couldn’t have ghosts anyhow.”

Anne smothered a little sigh. She loved Diana dearly and they had always been good comrades. But she had long ago learned that when she wandered into the realm of fancy she must go alone. The way to it was by an enchanted path where not even her dearest might follow her.

A thunder-shower came up while the girls were at Carmody; it did not last long, however, and the drive home, through lanes where the raindrops sparkled on the boughs and little leafy valleys where the drenched ferns gave out spicy odors, was delightful. But just as they turned into the Cuthbert lane Anne saw something that spoiled the beauty of the landscape for her.

Before them on the right extended Mr. Harrison’s broad, gray-green field of late oats, wet and luxuriant; and there, standing squarely in the middle of it, up to her sleek sides in the lush growth, and blinking at them calmly over the intervening tassels, was a Jersey cow!

Anne dropped the reins and stood up with a tightening of the lips that boded no good to the predatory quadruped. Not a word said she, but she climbed nimbly down over the wheels, and whisked across the fence before Diana understood what had happened.

“Anne, come back,” shrieked the latter, as soon as she found her voice. “You’ll ruin your dress in that wet grain ... ruin it. She doesn’t hear me! Well, she’ll never get that cow out by herself. I must go and help her, of course.”

Anne was charging through the grain like a mad thing. Diana hopped briskly down, tied the horse securely to a post, turned the skirt of her pretty gingham dress over her shoulders, mounted the fence, and started in pursuit of her frantic friend. She could run faster than Anne, who was hampered by her clinging and drenched skirt, and soon overtook her. Behind them they left a trail that would break Mr. Harrison’s heart when he should see it.

“Anne, for mercy’s sake, stop,” panted poor Diana. “I’m right out of breath and you are wet to the skin.”

“I must ... get ... that cow ... out ... before ... Mr. Harrison ... sees her,” gasped Anne. “I don’t ... care ... if I’m ... drowned ... if we ... can ... only ... do that.”

But the Jersey cow appeared to see no good reason for being hustled out of her luscious browsing ground. No sooner had the two breathless girls got near her than she turned and bolted squarely for the opposite corner of the field.

“Head her off,” screamed Anne. “Run, Diana, run.”

Diana did run. Anne tried to, and the wicked Jersey went around the field as if she were possessed. Privately, Diana thought she was. It was fully ten minutes before they headed her off and drove her through the corner gap into the Cuthbert lane.

There is no denying that Anne was in anything but an angelic temper at that precise moment. Nor did it soothe her in the least to behold a buggy halted just outside the lane, wherein sat Mr. Shearer of Carmody and his son, both of whom wore a broad smile.

“I guess you’d better have sold me that cow when I wanted to buy her last week, Anne,” chuckled Mr. Shearer.

“I’ll sell her to you now, if you want her,” said her flushed and disheveled owner. “You may have her this very minute.”

“Done. I’ll give you twenty for her as I offered before, and Jim here can drive her right over to Carmody. She’ll go to town with the rest of the shipment this evening. Mr. Reed of Brighton wants a Jersey cow.”

Five minutes later Jim Shearer and the Jersey cow were marching up the road, and impulsive Anne was driving along the Green Gables lane with her twenty dollars.

“What will Marilla say?” asked Diana.

“Oh, she won’t care. Dolly was my own cow and it isn’t likely she’d bring more than twenty dollars at the auction. But oh dear, if Mr. Harrison sees that grain he will know she has been in again, and after my giving him my word of honor that I’d never let it happen! Well, it has taught me a lesson not to give my word of honor about cows. A cow that could jump over or break through our milk-pen fence couldn’t be trusted anywhere.”

Marilla had gone down to Mrs. Lynde’s, and when she returned knew all about Dolly’s sale and transfer, for Mrs. Lynde had seen most of the transaction from her window and guessed the rest.

“I suppose it’s just as well she’s gone, though you do do things in a dreadful headlong fashion, Anne. I don’t see how she got out of the pen, though. She must have broken some of the boards off.”

“I didn’t think of looking,” said Anne, “but I’ll go and see now. Martin has never come back yet. Perhaps some more of his aunts have died. I think it’s something like Mr. Peter Sloane and the octogenarians. The other evening Mrs. Sloane was reading a newspaper and she said to Mr. Sloane, ‘I see here that another octogenarian has just died. What is an octogenarian, Peter?’ And Mr. Sloane said he didn’t know, but they must be very sickly creatures, for you never heard tell of them but they were dying. That’s the way with Martin’s aunts.”

“Martin’s just like all the rest of those French,” said Marilla in disgust. “You can’t depend on them for a day.” Marilla was looking over Anne’s Carmody purchases when she heard a shrill shriek in the barnyard. A minute later Anne dashed into the kitchen, wringing her hands.

“Anne Shirley, what’s the matter now?”

“Oh, Marilla, whatever shall I do? This is terrible. And it’s all my fault. Oh, will I ever learn to stop and reflect a little before doing reckless things? Mrs. Lynde always told me I would do something dreadful some day, and now I’ve done it!”

“Anne, you are the most exasperating girl! What is it you’ve done?”

“Sold Mr. Harrison’s Jersey cow ... the one he bought from Mr. Bell ... to Mr. Shearer! Dolly is out in the milking pen this very minute.”

“Anne Shirley, are you dreaming?”

“I only wish I were. There’s no dream about it, though it’s very like a nightmare. And Mr. Harrison’s cow is in Charlottetown by this time. Oh, Marilla, I thought I’d finished getting into scrapes, and here I am in the very worst one I ever was in in my life. What can I do?”

“Do? There’s nothing to do, child, except go and see Mr. Harrison about it. We can offer him our Jersey in exchange if he doesn’t want to take the money. She is just as good as his.”

“I’m sure he’ll be awfully cross and disagreeable about it, though,” moaned Anne.

“I daresay he will. He seems to be an irritable sort of a man. I’ll go and explain to him if you like.”

“No, indeed, I’m not as mean as that,” exclaimed Anne. “This is all my fault and I’m certainly not going to let you take my punishment. I’ll go myself and I’ll go at once. The sooner it’s over the better, for it will be terribly humiliating.”

Poor Anne got her hat and her twenty dollars and was passing out when she happened to glance through the open pantry door. On the table reposed a nut cake which she had baked that morning ... a particularly toothsome concoction iced with pink icing and adorned with walnuts. Anne had intended it for Friday evening, when the youth of Avonlea were to meet at Green Gables to organize the Improvement Society. But what were they compared to the justly offended Mr. Harrison? Anne thought that cake ought to soften the heart of any man, especially one who had to do his own cooking, and she promptly popped it into a box. She would take it to Mr. Harrison as a peace offering.

“That is, if he gives me a chance to say anything at all,” she thought ruefully, as she climbed the lane fence and started on a short cut across the fields, golden in the light of the dreamy August evening. “I know now just how people feel who are being led to execution.”

Chapter III. Mr. Harrison at Home

Mr. Harrison’s house was an old-fashioned, low-eaved, whitewashed structure, set against a thick spruce grove.

Mr. Harrison himself was sitting on his vineshaded veranda, in his shirt sleeves, enjoying his evening pipe. When he realized who was coming up the path he sprang suddenly to his feet, bolted into the house, and shut the door. This was merely the uncomfortable result of his surprise, mingled with a good deal of shame over his outburst of temper the day before. But it nearly swept the remnant of her courage from Anne’s heart.

“If he’s so cross now what will he be when he hears what I’ve done,” she reflected miserably, as she rapped at the door.

But Mr. Harrison opened it, smiling sheepishly, and invited her to enter in a tone quite mild and friendly, if somewhat nervous. He had laid aside his pipe and donned his coat; he offered Anne a very dusty chair very politely, and her reception would have passed off pleasantly enough if it had not been for the telltale of a parrot who was peering through the bars of his cage with wicked golden eyes. No sooner had Anne seated herself than Ginger exclaimed,

“Bless my soul, what’s that redheaded snippet coming here for?”

It would be hard to say whose face was the redder, Mr. Harrison’s or Anne’s.

“Don’t you mind that parrot,” said Mr. Harrison, casting a furious glance at Ginger. “He’s ... he’s always talking nonsense. I got him from my brother who was a sailor. Sailors don’t always use the choicest language, and parrots are very imitative birds.”

“So I should think,” said poor Anne, the remembrance of her errand quelling her resentment. She couldn’t afford to snub Mr. Harrison under the circumstances, that was certain. When you had just sold a man’s Jersey cow offhand, without his knowledge or consent you must not mind if his parrot repeated uncomplimentary things. Nevertheless, the “redheaded snippet” was not quite so meek as she might otherwise have been.

“I’ve come to confess something to you, Mr. Harrison,” she said resolutely. “It’s ... it’s about ... that Jersey cow.”

“Bless my soul,” exclaimed Mr. Harrison nervously, “has she gone and broken into my oats again? Well, never mind ... never mind if she has. It’s no difference ... none at all, I ... I was too hasty yesterday, that’s a fact. Never mind if she has.”

“Oh, if it were only that,” sighed Anne. “But it’s ten times worse. I don’t ...”

“Bless my soul, do you mean to say she’s got into my wheat?”

“No ... no ... not the wheat. But ...”

“Then it’s the cabbages! She’s broken into my cabbages that I was raising for Exhibition, hey?”

“It’s not the cabbages, Mr. Harrison. I’ll tell you everything ... that is what I came for—but please don’t interrupt me. It makes me so nervous. Just let me tell my story and don’t say anything till I get through—and then no doubt you’ll say plenty,” Anne concluded, but in thought only.

“I won’t say another word,” said Mr. Harrison, and he didn’t. But Ginger was not bound by any contract of silence and kept ejaculating, “Redheaded snippet” at intervals until Anne felt quite wild.

“I shut my Jersey cow up in our pen yesterday. This morning I went to Carmody and when I came back I saw a Jersey cow in your oats. Diana and I chased her out and you can’t imagine what a hard time we had. I was so dreadfully wet and tired and vexed—and Mr. Shearer came by that very minute and offered to buy the cow. I sold her to him on the spot for twenty dollars. It was wrong of me. I should have waited and consulted Marilla, of course. But I’m dreadfully given to doing things without thinking—everybody who knows me will tell you that. Mr. Shearer took the cow right away to ship her on the afternoon train.”

“Redheaded snippet,” quoted Ginger in a tone of profound contempt.

At this point Mr. Harrison arose and, with an expression that would have struck terror into any bird but a parrot, carried Ginger’s cage into an adjoining room and shut the door. Ginger shrieked, swore, and otherwise conducted himself in keeping with his reputation, but finding himself left alone, relapsed into sulky silence.

“Excuse me and go on,” said Mr. Harrison, sitting down again. “My brother the sailor never taught that bird any manners.”

“I went home and after tea I went out to the milking pen. Mr. Harrison,” ... Anne leaned forward, clasping her hands with her old childish gesture, while her big gray eyes gazed imploringly into Mr. Harrison’s embarrassed face ... “I found my cow still shut up in the pen. It was your cow I had sold to Mr. Shearer.”

“Bless my soul,” exclaimed Mr. Harrison, in blank amazement at this unlooked-for conclusion. “What a very extraordinary thing!”

“Oh, it isn’t in the least extraordinary that I should be getting myself and other people into scrapes,” said Anne mournfully. “I’m noted for that. You might suppose I’d have grown out of it by this time ... I’ll be seventeen next March ... but it seems that I haven’t. Mr. Harrison, is it too much to hope that you’ll forgive me? I’m afraid it’s too late to get your cow back, but here is the money for her ... or you can have mine in exchange if you’d rather. She’s a very good cow. And I can’t express how sorry I am for it all.”

“Tut, tut,” said Mr. Harrison briskly, “don’t say another word about it, miss. It’s of no consequence ... no consequence whatever. Accidents will happen. I’m too hasty myself sometimes, miss ... far too hasty. But I can’t help speaking out just what I think and folks must take me as they find me. If that cow had been in my cabbages now ... but never mind, she wasn’t, so it’s all right. I think I’d rather have your cow in exchange, since you want to be rid of her.”

“Oh, thank you, Mr. Harrison. I’m so glad you are not vexed. I was afraid you would be.”

“And I suppose you were scared to death to come here and tell me, after the fuss I made yesterday, hey? But you mustn’t mind me, I’m a terrible outspoken old fellow, that’s all ... awful apt to tell the truth, no matter if it is a bit plain.”

“So is Mrs. Lynde,” said Anne, before she could prevent herself.

“Who? Mrs. Lynde? Don’t you tell me I’m like that old gossip,” said Mr. Harrison irritably. “I’m not ... not a bit. What have you got in that box?”

“A cake,” said Anne archly. In her relief at Mr. Harrison’s unexpected amiability her spirits soared upward feather-light. “I brought it over for you ... I thought perhaps you didn’t have cake very often.”

“I don’t, that’s a fact, and I’m mighty fond of it, too. I’m much obliged to you. It looks good on top. I hope it’s good all the way through.”

“It is,” said Anne, gaily confident. “I have made cakes in my time that were not, as Mrs. Allan could tell you, but this one is all right. I made it for the Improvement Society, but I can make another for them.”

“Well, I’ll tell you what, miss, you must help me eat it. I’ll put the kettle on and we’ll have a cup of tea. How will that do?”

“Will you let me make the tea?” said Anne dubiously.

Mr. Harrison chuckled.

“I see you haven’t much confidence in my ability to make tea. You’re wrong ... I can brew up as good a jorum of tea as you ever drank. But go ahead yourself. Fortunately it rained last Sunday, so there’s plenty of clean dishes.”

Anne hopped briskly up and went to work. She washed the teapot in several waters before she put the tea to steep. Then she swept the stove and set the table, bringing the dishes out of the pantry. The state of that pantry horrified Anne, but she wisely said nothing. Mr. Harrison told her where to find the bread and butter and a can of peaches. Anne adorned the table with a bouquet from the garden and shut her eyes to the stains on the tablecloth. Soon the tea was ready and Anne found herself sitting opposite Mr. Harrison at his own table, pouring his tea for him, and chatting freely to him about her school and friends and plans. She could hardly believe the evidence of her senses.

Mr. Harrison had brought Ginger back, averring that the poor bird would be lonesome; and Anne, feeling that she could forgive everybody and everything, offered him a walnut. But Ginger’s feelings had been grievously hurt and he rejected all overtures of friendship. He sat moodily on his perch and ruffled his feathers up until he looked like a mere ball of green and gold.

“Why do you call him Ginger?” asked Anne, who liked appropriate names and thought Ginger accorded not at all with such gorgeous plumage.

“My brother the sailor named him. Maybe it had some reference to his temper. I think a lot of that bird though ... you’d be surprised if you knew how much. He has his faults of course. That bird has cost me a good deal one way and another. Some people object to his swearing habits but he can’t be broken of them. I’ve tried ... other people have tried. Some folks have prejudices against parrots. Silly, ain’t it? I like them myself. Ginger’s a lot of company to me. Nothing would induce me to give that bird up ... nothing in the world, miss.”

Mr. Harrison flung the last sentence at Anne as explosively as if he suspected her of some latent design of persuading him to give Ginger up. Anne, however, was beginning to like the queer, fussy, fidgety little man, and before the meal was over they were quite good friends. Mr. Harrison found out about the Improvement Society and was disposed to approve of it.

“That’s right. Go ahead. There’s lots of room for improvement in this settlement ... and in the people too.”

“Oh, I don’t know,” flashed Anne. To herself, or to her particular cronies, she might admit that there were some small imperfections, easily removable, in Avonlea and its inhabitants. But to hear a practical outsider like Mr. Harrison saying it was an entirely different thing. “I think Avonlea is a lovely place; and the people in it are very nice, too.”

“I guess you’ve got a spice of temper,” commented Mr. Harrison, surveying the flushed cheeks and indignant eyes opposite him. “It goes with hair like yours, I reckon. Avonlea is a pretty decent place or I wouldn’t have located here; but I suppose even you will admit that it has some faults?”

“I like it all the better for them,” said loyal Anne. “I don’t like places or people either that haven’t any faults. I think a truly perfect person would be very uninteresting. Mrs. Milton White says she never met a perfect person, but she’s heard enough about one ... her husband’s first wife. Don’t you think it must be very uncomfortable to be married to a man whose first wife was perfect?”

“It would be more uncomfortable to be married to the perfect wife,” declared Mr. Harrison, with a sudden and inexplicable warmth.

When tea was over Anne insisted on washing the dishes, although Mr. Harrison assured her that there were enough in the house to do for weeks yet. She would dearly have loved to sweep the floor also, but no broom was visible and she did not like to ask where it was for fear there wasn’t one at all.

“You might run across and talk to me once in a while,” suggested Mr. Harrison when she was leaving. “’Tisn’t far and folks ought to be neighborly. I’m kind of interested in that society of yours. Seems to me there’ll be some fun in it. Who are you going to tackle first?”

“We are not going to meddle with people ... it is only places we mean to improve,” said Anne, in a dignified tone. She rather suspected that Mr. Harrison was making fun of the project.

When she had gone Mr. Harrison watched her from the window ... a lithe, girlish shape, tripping lightheartedly across the fields in the sunset afterglow.

“I’m a crusty, lonesome, crabbed old chap,” he said aloud, “but there’s something about that little girl makes me feel young again ... and it’s such a pleasant sensation I’d like to have it repeated once in a while.”

“Redheaded snippet,” croaked Ginger mockingly.

Mr. Harrison shook his fist at the parrot.

“You ornery bird,” he muttered, “I almost wish I’d wrung your neck when my brother the sailor brought you home. Will you never be done getting me into trouble?”

Anne ran home blithely and recounted her adventures to Marilla, who had been not a little alarmed by her long absence and was on the point of starting out to look for her.

“It’s a pretty good world, after all, isn’t it, Marilla?” concluded Anne happily. “Mrs. Lynde was complaining the other day that it wasn’t much of a world. She said whenever you looked forward to anything pleasant you were sure to be more or less disappointed ... perhaps that is true. But there is a good side to it too. The bad things don’t always come up to your expectations either ... they nearly always turn out ever so much better than you think. I looked forward to a dreadfully unpleasant experience when I went over to Mr. Harrison’s tonight; and instead he was quite kind and I had almost a nice time. I think we’re going to be real good friends if we make plenty of allowances for each other, and everything has turned out for the best. But all the same, Marilla, I shall certainly never again sell a cow before making sure to whom she belongs. And I do not like parrots!”

Table of Contents

ANIA Z AVONLEA

Rozdział I. Awanturniczy sąsiad

Rozdział II. Pośpieszna sprzedaż i spóźniony żal

Rozdział III. Gospodarstwo pana Harrisona

ANNE OF AVONLEA

Chapter I. An Irate Neighbor

Chapter II. Selling in Haste and Repenting at Leisure

Chapter III. Mr. Harrison at Home