Redakcja: Anna Żółcińska

Projekt okładki: Michał Duława

Koncepcja graficzna: Wladzimier Michnievič

Skład i łamanie: Protext

Opracowanie wersji elektronicznej:

Ilustracje: Maria Żołcińska

Zdjęcia Autorek:

Agnieszka Drummer: archiwum własne

Agnieszka Sochal: archiwum własne

Copyright © 2020 by Poltext Sp. z o.o.

All rights reserved

Warszawa 2020

Wydanie pierwsze

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Poltext Sp. z o.o.

www.poltext.pl

handlowy@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-8175-266-4 (format epub)

ISBN 978-83-8175-267-1 (format mobi)

Spis treści

1. Okładka

2. Strona tytułowa

3. Strona redakcyjna

4. Spis treści

5. Wprowadzenie

6. Najważniejsze niemieckie rzeczowniki

7. 1. das Jahr + der Monat + die Woche + die Stunde + die Minute

8. 2. das Mal

9. 3. das Beispiel

10. 4. die Zeit

11. 5. die Frau

12. 6. der Mensch + die Leute

13. 7. das Kind + der Vater + die Mutter + die Eltern + die Familie

14. 8. der Tag + der Morgen + der Abend + die Nacht

15. 9. der Mann

16. 10. das Land

17. 11. die Frage

18. 12. das Haus

19. 13. der Fall

20. 14. die Arbeit

21. 15. die Hand + der Kopf + das Gesicht + der Fuß + der Körper + das Auge

22. 16. die Stadt

23. 17. der Herr

24. 18. der/das Teil

25. 19. das Problem

26. 20. die Welt

27. 21. das Recht

28. 22. das Ende

29. 23. die Schule

30. 24. die Seite

31. 25. das Leben

32. 26. der Grund

33. 27. das Wort

34. 28. das Geld

35. 29. die Sache

36. 30. die Art

37. 31. der Bereich

38. 32. der Weg

39. 33. der Name

40. 34. die Geschichte

41. 35. das Paar

42. 36. die Möglichkeit

43. 37. das Unternehmen

44. 38. das Bild

45. 39. das Buch

46. 40. das Wasser

47. 41. die Stelle

48. 42. die Aufgabe

49. 43. die Universität

50. 44. der Sinn

51. 45. der Staat

52. 46. das Ziel

53. 47. der Freund

54. 48. das Thema

55. 49. das Ding

56. 50. der Raum

57. 51. der Blick

58. 52. der Platz

59. 53. die Zahl

60. 54. die Uhr

61. 55. die Straße

62. 56. der Wert

63. 57. die Sprache

64. 58. der Anfang

65. 59. der Ort

66. 60. der Moment

67. 61. die Folge

68. 62. das Interesse

69. 63. der Tisch

70. 64. die Tür + die Wohnung + das Fenster + der Boden

71. 65. der Schüler

72. 66. die Bedeutung

73. 67. das Ergebnis

74. 68. der Krieg

75. 69. die Weise

76. 70. die Regierung + die Partei

77. 71. das Stück

78. 72. das Gespräch

79. 73. der Punkt

80. 74. der Lehrer

81. 75. der Preis

82. 76. die Abbildung

83. 77. der Begriff

84. 78. das Jahrhundert

85. 79. das Werk

86. 80. die Stimme

87. 81. die Richtung

88. 82. die Angst

89. 83. die Information

90. 84. der Beruf

91. 85. die Regel

92. 86. der Schritt

93. 87. der Absatz

94. 88. der Gott

95. 89. das Auto

96. 90. die Beziehung

97. 91. die Erfahrung

98. 92. die Zukunft

99. 93. das Spiel

100. 94. das Gefühl

101. 95. der Markt

102. 96. die Bank

103. 97. das Verhältnis

104. 98. die Kirche

105. 99. der Gedanke

106. 100. das Mädchen

107. 101. die Entscheidung

108. 102. der Betrieb

109. 103. der Zusammenhang

110. 104. das Gesetz

111. 105. die Kraft

112. 106. die Zeitung

113. 107. der Erfolg

114. 108. die Grenze

115. 109. der Satz

116. 110. das Angebot

117. 111. die Lage

118. 112. die Leistung

119. 113. das Mitglied

120. 114. das Zimmer

121. 115. der Zug

122. 116. der Arzt

123. 117. die Lösung

124. 118. die Höhe

125. 119. die Luft

126. 120. die Meinung

127. 121. die Idee

128. 122. der Vergleich

129. 123. das Mittel

130. 124. der Kunde

131. 125. der Mitarbeiter

132. 126. der Tod

133. 127. das Geschäft

134. 128. der Spaß

135. 129. der Gast

136. 130. die Sicherheit

137. 131. die Verfügung

138. 132. das Fach

139. 133. das Herz

140. 134. der Unterschied

141. 135. der Anspruch

142. 136. die Antwort

143. 137. die Verbindung

144. 138. die Vorstellung

145. 139. die Ausbildung

146. 140. die Gefahr

147. 141. das Gerät

148. 142. die Hilfe

149. 143. der Vertrag

150. 144. die Ordnung

151. Część ogólna

1. Co to jest rzeczownik?

2. Do czego służą rzeczowniki?

3. Rodzaj gramatyczny rzeczowników

4. Gendern

5. Tworzenie liczby mnogiej

6. Rodzajniki określone i nieokreślone

7. Deklinacja (= odmiana przez przypadki)

8. Deklinacja -n

9. Słowotwórstwo

10. Rzeczowniki złożone (Komposita)

11. Przedrostki, przyrostki i międzyrostki

12. Rzeczowniki z przyimkami

152. Zakończenie

Wprowadzenie

Drogi Czytelniku!

Rzeczowniki są jednym z podstawowych elementów zdania. Są również ilościowo największą częścią całego języka niemieckiego. Książka, którą oddajemy w twoje ręce, jest poświęcona 144[1] najczęściej używanym niemieckim rzeczownikom. Jeżeli chcesz sprawnie komunikować się w tym języku, musisz zacząć naukę od tych najczęściej używanych. Kolejność opisanych przez nas rzeczowników została zaczerpnięta z A Frequency Dictionary of German. Słownik ten zawiera listę kilku tysięcy najczęściej używanych słów w mówionym i pisanym współczesnym języku niemieckim. Została ona ustalona na podstawie analizy wielu milionów niemieckich tekstów i nagrań dialogów. Dzięki wyłonieniu najczęściej używanych rzeczowników uczący się mogą się skupić na nauce tego, co jest w języku używane z największą częstotliwością. Bo, jak wiadomo, im szybciej opanujemy to, co jest najczęściej używane w języku obcym, tym szybciej będziemy w stanie się w nim komunikować.

Ktoś mógłby zapytać: „Dlaczego poświęcono całą książkę tylko rzeczownikom? Przecież na rynku pojawiło się wiele książek z zakresu gramatyki, w których można znaleźć mnóstwo informacji o tej części mowy”. Otóż ta książka jest inna niż pozostałe dostępne na rynku, bo poza ogólnymi informacjami o rzeczowniku podaje również znaczenia najczęściej używanych słów oraz pokazuje ich zastosowanie w zdaniach o zróżnicowanym poziomie trudności. Ponadto są w niej przykłady użycia tych rzeczowników w idiomach oraz w ciekawych cytatach ze znanych osób ze świata polityki, nauki i show-biznesu.

Jeśli znasz książkę o 144 najważniejszych niemieckich czasownikach[2], to z łatwością zauważysz, że ta pozycja ma bardzo podobny układ. Opracowanie każdego rzeczownika obejmuje trzy sekcje.

Sekcja ŁATWE zawiera najprostsze zdania i najpopularniejsze znaczenia omawianego hasła. Jest swoistym wprowadzeniem lub, pewnie częściej, powtórzeniem wiadomości na temat danego słowa.

Sekcja TRUDNE to zdania prezentujące słowa w bardziej skomplikowanych konstrukcjach gramatycznych, jak np. rzeczowniki złożone.

Trzecią sekcję, CIEKAWE, można potraktować jako okazję do wytchnienia po wytężonej pracy. Znajdziesz tu m.in. błyskotliwe myśli znanych osób, przysłowia czy garść dodatkowych informacji o opisywanym rzeczowniku.

Oprócz tego podręcznik zawiera bardzo ważne ogólne informacje o rzeczownikach, ich rodzaju gramatycznym, słowotwórstwie, tworzeniu liczby mnogiej, odmianie przez przypadki itd.

Mamy nadzieję, że dzięki takiemu układowi treści lepiej zapamiętasz znaczenia tych wyrazów. Przecież nikt z nas nie lubi wkuwania na pamięć wyrwanych z kontekstu słówek. Nasza książka z pewnością ułatwi ci pracę ze słownictwem. Pamiętajmy, że słowa są narzędziami, które pozwalają nam się lepiej komunikować. Listy słówek, które znamy z rzeczywistości szkolnej, można przyrównać do skrzynki pełnej narzędzi. Mechanik bez wprawy nie będzie miał pojęcia, jak prawidłowo ich używać, nie mając wiedzy, do czego służą. Dobry mechanik dba o swoje narzędzia, ćwiczy się w prawidłowym posługiwaniu się nimi oraz wybiera najlepsze narzędzie do danego zadania. Podobnie jest ze słowami. Najlepiej nauczyć się na początku tych najczęściej używanych i zrobić to, opierając się na kontekście ich użycia. Tylko wówczas posłużą nam do wykonania zadania, jakim jest sprawna komunikacja. Nasze opracowanie pozwoli ci na szybką i efektywną naukę niemieckich rzeczowników poprzez wskazanie sytuacji, w których należy je stosować.

Książka ta jest adresowana do osób, które uczą się języka niemieckiego od poziomu A1 do poziomu B1. Osoby będące na wstępnym etapie nauki dowiedzą się z niej, których rzeczowników trzeba nauczyć się na początku. Bardziej zaawansowany czytelnik będzie mógł utrwalić swoją dotychczasową wiedzę oraz ją rozszerzyć poprzez naukę idiomów i zwrotów, a także analizę cytatów, w których te rzeczowniki występują. Mamy nadzieję, że te ostatnie skłonią cię do przemyśleń, albowiem znaczna ich liczba przedstawia głębokie prawdy życiowe, z którymi możesz się zgodzić lub nie, ale które z pewnością sprowokują cię do refleksji, a może wywołają uśmiech na twojej twarzy, czego ci serdecznie życzymy.

Pamiętaj, że uczenie się języka obcego to skomplikowany proces. Istnieje wiele technik zapamiętywania nowych słówek, nie ma jakiejś jednej, idealnej metody nauki. Musisz przyjrzeć się sobie i spróbować określić, jak najlepiej jest ci się uczyć. Mając na uwadze, że żadne słowo nie istnieje w języku samodzielnie, ucz się, zapamiętując je i stosując w zdaniach.

Spróbuj zapisywać nowo poznane słowa, np. sporządzając listę zakupów, streszczając przeczytane czy zasłyszane wiadomości, twórz ilustracje kojarzące się z danym rzeczownikiem, czytaj teksty po niemiecku, np. blogi – a może sam/-a zechcesz taki prowadzić?

Powtarzaj na głos wyrazy czy zwroty; jeśli nie masz z kim porozmawiać, mów do siebie. Możesz tworzyć krótkie historie zawierające słownictwo, które chcesz opanować. Wsłuchuj się w słowa piosenek, wychwytując sens utworu. Oglądaj filmy w wersji oryginalnej. Nie przejmuj się, jeśli nie będziesz rozumieć wszystkiego. Zapamiętanie melodii języka jest nie mniej ważne.

Podsumowując, wykorzystuj różne techniki uczenia się oraz każdą okazję do nauki. Jak mówi stara łacińska maksyma: „Repetitio est mater studiorum”, czyli „Powtarzanie jest matką nauki” – zaglądaj więc do książki systematycznie i czerp z tego radość.

Mamy nadzieję, że książka ta będzie ci towarzyszyć w chwilach wytchnienia, zapewniając atrakcyjną formę relaksu, i jednocześnie będzie źródłem wiedzy o niemieckim rzeczowniku.

Powodzenia w nauce języka niemieckiego!

Autorki

Najważniejsze niemieckie rzeczowniki

1. das Jahr + der Monat + die Woche + die Stunde + die Minute

das Jahr, des Jahres, die Jahre

– rok

der Monat, des Monats, die Monate

– miesiąc

die Woche, die Wochen

– tydzień

die Stunde, die Stunden

– godzina

die Minute, die Minuten

– minuta

Jeśli chodzi o częstotliwość użycia, to rzeczowniki dotyczące odcinka czasu zajmują wyjątkowo wysokie miejsca. Na pierwszym miejscu króluje „das Jahr”, ale także pozostałe tu wymienione są na tej liście na bardzo wysokich miejscach. Zebrałyśmy je więc w jedną grupę, tak łatwiej zapamiętać.

Jeśli chodzi o sam „Jahr”, to najczęściej spotykane są takie połączenia wyrazów:

im Jahr(e)

w roku

in diesem Jahr

w tym roku

in den letzten Jahren

w poprzednich latach

im vergangenen Jahr

w zeszłym roku

vor zwei Jahren

dwa lata temu

im nächsten Jahr

w przyszłym roku

ein halbes Jahr

pół roku

Dawniej gdy podawało się konkretny rok, to zawsze używało się słowa „Jahr”. Jednak obecnie coraz bardziej się od tego odchodzi i powiemy np.:

Er wurde 1963 geboren.

On się urodził w 1963 roku.

Wir haben uns 2017 kennengelernt.

Poznaliśmy się w 2017 roku.

ŁATWE

Den Weihnachtsbaum kauft man einmal pro Jahr. Choinkę kupuje się raz w roku.

Sie hat enorme Erfahrung: als Buchhalterin arbeitet sie schon 30 Jahre. Ma ogromne doświadczenie: od 30 lat pracuje jako księgowa.

Der Bau des berühmten Doms in Köln hat mehr als 600 Jahre gedauert. Budowa słynnej katedry w Kolonii trwała ponad 600 lat.

Im Durchschnitt verdient man hier 1000 Euro pro Monat. Średnio zarabia się tutaj 1000 euro na miesiąc.

Einmal im Monat bezahle ich meine Rechnungen. Raz na miesiąc płacę rachunki.

Der Juli ist der heißeste Monat im Jahr. Lipiec jest najgorętszym miesiącem w roku.

Hobby? Ich habe kein Hobby. Ich arbeite 80 Stunden pro Woche. Hobby? Nie mam żadnego hobby. Pracuję 80 godzin tygodniowo.

Verschieben wir es auf nächste Woche! Odłóżmy to na przyszły tydzień.

Zweimal in der Woche spielt sie Klavier. Gra na pianinie dwa razy w tygodniu.

Ich habe ein Problem. Hast du eine Stunde Zeit? Mam problem. Masz godzinę czasu?

Die Besprechung dauert schon drei Stunden. Narada trwa już trzy godziny.

Sie wohnt drei Stunden von hier entfernt. Mieszka trzy godziny drogi stąd.

Hast du eine Minute? Masz minutkę?

Es ist sieben Minuten nach zehn. Jest siedem minut po dziesiątej.

Es ist fünf Minuten vor acht. Jest pięć minut przed ósmą. / Jest za pięć ósma.

TRUDNE

Alle fünf Jahre findet eine Präsidentschaftswahl in Polen statt. Co pięć lat odbywają się w Polsce wybory prezydenckie.

Meine Tante ist 100 Jahre alt! Wir planen eine große Party für sie. Moja ciotka ma 100 lat! Planujemy dla niej wielkie przyjęcie.

Im Jahre 2012 fanden die Olympischen Spiele in London statt. W roku 2012 igrzyska olimpijskie odbyły się w Londynie.

Er plant immer auf Monate hinaus. Zawsze planuje z wyprzedzeniem na wiele miesięcy.

Am Achten dieses Monats feiert man den Internationalen Frauentag. Ósmy (dzień) tego miesiąca jest obchodzony jako Międzynarodowy Dzień Kobiet.

Sie ist im vierten Monat. Jest w czwartym miesiącu (ciąży).

In vier Wochen wissen wir mehr. Będziemy wiedzieć więcej za cztery tygodnie.

Unter der Woche gehe ich niemals aus. Nigdy nie wychodzę (bawić się) w ciągu tygodnia.

Alle zwei Wochen besucht sie ihre Großeltern. Co dwa tygodnie odwiedza swoich dziadków.

Wir treffen uns in einer Stunde? Einverstanden? Spotkamy się za godzinę? Zgoda?

Der Minister fordert die 35-Stunden-Woche in der Pflege. Minister wzywa do 35-godzinnego tygodnia pracy w opiece pielęgniarskiej.

Seine letzte Stunde ist gekommen. Nadeszła jego ostatnia godzina.

Sie wartet schon drei viertel Stunden. Czeka już trzy kwadranse.

Er sollte jede Minute kommen. Powinien tu być lada chwila.

Frau Fleiß kommt wie immer auf die Minute pünktlich. Pani Fleiß jak zwykle punktualna co do minuty.

Es war eine Last-Minute-Reise. To była podróż z oferty „last minute”.

CIEKAWE

Jahr: eine Periode von dreihundertfünfundsechzig Enttäuschungen. Rok: okres trzystu sześćdziesięciu pięciu rozczarowań.

Ambrose Bierce

Unkraut wächst in zwei Monaten, eine rote Rose braucht dafür ein ganzes Jahr. Chwasty rosną w dwa miesiące, czerwona róża potrzebuje na to całego roku.

Mevlana Celaleddin Rumi

Wie kommt es, dass am Ende des Geldes noch so viel Monat übrig ist? Jak to się dzieje, że na koniec pieniędzy zostaje tyle miesiąca?

Unbekannt

Der Unterschied zwischen einem Arbeitsplatz und einer Karriere besteht in mindestens zwanzig Stunden in der Woche. Różnica między pracą a karierą wynosi co najmniej dwadzieścia godzin tygodniowo.

Unbekannt

Die Summe unseres Lebens sind die Stunden, wo wir lieben. Suma naszego życia to godziny, w których kochamy.

Wilhelm Busch

Wenn man ganz bewusst acht Stunden täglich arbeitet, kann man es dazu bringen, Chef zu werden und vierzehn Stunden täglich zu arbeiten. Jeśli całkiem świadomie pracuje się osiem godzin dziennie, można sprawić, że zostanie się szefem i będzie się pracowało czternaście godzin dziennie.

Robert Frost

Auch mit sechzig kann man noch vierzig sein – aber nur noch eine halbe Stunde am Tag. Nawet po sześćdziesiątce można jeszcze mieć czterdzieści lat, ale tylko pół godziny dziennie.

Anthony Quinn

Ihr könnt predigen, über was ihr wollt, aber predigt niemals über vierzig Minuten. Możecie głosić kazanie o czym tylko chcecie, ale nigdy dłużej niż czterdzieści minut.

Martin Luther King

2. das Mal

das Mal, des Mals, die Male

– raz

„das Mal” to oczywiście rzeczownik, ale istnieje też słowo „mal”, oznaczające „razy”.

Na przykład:

Drei mal vier ist zwölf. Trzy razy cztery jest dwanaście.

noch mal – jeszcze raz

„mal” występuje też często jako tzw. partykuła modalna, tzn. słówko przekazujące emocję, a nie treść, np.:

Tomek hat sie nicht mal besucht. Tomek jej nawet nie odwiedził.

W odróżnieniu od obiektywnej, neutralnej informacji:

Tomek hat sie nicht besucht. Tomek jej nie odwiedził.

Przez dodanie „mal” uzyskujemy w tej wypowiedzi pewien stopień irytacji, zrezygnowania, generalnie niezadowolenia z zachowania Tomka.

Przejdźmy tu jednak do rzeczownika „Mal”:

ŁATWE

Das wievielte Mal machst du mit? Który raz bierzesz w tym udział?

Das war das erste und letzte Mal. To był pierwszy i ostatni raz.

Ich bin zum ersten Mal hier. Jestem tutaj po raz pierwszy.

Es ist das erste Mal, dass ich den Schnee im Mai sehe. Pierwszy raz widzę śnieg w maju.

Nächstes Mal schaffe ich den Marathon. Następnym razem przebiegnę maraton.

Es tut mir leid, ich bin zu spät. – Das nächste Mal bitte pünktlich. Przepraszam za spóźnienie. – Następnym razem na czas, proszę.

TRUDNE

Sie kam das eine oder andere Mal dorthin. Przychodziła tam kilka razy.

Wer noch ein letztes Mal frischen, deutschen Spargel bei uns essen möchte, sollte uns heute oder morgen noch besuchen kommen. Każdy, kto po raz ostatni chce zjeść z nami świeże niemieckie szparagi, powinien odwiedzić nas dzisiaj lub jutro.

Er lief von Mal zu Mal langsamer. Stopniowo biegł coraz wolniej.

Klären wir das ein für alle Mal! Wyjaśnijmy to raz na zawsze!

Mit einem Male war das Kind nicht da. Nagle dziecko zniknęło.

CIEKAWE

Manche leben mit einer so erstaunlichen Routine, dass es schwerfällt zu glauben, sie lebten zum ersten Male. Niektórzy żyją z tak niesamowitą rutyną, że trudno uwierzyć, że żyją po raz pierwszy.

Stanisław Jerzy Lec

Zum zehnten Mal wiederholt, wird es gefallen. Powtórzone po raz dziesiąty będzie się podobało.

Horaz

Sag etwas, das sich von selbst versteht, zum ersten Mal, und du bist unsterblich. Powiedz coś, co jest oczywiste, po raz pierwszy, a będziesz nieśmiertelny.

Marie von Ebner-Eschenbach

Słowo „Mal” (das Mal, des Males, die Male lub Mäler) może także znaczyć: znamię, piętno.

3. das Beispiel

das Beispiel, des Beispiels, die Beispiele

– przykład

zum Beispiel (z.B.) – na przykład (np.) – to jedno z najczęściej występujących połączeń dwóch słów w języku niemieckim.

ŁATWE

Wir können uns zum Beispiel morgen treffen. Możemy się spotkać na przykład jutro.

Das ist ein treffendes Beispiel. To trafny przykład.

Ich liebe Obst, zum Beispiel: Bananen, Kiwis, Melonen. Kocham owoce, na przykład banany, kiwi, melony.

Mir fällt leider kein gutes Beispiel ein. Niestety nie przychodzi mi do głowy żaden dobry przykład.

Der Forscher führte zahlreiche Beispiele an. Badacz przytoczył liczne przykłady.

Ich erkläre es dir am Beispiel unserer Firma. Wyjaśnię ci to na przykładzie naszej firmy.

TRUDNE

Das ist ohne Beispiel. To jest bez precedensu.

Seine Frechheit war ohne Beispiel. Jego bezczelność nie miała sobie równych.

An ihm kannst du dir ein Beispiel nehmen. Możesz brać z niego przykład.

Sie ging immer mit gutem Beispiel voran. Zawsze świeciła przykładem.

Das Rathaus hier ist ein charakteristisches Beispiel der Weserrenaissance. Tutejszy ratusz jest charakterystycznym przykładem renesansu wezyrskiego.

CIEKAWE

Erziehung besteht aus zwei Dingen: Beispiel und Liebe. Edukacja składa się z dwóch rzeczy: przykładu i miłości.

Friedrich Fröbel

Das gute Beispiel ist nicht eine Möglichkeit, andere Menschen zu beeinflussen, es ist die einzige. Dobry przykład nie jest jednym ze sposobów wpływania na innych ludzi, jest jedynym.

Albert Schweitzer

4. die Zeit

die Zeit, die Zeiten

– czas, pora, czasy

Najczęstsze połączenia wyrazów zawierające wyraz „Zeit” to:

in der Zeit

w (tym) czasie

in letzter Zeit

w ostatnim czasie

in dieser Zeit

w tym czasie

die ganze Zeit

cały czas

mit der Zeit

z czasem

ŁATWE

Ich habe jetzt keine Zeit. Nie mam teraz czasu.

Hast du heute Nachmittag Zeit? – Nein, leider nicht. Masz dziś po południu czas? – Nie, niestety nie.

Hast du (die) genaue Zeit? Znasz dokładną godzinę?

In Saudi-Arabien gilt Moskauer Zeit. W Arabii Saudyjskiej obowiązuje czas moskiewski.

Er ist Soldat auf Zeit. Jest żołnierzem zatrudnionym na czas określony.

Wir wollen keine Zeit verlieren. Nie chcemy tracić czasu.

Ich kenne ihn aus meiner Berliner Zeit. Znam go z moich czasów w Berlinie.

TRUDNE

Die Zeit ist um. Czas minął.

Das hat Zeit. To może poczekać.

Ich habe eine Zeit lang (Zeitlang) gewartet. Czekałam/em przez pewien czas.

Es ist an der Zeit, dass wir uns einigen. Już czas się pogodzić.

Zu gegebener Zeit werden wir darauf zurückkommen. W odpowiednim czasie wrócimy do tego.

Ich treffe sie/ihn von Zeit zu Zeit. Spotykam ją/jego od czasu do czasu.

Vielen Dank, dass Sie sich die Zeit nehmen, dieses Formular auszufüllen. Bardzo dziękujemy, że poświęcacie Państwo czas na wypełnienie tego formularza.

Er vertreibt ihr die Zeit mit dem Singen. Umila jej czas śpiewaniem.

Ihre Zeit ist gekommen. Nadszedł dla niej czas porodu. ale też: Nadszedł jej czas – umarła.

Seine Zeit war gekommen. Umarł. / Nadszedł jego czas.

CIEKAWE

Die meiste Zeit wird damit vergeudet, festzuhalten, was man längst verloren hat. Większość czasu jest marnowana na utrzymanie czegoś, co już dawno utraciliśmy.

Sprichwort

Alles hat seine Zeit. Na wszystko jest pora.

Sprichwort

Wer auf die Zeit wartet, dem mangelt die Zeit. Kto czeka na czas, temu go brakuje.

Sprichwort

Zeit heilt alle Wunden. Czas leczy rany.

Sprichwort

Kommt Zeit, kommt Rat. Przyjdzie pora, znajdzie się rada.

Sprichwort

Andere Zeiten, andere Sitten. Inne czasy, inne obyczaje.

Sprichwort

Zeit ist Geld. Czas to pieniądz.

Sprichwort

Zeit bringt Rosen. Czas przynosi owoce.

Sprichwort

Mit der Zeit wird man klüger. Z czasem człowiek mądrzeje.

Sprichwort

Es gibt Diebe, die nicht bestraft werden und einem doch das kostbarste stehlen: die Zeit.

Istnieją złodzieje, którzy nie są karani, chociaż kradną nam najcenniejsze: czas.

Napoleon

Der eine wartet, dass die Zeit sich wandelt. Der andere packt sie kräftig an und handelt.

Jeden oczekuje, że czasy się zmienią. Inny zakasuje rękawy, bierze się za nie i działa.

Johann Wolfgang von Goethe

5. die Frau

die Frau, die Frauen

– kobieta, pani, żona

ŁATWE

Das ist aber eine intelligente Frau! Ależ to jest inteligenta kobieta!

Die Frau im roten Mantel ist meine Nachbarin. Ta kobieta w czerwonym płaszczu jest moją sąsiadką.

Frau Scholz wird Ihnen helfen. Pani Scholz panu pomoże.

Frau Eberle arbeitet nebenberuflich als Kosmetikerin. Pani Eberle dorabia jako kosmetyczka.

Meine Frau will einen großen Garten. Moja żona chce mieć duży ogród.

TRUDNE

Das Mädchen wurde zur Frau. Dziewczynka stała się kobietą.

Sie ist eine Frau von Welt. Jest kobietą światową.

Seine geschiedene Frau arbeitet an der Uni. Jego była żona pracuje na uniwersytecie.

Dass seine zukünftige Frau einen richtigen Beruf ausüben wollte, war für ihn unerträglich. To, że jego przyszła żona chciała mieć prawdziwą pracę, było dla niego nie do zniesienia.

Unsere Liebe Frau ist eine Bezeichnung für Maria, die Mutter Jesu. Najświętsza Maryja Panna jest określeniem Maryi, matki Jezusa.

CIEKAWE

Można sobie wyobrazić co najmiej kilkadziesiąc złożeń z elementem „Frau”. Najpopularniejsze to z pewnością:

Ehefrau

żona

Reinemachefrau

sprzątaczka

Karrierefrau

karierowiczka

Gemüsefrau

handlarka warzywami

Kauffrau

handlowiec

Bankkaufrau

urzędniczka bankowa

Jungfrau

dziewica (lub znak zodiaku: Panna)

Waschfrau

praczka

Traumfrau

kobieta marzeń

Blumenfrau

kwiaciarka

Bauernfrau

żona rolnika lub rolniczka

Kinderfrau

opiekunka do dzieci

Klosterfrau

zakonnica (das Kloster – klasztor)

Lieblingsfrau

ulubiona kobieta/żona

Zeitungsfrau

sprzedawczyni gazet

Nachbarsfrau

żona sąsiada

Hausfrau

gospodyni domowa

Marktfrau

straganiarka, przekupka

Arztfrau

żona lekarza

Putzfrau

sprzątaczka

„Frau” króluje w statystyce[3] określeń koligacji rodzinnych i w ogóle ludzi – pewnie m.in. dlatego, że może oznaczać również „żona”.

Po niemiecku

Po polsku

Liczba wystąpień na każdy milion niemieckich słów

die Frau

kobieta

878

das Kind

dziecko

860

der Mann

mężczyzna

710

der Vater

ojciec

408

die Mutter

matka

391

die Eltern

rodzice

233

der Sohn

syn

181

die Tochter

córka

162

der Bruder

brat

125

die Schwester

siostra

111

die Mama

mama

64

die Tante

ciocia

51

der Papa

tata

36

die Verwandte

krewna

33

der Onkel

wujek

26

die Großmutter

babcia

26

die Oma

babcia (zdrobniale)

24

das Geschwister

rodzeństwo

23

der Großvater

dziadek

20

das Ehepaar

małżeństwo

18

die Großeltern

dziadkowie

14

die Ehefrau

żona

14

der Gatte

małżonek

14

der Ehemann

mąż

12

die Verwandschaft

krewni

12

Mit schönen Frauen ist es wie mit Fußball. Man freut sich auf ein schönes Wochenende und wird maßlos enttäuscht. Piękne kobiety są jak piłka nożna. Oczekuje się pięknego weekendu i jest się nadmiernie rozczarowanym.

Francesco Totti

Frauen sind wie Katzen: beide kann man nur zwingen, das zu tun, was sie selber mögen. Kobiety są jak koty: można je zmusić do robienia tylko tego, co im się podoba.

Colette

Eine gescheite Frau hat Millionen geborener Feinde: alle dummen Männer. Mądra kobieta ma miliony urodzonych wrogów: wszystkich głupich mężczyzn.

Marie von Ebner-Eschenbach

Eine Frau ohne Geheimnisse ist wie eine Blume ohne Duft. Kobieta bez tajemnic jest jak kwiat bez zapachu.

Maurice Chevalier

6. der Mensch + die Leute

der Mensch, des Menschen, die Menschen

– człowiek, ludzie

die Leute (tylko l.mn.)

– ludzie (grupa osób), wszyscy

ŁATWE

Er ist auch nur ein Mensch. On jest też tylko człowiekiem.

Der Mensch ist ein Gewohnheitstier. Przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka.

Sie ist ein ganz anderer Mensch geworden. Stała się całkiem innym człowiekiem.

Der Mensch lebt nicht vom Brot allein. Nie samym chlebem człowiek żyje.

Die Menschen in Deutschland werden immer älter. Ludzie w Niemczech są coraz starsi.

Kennst du die Leute dort drüben? Znasz tamtych ludzi?

Am Wochenende sind viele Leute unterwegs, um einzukaufen. W weekendy wiele osób robi zakupy.

Unsere Nachbarn sind sehr nette Leute. Nasi sąsiedzi to bardzo mili ludzie.

Es waren ungefähr 30 Leute da. Było około 30 osób.

Es waren kaum Leute da. Nie było prawie nikogo.

TRUDNE

Ohne Frühstück bin ich nur ein halber Mensch. Bez śniadania jestem osłabiony / nie mam sił.

Ich sage dir von Mensch zu Mensch, dass ich unserem Chef nicht traue. Powiem ci w zaufaniu, że nie ufam naszemu szefowi.

Du stellst dich an wie der erste Mensch. Robisz to jak ostatnia oferma!

Heute bin ich kein Mensch mehr. Jestem dziś wykończony.

Mensch, da hast du aber Glück gehabt! Człowieku, ale miałeś szczęście!

Die kleinen Leute sind heute sehr laut. Dzieci są dziś bardzo głośne.

Du solltest mal wieder unter Leute gehen. Powinieneś wyjść z domu (do ludzi).

Alle Leute verändern mit zunehmendem Alter ihre Einstellungen. Wszyscy zmieniają swoje nastawienie w miarę starzenia się.

An die Arbeit, Leute! Do roboty!

Ich kenne meine Leute. Znam swoich ludzi (współpracowników).

CIEKAWE

Mensch ärgere Dich nicht. Dosłownie: Człowieku nie irytuj się. To niemiecka nazwa gry planszowej „Chińczyk”.

Man kann den Menschen nicht auf Dauer helfen, wenn man für sie tut, was sie selbst tun können und sollten. Na dłuższą metę nie można pomagać ludziom, robiąc dla nich to, co sami mogą i powinni robić.

Abraham Lincoln

Willst du den Charakter eines Menschen erkennen, so gib ihm Macht. Jeśli chcesz poznać charakter człowieka, daj mu władzę.

Abraham Lincoln

Die Gefahr, dass der Computer so wird wie der Mensch, ist nicht so groß wie die Gefahr, dass der Mensch so wird wie der Computer. Ryzyko, że komputer stanie się podobny do człowieka, nie jest tak wielkie, jak niebezpieczeństwo, że człowiek stanie się podobny do komputera.

Konrad Zuse

Einem Menschen, den Kinder und Tiere nicht leiden können, ist nicht zu trauen. Nie można ufać osobie, której nie lubią dzieci i zwierzęta.

Carl Hilty

Es gibt amüsantere Dinge, als Leute zu verhauen. Są bardziej zabawne rzeczy niż bicie ludzi.

Muhammed Ali

Man wird alt, wenn die Leute anfangen zu sagen, dass man jung aussieht. Starzejesz się, kiedy ludzie zaczynają mówić, że wyglądasz młodo.

Karl Dall

[1] Tak naprawdę jest ich trochę więcej, bo niektóre rzeczowniki dotyczące tej samej tematyki zebrałyśmy w większe rozdziały (np. określenia czasu, koligacje rodzinne itd.). Tym lepiej dla ciebie: więcej się nauczysz.

[2] A. Drummer, R. Boehnke, 144 najczęściej używane niemieckie czasowniki. Na skróty do znajomości niemieckiego, Poltext, Warszawa 2017.

[3] Za: A Frequency Dictionary of German.