Autorzy:

Jakub Krzyżański, Marcin Mieszczak

Opracowanie redakcyjne:

Agnieszka Kaszok, Dominika Więzik

Korekta językowa:

Dominika Więzik

Projekt układu typograficznego:

Elżbieta Olma

Projekt okładki i zdjęcie:

Mateusz Ługowski

Skład i łamanie:

Elżbieta Olma

Copyright © Jakub Krzyżański, Marcin Mieszczak, 2022

Wydanie I

ISBN 978-83-962460-9-7

muzykajestwazna.pl

OFICYNA Krystyna Igras

43-300 Bielsko-Biała

517 850 790

biuro@oficyna.net

www.oficyna.net

Spis treści

Wstęp

Mieczysław Fogg – Alkoholik

Oddział Zamknięty – Andzia i ja

Big Cyc – Antoni wzywa do broni

Nagły Atak Spawacza feat. Slums Attack – Anty

Kazik na Żywo – Artyści

Krzysztof Komeda – Astigmatic

Pidżama Porno – Bal u senatora ’93

Mieczysław Cholewa – Ballada o Janku Wiśniewskim

Big Cyc – Ballada o smutnym skinie

Republika – Biała flaga

Cool Kids of Death – Butelki z benzyną i kamienie

Zbigniew Wodecki – Chałupy welcome to

Perfect – Chcemy być sobą

Apteka – Chłopcy i dziewczyny

Zbigniew Hołdys – Co się stało z Magdą K.

Kat – Czarne zastępy

Tymon & The Transistors – D.O.B.

Closterkeller – Dlaczego noszę broń

Hey – Dreams

Slums Attack – 997

Anna Jurksztowicz – Dziękuję, nie tańczę

Sweet Noise – Dzisiaj mnie kochasz, jutro nienawidzisz

Czesław Niemen – Dziwny jest ten świat

Maciej Maleńczuk – Fajnie

Brygada Kryzys – Ganja

Lao Che – Godzina W

2 plus 1 – Hallo panie Freud

Karolina Czarnecka – Hera koka hasz LSD

Pidżama Porno – Idą brunatni

Nosowska – Ja pas!

Kasia Kowalska – Jak rzecz

Paktofonika – Jestem Bogiem

Daria Zawiałow – Kaonashi (カオナシ)

O.N.A. – Kiedy powiem sobie dość

Armia – Kochaj mnie

Balkan Electrique – Kochaj, nie zabijaj / Kochaj (Sexmix)

Fiolka – Komu ja

Baranovski – Krucjata

Słoń & Mikser – Love forever

Siekiera – Ludzie Wschodu

Róże Europy – Marihuana

T.Love – Marsz

Kult – Mieszkam w Polsce

Hey – Misie

Maria Peszek – Modern Holocaust

Klan – Mrowisko

Jacek Kaczmarski, Przemysław Gintrowski, Zbigniew Łapiński – Mury

Breakout – Na drugim brzegu tęczy

Dżem – Niewinni i ja cz. I i II

Maanam – Nocny patrol

Illusion – Nóż

Fisz Emade Tworzywo – OK Boomer!

Breakout – Oni zaraz przyjdą tu

Łzy – Opowiem wam jej historię

Mata – Patointeligencja

TSA – Pierwszy karabin

Dezerter – Pierwszy raz

Izabela Trojanowska i Stalowy Bagaż – Pieśń o cegle

Big Cyc – Piosenka o „Solidarności”, czyli wszystko gnije

Dr Misio – Pismo

Kaliber 44 – Plus i minus

Organek – Pogo

Jacek Skubikowski – Polski biały Murzyn

Taco Hemingway – Polskie tango

Sidney Polak – Porno-pasterz

Sztywny Pal Azji – Proces

Natalia Przybysz – Przez sen

Lombard – Przeżyj to sam

Krystyna Prońko – Psalm stojących w kolejce

Arek Kłusowski – Rocznik 92

Piersi – Rodzina słowem silna

Liroy – Scyzoryk

Luxtorpeda – Shoah

Girls on Fire – Siła kobiet

Aya RL – Skóra

Maria Peszek – Sorry Polsko

Kasia Kowalska – Spowiedź

Dezerter – Spytaj milicjanta

Max i Kelner – Starófka

Jan Krzysztof Kelus – Szosa E7

O.N.A. – Szpetot

Ralph Kaminski – Tata

Blackout – Te bomby lecą na nasz dom

Bielizna – Terrorystyczne bojówki

Pablopavo – To jest piosenka o różnych rzeczach

Myslovitz – To nie był film

Kazik – Twój ból jest lepszy niż mój

Pezet/Noon – Ukryty w mieście krzyk

Złe Psy – Urodziłem się w Polsce

Maciej Maleńczuk & Psychodancing – Vladimir

Kora i Püdelsi – W krainie ciemności (Mrok)

Wiesław Gołas – W Polskę idziemy

Skaldowie i Łucja Prus – W żółtych płomieniach liści

Mezo – Ważne

Brygada Kryzys – Wojna

Izabela Trojanowska – Wszystko, czego dziś chcę

Kora – Zabawa w chowanego

Varius Manx – Zabij mnie

Piersi – ZCHN zbliża się

Strachy na Lachy – Żyję w kraju

Podziękowania

Wstęp

Kiedy mamy do czynienia z odwagą? Wyszliśmy z założenia, że wtedy, gdy na szali działań znajduje się coś cennego, co można stracić: reputację, szacunek fanów, kontrakty, dobrą prasę, a nawet zdrowie lub życie.

Staraliśmy się dotrzeć bezpośrednio do twórców opisywanych piosenek. Wszystkie wypowiedzi artystów, których nie opatrzyliśmy przypisem, były nam udzielone. Napisany tekst został także przez nich autoryzowany. Kiedy rozmowa nie była możliwa, korzystaliśmy z licznych materiałów (książki biograficzne, artykuły prasowe, filmy dokumentalne, audycje radiowe), zawsze podając ich dokładne źródło.

Niektórzy opisywani artyści odwagą wykazywali się właściwie w czasie całej swojej kariery (np. Apteka, Siekiera, Kat), inni na konkretnych albumach (np. Klan, Lao Che). Wtedy wybrane przez nas piosenki odzwierciedlają to szersze spojrzenie.

Wielu z prezentowanych artystów mogłoby na liście 100 najodważniejszych polskich piosenek umieścić więcej swoich utworów (np. Kazik, Maciej Maleńczuk, Grabaż). W tych przypadkach świadomie ograniczaliśmy się do analizy jedynie kilku tekstów.

Zależało nam na jak najszerszym spectrum poruszanych tematów i doborze gatunków muzycznych.

Chociaż tematyka utworów zawartych w książce jest bardzo szeroka, postanowiliśmy nie przekraczać wyznaczonych sobie na początku granic (faszyzm, dyskryminacja, namawianie do zbrodni, ksenofobia etc.).

Rzadko zaglądaliśmy w zupełnie niszowe rewiry artystyczne (a działo się tam naprawdę sporo ciekawych rzeczy). Być może jeszcze wrócimy do tego tematu.

To wszystko sprawia, że nie powstał ranking, a raczej opowieść o wymagających czasach, odważnych piosenkach, wyrazistych artystach i wyzwaniach, z którymi oni zdecydowali się zmierzyć. I do tej opowieści Was – drodzy Czytelnicy – zapraszamy.

Autorzy

Podziękowania

Książka nie powstałaby w takiej formie, jaką ostatecznie przybrała, gdyby nie pomoc wielu życzliwych osób. Chcemy w tym miejscu podziękować:

Najbliższym: Magdalenie, Emilce, Leonkowi, Rodzicom. Pewne rzeczy dzieją się dlatego, że na co dzień mamy wokół siebie odpowiednich ludzi.

Wojtkowi Mieszczakowi i Szymonowi Kusiowi – współtwórcom projektu #muzykajestwazna z życzeniami następnych wydawnictw książkowych oraz płytowych.

Krystynie Igras, Agnieszce Kaszok, Elżbiecie Olmie, Dominice Więzik za zaufanie dla naszego pomysłu oraz wspólną pracę redaktorską.

Adamowi Czerwińskiemu z AC Records i wspaniałym muzykom, którzy zaangażowali się w nagranie piosenki #muzykajestwazna: Patrycji Goli, Mikołajowi Łukaszewskiemu, Arturowi Jurkowi, Januszowi Mackiewiczowi „Mackowi” oraz Piotrowi Łukaszewskiemu ze studia Custom34.

Zarządowi i ekipie tłoczni XDiSC: Wojciechowi Wróblowi, Magdalenie Karaś, Małgorzacie Roszkowskiej, Annie Cudnik, Dorocie Hajdzie za umożliwienie wytłoczenia winyli oraz płyt CD.

Marcinowi Bąkiewiczowi i Cezaremu Skoczniowi z Antyradia za zaufanie dla naszego pomysłu na jego wczesnym etapie.

Ekipie e-words, a w szczególności Annie Pawlik i Mateuszowi Ługowskiemu, za pierwsze korekty, zdjęcia oraz filmy.

Wojtkowi Izbickiemu z Nessi Sportswear za partnerskie podejście do projektu.

Aleksandarowi Ćirliciowi z Czytelni Słów i Dźwięków Elektra za organizację premiery książki.

Marcie Glanc, Julii Cieślik, Wojciechowi Owczarzowi, Adamowi Urbanikowi, Jędrzejowi Gromadowskiemu „Pakolowi”, Krzysztofowi Tomasikowi i Bartoszowi Żurawieckiemu za dobre rady oraz pomoc w przygotowaniu poszczególnych rozdziałów.

Wszystkim artystom, dzielącym się z nami fantastycznymi wspomnieniami i ich managerom, którzy umożliwili nam przeprowadzenie wywiadów.

Wszystkich, których nie wymieniliśmy, zapewniamy o swojej wdzięczności.

Autorzy