1. Najczęstsze nowotwory złośliwe w populacji

Dane epidemiologiczne dotyczące skali nowych zachorowań i zgonów z powodu nowotworów złośliwych w populacji polskiej są równie niepokojące. Od 1990 do 2009 r. ogólna liczba zachorowań wzrosła średnio o około 40%, podczas gdy liczba zgonów - o ponad 20%. Dynamikę narastania w Polsce zachorowalności na nowotwory i umieralności z ich powodu w ciągu ostatnich 19 lat przedstawiają ryciny 1 i 2.

Struktura zachorowalności i umieralności różni się w zależności od płci. W 2009 r. kobiety w Polsce najczęściej zapadały na nowotwory piersi, jelita grubego, płuca, macicy i jajnika (ryc. 3). Natomiast u mężczyzn najczęstsze lokalizacje zdiagnozowanych nowotworów to płuca, gruczoł krokowy, jelito grube, pęcherz moczowy, żołądek i nerki (ryc. 4).

Do nowotworów będących najczęstszą przyczyną zgonu kobiet w 2009 r. w Polsce zaliczamy: nowotwory płuca, piersi, jelita grubego, jajnika i trzustki, natomiast mężczyźni umierali głównie z powodu raka płuc, jelita grubego, gruczołu krokowego i żołądka.

Wśród mężczyzn w ciągu ostatnich kilku dekad zmniejszył się odsetek palących, co spowodowało wyraźny spadek częstości zachorowań na raka płuc i zgonów z tego powodu. Jednakże w tej grupie osób płuca nadal są dominującą lokalizacją nowotworów. W 2009 r. ten typ raka po raz trzeci był pierwszą przyczyną zgonów kobiet, tym samym wyprzedzając do niedawna przodujący pod tym względem nowotwór piersi. Drugim spośród najczęściej występujących nowotworów złośliwych, charakteryzującym się dużą dynamiką wzrostu w populacji polskiej, jest rak jelita grubego - w 2009 r. chorowało na niego 10% kobiet i 12,1% mężczyzn. Korzystne trendy dotyczą natomiast raka żołądka, zwłaszcza u mężczyzn - tu, na przestrzeni ostatnich 40 lat, obserwuje się wyraźną tendencję spadkową zarówno w zachorowalności, jak i umieralności. W ciągu minionej dekady w Polsce umieralność kobiet z powodu nowotworu piersi utrzymuje się na stałym poziomie pomimo rosnącej zachorowalności. Według epidemiologów jest to efekt skuteczności działań profilaktycznych w zakresie badań diagnostycznych podjętych w ostatnich latach. Niestety, wśród Polek nadal na wysokim poziomie utrzymuje się umieralność spowodowana nowotworem szyjki macicy, który m.in. w Finlandii czy Szwecji występuje obecnie sporadycznie. Charakterystykę struktury zgonów w 2009 r. w Polsce, których przyczyną były nowotwory, obrazują ryciny 5 i 6.