Zwolnili Pół Zespołu, a Ja Zostałem z Ich Zadaniami i Wyrzutami Sumienia - Jak poradzić sobie z niepewnością, dodatkowym obciążeniem i wyrzutami sumienia po redukcjach oraz ustalić, czego realnie można od ciebie oczekiwać - Max Paradox
29.99 zł

29.99 zł

Reflow text when sidebars are open.
O dziewiątej rano było was dwanaścioro. O jedenastej zostało sześcioro. O trzynastej przyszła wiadomość od dyrektora z zapewnieniem, że firma wchodzi w nowy, ekscytujący etap rozwoju. Najwyraźniej rozwój polega na tym, że połowa ludzi wychodzi z budynku z kartonami, a druga połowa dostaje dostęp do ich skrzynek mailowych. O czternastej ktoś zapytał, czy możesz przejąć raportowanie po Marcinie. O piętnastej okazało się, że prezentacja przygotowywana przez Anię nadal musi być gotowa na piątek. O szesnastej usłyszałeś, że teraz wszyscy musicie wykazać się większą elastycznością. Bardzo ciekawa właściwość tej elastyczności: firma może zmniejszyć zatrudnienie o połowę, ale liczba obowiązków pozostaje nietknięta. Matematyka korporacyjna najwyraźniej posiada własną tablicę mnożenia.
Wracasz do domu i nie wiesz, co właściwie czujesz. Ulgę, bo tym razem nie padło na ciebie? Wstyd, że odczułeś ulgę? Złość, bo nikt nie wyjaśnił, jak macie pracować po redukcjach? A może strach, ponieważ widziałeś dziś ludzi, którzy jeszcze wczoraj mieli służbowe laptopy, cele roczne i plany urlopowe, a teraz zastanawiają się, co powiedzieć rodzinie? Wszystkie te uczucia potrafią pojawić się jednocześnie. Człowiek okazuje się zdolny do noszenia kilku sprzecznych emocji naraz, chociaż firma od miesięcy przekonuje go, że wykonywanie dwóch zadań równolegle przekracza możliwości systemu.
Najdziwniejsze jest jednak to, że niemal natychmiast zaczynasz zachowywać się tak, jakbyś musiał zasłużyć na pozostanie. Odpowiadasz szybciej, zgłaszasz się częściej, odkładasz urlop i przejmujesz zadania, których istnienia jeszcze tydzień temu nawet nie podejrzewałeś. Skoro inni stracili pracę, to przecież nie wypada narzekać. Skoro ciebie zostawiono, powinieneś być wdzięczny. A skoro jesteś wdzięczny, może wypada udowodnić swoją przydatność, najlepiej pracując za trzy osoby. To wyjątkowo kosztowna forma podziękowania, zwłaszcza gdy nie wiadomo, komu właściwie je składasz.
Wyrzuty sumienia po redukcjach bywają szczególnie podstępne, ponieważ wyglądają jak przyzwoitość. Martwisz się o kolegów, których zwolniono. Zastanawiasz się, dlaczego wybrano właśnie ich. Przypominasz sobie, że ktoś miał kredyt, ktoś niedawno został rodzicem, a ktoś pracował w firmie od piętnastu lat. Być może czujesz się winny nawet dlatego, że podczas pożegnania nie znalazłeś odpowiednich słów. Tymczasem troska o innych nie oznacza, że musisz ponosić osobistą karę za decyzje, których nie podejmowałeś. Można szczerze współczuć zwolnionym osobom i jednocześnie cieszyć się z zachowania pracy. Te uczucia nie anulują się wzajemnie.
Problem zaczyna się wtedy, gdy emocjonalny ciężar sytuacji zostaje wykorzystany, świadomie lub nie, do uzasadnienia nowych oczekiwań. Menedżer oznajmia, że przez najbliższe tygodnie trzeba będzie się zmobilizować. Nie wyjaśnia jednak, ile tygodni oznacza "najbliższe", które obowiązki są najważniejsze ani z czego można zrezygnować. Przejściowy kryzys potrafi w takich warunkach zamienić się w stały model operacyjny. Po trzech miesiącach wszyscy przyzwyczajają się, że pracujesz do dziewiętnastej, a każde pytanie o dodatkowe zasoby spotyka się ze zdziwieniem. Przecież do tej pory jakoś sobie radziłeś. Gratulacje, właśnie twoja nadzwyczajna mobilizacja została uznana za standardową wydajność.
Nie każda redukcja wygląda tak samo. Czasem kierownictwo rzeczywiście próbuje uczciwie przebudować pracę, ogranicza zakres działań i otwarcie rozmawia o priorytetach. Innym razem samo nie zna odpowiedzi, ponieważ decyzje zapadają kilka poziomów wyżej. Zdarzają się również sytuacje, w których oszczędności na etatach przedstawiane są jako doskonała okazja do zwiększenia efektywności pozostałych pracowników. Ta książka nie będzie zakładała, że każdy przełożony jest cynicznym złoczyńcą z prezentacją PowerPoint zamiast serca. Nie będzie też udawała, że wszystkie organizacyjne problemy da się rozwiązać pozytywnym nastawieniem i kalendarzem w pięciu kolorach.
Chcę zaproponować ci znacznie bardziej przydatne spojrzenie: twoja odpowiedzialność za wykonywanie pracy nie jest równoznaczna z odpowiedzialnością za naprawienie skutków każdej decyzji organizacyjnej. To rozróżnienie brzmi prosto, dopóki nie dostaniesz trzech pilnych zadań, z których każde ma pierwszeństwo przed pozostałymi. Wtedy potrzebujesz czegoś więcej niż odwagi, żeby powiedzieć "nie". Potrzebujesz umiejętności pokazania rzeczywistego obciążenia, wynegocjowania kolejności działań i przekazania decyzji tam, gdzie znajduje się uprawnienie do jej podjęcia. Nie możesz samodzielnie zagwarantować wykonania wszystkiego, jeżeli nie kontrolujesz liczby ludzi, terminów ani zakresu obowiązków.
Przyjrzymy się również temu, co dzieje się z twoim poczuciem bezpieczeństwa. Po zwolnieniach nawet zwyczajne zaproszenie na spotkanie zatytułowane "Krótka rozmowa" może wywołać podejrzenia, jakby w kalendarzu właśnie pojawiło się wezwanie przed komisję śledczą. Zaczynasz interpretować ton wiadomości, długość rozmów przełożonego z działem HR oraz to, czy dyrektor odpowiedział na twoje "dzień dobry". Niepewność skłania do szukania sygnałów, ale nie każdy sygnał jest informacją. Nauczysz się oddzielać to, co faktycznie wiesz, od przewidywań, które produkuje wyobraźnia pracująca na pełnym etacie, niestety bez wynagrodzenia za nadgodziny.
Nie będziemy jednak ograniczać się do uspokajania emocji. W tej książce znajdziesz sposoby prowadzenia konkretnych rozmów o zadaniach, terminach i oczekiwaniach. Zobaczysz, jak przedstawiać obciążenie bez usprawiedliwiania się i jak reagować, kiedy odpowiedzią na informację o braku czasu jest motywacyjne "wierzę, że dasz radę". Wiara przełożonego może być wzruszająca, ale nie zastąpi trzech godzin potrzebnych do przygotowania analizy. Omówimy również sytuacje, w których odmawianie nie jest proste: obawiasz się kolejnej redukcji, potrzebujesz wynagrodzenia, odpowiadasz za klientów albo nie chcesz zostawiać współpracowników samych z problemem.
Ważną częścią tej historii pozostają relacje z ludźmi. Z tymi, którzy odeszli, i tymi, którzy zostali. Po redukcjach atmosfera bywa dziwna. Jedni milczą, inni demonstracyjnie pracują więcej, jeszcze inni próbują przekonać siebie, że zwolnieni na pewno czymś zawinili. Takie wyjaśnienie chwilowo daje złudzenie bezpieczeństwa: jeśli oni popełnili błąd, wystarczy go nie powtórzyć. Niestety decyzje o zatrudnieniu nie zawsze stanowią sprawiedliwy konkurs kompetencji. Możesz zachować szacunek dla dawnych współpracowników, pomagać im w granicach swoich możliwości i budować współpracę z pozostałymi osobami bez zamieniania biura w nieformalny konkurs na najbardziej niezbędnego pracownika.
Nie obiecam ci, że po przeczytaniu tej książki firma zatrudni wszystkich ponownie, przełożony odkryje uroki realistycznego planowania, a dział finansowy zrezygnuje z tabel zawierających oszczędności. Nie obiecam również, że każda spokojna rozmowa przyniesie uczciwy rezultat. Czasami otoczenie nie chce współpracować, a twoje możliwości wpływu są ograniczone. Możesz jednak nauczyć się rozpoznawać te ograniczenia, dokumentować ustalenia, podejmować rozsądniejsze decyzje i chronić własne zasoby. A kiedy sytuacja tego wymaga, przygotować się do zmiany pracy bez podejmowania decyzji wyłącznie pod wpływem strachu lub poczucia winy.
Na początek zapamiętaj jedną rzecz. Jeśli sześć osób wykonywało określoną pracę, a teraz zostały trzy, nie oznacza to automatycznie, że każda z nich powinna stać się dwukrotnie szybsza. Część zadań trzeba przeprojektować, ograniczyć, przesunąć albo świadomie pozostawić niewykonaną. Ktoś musi podjąć te decyzje. Nie powinny zapadać przypadkiem, poprzez twoje kolejne nieprzespane wieczory. Nie jesteś żywym zamiennikiem brakujących etatów ani pomnikiem wdzięczności za zachowanie stanowiska. Jesteś człowiekiem, który chce dobrze wykonywać swoją pracę i jednocześnie mieć życie poza nią. To całkiem rozsądne oczekiwanie. Nawet jeżeli w niektórych firmach brzmi niemal jak postulat rewolucyjny.
W poniedziałek rano ekspres do kawy działa dokładnie tak samo jak wcześniej. Drukarka nadal zacina papier, klimatyzacja konsekwentnie ignoruje temperaturę ustawioną na panelu, a firmowy komunikator z uporem godnym lepszej sprawy pokazuje, że ktoś jest "dostępny", chociaż od dwudziestu minut nie odpowiada. Wszystko wygląda znajomo. Z wyjątkiem sześciu pustych biurek i faktu, że nie bardzo wiadomo, czy można normalnie zażartować. W piątek ktoś stracił pracę, a dzisiaj masz uczestniczyć w spotkaniu dotyczącym realizacji celów kwartalnych. Prowadzący mówi o konieczności zachowania tempa, jak gdyby jedyną zmianą w zespole było przestawienie dwóch szafek. Nikt nie pyta, jak się czujecie. Za to wszyscy mają być gotowi do przedstawienia statusu projektów. Przedsiębiorstwo wykazuje niezwykłą zdolność do zachowywania pozorów normalności nawet wtedy, gdy połowa jego normalności właśnie otrzymała świadectwa pracy.
Pierwszym problemem po redukcjach często nie jest wcale ilość obowiązków. Jest nim utrata przewidywalności. Jeszcze niedawno wiedziałeś, kto odpowiada za konkretne zadania, do kogo zadzwonić w razie trudności i jak mniej więcej wygląda kolejny miesiąc. Teraz nie masz pewności, które ustalenia nadal obowiązują, czy rozpoczęte projekty będą kontynuowane i kto podejmie decyzję, kiedy coś pójdzie niezgodnie z planem. Zmiana jest szczególnie trudna, gdy wcześniej firma zapewniała o stabilności zatrudnienia. Nie dlatego, że każde takie zapewnienie musi być kłamstwem. Dlatego, że po nagłym zwrocie wydarzeń dotychczasowe źródła poczucia bezpieczeństwa przestają wystarczać. Nawet rozsądny człowiek zaczyna się zastanawiać, czy istnieją jeszcze jakieś informacje, których nie zna.
Wyobraź sobie Pawła, specjalistę z kilkuletnim doświadczeniem, który dotychczas uważał swoje miejsce pracy za całkiem przewidywalne. Miał dobre wyniki, poprawne relacje z przełożonym i kalendarz pełen spotkań, z których przynajmniej trzy mogłyby zostać zastąpione jedną wiadomością. Po redukcjach zaczyna jednak przeglądać ogłoszenia o pracę podczas przerwy obiadowej. Wieczorem sprawdza, czy jego stanowisko nadal widnieje na stronie firmy. Następnego dnia słyszy, że dyrektor finansowy odwiedził dział HR, i natychmiast wyobraża sobie kolejne zwolnienia. Kiedy przełożony zaprasza go na indywidualną rozmowę, Paweł przygotowuje w myślach przemówienie pożegnalne. Okazuje się, że chodziło o zatwierdzenie udziału w szkoleniu. Ulga trwa dokładnie osiem minut. Potem ktoś wspomina o spotkaniu zarządu.
Paweł nie jest nierozsądny. Próbuje odzyskać poczucie kontroli przez przewidywanie zagrożeń. Problem polega na tym, że jego umysł zaczyna traktować każdą niejasność jak potencjalne ostrzeżenie. Jeżeli raz wydarzyło się coś zaskakującego i dotkliwego, łatwo uznać, że następne zaskoczenie czeka już za rogiem. Człowiek zbiera więc informacje, lecz równocześnie wytwarza interpretacje, których nie potrafi sprawdzić. Pusta sala konferencyjna staje się podejrzana. Zamknięte drzwi gabinetu nabierają znaczenia strategicznego. Nawet wyjątkowo serdeczne "miłego dnia" ze strony kierownika może wywołać pytanie, czy przypadkiem nie żegna się z tobą na zawsze. Tym sposobem zwyczajny dzień pracy zamienia się w amatorską działalność wywiadowczą prowadzoną bez dostępu do wiarygodnych źródeł.
Warto w tym miejscu oddzielić trzy rzeczy: fakt, interpretację i obawę. Faktem jest, że firma zwolniła część zespołu. Interpretacją może być przekonanie, że sytuacja finansowa przedsiębiorstwa nadal się pogarsza. Obawą jest myśl, że wkrótce stracisz stanowisko. Wszystkie trzy elementy mają znaczenie, lecz wymagają innego postępowania. Fakt pozwala podjąć konkretne działania. Interpretację warto sprawdzić. Obawa zasługuje na uwagę, ale sama w sobie nie jest dowodem. Kiedy wszystko zlewa się w jedną całość, zaczynasz reagować na możliwe scenariusze tak, jakby już nastąpiły. Możesz wtedy rezygnować z odpoczynku, obiecywać nierealne terminy i podejmować decyzje zawodowe bardziej pod wpływem napięcia niż dostępnych informacji.
Spróbuj przez kilka dni prowadzić krótkie zapiski dotyczące sytuacji, które szczególnie cię niepokoją. Nie potrzebujesz specjalnego dziennika z motywacyjnym cytatem na okładce. Wystarczy zwykła notatka. Zapisz, co rzeczywiście się wydarzyło, co na tej podstawie przypuszczasz oraz czego się obawiasz. Jeżeli usłyszałeś, że planowany jest przegląd kosztów, zanotuj właśnie to, zamiast od razu wpisywać "w czwartek mnie zwolnią". Następnie sprawdź, czy istnieje rozsądny sposób zdobycia dodatkowej informacji. Być może możesz zapytać przełożonego, jakie decyzje dotyczące zespołu zostały już podjęte. Być może odpowiedź brzmi, że jeszcze nie wiadomo. To frustrujące, ale uczciwie rozpoznana niewiedza bywa mniej szkodliwa niż dwadzieścia katastroficznych historii, które codziennie produkujesz na jej miejsce.
Drugim zaskoczeniem jest reakcja na własne emocje. Możesz odkryć, że najbardziej przejmujesz się koleżanką, z którą niemal codziennie się spierałeś. Możesz odczuwać złość na przełożonego, a jednocześnie rozumieć, że decyzja zapadła poza jego kontrolą. Możesz też złapać się na myśli, że zwolnienie pewnej osoby ułatwi ci współpracę, i natychmiast poczuć się z tego powodu okropnie. Emocje nie zawsze podążają za naszym wyobrażeniem o tym, jak powinien zachowywać się przyzwoity człowiek. Nie są jednak oficjalnym oświadczeniem moralnym. Sam fakt, że jakaś myśl pojawiła się w twojej głowie, nie oznacza, że musisz się z nią zgadzać albo podejmować zgodne z nią działania.
Szczególnie trudna może być rozmowa z kimś, kto właśnie odszedł. Chcesz okazać wsparcie, lecz boisz się zabrzmieć protekcjonalnie. Zdanie "na pewno szybko coś znajdziesz" wydaje się pocieszające, dopóki nie pomyślisz, że nie masz pojęcia, jak wygląda sytuacja tej osoby. Z kolei "wiem, co czujesz" brzmi niezręcznie, skoro sam nadal otrzymujesz wynagrodzenie. Nie musisz jednak wygłaszać przemówienia, które przejdzie do historii psychologii organizacji. Wystarczy zwyczajne: "Przykro mi, że tak się stało. Jeśli będziesz chciał pogadać albo będę mógł pomóc w sprawach zawodowych, odezwij się". Potem warto uszanować odpowiedź. Niektórzy potrzebują rozmowy, inni czasu, a jeszcze inni chcą przede wszystkim odebrać swoje rzeczy i nie oglądać firmowego logo przez kilka najbliższych tygodni.
Wśród osób, które pozostały, mogą pojawić się zachowania początkowo niezrozumiałe. Jeden współpracownik będzie nadmiernie pogodny, drugi niemal przestanie rozmawiać, a trzeci zacznie publicznie podkreślać swoje wyniki. Ktoś może stać się drażliwy przy najmniejszej uwadze, ponieważ każdą krytykę odbiera jako zagrożenie dla stanowiska. Ktoś inny będzie żartował z redukcji, choć wcześniej nie potrafił rozbawić nawet zespołu podczas świątecznej integracji. Nie musisz uznawać wszystkich tych reakcji za właściwe, ale warto nie interpretować ich automatycznie jako dowodów charakteru. Ludzie próbują odnaleźć się w sytuacji, która naruszyła ich poczucie bezpieczeństwa. Potrzebują przy tym różnych rzeczy, a niekoniecznie kolejnego obowiązkowego spotkania pod hasłem "Razem jesteśmy silniejsi".
Niestety, w trudnej atmosferze szczególnie szybko rozwijają się plotki. Brak konkretnych informacji tworzy przestrzeń, którą ludzie zapełniają domysłami. Ktoś słyszał, że redukcje obejmą kolejne działy. Ktoś inny twierdzi, że zna powody zwolnienia konkretnego pracownika. Po kilku rozmowach przypuszczenie zostaje przedstawione jako fakt potwierdzony przez osobę "blisko zarządu". Problem nie polega wyłącznie na tym, że plotka może być nieprawdziwa. Może również naruszać czyjąś prywatność, pogarszać atmosferę i wpływać na decyzje zawodowe. Gdy pojawia się sensacyjna wiadomość, zapytaj spokojnie, skąd pochodzi i czy jest potwierdzona. Nie musisz odgrywać funkcjonariusza działu kontroli informacji. Wystarczy nie dokładać własnej cegły do konstrukcji złożonej głównie z niepokoju.
Trzeci problem pojawia się podczas pierwszych spotkań organizacyjnych. Prawie każdy chce pokazać, że sytuacja jest pod kontrolą. Przełożony chce uspokoić zespół, pracownicy chcą wykazać zaangażowanie, a kierownictwo potrzebuje zapewnienia, że najważniejsze projekty będą realizowane. W tej atmosferze łatwo składa się deklaracje, których nikt porządnie nie przemyślał. "Jakoś to podzielimy". "Przejmiemy najpilniejsze rzeczy". "Na razie damy radę". Każde z tych zdań brzmi rozsądnie, dopóki nie zacznie pełnić funkcji nieformalnej umowy. Po miesiącu może się okazać, że "najpilniejsze" oznacza wszystkie zadania, "na razie" nie ma daty zakończenia, a "jakoś" zostało zatwierdzone jako obowiązująca procedura.
Dlatego w pierwszych dniach nie musisz przedstawiać rozbudowanego programu naprawczego. Warto natomiast powstrzymać się od automatycznego potwierdzania wykonalności nowych oczekiwań. Jeżeli ktoś pyta, czy przejmiesz określony obszar, możesz odpowiedzieć: "Mogę sprawdzić jego zakres i przedstawić, co będzie możliwe przy moich obecnych zadaniach". To nie jest odmowa współpracy. To zgoda na uczciwą ocenę sytuacji. Różnica ma znaczenie, ponieważ obietnica złożona przed poznaniem zakresu obowiązków bywa później traktowana jako dowód, że dysponowałeś odpowiednimi zasobami. Tymczasem entuzjazm nie jest jednostką czasu, a dobre chęci nie zapewniają dostępu do dokumentacji pozostawionej na komputerze osoby, która odeszła.
Możesz również potrzebować odpowiedzi na pytania, których przełożony sam jeszcze sobie nie zadał. Kto przejmuje odpowiedzialność za rozpoczęte projekty? Które decyzje mogą poczekać? Czy zakres celów został zmieniony? Kto będzie kontaktował się z klientami obsługiwanymi dotychczas przez zwolnione osoby? Nie chodzi o zasypanie kierownika listą trzydziestu siedmiu pytań podczas jego pierwszej kawy. Chodzi o ustalenie tych kwestii, bez których trudno wykonać bieżącą pracę. Gdy usłyszysz, że odpowiedzi jeszcze nie ma, poproś o określenie, kiedy temat zostanie ponownie rozpatrzony i jak działać do tego czasu. Niewyjaśniona odpowiedzialność ma bowiem przykry zwyczaj pojawiania się dopiero wtedy, gdy coś zostanie zaniedbane.
W pierwszym tygodniu warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną pułapkę: potrzebę natychmiastowego odzyskania normalności. Możesz oczekiwać od siebie, że po dwóch dniach będziesz pracować równie sprawnie jak przed zmianami. Tymczasem część uwagi pochłaniają rozmowy, pytania, napięcie i konieczność poznania nowej sytuacji. Możesz częściej się mylić, wolniej podejmować decyzje albo potrzebować więcej czasu na zwyczajne czynności. Nie oznacza to automatycznie, że tracisz kompetencje. Oznacza, że działasz w innych warunkach niż wcześniej. Rozsądnie jest sprawdzić najważniejsze ustalenia i nie dokładać sobie zbędnych zobowiązań. Próba udowodnienia, że redukcje nie wpłynęły na twoją efektywność, może paradoksalnie zwiększyć liczbę błędów, których tak bardzo chcesz uniknąć.
Jednocześnie nie każdą trudną emocję trzeba natychmiast rozwiązywać. Smutek po odejściu współpracowników, rozczarowanie firmą czy złość na sposób komunikowania decyzji mogą utrzymywać się przez pewien czas. Nie są problemem organizacyjnym, który zniknie po wyznaczeniu właściciela zadania i terminu realizacji. Można rozmawiać o nich z zaufaną osobą, zachować codzienne aktywności i obserwować własne samopoczucie bez udawania, że wszystko wróciło do normy. Jeżeli jednak napięcie jest silne, długotrwałe, zaburza sen lub utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia psychologicznego albo medycznego. Żaden poradnik o pracy nie zastępuje indywidualnej pomocy w sytuacji poważnego kryzysu.
Pamiętaj też, że nie musisz rozstrzygać wszystkich pytań dotyczących swojej przyszłości już teraz. Być może ostatecznie uznasz, że chcesz zostać w firmie i uczestniczyć w jej odbudowie. Być może zaczniesz szukać innego miejsca zatrudnienia. Obie decyzje mogą być rozsądne, jeśli uwzględniają twoją sytuację finansową, możliwości zawodowe i rzeczywiste warunki pracy. Pierwszy tydzień po redukcjach rzadko jest najlepszym momentem na formułowanie nieodwołalnych wyroków. Znacznie ważniejsze staje się wtedy unikanie zobowiązań, których konsekwencji jeszcze nie rozumiesz, oraz zebranie informacji potrzebnych do dalszych decyzji.
Zanim więc odpowiesz na kolejny pilny komunikat, sprawdź, czy rzeczywiście wymaga natychmiastowej reakcji. Zanim zgodzisz się na przejęcie odpowiedzialności, upewnij się, że znasz jej zakres. A kiedy odkryjesz, że przez pół dnia analizowałeś zachowanie dyrektora, przypomnij sobie, że twoim zadaniem nie jest przewidywanie przyszłości na podstawie sposobu, w jaki trzyma kubek. Redukcje rzeczywiście zmieniły warunki twojej pracy. Nie musisz jednak zwiększać ich kosztu przez samodzielne dopisywanie najgorszych scenariuszy do każdego niejasnego zdarzenia.
Pierwszym rozsądnym osiągnięciem po takim wstrząsie nie jest więc rekord produktywności, perfekcyjna odporność psychiczna ani natychmiastowe odzyskanie entuzjazmu do firmowych projektów. Jest nim odzyskanie orientacji: co się wydarzyło, co pozostaje niewiadomą, na co masz wpływ i jakie decyzje możesz podejmować na podstawie rzeczywistych informacji. To nie rozwiązuje całej sytuacji, ale pozwala przestać traktować każde służbowe powiadomienie jak wiadomość z centrum dowodzenia katastrofą. Twoje biurko może nadal znajdować się pośrodku organizacyjnego zamieszania. Przynajmniej nie musisz codziennie samodzielnie dokładać pod nie kolejnej miny.