Sekcja II Ponadczasowe maksymy i spostrzeżenia o konfliktach i naturze ludzkiej
Wyciąg z dorobku zachodniego
Trudno znaleźć jakieś jedno kryterium doboru spostrzeżeń i maksym sformułowanych poprzedniej i tej sekcji. Kierowałem się ich jakością w tym sensie, że trafiały na karty tej książki te, które są w jakiś sposób na tyle dobre, że da się je użyć jako motta rozdziałów, esejów, a nawet całych książek.
Zbiór IPodsunięte przez współautorów
Współautorzy i konsultanci tego tomu zostali poproszeni o zaproponowanie jednego lub dwóch najcelniejszych, znanych im spostrzeżeń dotyczących konfliktów i ludzkiej natury. Zebrane tu spostrzeżenia stanowią mistrzowskie podsumowanie ich rozważań, albo też są wyjątkowo cenne poznawczo, lecz włączanie ich w esej byłoby zabiegiem zakłócającym wywód lub niepotrzebną dygresją.
Oto niektóre z nich.
Od broni ważniejsza jest gotowość do jej użycia.
(bez rodowodu)
Zaproponował Jarosław Duczmalewski
Jak wywiady dobrze pracują, to wojny są niepotrzebne.
Vincent V. Severski, Nieśmiertelni
Zaproponował Tomasz Formicki
Wojna to kolektywne zabijanie dla kolektywnych celów.
John Keegan, The Face of Battle
Zaproponował Piotr Plebaniak
Obawiam się, że właśnie obudziliśmy śpiącego olbrzyma i napełniliśmy go straszliwą determinacją.
Isoroku Yamamoto (przypisywany)
Zaproponował prof. Witold. M. Orłowski
Dominacja to przetrwanie.
John. J. Mearsheimer, Tragizm polityki mocarstw
Zaproponował prof. Andrzej Zapałowski. W oryginalnej formie: "Dominacja to najlepszy sposób, by zapewnić sobie przetrwanie".
Życie nie jest nieustanną walką, ale drogą w świecie zagrożeń, gdzie myśl a nie oręż jest mieczem dającym przetrwanie.
Andrzej Zapałowski
Nie ma lepszej inwestycji dla narodu niż napełnianie dzieci mlekiem.
Winston Churchill
Zaproponował prof. Witold. M. Orłowski
Są tylko dwie siły na świecie: miecz i rozum; na dłuższą metę miecz zawsze ulega rozumowi.
Napoleon Bonaparte
Zaproponował Tomasz Formicki
Dopóki nie uczynisz nieświadomego świadomym, będzie ono kierowało twoim życiem, a ty będziesz nazywał to przeznaczeniem.
Carl G. Jung
Zaproponowała Lidia D. Czarkowska
Dowódca ma mieć wizję!
gen. Jarosław Kraszewski
Zaproponował gen. Kraszewski - jako tytuł swojego tekstu
Zbiór II Myśli rozmaite o działaniu, sztuce wojennej i naturze ludzkiej
Zamieszczone w poniższym zbiorze spostrzeżenia trudno przypisać do jakiejś jasno określonej kategorii. Może oprócz tej, że idee i wizje, które w sobie niosą, każą zatrzymać się na chwilę... pomyśleć, jak odnoszą się do świata, do natury człowieka, wojen... i dopiero potem powiedzieć: "Hmm... dobre".
Odnoszą się one do percepcji świata, jakie w sobie żywimy... które nas pobudzają do działania. Do sposobu, w jaki wpływamy na świat i sposobu, w jaki świat wpływa na nas. Współautorzy, którzy wzbogacili poniższy zbiór perełkami ze swoich zbiorów mogą mieć tylko nadzieję, że w każdej znajdziemy jakąś nieśmiertelną prawidłowość, czy wytyczną dla kreślenia planów czy kroczenia ku obranym w młodości celom.
Oprócz spostrzeżeń znajdą się tu też słowa w jakiś sposób budujące wolę działania. A jak wiąże się ta wola z naszą wizją świata i rządzących nim prawideł, mówi niejedno z poniższych spostrzeżeń.
Niektóre myśli zostały z tego rozdziału bezwstydnie ukradzione - zabrane, by wzbogacić przesłanie tekstów w całym niniejszym tomie. W tej zbieraninie tylko kazałyby czytelnikowi zatrzymać się i zadumać. Tam - wyróżnione graficznie ku wygodzie poszukiwaczy maksym - zaprzęgnięte do autorskiego zamiaru, wzbogacją jego wywód.
Kolory blakną, świątynie obracają się w gruzy, imperia upadają, ale słowa mądrości są wieczne.
Colours fade, temples crumble, empires fall, but wise words endure.
Edward Thorndike
Daj mi właściwe słowo i odpowiedni akcent, a poruszę świat.
Joseph Conrad
Nigdy nie zasilaj porażki.
Never reinforce failure.
John Keegan, The Face of Battle
Słać posiłki do wsparcia żołnierzy, którym nie powiódł się atak i czują się przez to pobici, i umykają z pola bitwy, jest marnotrawieniem energii nowoprzybyłych. [...] i niesie ryzyko zarażenia ich utratą nadziei.
To właśnie to, co czytasz, kiedy nie musisz, decyduje o tym, kim będziesz, kiedy nie będziesz miał wpływu na okoliczności.
Charles Francis Potter
Cuda nie są sprzeczne z naturą, ale tylko z tym, co wiemy o naturze.
Augustyn z Hippony
Ten prawdziwie wolnym, kto lęki swe pokonał.
Arystoteles
Wielkie czyny są zazwyczaj wykute z wielkiego ryzyka.
Herodot
W momencie, gdy porzucasz swoje zasady i wartości, jesteś martwy, twoja kultura jest martwa, twoja cywilizacja jest martwa. Kropka.
Oriana Fallaci
Uważaj na spokojnego człowieka. Bo gdy inni mówią, on patrzy. A podczas gdy inni działają, on planuje. A kiedy w końcu inni odpoczywają... on uderza.
(motto filmu Vice, 2019)
Kiedy mówią czyny, słowa są niczym.
Pierre-Joseph Proudhon
Dyktatura to państwo, w którym wszyscy boją się jednego, a jeden wszystkich.
Alberto Moravia
Książki mogą być niebezpieczne. Najlepsze z nich powinny być oznaczone ostrzeżeniem: "To może zmienić twoje życie".
Helen Exley
W wojnie nie chodzi o to, kto wygra. Chodzi o to, kto mniej straci.
War isn't about who wins. Its about who loses less.
(bez rodowodu)
Gdy tyran umiera, jego panowanie się kończy. Gdy umiera męczennik, jego rządy dopiero się rozpoczynają.
S?ren Aabye Kierkegaard
Historia to nauczanie filozofii na przykładach.
Dionizjusz z Halikarnasu
Odwaga jest niemalże sprzecznością. Oznacza silne pragnienie życia przyjmujące formę gotowości na śmierć.
Gilbert Keith Chesterton
To nie to, co wiesz. To to, co zauważasz.
Henry David Thoreau (parafraza)
Dobrze zadane pytanie jest już w połowie odpowiedziane.
Charles Kettering
Najczęstszym kłamstwem jest to, w którym kłamie się samemu sobie; kłamanie innym jest stosunkowo wyjątkiem.
Friedrich Wilhelm Nietzsche
Przemierzałem świat w poszukiwaniu wyjaśnień zjawisk, których nie rozumiałem. Skąd brały się muszle na szczytach gór? Dlaczego kamień rzucony na wodę tworzy okręgi fal, i dlaczego ptak utrzymuje się w powietrzu? Te pytania wypełniały moje myśli przez całe życie.
Leonardo Da Vinci
Jesteśmy w stanie wojny, a wróg nasz wie, że podświadomość wchłonie wszystko.
Wayne Gerard Trotman
Będziemy żołnierzami, by nasi synowie mogli być rolnikami, a ich synowie artystami.
Thomas Jefferson
Toast za szalonych. Odstających. Buntowników. Wichrzycieli. Okrągłe kołki w kwadratowych otworach. Ci, którzy inaczej widzą. Nie lubią zasad. I nie uznają status quo. Można ich cytować, nie zgadzać się z nimi, gloryfikować lub szkalować. Jedyną rzeczą, której nie możesz zrobić, jest ignorowanie ich. Bo to oni zmieniają rzeczy. Pchają rasę ludzką do przodu. I chociaż niektórzy mogą ich postrzegać jako szalonych, my widzimy geniusz. Ponieważ ludzie, którzy są wystarczająco szaleni, by myśleć, że mogą zmienić świat, są tymi, którzy to robią.
Rob Siltanen
Ludzie śpią spokojnie w łóżkach w nocy tylko dlatego, że twardzi mężczyźni stoją w gotowości do użycia przemocy w ich imieniu.
Richard Grenier
Gatunkiem, który przetrwa, nie jest ani ten najsilniejszy, ani najinteligentniejszy. Przetrwa ten, który potrafi się zmieniać.
Karol Darwin
Najtrudniejszą rzeczą jest decyzja by działać, reszta to jedynie wytrwałość.
Amelia Earhart
Trzeba tylko pobyć w otoczeniu chorych i przygnębionych i zadać sobie pytanie, czy wymowne skargi i żałosne jęki, popisywanie się nieszczęściem nie mają w istocie na celu zadawania bólu obecnym [...] litość [...] im uświadamia, że pomimo całej swojej słabości mają wciąż jedną przynajmniej władzę, władzę zadawania bólu.
Friedrich Wilhelm Nietzsche
Bajki są czymś więcej niż tylko prawdą. Nie dlatego, że mówią nam, że smoki istnieją, ale dlatego, że mówią nam, że smoki mogą być pokonane.
Neil Gaiman
Nigdy nie wątp, że mała grupa świadomych celu i zaangażowanych obywateli może zmienić świat. W rzeczy samej jest to jedyna droga, jaka kiedykolwiek przyniosła sukces.
Margaret Mead
Jeśli człowiek nie odkrył czegoś, za co umrze, nie nadaje się do życia.
Martin Luther King, Jr.
Ludzie będą zawsze dla ciebie źli, jeżeli konieczność nie zmusi ich do tego, by byli dobrzy.
(bez rodowodu)
To, co człowiek widzi, zależy zarówno od tego, na co patrzy, jak i od tego, co nauczył się dostrzegać w swym dotychczasowym doświadczeniu wizualnym i pojęciowym.
Thomas Kuhn
Nie możemy pozwolić, aby nas definiowało ograniczone postrzeganie innych ludzi.
We must not allow other people's limited perceptions to define us.
Virginia Satir
Słowa potrafią rozniecać ogień w umysłach ludzi.
Patrick Rothfuss, The Wise Man's Fear
Świat pełen jest magicznych zjawisk, które czekają cierpliwie, aż nasze zmysły się wyostrzą.
The world is full of magic things, patiently waiting for our senses to grow sharper.
William Butler Yeats
Rewolucje nie toczą się o drobiazgi. Rewolucje wszczyna się o drobiazgi.
Arystoteles
Każda prawda przechodzi przez trzy etapy, zanim zostanie rozpoznana. W pierwszym etapie jest wyśmiewana. W drugim - jest zwalczana. W trzecim - jest uważana za oczywistość.
Arthur Schopenhauer
Siła to nie tylko to, co masz, ale też to, co przeciwnik myśli, że masz.
Power is not only what you have, but what the enemy thinks you have.
Saul Alinsky
Ludzie prędzej puszczają w niepamięć śmierć ojca niż stratę ojcowizny.
Niccolo Machiavelli
Jedna osoba, która w coś święcie wierzy, jest równa 99, które mają tylko interesy.
One person with a belief is equal to 99 who have only interests.
John Stuart Mill
W każdej bitwie pojawia się moment, w którym dowódcy obu stron sądzą, że przegrali. Wtedy ten, który kontynuuje atak - wygrywa.
Ulysses S. Grant
Boże, strzeż nas przed poglądami naszych ojców.
Hans Helmut Kirst
Człowieka bezbronnym wobec manipulacji czyni bałagan w myśleniu.
(bez rodowodu)
Jeśli sprawią, że będziesz zadawać niewłaściwe pytania, nie będą musieli kłopotać się z odpowiedziami.
(bez rodowodu)
Polityk dzieli ludzi na wrogów i narzędzia.
(bez rodowodu)
Najlepszą sztuczką [retoryczną] jest po prostu mieć rację.
Jerzy Bralczyk
Rewolucji nie można kupić. Rewolucji nie można wywołać. Rewolucją można się tylko stać. Jest w waszych duszach -albo nie ma jej wcale.
Ursula K. LeGuin
Zobaczenie tego, co znajduje się tuż przed naszym nosem, wymaga ciągłej walki.
George Orwell
Narody, które upadną walcząc, powstaną ponownie. Ale te, które pokornie skapitulują, są skończone. Jeśli długa historia naszej wyspy ma się skończyć, niech więc tak się stanie, tylko gdy już będziemy leżeć, dławiąc się własną krwią.
Winston Churchill
Im dalej wstecz możesz spojrzeć, tym dalej wprzód masz szansę zobaczyć.
The farther back you can look, the farther forward you are likely to see.
Winston Churchill
Każda wielka Sprawa zaczyna się jako ruch, staje się biznesem, a w końcu degeneruje się w jazgot.
Eric Hoffer
Bastion wiedzy opiera się na trzech filarach: historii, językach i matematyce. Wyposażony w te trzy rzeczy możesz nauczyć się czegokolwiek chcesz. Lecz jeśli któregoś ci brakuje, jesteś kolejnym ciemnym prostakiem w zagnojonych gumofilcach.
Robert A. Heinlein
Wolność oznacza prawo do mówienia, że 2 i 2 jest 4. Z tego wynika reszta.
George Orwell
Rozumowanie nigdy nie sprawi, że Człowiek poprawi błędną Opinię, której nie nabył wcześniej przez Rozumowanie...
Reasoning will never make a Man correct an ill Opinion, which by Reasoning he never acquired...
Jonathan Swift
Pragnienie bezpieczeństwa stoi na drodze każdego szlachetnego przedsięwzięcia.
Tacyt
Ten kto prawdę sprzedaje, bliski jest sprzedawania ludzi.
ks. Jerzy Popiełuszko
Prawdziwe badanie świata nie polega na poszukiwaniu nowych lądów, ale na patrzeniu w nowy sposób.
Marcel Proust
To najpowszedniejszy z błędów uważać, że granice naszej percepcji to także granice tego, co da się spostrzec.
C. W. Leadbeater
Dyktatura to państwo, w którym wszyscy boją się jednego, a jeden wszystkich.
(bez rodowodu)
Prawda w nauce może być zdefiniowana jako hipoteza najlepiej predysponowana do tego, aby otworzyć drogę lepszej.
Konrad Lorentz
Źle, gdy prawdę wolno mówić tylko dzieciom i wariatom.
Jan Czarny
Jeśli myślisz, że edukacja jest kosztowna, spróbuj ignorancji.
If you think education is expensive, try ignorance.
(bez rodowodu, przypisywane rektorowi Harvardu)
Prawa istnieją po to, by przekazywać nakazy rozumu tym, którzy nie mogą ich otrzymywać bezpośrednio.
Platon
Uważaj na swoje myśli, stają się słowami. Uważaj na słowa, stają się czynami. Obserwuj swoje działania, stają się nawykami. Obserwuj swoje nawyki, stają się twoją postacią. Obserwuj swoją postać, staje się twoim przeznaczeniem.
Frank Outlaw
Cudze poglądy bierzemy za własne. By udowodnić, że są nasze, dajemy się za nie zabić.
Krzysztof Kąkolewski
Wolność to produkt uboczny nadwyżki ekonomicznej.
Freedom is the by-product of economic surplus.
Aneurin Bevan
Ci, którzy czynią pokojową rewolucję niemożliwą, uczynią krwawą rewolucję nieuniknioną.
John Fitzgerald Kennedy
Nadzieja, jak wiara, jest niczym, jeśli nie jest odważna; jest niczym, jeśli nie jest śmieszna.
Thornton Wilder
Na całym świecie nie ma wystarczająco wiele ciemności, aby zdławić światło tej malutkiej świeczki.
Robery Alden
Słowa, jak powszechnie wiadomo, są wielkimi wrogami rzeczywistości.
Words, as is well known, are great foes of reality.
Joseph Conrad
Przeciwieństwem wolności - słabość.
Piotr Plebaniak
Tradycje - to głupstwa, które dziadkowie przekazują wnukom za naszym pośrednictwem.
Pitigrilli
Talent trafia w coś, w co inni nie mogą trafić, geniusz trafia w to, czego inni nie mogą zobaczyć.
(bez rodowodu)
Uważaj na technologię. To często zaledwie udoskonalone środki dla nieudoskonalonych celów.
Henry David Thoreau
Ludzkość od chaosu dzieli dziewięć niezjedzonych posiłków
There are only nine meals between mankind and anarchy
A. H. Lewis
By przejąć kontrolę nad ośrodkiem decyzyjnym przeciwnika, nie zawsze najskuteczniejszym jest celowanie wprost w punkt centralny. Czasem lepszą taktyką jest opanowanie obręczy, która go otacza. Logika wystarczy - jeśli chcielibyśmy do czegoś przekonać króla, przydatnym będzie uzyskanie wpływu na tych, którzy mają dostęp do jego ucha.
Fuji Nakamura, 100 maksym o dezinformacji
Nie wierzę w niezdementowane informacje.
Aleksander Michajłowicz Gorczakow
Są dwa składniki wpływu. Pierwszy to przemożność, a drugi to subtelność. Nie pozwoliłbyś komuś, by zepchnął cię z kursu, ale mógłbyś przeoczyć, gdy ktoś sprawia, że lekko cię z kursu znosi, tak że nawet tego nie zauwazyłeś.
Jim Rohn
Natura nie dopuszcza kłamstw. (Natura nie kłamie.)
Nature admits no lie.
(bez rodowodu)
Nie ma innej porażki poza tą, że zaprzestaje się prób.
There is no failure except in no longer trying.
Elbert Hubbard
Nie ma słabości, nie ma siły. Jest tylko wyćwiczony i niećwiczony.
There is no weakness, there's no tough. There is trained, or untrained.
(film Człowiek w ogniu, 2004)
Są myśli, są słowa nawet, które trzeba głośno wypowiedzieć, aby nas straszyć przestały.
Wacław Berent
Idei nie da się zdławić uciskiem. Zdławić je można, ignorując je. Odmawiając myślenia. Odmawiając zmiany.
Ursula K. LeGuin
Nic nie marnuje się na wojnie - oprócz życia i własności.
Notihng was wasted, in war, except for lives and property.
Piers Anthony, Chaining the Lady
Dwa tysiące funtów edukacji pada od dżazila25 za dziesięć rupii.
Two thousand pounds of education drops to a ten rupee...
Rudyard Kipling, Arithmetic on the Frontier
Nasza władza pochodzi z percepcji naszej władzy.
Our power comes from the perception of our power.
(Serial telewizyjny Czarnobyl, 2019)
Zaraz po bitwie przegranej, najsmutniejszą rzeczą jest bitwa wygrana.
(film Waterloo, 1970)
Przecież strategia to po prostu stoso-wanie zdrowego rozsądku, a tego nikogo nie można nauczyć.
Strategy is the application of sound human sense to the conduct of war; its teachings go little beyond the first requirements of common sense.
Helmuth von Moltke starszy
Nie pozwól, aby twoje zasady moralne odwiodły cię od zrobienia tego, co słuszne.
Salvor Hardin, Fundacja
Przyszła wojna będzie wojną niewidzialną. Dopiero, gdy dany kraj zauważy, że plony uległy zniszczeniu, jego przemysł jest sparaliżowany, a jego siły zbrojne niezdolne do działania, zrozumie nagle, że brał udział w wojnie i że tę wojnę przegrywa.
Fryderyk Joliot Curie
Nie oddać głosu to nie jest bunt, to kapitulacja.
(bez rodowodu)
Pieniądze, które mamy, dają nam wolność. Pieniądze, których nie mamy, dają nam niewolę.
Roseau
Siła to nie tylko to, co masz, ale też to, co przeciwnik myśli, że masz.
Saul Alinsky
Sekretem władzy jest wiedzieć, że inni są bardziej tchórzliwi od ciebie.
Ludwig Börne
Nie wiem, czego bardziej bać się należy, ulic pełnych przyzwyczajonego do grabieży żołdactwa czy strychów pełnych pisarzy nawykłych do łgania.
I know not whether more is to be dreaded from streets filled with soldiers accustomed to plunder or from garrets filled with scribblers accustomed to lie.
Samuel Johnson
Każdy, kto ma władzę sprawić by ktoś uwierzył w absurd, ma też władzę, aby nakłonić go do popełnienia niesprawiedliwości.
Wolter
To, co [chrześcijańscy królowie] nazywają pokojem, to krótki czas spędzony na konie-czności przeładowywania broni.
Robert G. Ingersoll
Kluczowy atrybut i siła władzy nad ludźmi to zdolność narzucania własnego prawodawstwa26.
Piotr Plebaniak
Wojna to proces dostosowania rzeczywistości traktatowej do aktualnego układu sił.
(bez rodowodu)
Człowiek, który nie wierzy w Boga, uwierzy w byle co.
Chesterton
Za kupcami idą żołnierze.
(bez rodowodu)
Bez znajomości siły słów nie sposób poznać ludzi.
Konfucjusz
Ręka, która buja kołyskę, rządzi światem.
William Ross Wallace
Kto o wojnie myśli ze wstrętem w czasie pokoju, nie będzie się nim cieszyć długo, a nawet wcale.
Andrzej Maksymilian Fredro
Esencja wojny to przemoc. Łagodzenie tego to kretynizm.
Jackie Fisher
Wojna nie jest przekleństwem wpisanym w ludzką naturę: jest przekleństwem wpisanym w życie. Nie ucieknie się od wojny, ponieważ wojna jest częścią życia.
Oriana Fallaci
Powyższy pakiet maksym i spostrzeżeń po opatrzeniu komentarzami stanie się częścią zbioru maksym pt. Głębie, do których trzeba się wspiąć.
25 Dżazil to muszkiet-samoróbka używany w Afganistanie aż do początków XX wieku.
26 To niedoskonałe sformułowanie wymaga więcej namysłu. Rozważmy dwa spostrzeżenia: "My mamy prawa. My reprezentujemy cywilizację", słyszymy w filmie Monachium (2005). "Bez praw, komandorze, nie ma cywilizacji", słyszymy w filmie Most na rzece Kwai (1957). Dlaczego bolszewicy i Stalin eliminując konkurentów wymagali podpisów, mimo że procesy i wymuszone zeznania były kompletną farsą? Dlaczego w swej istocie ruchy takie jak #metoo czy tzw. kultura bycia ofiarą (ang. victimhood culture) dokonują dysfunkcji porządku prawnego i zastąpują go dyktatem własnych, niezawsze sformalizowanych praw i norm kanalizujących zachowanie ludzi? Ustanowić się sędzią dobra i zła oraz mieć zdolność karania i nagradzania wiystępnych - oto natura władzy i jej legitymizacji.
